Imam Muslim : 161
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ وَعَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ كُلُّهُمْ عَنْ عَبْدِ الصَّمَدِ بْنِ عَبْدِ الْوَارِثِ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ ثَابِتِ بْنِ الضَّحَّاكِ الْأَنْصَارِيِّ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ الثَّوْرِيِّ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ ثَابِتِ بْنِ الضَّحَّاكِ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ حَلَفَ بِمِلَّةٍ سِوَى الْإِسْلَامِ كَاذِبًا مُتَعَمِّدًا فَهْوَ كَمَا قَالَ وَمَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ بِشَيْءٍ عَذَّبَهُ اللَّهُ بِهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ هَذَا حَدِيثُ سُفْيَانَ وَأَمَّا شُعْبَةُ فَحَدِيثُهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ حَلَفَ بِمِلَّةٍ سِوَى الْإِسْلَامِ كَاذِبًا فَهْوَ كَمَا قَالَ وَمَنْ ذَبَحَ نَفْسَهُ بِشَيْءٍ ذُبِحَ بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ
आमकां [इशाक बिन इब्राहिम] आनी [इशाक बिन मंसूर] आनी [अब्द अल-वारित्स बिन अब्द अश-शमद] हांकां [अब्द अश-शमद बिन अब्द अल-वारित्स] कडल्यान [स्यूबाह] कडल्यान [अय्यूब] कडल्यान [अबू किलाबाह] कडल्यान [थाबीत बिन अदल-दलाहहक अल-अंसारी] कडल्यान सगळें सांगलां. -दुसऱ्या रिवायतांत तें सांगलां- आनी तें आमकां [मुहम्मद बिन रफी'] कडल्यान [अब्दुर्रज्जाक] कडल्यान [अतस-त्सौरी] कडल्यान [खालिद अल-हद्जजा] कडल्यान [अबू किलाबा] कडल्यान [त्साबीत बिन अदल-दलाहहक] कडल्यान सांगलां ताणें म्हळां, 'पैगंबरान सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम म्हणालो: 'कोण कोण धर्माची शपथ घेता इस्लाम सोडून हेर खोट्या आनी हेतून, मागीर तो म्हणटा तसोच आसा. जो कोण वाद्यान स्वताक मारता, अल्ला ताका त्या वाद्यान जहन्नामाच्या नरकांत त्रास दितलो'. ही हदीस [सुफयान] हदीस [स्यूबाह] विशीं म्हणल्यार पैगंबर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम म्हणालो: ‘जो कोण इस्लाम सोडून हेर धर्माची खोटी सोपूत घेता, मागीर तो म्हणटा तसोच आसा. आनी जो कोण -वाद्यान- स्वताक कत्तल करता, मागीर ताका त्या वाद्यान पुनरुज्जीवनाच्या दिसा कत्तल जातलो'.
Imam Muslim : 162
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ جَمِيعًا عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ قَالَ ابْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ ابْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ شَهِدْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حُنَيْنًا فَقَالَ لِرَجُلٍ مِمَّنْ يُدْعَى بِالْإِسْلَامِ هَذَا مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَلَمَّا حَضَرْنَا الْقِتَالَ قَاتَلَ الرَّجُلُ قِتَالًا شَدِيدًا فَأَصَابَتْهُ جِرَاحَةٌ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ الرَّجُلُ الَّذِي قُلْتَ لَهُ آنِفًا إِنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَإِنَّهُ قَاتَلَ الْيَوْمَ قِتَالًا شَدِيدًا وَقَدْ مَاتَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى النَّارِ فَكَادَ بَعْضُ الْمُسْلِمِينَ أَنْ يَرْتَابَ فَبَيْنَمَا هُمْ عَلَى ذَلِكَ إِذْ قِيلَ إِنَّهُ لَمْ يَمُتْ وَلَكِنَّ بِهِ جِرَاحًا شَدِيدًا فَلَمَّا كَانَ مِنْ اللَّيْلِ لَمْ يَصْبِرْ عَلَى الْجِرَاحِ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَأُخْبِرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِذَلِكَ فَقَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنِّي عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ ثُمَّ أَمَرَ بِلَالًا فَنَادَى فِي النَّاسِ أَنَّهُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا نَفْسٌ مُسْلِمَةٌ وَأَنَّ اللَّهَ يُؤَيِّدُ هَذَا الدِّينَ بِالرَّجُلِ الْفَاجِرِ
आनी आमकां [मुहंमद बिन रफी’] आनी [अब्द बिन हुमैद] हांकां [अब्दुर्रज्जाक] कडल्यान सगळें सांगलां, [इब्न रफी’] हांणी सांगलें, आमकां सांगलां [अब्दुर्रज्जाक] आमकां सांगलां [अब्दुर्रज्जाक] आमकां [इब्न अल-मुसैयब] कडल्यान [अबू हुरैरा] कडल्यान [अबू हुरैरा] कडल्यान सांगलां ताणें म्हणलें, ‘आमी रसुलुल्लाह सल्लाहु अलैही हांचे वांगडा एकठांय वसाल्लम हुनैना आड झुजतात, मागीर ताणें मुसलमान म्हूण मान्यताय मेळिल्ल्या मनशाक म्हणलें: ‘हो मनीस नरकांतल्या लोकां मदीं आसा’. आमी घडणुकेच्या थळार आसतना तो मनीस इतलो गंभीर झगडटालो की तो गंभीर जखमी जालो. मागीर कोणे तरी रसुलुल्ला सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम हाका अहवाल दिलो, ‘हे रसुलुल्लाह! तुमी आदीं सांगिल्लो मनीस, तो नरकाचो स्वामी, आयज ताणें इतलो खर झूज केलो आनी तो मेलो.’ मागीर अल्लाच्या दूतान (स.अ.व.) म्हणलें: "तो नरकांत वचतलो." कांय मुसलमानांक दुबाव आयलो. अचकीत कोणे तरी येवन आपूण झगडून मेलो ना, पूण गंभीर जखमी जालो अशी म्हायती दिली. त्या राती ताच्या जखमांच्या वेदनेक लागून तो अधीर जालो, देखून ताणें स्वताक मारलो आनी ही गजाल अल्लाच्या दूताक कळयली. अल्लाचो दूत तकबीर म्हणत रावलो: "अल्लाहु अकबर! हांव अल्लाचो सेवक आनी ताचो दूत हाची गवाय दितां." मागीर अल्लाच्या दूतान बिलालाक सगळ्यांक कळोवपाचो आदेश दिलो की एक जीव वा अल्लाक अधीन जाल्लो मनीस सोडल्यार कोणूच परादीसांत प्रवेश करचो ना. आनी अल्लान ह्या धर्माक एका पराक्रमी मनशान बळगें दिला अशें."
Imam Muslim : 163
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْقَارِيُّ حَيٌّ مِنْ الْعَرَبِ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْتَقَى هُوَ وَالْمُشْرِكُونَ فَاقْتَتَلُوا فَلَمَّا مَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى عَسْكَرِهِ وَمَالَ الْآخَرُونَ إِلَى عَسْكَرِهِمْ وَفِي أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلٌ لَا يَدَعُ لَهُمْ شَاذَّةً إِلَّا اتَّبَعَهَا يَضْرِبُهَا بِسَيْفِهِ فَقَالُوا مَا أَجْزَأَ مِنَّا الْيَوْمَ أَحَدٌ كَمَا أَجْزَأَ فُلَانٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَا إِنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ أَنَا صَاحِبُهُ أَبَدًا قَالَ فَخَرَجَ مَعَهُ كُلَّمَا وَقَفَ وَقَفَ مَعَهُ وَإِذَا أَسْرَعَ أَسْرَعَ مَعَهُ قَالَ فَجُرِحَ الرَّجُلُ جُرْحًا شَدِيدًا فَاسْتَعْجَلَ الْمَوْتَ فَوَضَعَ نَصْلَ سَيْفِهِ بِالْأَرْضِ وَذُبَابَهُ بَيْنَ ثَدْيَيْهِ ثُمَّ تَحَامَلَ عَلَى سَيْفِهِ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَخَرَجَ الرَّجُلُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ قَالَ وَمَا ذَاكَ قَالَ الرَّجُلُ الَّذِي ذَكَرْتَ آنِفًا أَنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَأَعْظَمَ النَّاسُ ذَلِكَ فَقُلْتُ أَنَا لَكُمْ بِهِ فَخَرَجْتُ فِي طَلَبِهِ حَتَّى جُرِحَ جُرْحًا شَدِيدًا فَاسْتَعْجَلَ الْمَوْتَ فَوَضَعَ نَصْلَ سَيْفِهِ بِالْأَرْضِ وَذُبَابَهُ بَيْنَ ثَدْيَيْهِ ثُمَّ تَحَامَلَ عَلَيْهِ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ ذَلِكَ إِنَّ الرَّجُلَ لِيَعْمَلُ عَمَلَ أَهْلِ الْجَنَّةِ فِيمَا يَبْدُو لِلنَّاسِ وَهُوَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ وَإِنَّ الرَّجُلَ لِيَعْمَلُ عَمَلَ أَهْلِ النَّارِ فِيمَا يَبْدُو لِلنَّاسِ وَهُوَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ
आमकां सांगलां की [कुतैबा बिन सईद] आमकां [या'कुब] - म्हळ्यार इब्न अब्दुररहमान अल-कारी - - अरबस्तानांतल्या एका गांवाचें नांव - [अबू हाझीम] कडल्यान [सहल बिन सईद अस-सैदी] कडल्यान सांगलां की अल्लाचो दूत सल्लल्लाहु अलैहि वस्लाम मुशरिकांक मेळ्ळे, देखून झूज सुरू जालें. अल्लाचो दूत मुसलमान सैन्यांत परतलो, आनी काफिर आपल्या सैन्यांत परतले तेन्ना पैगंबर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम हाच्या सहाब्यांतलो एक मनीस आशिल्लो, ताणें दुस्मानाक थंयच्यान वचूंक दिवंक नाशिल्लो. तो दुस्मानाचो फाटोफाट करून आपल्या तलवारीन हल्लो करता. पैगंबराच्या आनीक एका इश्टान म्हणलें, ‘आयज आमच्या मदीं फळां भशेन खऱ्या अर्थान समाधानी आशिल्ले कोणूच नात’. रसुलुल्ला सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम म्हणत रावलो: ‘जाणा! तो नरकाच्या तज्ञांच्या वर्गांतलो. मुसलमानांतल्या एका मनशान म्हणलें, ‘हांव ताच्या फाटल्यान सगळो वेळ वचतलों’. सहल बिन साआद परतून म्हणलें, ‘तो मनीस फलाणा वांगडा एकठांय भायर सरला, झगडटा आसतना अशें थांबलो जाल्यार मागीर तोय थांबता, जेन्ना फलाण वेगान हालता, तेन्ना तो तितलोच वेगान हालता. त्या मनशान म्हणलें, फुलान गंभीर जखमी जाल्यात. ताका भोगताली ती वेदना सोंसूंक नाशिल्ल्यान ताका रोखडीच मरपाची इत्सा जाली, देखून ताणें आपल्या तलवारीचो हात जमनीर दवरलो आनी स्वताक चाकू मारलो. तो मनीस अल्लाच्या दूताक मेळपाक भायर सरलो आनी म्हणपाक लागलो, ‘हांव गवाय दितां की तूं मुहंमद अल्लाचो दूत आसा’. पैगंबरान विचारलें, ‘तुमकां कितें जालां? ' त्या मनशान म्हणलें, 'तुमी नरकाचो तज्ञ म्हणटात त्या मनशाक चडशे लोक हाका हरकत घेतात, देखून हांव तुका गवाय दितां, हे अल्लाचो दूत फळां, हांव पुराय झुजांत ताच्या फाटल्यान भायर सरलो, जो मेरेन म्हाका कळ्ळें की तो गंभीर जखमी जाला, ताका बेगीन मरपाची इत्सा आशिल्ली, मागीर ताणें आपल्या तलवारीचो पट्टो जमनीर घाल्लो आनी तलवारीची पाखो आपल्या दोन छातीं मदीं दवरली मागीर ताणें ती स्वताचेर दामली म्हणजे ताणें मारलो स्वता' अशें म्हण्टात. देखून अल्लाच्या दूतान (स.अ.व.) म्हणलें: ‘खरें म्हणल्यार मनशाचे नदरेक स्वर्गांतल्या तज्ञाच्या कर्तुबां सारकीं कामां करपी मनीस आसात, जरी तो नरकांत तज्ञ आसलो तरी. आनी मनशाच्या नदरेक नरकांतल्या तज्ञाच्या कर्तुबां कडेन बरीं कामां करपी मनीसय आसात, जरी तो स्वर्गाचो तज्ञ आसलो तरी''.
Imam Muslim : 164
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا الزُّبَيْرِيُّ وَهُوَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ قَالَ سَمِعْتُ الْحَسَنَ يَقُولُا إِنَّ رَجُلًا مِمَّنْ كَانَ قَبْلَكُمْ خَرَجَتْ بِهِ قُرْحَةٌ فَلَمَّا آذَتْهُ انْتَزَعَ سَهْمًا مِنْ كِنَانَتِهِ فَنَكَأَهَا فَلَمْ يَرْقَأْ الدَّمُ حَتَّى مَاتَ قَالَ رَبُّكُمْ قَدْ حَرَّمْتُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ ثُمَّ مَدَّ يَدَهُ إِلَى الْمَسْجِدِ فَقَالَ إِي وَاللَّهِ لَقَدْ حَدَّثَنِي بِهَذَا الْحَدِيثِ جُنْدَبٌ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْمَسْجِدِ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ سَمِعْتُ الْحَسَنَ يَقُولُ حَدَّثَنَا جُنْدَبُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْبَجَلِيُّ فِي هَذَا الْمَسْجِدِ فَمَا نَسِينَا وَمَا نَخْشَى أَنْ يَكُونَ جُنْدَبٌ كَذَبَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ بِرَجُلٍ فِيمَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ خُرَاجٌ فَذَكَرَ نَحْوَهُ
आमकां सांगलां [मुहंमद बिन रफी’] आमकां सांगलां [अझ-झुबैरी] - म्हळ्यार मुहंमद बिन अब्दुल्ला बिन अझ-झुबैर - आमकां सांगलां [सायबान] ताणें म्हणलें, हांवें आयकलां [अल-हसन] म्हणटा, ‘खरें, तुमच्या आदीं एक मनीस आशिल्लो जाका पूं भायर येतालो, आनी जेन्ना पूं ताका त्रास दितालो तेन्ना ताणें ताच्या सॉकेटांतल्यान बाण मारलो, मागीर ताणें ताका फडफडलो ताका मरण येमेरेन रगत थांबनासतना व्हांवतालें. तुमच्या रब्बान म्हणलें: ‘हांवें ताका स्वर्ग बंदी घाल्या’. मागीर अल-हसनान मशिदी कडेन हात वयर काडलो आनी म्हणलें, ‘अल्लाची कसम, [जुंदुब] हांणी ही हदीस आमकां पैगंबर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम हाचे कडल्यान हे मशिदींत सांगल्या’. आनी आमकां सांगलां [मुहंमद बिन अबू बकर अल मुकद्दमी] आमकां सांगलां [वहाब बिन जरीर] आमकां सांगलां [म्हज्या बापायक] ताणें म्हणलां, हांवें आयकलां [अल-हसन] म्हणटा, आमकां सांगलां [जुंदुब बिन अब्दुल्ला अल-बजाली] ह्या मशिदींत, देखून विसरूं नाकात आनी जुंदूब रसुलुल्ला सल्लल्लाहुच्या नांवान फटला हाचो हुस्को करचो न्हय 'अलैहि वसल्लम'. जुंदुबान म्हणलें की रसुलुल्लाह शल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम म्हणालो: ‘तुमच्या आदीं एका मनशाचेर फोड आयले...तेन्ना ताणें अशी हदीस सांगली’.
Imam Muslim : 165
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ قَالَ حَدَّثَنِي سِمَاكٌ الْحَنَفِيُّ أَبُو زُمَيْلٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ خَيْبَرَ أَقْبَلَ نَفَرٌ مِنْ صَحَابَةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا فُلَانٌ شَهِيدٌ فُلَانٌ شَهِيدٌ حَتَّى مَرُّوا عَلَى رَجُلٍ فَقَالُوا فُلَانٌ شَهِيدٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَلَّا إِنِّي رَأَيْتُهُ فِي النَّارِ فِي بُرْدَةٍ غَلَّهَا أَوْ عَبَاءَةٍ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ اذْهَبْ فَنَادِ فِي النَّاسِ أَنَّهُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا الْمُؤْمِنُونَ قَالَ فَخَرَجْتُ فَنَادَيْتُ أَلَا إِنَّهُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا الْمُؤْمِنُونَ
[जुहैर बिन हर्ब] हांणी आमकां सांगलां [हाशिम बिन अल-कासिम] हांणी आमकां सांगलां [इक्रीमा बिन अम्मर] म्हणालो, [सिमक अल-हनाफी अबू जुमैल] म्हणालो, [अब्दुल्ला बिन अब्बास] म्हणालो, [उमर बिन अल-खत्ताब] म्हणालो, ‘जेन्ना खैबराचें झूज जालें तेन्ना जायते साथीदार पैगंबर सल्लल्लाहुअलाईही वल्लम हाचे कडेन आयले आनी फलाण शहीद, फला शहीद’ अशें म्हणलें, जो मेरेन ते एका मनशा कडेन वचून फलाण शहीद’ अशें म्हणलें. मागीर अल्लाचो दूत सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम म्हणालो: ‘ना, खरेंच हांवें ताका नरकांत पळयलो, ताणें घेतिल्ल्या वस्त्रांत वा कोटांत - तो वांटचे पयलीं -’. मागीर रसुलुल्लाह सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम हाणें परतून म्हणलें: ‘हे इब्न अल-खथथब, वचून लोकांक सांग की, भावार्थी सोडून हेर कोणूच स्वर्गांत वचचो ना’. देखून उमरान म्हणलें, ‘हांव मोर्चो मारून भायर सरलो, ‘जाणून घेयात की भावार्थी सोडल्यार कोणूच स्वर्गांत वचचो ना’.
Imam Muslim : 166
حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ وَهْبٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ ثَوْرِ بْنِ زَيْدٍ الدُّؤَلِيِّ عَنْ سَالِمٍ أَبِي الْغَيْثِ مَوْلَى ابْنِ مُطِيعٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَهَذَا حَدِيثُهُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ ثَوْرٍ عَنْ أَبِي الْغَيْثِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ خَرَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى خَيْبَرَ فَفَتَحَ اللَّهُ عَلَيْنَا فَلَمْ نَغْنَمْ ذَهَبًا وَلَا وَرِقًا غَنِمْنَا الْمَتَاعَ وَالطَّعَامَ وَالثِّيَابَ ثُمَّ انْطَلَقْنَا إِلَى الْوَادِي وَمَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَبْدٌ لَهُ وَهَبَهُ لَهُ رَجُلٌ مِنْ جُذَامَ يُدْعَى رِفَاعَةَ بْنَ زَيْدٍ مِنْ بَنِي الضُّبَيْبِ فَلَمَّا نَزَلْنَا الْوَادِي قَامَ عَبْدُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَحُلُّ رَحْلَهُ فَرُمِيَ بِسَهْمٍ فَكَانَ فِيهِ حَتْفُهُ فَقُلْنَا هَنِيئًا لَهُ الشَّهَادَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَلَّا وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ إِنَّ الشَّمْلَةَ لَتَلْتَهِبُ عَلَيْهِ نَارًا أَخَذَهَا مِنْ الْغَنَائِمِ يَوْمَ خَيْبَرَ لَمْ تُصِبْهَا الْمَقَاسِمُ قَالَ فَفَزِعَ النَّاسُ فَجَاءَ رَجُلٌ بِشِرَاكٍ أَوْ شِرَاكَيْنِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَصَبْتُ يَوْمَ خَيْبَرَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شِرَاكٌ مِنْ نَارٍ أَوْ شِرَاكَانِ مِنْ نَارٍ
आमकां सांगलां [अबू अथ-ताहिर] ताणें सांगलें, आमकां सांगलां [इब्नू वहाब] कडल्यान [मलिक बिन अनस] कडल्यान [त्साउर बिन जैद अद-दुआली] कडल्यान [सलीम अबू अल-घैत्स] इब्न मुथीचो आदलो गुलाम, [अबू हुरैरा] कडल्यान. -दुसऱ्या रिवायतांत ताचो उल्लेख केला- आनी आमकां सांगला [कुतैबा बिन सईद] आनी ही हदीस, आमकां सांगल्या [अब्दुल अझीज] -म्हळ्यार इब्न मुहंमद- [त्साऊर] कडल्यान [अबू अल-गैत] कडल्यान [अबू हुरैरा] कडल्यान ताणें म्हळां, 'खैबराच्या दिसा आमी पैगंबर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम हाचे वांगडा अल्लाह आमकां मेळोवचे मेरेन भायर सरले जैत, पूण घनीमा - झुजाची लुट - न्हय जी आमी भांगर वा रुप्याच्या रुपांत मेळयली, पूण मालमत्ता, अन्न आनी कपडे. मागीर आमी एका दोंगुल्ले कडेन धांवले. आनी त्या काळांत रसुलुल्लाह शल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम आपल्या गुलामावांगडा जुझमांतल्या एका मनशान भेट म्हणून भेटयली, जाका चड करून अदल-द्लुबैब जमातींतल्या रिफाआ बिन जैद अशें म्हण्टाले. आमी दोंगुल्लेचेर पावले तेन्ना रसुलुल्ला सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम हाचो गुलाम आपल्या काठीचे पट्टे सोडपाक उबो रावलो. पूण अचकीत ताका बाणान गोळी लागली, आनी थंयच ताचें मरण मेळ्ळें. आमी म्हणलें, ‘हे अल्लाचो दूत, ताका शहीद जाल्ल्या खातीर आमी ताका परबीं दितात’. पूण रसुलुल्लाह शल्लल्लाहु अलैहि वस्लाम हाणें ताचे बदला म्हणलें: ‘ना, ज्या हातांत मुहंमदाचो जीव आसा ताचे कडल्यान, खरेंच तो वांटचे पयलीं घेतिल्ल्या खैबर झुजाच्या घनिमातल्या कंबलाक लागून तो नरक उज्यान खावपाक लागतलो’. अबू हुरैतान म्हणलें, लोकांक धक्को बसलो. ते उपरांत चप्पलाच्या पट्ट्यांचो एक-दोन गठ्ठो घेवन एक मनीस आयलो आनी म्हणपाक लागलो, ‘हे अल्लाचो दूत, म्हाका खैबर झुजाच्या काळांत हें मेळ्ळें’. मागीर अल्लाच्या दूतान म्हणलें: 'नरकाच्या उज्यांतल्यान चप्पलांचो एक गुच्छ वा नरकाच्या उज्यांतल्यान चप्पलांचो दोन गुच्छ''.
Imam Muslim : 167
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ سُلَيْمَانَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ حَجَّاجٍ الصَّوَّافِ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ أَنَّ الطُّفَيْلَ بْنَ عَمْرٍو الدَّوْسِيَّ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ لَكَ فِي حِصْنٍ حَصِينٍ وَمَنْعَةٍ قَالَ حِصْنٌ كَانَ لِدَوْسٍ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَبَى ذَلِكَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلَّذِي ذَخَرَ اللَّهُ لِلْأَنْصَارِ فَلَمَّا هَاجَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمَدِينَةِ هَاجَرَ إِلَيْهِ الطُّفَيْلُ بْنُ عَمْرٍو وَهَاجَرَ مَعَهُ رَجُلٌ مِنْ قَوْمِهِ فَاجْتَوَوْا الْمَدِينَةَ فَمَرِضَ فَجَزِعَ فَأَخَذَ مَشَاقِصَ لَهُ فَقَطَعَ بِهَا بَرَاجِمَهُ فَشَخَبَتْ يَدَاهُ حَتَّى مَاتَ فَرَآهُ الطُّفَيْلُ بْنُ عَمْرٍو فِي مَنَامِهِ فَرَآهُ وَهَيْئَتُهُ حَسَنَةٌ وَرَآهُ مُغَطِّيًا يَدَيْهِ فَقَالَ لَهُ مَا صَنَعَ بِكَ رَبُّكَ فَقَالَ غَفَرَ لِي بِهِجْرَتِي إِلَى نَبِيِّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَا لِي أَرَاكَ مُغَطِّيًا يَدَيْكَ قَالَ قِيلَ لِي لَنْ نُصْلِحَ مِنْكَ مَا أَفْسَدْتَ فَقَصَّهَا الطُّفَيْلُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّهُمَّ وَلِيَدَيْهِ فَاغْفِرْ
आमकां सांगलां [अबू बकर बिन अबू स्यायबा] आनी [इशाक बिन इब्राहिम] तांकां सगळ्यांक [सुलेमान] कडल्यान, [अबू बकर] म्हणटा, आमकां सांगलां [सुलेमान बिन हरब] आमकां [हम्मद बिन जैद] [हज्जाज अश-शववाफ] कडल्यान [अबू अझ-झुबैर] कडल्यान [जबीर] कडल्यान सांगलां की अथ थुफैल बिन अम्रू अदौसी आयलो पैगंबर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम म्हणटाना, ‘हे अल्लाचो दूत, तुका बळिश्ट आनी तुमची राखण करपाक शकता अशा किल्ल्यांत रावपाक जाय?’. कवीन म्हणलें, ‘जहिलीय्या काळांत हो किल्लो दाऊस लोकांचो आशिल्लो’. पूण रसुलुल्ला सल्लाहु अलैहि वसल्लम हाणें अंसार लोकांपरस अल्लान दिल्लें उतर पसंत केल्ल्यान न्हयकार दिलो. पैगंबर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम जेन्ना मदीनाक स्थलांतरीत जालो तेन्ना अबू थुफैल बिन अमरूय आपल्या लोकां मदल्या एका मनशा वांगडा स्थलांतरीत जालो. पूण अबू थुफायलाचो इश्ट मदीनाचें -हवामान- सोंसूंक शकलो ना आनी दुयेंत पडलो, मागीर ताणें कातर घेवन हात रगतांत घुस्पले मेरेन बोटांचे पांय कापले आनी ताका मरण लेगीत आयलें. पूण सपनांत अबू थुफायलाक तो मनीस खूब बरो दिसलो, तेन्ना ताणें हात धांपले. तेन्ना अबू थुफालान त्या मनशाक विचारलें, तुज्या देवान तुका कितें केलें? ' त्या मनशान जाप दिली, 'ताणें म्हाका माफ केलो, ताका म्हज्या हिजराक लागून, पैगंबर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम'. तेन्ना अबू थुफायलान परतून विचारलें, पूण हांव तुका हात धांपता कित्याक पळयता? ' त्या मनशान जाप दिली, 'तुवें मोडलां तें आमी दुरुस्त करचे नात' अशें म्हाका सांगलें. उपरांत अबू थुफैलान रसुलुल्लाह शल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम हाका सपन सांगलें, रसुलुल्लाह शल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम हाका मागीर म्हणलें: ‘हे अल्ला, ताचे हात माफ कर’.
Imam Muslim : 168
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ وَأَبُو عَلْقَمَةَ الْفَرْوِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ سُلَيْمٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلْمَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ يَبْعَثُ رِيحًا مِنْ الْيَمَنِ أَلْيَنَ مِنْ الْحَرِيرِ فَلَا تَدَعُ أَحَدًا فِي قَلْبِهِ قَالَ أَبُو عَلْقَمَةَ مِثْقَالُ حَبَّةٍ و قَالَ عَبْدُ الْعَزِيزِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ مِنْ إِيمَانٍ إِلَّا قَبَضَتْهُ
आमकां सांगलां [अहमद बिन अब्दाह अदल-दलाब्बी] आमकां सांगलां [अब्दुल अझीज बिन मुहंमद] आनी [अबू अलकामाह अल-फरवी] दोगांयनी सांगलां, आमकां सांगलां [शफवान बिन सुलेम] कडल्यान [अब्दुल्ला बिन सलमान] कडल्यान [ताच्या बापाय कडल्यान] [अबू हुरैरा] कडल्यान ताणें म्हणलां, ‘रसुलुल्लाह शल्लाहु अलैहि वसल्लम म्हणालो: ‘इंदेद अल्ला यॅमॅनाचे दिशेन खूब मोव, रेशमा इतलो मोव वारें उडयतलो, ज्या मनशाच्या काळजांत -अबू अलकामा म्हणालो- धान्याचें वजन आसा ताका चुकचो ना, -जाल्यार अब्दुल अझीजान म्हणलें; मोसंबीच्या बींचें वजन लेगीत - अल्ला ताका मरण हाडचो ना जाल्यार श्रद्धेंतल्यान'.
Imam Muslim : 169
حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَقُتَيْبَةُ وَابْنُ حُجْرٍ جَمِيعًا عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ جَعْفَرٍ قَالَ ابْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ قَالَ أَخْبَرَنِي الْعَلَاءُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بَادِرُوا بِالْأَعْمَالِ فِتَنًا كَقِطَعِ اللَّيْلِ الْمُظْلِمِ يُصْبِحُ الرَّجُلُ مُؤْمِنًا وَيُمْسِي كَافِرًا أَوْ يُمْسِي مُؤْمِنًا وَيُصْبِحُ كَافِرًا يَبِيعُ دِينَهُ بِعَرَضٍ مِنْ الدُّنْيَا
आमकां सांगलां [याह्या बिन अय्यूब] आनी [कुतैबा] आनी [इब्न हुजर] तांकां सगळ्यांक [इस्माइल बिन जाफर] कडल्यान सांगलां [इब्नु अय्यूब] आमकां सांगलां [इस्माइल] ताणें सांगलें, म्हाका [अल-अला’] [ताच्या बापाय कडल्यान] [अबू हुरैरा] कडल्यान सांगलां की अल्लाचो दूत सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम म्हणालो: ‘क्विकली काळ्या रात भशेन निंदा येवचे पयलीं बरीं कर्तुबां करात. सकाळीं मनीस भावार्थी, मागीर दनपारां अविश्वासी. दनपारां मनीस भावार्थी, मागीर सकाळीं अविश्वासी. ताणें आपलो धर्म संवसारीक सुखांखातीर विकलो'.
Imam Muslim : 170
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّهُ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَرْفَعُوا أَصْوَاتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِّ } إِلَى آخِرِ الْآيَةِ جَلَسَ ثَابِتُ بْنُ قَيْسٍ فِي بَيْتِهِ وَقَالَ أَنَا مِنْ أَهْلِ النَّارِ وَاحْتَبَسَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَعْدَ بْنَ مُعَاذٍ فَقَالَ يَا أَبَا عَمْرٍو مَا شَأْنُ ثَابِتٍ اشْتَكَى قَالَ سَعْدٌ إِنَّهُ لَجَارِي وَمَا عَلِمْتُ لَهُ بِشَكْوَى قَالَ فَأَتَاهُ سَعْدٌ فَذَكَرَ لَهُ قَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ ثَابِتٌ أُنْزِلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ وَلَقَدْ عَلِمْتُمْ أَنِّي مِنْ أَرْفَعِكُمْ صَوْتًا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَنَا مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَذَكَرَ ذَلِكَ سَعْدٌ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَلْ هُوَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ و حَدَّثَنَا قَطَنُ بْنُ نُسَيْرٍ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ كَانَ ثَابِتُ بْنُ قَيْسِ بْنِ شَمَّاسٍ خَطِيبَ الْأَنْصَارِ فَلَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ بِنَحْوِ حَدِيثِ حَمَّادٍ وَلَيْسَ فِي حَدِيثِهِ ذِكْرُ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ و حَدَّثَنِيهِ أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ صَخْرٍ الدَّارِمِيُّ حَدَّثَنَا حَبَّانُ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ { لَا تَرْفَعُوا أَصْوَاتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِّ } وَلَمْ يَذْكُرْ سَعْدَ بْنَ مُعَاذٍ فِي الْحَدِيثِ و حَدَّثَنَا هُرَيْمُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى الْأَسَدِيُّ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَذْكُرُ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ وَلَمْ يَذْكُرْ سَعْدَ بْنَ مُعَاذٍ وَزَادَ فَكُنَّا نَرَاهُ يَمْشِي بَيْنَ أَظْهُرِنَا رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ
आमकां सांगलां [अबू बकर बिन अबू स्यायबा] आमकां सांगलां [अल हसन बिन मूसान] आमकां [हम्मद बिन सलामाह] [थाबीत अल बुनानी] कडल्यान [अनस बिन मलिक] कडल्यान सांगलां की ताणें म्हणलें, ‘जेन्ना हो आयत उक्तो जालो: ‘-हे तुमी विस्वास दवरतात, तुमचो आवाज पैगंबराच्या आवाजा परस वयर काडूंक नाकात-’ -Qs. अल हुजुरात: २- श्लोक सोंपता म्हणसर थाबीत बिन कायस आपल्या घरांत बसून म्हणालो, ‘हांव नरकांतल्या लोकां मदलो एक! आनी तो सदांच पैगंबर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम हाचे पासून पयस रावतालो, जो मेरेन पैगंबर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम हाणें सआद बिन मुअदजाक हे विशीं विचारलें ना. ताणें विचारलें: ‘हे अबू अमरू, थाबीतीची स्थिती कशी आसा? तो दुयेंत आसा? ' स'दान जाप दिली, 'ताची स्थिती सदचे भशेन आसा आनी तो दुयेंत आसा अशी खबर आयकूं ना'. अनस म्हणालो, ‘तेन्ना स’द ताका भेट दिलो आनी ताणें अल्लाच्या दूत (स.अ.व.) कडेन केल्ल्या संवादाची म्हायती दिली. थाबीत म्हणालो, ‘हो आयत उक्तो जालो, जाल्यार तुमकां सगळ्यांक खबर आसा की हांव लोकां मदीं सगळ्यांत व्हडलो, अल्लाच्या दूताच्या (स.अ.व.) आवाजा परस चड. मागीर हांव नरकांतल्या लोकां मदलो एक.’ अशें म्हण्टात. देखून सआद हाणें तें अल्लाच्या दूताक (स.अ.व.) सांगलें. अल्लाचो दूत (स.अ.व.) हाणें म्हळां, ‘खरें म्हणल्यार तो स्वर्गांतल्या लोकां मदलो एक. [कथान बिन नुसायर] आमकां संबंदीत. [जा’फर बिन सुलेमान] हाणें [अनस बिन मलिक] कडल्यान आमकां [थाबीत] सांगलो, ताणें म्हणलें, ‘थाबीत बिन कायस हो अंसारांतलो एक वक्तो आशिल्लो, जेन्ना हो आयत उक्तो जालो, जो हम्मदाच्या हदीसांतले भशेन आसा. पूण ताच्या हदीसांत सअद बिन मुअद हाचें नांव सांगिल्लें ना.' आनी आमकां सांगलां [अहमद बिन सईद बिन शकर अद-दरीमी] आमकां सांगलां [हब्बन] आमकां सांगलां [सुअलीमान इब्नुल मुगीरा] [थाबीत] कडल्यान [अनास] कडल्यान ताणें म्हणलें, 'जेन्ना आयत सकयल आयली -... पैगंबराच्या आवाजा परस चड आवाज वाडोवंक नाकात -, आनी ताणें स'द बिन मुअद्जाचें नांव सांगिल्लें ना हदीस' अशें म्हण्टात. आनी आमकां सांगलां [हुरैम बिन अब्दुल अ'ला अल असदी] आमकां सांगलां [अल मुअतमीर बिन सुअलीमान] ताणें म्हणलां, 'हांवें [म्हज्या बापायक] [थाबीत] कडल्यान [अनास] कडल्यान उल्लेख आयकला ताणें म्हणलें, 'हो आयत उक्तो जालो तेन्ना ताणें स'द बिन मुअद्जाचें नांव सांगिनासतना हदीस सांगली..'. मागीर ताणें आनीक म्हणलें, ‘सर्गांतल्या लोकां मदलो एक मनीस आमचे मदीं चललो’.
Imam Muslim : 171
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ أُنَاسٌ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنُؤَاخَذُ بِمَا عَمِلْنَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ أَمَّا مَنْ أَحْسَنَ مِنْكُمْ فِي الْإِسْلَامِ فَلَا يُؤَاخَذُ بِهَا وَمَنْ أَسَاءَ أُخِذَ بِعَمَلِهِ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَالْإِسْلَامِ
आमकां सांगलां [उस्मान बिन अबू स्यायबान] आमकां [जरीर] [मंसूर] कडल्यान [अबू वैल] कडल्यान [अब्दुल्ला] कडल्यान सांगलां ताणें म्हणलां, ‘कोणे तरी रसुलुल्लाह सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम हांकां विचारलां, ‘हे रसुलुल्लाह! जहिलियाच्या काळांत आमी केल्ल्या कृत्यां खातीर आमकां ख्यास्त मेळटली काय?’ अशें म्हण्टात. रसुलुल्लाह शल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम हाणें जाप दिली: ‘इस्लामी काळांत तुमच्यांतलो कोणूय बरें करता, ताका जहिलिया काळांत केल्ल्या कर्तुबांक ख्यास्त मेळची ना. पूण जो कोण गुन्यांव करता, ताका जहिलियाच्या काळांत आनी इस्लामी काळांत केल्ल्या कृत्यांची ख्यास्त मेळटली’.
Imam Muslim : 172
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي وَوَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنُؤَاخَذُ بِمَا عَمِلْنَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ مَنْ أَحْسَنَ فِي الْإِسْلَامِ لَمْ يُؤَاخَذْ بِمَا عَمِلَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَمَنْ أَسَاءَ فِي الْإِسْلَامِ أُخِذَ بِالْأَوَّلِ وَالْآخِرِ حَدَّثَنَا مِنْجَابُ بْنُ الْحَارِثِ التَّمِيمِيُّ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ
आमकां सांगलां [मुहम्मद बिन अब्दुल्ला बिन नुमैरान] आमकां [म्हज्या बापायक] आनी [वाकी’] सांगलां. -दुसऱ्या रिवायतांत सांगलां- आनी ताणें आमकां सांगलें [अबू बकर बिन अबू स्यायबा] आनी लफाझ ताचोच आशिल्लो, ताणें आमकां [वाकी’] [अल-अमासी] कडल्यान [अबू वाइल] कडल्यान [अब्दुल्ला] कडल्यान सांगलें ताणें म्हणलें, ‘आमी विचारलें, ‘हे अल्लाचो दूत, आमकां जैहिलियाच्या काळांत केल्ल्या कर्तुबांक लागून ख्यास्त मेळटली काय? ' ताणें जाप दिली: 'इस्लामी काळांत कोणेंय बरें केलें, ताका अज्ञानाच्या काळांत ताच्या कर्तुबांक लागून ख्यास्त मेळची ना आनी इस्लामी काळांत जो कोण वायट काम करता ताका अज्ञान आनी इस्लामाच्या काळांत केल्ल्या कर्तुबांक लागून ख्यास्त मेळटली''. आमकां सांगलां [मिंजाब बिन अल-हरित्स अत-तमीमी] हांणी आमकां [अली बिन मुशीर] [अल-अ'मासी] कडल्यान सांगलां देखीक ह्या सनाडान.
Imam Muslim : 173
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى الْعَنَزِيُّ وَأَبُو مَعْنٍ الرَّقَاشِيُّ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ كُلُّهُمْ عَنْ أَبِي عَاصِمٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ يَعْنِي أَبَا عَاصِمٍ قَالَ أَخْبَرَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ ابْنِ شِمَاسَةَ الْمَهْرِيِّ قَالَ حَضَرْنَا عَمْرَو بْنَ الْعَاصِ وَهُوَ فِي سِيَاقَةِ الْمَوْتِ فَبَكَى طَوِيلًا وَحَوَّلَ وَجْهَهُ إِلَى الْجِدَارِ فَجَعَلَ ابْنُهُ يَقُولُ يَا أَبَتَاهُ أَمَا بَشَّرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِكَذَا أَمَا بَشَّرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِكَذَا قَالَ فَأَقْبَلَ بِوَجْهِهِ فَقَالَ إِنَّ أَفْضَلَ مَا نُعِدُّ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ إِنِّي كُنْتُ عَلَى أَطْبَاقٍ ثَلَاثٍ لَقَدْ رَأَيْتُنِي وَمَا أَحَدٌ أَشَدَّ بُغْضًا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنِّي وَلَا أَحَبَّ إِلَيَّ أَنْ أَكُونَ قَدْ اسْتَمْكَنْتُ مِنْهُ فَقَتَلْتُهُ فَلَوْ مُتُّ عَلَى تِلْكَ الْحَالِ لَكُنْتُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَلَمَّا جَعَلَ اللَّهُ الْإِسْلَامَ فِي قَلْبِي أَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ ابْسُطْ يَمِينَكَ فَلْأُبَايِعْكَ فَبَسَطَ يَمِينَهُ قَالَ فَقَبَضْتُ يَدِي قَالَ مَا لَكَ يَا عَمْرُو قَالَ قُلْتُ أَرَدْتُ أَنْ أَشْتَرِطَ قَالَ تَشْتَرِطُ بِمَاذَا قُلْتُ أَنْ يُغْفَرَ لِي قَالَ أَمَا عَلِمْتَ أَنَّ الْإِسْلَامَ يَهْدِمُ مَا كَانَ قَبْلَهُ وَأَنَّ الْهِجْرَةَ تَهْدِمُ مَا كَانَ قَبْلِهَا وَأَنَّ الْحَجَّ يَهْدِمُ مَا كَانَ قَبْلَهُ وَمَا كَانَ أَحَدٌ أَحَبَّ إِلَيَّ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا أَجَلَّ فِي عَيْنِي مِنْهُ وَمَا كُنْتُ أُطِيقُ أَنْ أَمْلَأَ عَيْنَيَّ مِنْهُ إِجْلَالًا لَهُ وَلَوْ سُئِلْتُ أَنْ أَصِفَهُ مَا أَطَقْتُ لِأَنِّي لَمْ أَكُنْ أَمْلَأُ عَيْنَيَّ مِنْهُ وَلَوْ مُتُّ عَلَى تِلْكَ الْحَالِ لَرَجَوْتُ أَنْ أَكُونَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ ثُمَّ وَلِينَا أَشْيَاءَ مَا أَدْرِي مَا حَالِي فِيهَا فَإِذَا أَنَا مُتُّ فَلَا تَصْحَبْنِي نَائِحَةٌ وَلَا نَارٌ فَإِذَا دَفَنْتُمُونِي فَشُنُّوا عَلَيَّ التُّرَابَ شَنًّا ثُمَّ أَقِيمُوا حَوْلَ قَبْرِي قَدْرَ مَا تُنْحَرُ جَزُورٌ وَيُقْسَمُ لَحْمُهَا حَتَّى أَسْتَأْنِسَ بِكُمْ وَأَنْظُرَ مَاذَا أُرَاجِعُ بِهِ رُسُلَ رَبِّي
आमकां [मुहंमद बिन अल-मुत्सन्ना अल-अनाझी] आनी [अबू माअन अर-रकासी] आनी [इशक बिन मंशूर] [अबू अशिम] कडल्यान सगळें सांगलां आनी लफाझ इब्न अल-मुत्सन्नाचो, आमकां सांगलां [अदल-दलाहहक] - म्हणल्यार अबू अशिम - ताणें सांगलें, आमकां सांगलां [हैवा बिन स्यूरायह] ताणें सांगलां, आमकां सांगलां [यजीद बिन अबू हबीब] [इब्न शिमासाह अल-महरी] कडल्यान ताणें म्हणलें, ‘आमी [अमरू बिन अल-अश] हाजीर रावले, तो मेल्ल्या मनशाक धुवपाक लागलो, मागीर तो बरोच वेळ रडलो आनी वण्टीक तोंड घुंवडायलो, मागीर ताचो पूत म्हणपाक लागलो, ‘हे म्हज्या बापा, रसुलुल्लाह शल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम तुका त्या तरेन बरी खबर दिली ना, ना रसुलुल्लाह शल्लल्लाहु 'अलैहि वसल्लम तुमकां त्या तरेन बरी खबर दिवची'. कथनकारान म्हणलें, ‘म्हळ्यार ताणें तोंडा कडेन वळून म्हणलें, ‘खरें म्हणल्यार आमी मानतात ती सगळ्यांत म्हत्वाची गजाल म्हळ्यार अल्ला सोडून हेर खंयचोच देव - पुजेक पात्र - ना आनी मुहंमद हो अल्लाचो दूत, खरेंच हांव तीन अवस्थेंत आसां अशी गवाय; हांवें स्वताक पळयलां, पूण म्हजे परस चड रसुलुल्ला सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमाचो दुस्वास करपी कोणूच ना, आनी ताचे लागीं रावप म्हाका चड बरें दिसतलें अशें कांयच ना, जाका लागून हांव ताका मारूंक शकता, त्या अवस्थेंत हांव मेलो जाल्यार हांव नरकांतल्या लोकां मदीं नक्कीच आसतलो. अल्लान म्हज्या काळजांत इस्लाम केलो तेन्ना हांव अल्लाच्या दूत सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम हाचे कडेन गेलो आनी हांवें म्हणलें, ‘तुजो उजवो हात ताणून घे, मागीर हांव तुका निश्ठा दितलों’, देखून ताणें आपलो उजवो हात वाडयलो’. अमरू बिन अल अॅश म्हणालो, ‘तेन्ना हांवें हात धरलो’. ताणें विचारलें: ‘तुका कितें जालां अमरू? ' हांवें जाप दिली, 'म्हाका अटी दिवपाची आसा'. ताणें म्हणलें: ‘तुमी खंयच्यो अटी मागतात? ' हांवें जाप दिली, 'म्हाका माफ करपाची अट घालून'. ताणें म्हणलें: ‘इस्लामान आदलीं पातकां पुसून उडयल्यात, आनी हिजरान आदलीं पातकांय पुसून उडयल्यांत, आनी हजांत आदलीं पातकांय पुसल्यात हें तुमकां खबर ना’. आनी रसुलुल्लाह शल्लाहु अलैहि वसल्लम परस चड मोग म्हाका कोणूच ना, आनी म्हज्या दोळ्यांत ताचे परस स्पश्ट कोणूच ना, आनी ताच्या महिमा खातीर हांव ताचे परस दोळे -कांयच- भरपाक शकना, ताचें वर्णन करपाक सांगल्यार हांव नक्कीच असमर्थ आसतलो, कारण हांवें ताचे कडेन दोळे भरूंक नात. आनी त्या अवस्थेंत हांव मेलो जाल्यार स्वर्गांतल्या रहिवाशांतलो एक जावपाची आस्त नक्कीच आसतली. मागीर आमी कितें तरी गेले जंय हांव खंयचे अवस्थेंत आसां तें कळनाशिल्लें, देखून हांव मेलो जाल्यार मागीर रडपी खंयचीच बायल म्हाका सांगात दिवची ना, आनी उजो लेगीत येवचो ना. जेन्ना तुमी म्हाका पुरतात तेन्ना म्हजेर माती शिंपडावची, मागीर उंटाक मारून मांस वांटून दिल्लें सुमार अंतराचेर म्हज्या कबर भोंवतणी उबो रावचें, जो मेरेन हांव तुमचें आयकूंक शकना आनी म्हज्या प्रभूचो दूत कितें हाडटा तें पळोवचो.
Imam Muslim : 174
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ مَيْمُونٍ وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ دِينَارٍ وَاللَّفْظُ لِإِبْرَاهِيمَ قَالَا حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يَعْلَى بْنُ مُسْلِمٍ أَنَّهُ سَمِعَ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ يُحَدِّثُ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ نَاسًا مِنْ أَهْلِ الشِّرْكِ قَتَلُوا فَأَكْثَرُوا وَزَنَوْا فَأَكْثَرُوا ثُمَّ أَتَوْا مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا إِنَّ الَّذِي تَقُولُ وَتَدْعُو لَحَسَنٌ وَلَوْ تُخْبِرُنَا أَنَّ لِمَا عَمِلْنَا كَفَّارَةً فَنَزَلَ { وَالَّذِينَ لَا يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ وَلَا يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ وَلَا يَزْنُونَ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ يَلْقَ أَثَامًا } وَنَزَلَ { يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ }
[मुहंमद बिन हातिम बिन मैमुन] आनी [इब्राहिम बिन दिनार] हांणी आमकां सांगलां आनी शब्द इब्राहिमाचे आसात, दोगांयनी म्हणलां, [हज्जाज] - म्हणल्यार इब्न मुहंमद - हांणी आमकां [इब्न जुरैज] कडल्यान सांगलां ताणें सांगलें, [या'ला बिन मुसलमान] हांणी म्हाका कळयलां की ताणें [सईद बिन जुबैर] [इब्न अब्बास] कडल्यान सांगिल्लें आयकलां की लोकांनी मुश्रिक खून करतात, आनी तो चड पातळ्ळा, आनी ते व्यभिचार करतात आनी तें चड व्याप्त जायत आसा अशें. मागीर ते पैगंबर मुहंमद सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम हाचे कडेन आयले आनी म्हणलें, 'खरें म्हणल्यार तुमी सदांच सांगतात आनी उलो मारतात तें बरें, आमी केल्लीं वायट कर्तुबां मिटोवंक मेळटात अशें आमकां कळयलें जाल्यार, मागीर आयत उक्तो जालो: '-आनी जे अल्लाच्या बरोबर हेर देवांची पुजा करिनात आनी अल्लान मना केल्ल्या आत्म्यांक मारनात -तांकां मारतात- सोडल्यार -सारकीं कारणां. आनी व्यभिचार करुंक नाका, जो कोण तशें करता, ताका ताच्या पातकांचो -प्रतिकार- मेळटलो-- ' -Qs. अल फुरकान: 68-. मागीर आयत सकयल आयलो: '-म्हण, 'हे म्हज्या नोकर जे स्वताच्या मर्यादे भायर वतात, अल्लाच्या दयाळपणांतल्यान निराश जावंक नाकात-' -प्र. आझ जुमार : 53-.
Imam Muslim : 175
حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرَأَيْتَ أُمُورًا كُنْتُ أَتَحَنَّثُ بِهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ هَلْ لِي فِيهَا مِنْ شَيْءٍ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْلَمْتَ عَلَى مَا أَسْلَفْتَ مِنْ خَيْرٍ وَالتَّحَنُّثُ التَّعَبُّدُ
आमकां सांगलां [हरमाला बिन याह्या] आमकां सांगलां [इब्नू वहाबान] ताणें सांगलें, म्हाका सांगलां [युनुस] [इब्न शिहाब] कडल्यान ताणें सांगलें, म्हाका सांगलां [उर्वाह बिन अझ-झुबैर] की [हकीम बिन हिजाम] ताका सांगलां, की ताणें एक फावट रसुलुल्ला सल्लल्लाहु अलैहि वस्लामाक विचारलें, ‘तुका कांय बऱ्या गजालीं विशीं कितें दिसता हांवें केलां अशें? जहिलियाच्या काळांत केलें? म्हाका कितेंय मेळपाचें आसा?’ अशें म्हण्टात. रसुलुल्लाह सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम हाणें जाप दिली: ‘तुमी अजून अज्ञानी आसतना हाडिल्लें तें घेवन इस्लामांत प्रवेश केलो, एक तर बऱ्या कर्तुबांनी वा तावत -पूजा-’.
Imam Muslim : 176
و حَدَّثَنَا حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ الْحُلْوَانِيُّ حَدَّثَنَا وَقَالَ عَبْدٌ حَدَّثَنِي يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْ رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ أُمُورًا كُنْتُ أَتَحَنَّثُ بِهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ مِنْ صَدَقَةٍ أَوْ عَتَاقَةٍ أَوْ صِلَةِ رَحِمٍ أَفِيهَا أَجْرٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْلَمْتَ عَلَى مَا أَسْلَفْتَ مِنْ خَيْرٍ
आनी आमकां सांगलां [हसन अल-हुलवानी] आनी [अब्द बिन हुमैद], [अल-हुलवानी] म्हणालो, आमकां सांगलां, आनी [अब्द] म्हणालो, म्हाका सांगलां [या'कुब] - म्हळ्यार इब्न इब्राहिम बिन सा'द - आमकां [म्हज्या बापायक] [सालीह] कडल्यान [इब्न शिहाब] कडल्यान सांगलां, ताणें सांगलां, म्हाका सांगलां [उरवा बिन az-Zubair] की [हाकिम बिन हिजाम] ताका कळयला, की ताणें रसुलुल्लाह सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम हाका म्हणलें, ‘हे रसुलुल्लाह, तुमकां कितल्याशाच गजालीं विशीं कितें दिसता, भिक्षा, वा गुलाम मुक्त करपाच्या वा इश्टागतीच्या रुपांत, जी हांवें जहिलियाच्या काळांत केल्ली? ताचे कडल्यान म्हाका कसलेंच इनाम मेळ्ळें काय?’ अशें म्हण्टात. रसुलुल्ला सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम हाणें जाप दिली: ‘तुमी पयलीं केल्ल्या बऱ्या गजालींनी इस्लामांत प्रवेश केलो’.
Imam Muslim : 177
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَشْيَاءَ كُنْتُ أَفْعَلُهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ هِشَامٌ يَعْنِي أَتَبَرَّرُ بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْلَمْتَ عَلَى مَا أَسْلَفْتَ لَكَ مِنْ الْخَيْرِ قُلْتُ فَوَاللَّهِ لَا أَدَعُ شَيْئًا صَنَعْتُهُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ إِلَّا فَعَلْتُ فِي الْإِسْلَامِ مِثْلَهُ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ أَعْتَقَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ مِائَةَ رَقَبَةٍ وَحَمَلَ عَلَى مِائَةِ بَعِيرٍ ثُمَّ أَعْتَقَ فِي الْإِسْلَامِ مِائَةَ رَقَبَةٍ وَحَمَلَ عَلَى مِائَةِ بَعِيرٍ ثُمَّ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِهِمْ
आमकां सांगलां [इशाक बिन इब्राहिम] आनी [अब्द बिन हुमैद] दोगांयनी सांगलां, सांगलां [अब्दुर्रज्जाक] आमकां [मा'मार] [अज-झुहरी] कडल्यान ह्या सनाडान सांगलां. -दुसऱ्या रिवायतांत सांगलां- आनी आमकां सांगून [इशाक बिन इब्राहिम] आमकां सांगिल्लें [अबू मुअवीया] आमकां [हस्याम बिन उर्वाह] [ताच्या बापाय कडल्यान] [हकीम बिन हिजाम] कडल्यान सांगिल्लें ताणें म्हणलें, हांवें विचारलें, ‘हे अल्लाचो दूत, -तुका कितें दिसता- जहिलिय्या काळांत हांवें केल्ल्या कांय गजालीं विशीं?, जाल्यार हिशामान उल्लेख केला, 'हांवें केल्लीं बरीं कर्तुबां? ' मागीर रसुलुल्लाह सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम हाणें जाप दिली: 'तुमी आदल्या काळांत केल्ल्या बऱ्या गजालींक लागून तुमी इस्लाम धर्म आपणायले'. हांवें मागीर म्हणलें, ‘अल्लाच्या कसम, हांवें अज्ञानाच्या काळांत केल्लें कसलेंच बरें काम ना, जो मेरेन हांवें इस्लामाच्या काळांतय केलें ना’. आमकां सांगलां [अबू बकर बिन अबू स्यायबा] हाणें आमकां [अब्दुला बिन नुमैर] [हिस्यम बिन उर्वाह] कडल्यान [ताच्या बापाय कडल्यान] सांगलां की [हकीम बिन हिजाम] हाणें अज्ञानाच्या काळांत शंबर गुलाम सोडले आनी शंबर उंट दानांत दिले, मागीर इस्लामी काळांत शंबर गुलाम मुक्त केले आनी दानधर्मांत शंबर उंट दिले. मागीर तो पैगंबर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम हाचे कडेन गेलो...तेन्ना तांच्या हदीसा सारको कितें तरी उल्लेख केलो'.
Imam Muslim : 178
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ وَأَبُو مُعَاوِيَةَ وَوَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ { الَّذِينَ آمَنُوا وَلَمْ يَلْبِسُوا إِيمَانَهُمْ بِظُلْمٍ } شَقَّ ذَلِكَ عَلَى أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالُوا أَيُّنَا لَا يَظْلِمُ نَفْسَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْسَ هُوَ كَمَا تَظُنُّونَ إِنَّمَا هُوَ كَمَا قَالَ لُقْمَانُ لِابْنِهِ { يَا بُنَيَّ لَا تُشْرِكْ بِاللَّهِ إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ } حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَعَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ قَالَا أَخْبَرَنَا عِيسَى وَهُوَ ابْنُ يُونُسَ ح و حَدَّثَنَا مِنْجَابُ بْنُ الْحَارِثِ التَّمِيمِيُّ أَخْبَرَنَا ابْنُ مُسْهِرٍ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ كُلُّهُمْ عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ أَبُو كُرَيْبٍ قَالَ ابْنُ إِدْرِيسَ حَدَّثَنِيهِ أَوَّلًا أَبِي عَنْ أَبَانَ بْنِ تَغْلِبَ عَنْ الْأَعْمَشِ ثُمَّ سَمِعْتُهُ مِنْهُ
आमकां सांगलां [अबू बकर बिन अबू स्यायबा] आमकां सांगलां [अब्दुल्ला बिन इदरीस] आनी [अबू मुअविया] आनी [वाकी’] कडल्यान [अल-अमासी] कडल्यान [इब्राहिम] कडल्यान [अलकामा कडल्यान] [अब्दुल्ला] कडल्यान ताणें म्हणलें, ‘जेन्ना आयत सकयल आयली: '-जे विश्वास करतात, आनी तांचो भावार्थ अन्यायांत भरसलो ना-' -Qs. अल अन'अम: ८२-, मागीर साथीदारांक हें जड दिसलें आनी म्हणलें, 'हे अल्लाचो दूत, आमच्या मदल्यान कोणान स्वताचेर अन्याय केल्लो ना! ' ताणें जाप दिली: 'तुमचो अर्थ असो न्हय. लुकमानान आपल्या पुताक सांगिल्ले प्रमाण तो आसा: ‘-हे म्हज्या पुता, अल्लाक शिर्क करुंक नाका. खरेंच शिर्क हो एक व्हडलो अन्याय-'. -प्रश्न. लुकमान : 13-. आमकां सांगलां [इशाक बिन इब्राहिम] आनी [अली बिन कासीराम] दोगांयनी सांगलां, सांगलां [ईसा] म्हळ्यार -इब्न युनुस-. -दुसऱ्या कथनांत तें सांगलां- आनी आमकां सांगलां [मिंजाब बिन अल-हरित्स अत-तमीमी] आमकां [इब्नू मुशीर] कळयल्या. -दुसऱ्या रिवायतांत सांगलां- आनी आमकां सांगून [अबू कुरैब] आमकां [इब्न इदरीसाक] [अल-अ'मासी] कडल्यान ह्या सनाडान सगळें सांगलां, [अबू कुरैब] म्हणालो, [इब्न इदरीसान] म्हणलें, म्हाका पयलेच खेपे [म्हज्या बापायन] [अबान बिन तगलीब] कडल्यान [अल-अमासी] कडल्यान म्हाका हे विशीं सांगिल्लें मागीर हांवें ताचे कडल्यान आयकलें'.
Imam Muslim : 179
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مِنْهَالٍ الضَّرِيرُ وَأُمَيَّةُ بْنُ بِسْطَامَ الْعَيْشِيُّ وَاللَّفْظُ لِأُمَيَّةَ قَالَا حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا رَوْحٌ وَهُوَ ابْنُ الْقَاسِمِ عَنْ الْعَلَاءِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { لِلَّهِ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَإِنْ تُبْدُوا مَا فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحَاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ فَيَغْفِرُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيُعَذِّبُ مَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ } قَالَ فَاشْتَدَّ ذَلِكَ عَلَى أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ بَرَكُوا عَلَى الرُّكَبِ فَقَالُوا أَيْ رَسُولَ اللَّهِ كُلِّفْنَا مِنْ الْأَعْمَالِ مَا نُطِيقُ الصَّلَاةَ وَالصِّيَامَ وَالْجِهَادَ وَالصَّدَقَةَ وَقَدْ أُنْزِلَتْ عَلَيْكَ هَذِهِ الْآيَةُ وَلَا نُطِيقُهَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتُرِيدُونَ أَنْ تَقُولُوا كَمَا قَالَ أَهْلُ الْكِتَابَيْنِ مِنْ قَبْلِكُمْ سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا بَلْ قُولُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ قَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ فَلَمَّا اقْتَرَأَهَا الْقَوْمُ ذَلَّتْ بِهَا أَلْسِنَتُهُمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ فِي إِثْرِهَا { آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ وَقَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ } فَلَمَّا فَعَلُوا ذَلِكَ نَسَخَهَا اللَّهُ تَعَالَى فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا } قَالَ نَعَمْ { رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنَا } قَالَ نَعَمْ { رَبَّنَا وَلَا تُحَمِّلْنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهِ } قَالَ نَعَمْ { وَاعْفُ عَنَّا وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا أَنْتَ مَوْلَانَا فَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ } قَالَ نَعَمْ
म्हाका सांगलां [मुहंमद बिन मिन्हल अदल-दलारीर] आनी [उमय्याह बिन बिस्तम अल-आयसी] आनी लफाझ उमय्याचो, दोगांयनी सांगलां, आमकां सांगलां [यजीद बिन ज़ुरै'] आमकां सांगलां [रौह] - म्हळ्यार इब्न अल-कासिम- [अल-अला'] कडल्यान [ताच्या बापाय कडल्यान] [अबू हुरैरा] कडल्यान तो म्हणलें, ‘जेन्ना ही आयत अल्लाच्या दूत सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमाचेर पडली तेन्ना: ‘-सर्गांत आनी धर्तरेचेर आशिल्लें सगळें अल्लाचें आसता. आनी तुमच्या काळजांत जें आसा ताका जल्म दिलो वा तें लिपोवन दवरल्यार अल्ला तुमच्या कर्तुबां संबंदीं तुमचे कडेन हिशोब निश्चीत करतलो. देखून अल्ला आपल्याक जाय ताका माफ करता आनी ताका जाय ताका ख्यास्त दिता; आनी अल्ला सगळ्या गजालींचेर सर्वशक्तिमान आसा- ' -Qs. अल-बकरा: २८४- ' अबू हुरैरा म्हणालो, 'तेन्ना ही गजाल रसुलुल्लाह शल्लाहु अलैहि वसल्लमाच्या साथीदारांक जड दिसली, देखून ते रसुलुल्लाह शल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम हाचे कडेन येवन वाहनाचेर नमस्कार म्हणले, 'हे रसुलुल्लाह, आमकां ज्या कर्तुबांचो भार दिला, जाचे खातीर आमी नमाज करपाक असमर्थ आसात, उपास, जिहाद आनी भिक्षा. खरेंच हो श्लोक तुमकां प्रगट जाला आनी आमी तें करपाक असमर्थ आसात! रसुलुल्लाह शल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम म्हणालो: ‘तुमकां ‘आमी आयकलें आनी आमी आज्ञा मोडली’ अशें म्हणचे पयलीं पुस्तकांतले लोक म्हणटात तशें सांगपाक सोदतात काय, पूण ‘आमी आयकलें आनी आमी पाळ्ळें, आमकां माफ कर हे आमच्या प्रभू आनी तुका परत येवप’ अशें म्हणपाचें आसा. तांणी जाप दिली, ‘आमी आयकलें आनी आमी पाळ्ळें, आमकां माफ कर आमच्या प्रभू, आनी परत येवप तुकाच’. लोकांनी तें वाचलें तेन्ना तांचीं उतरां ताका नमस्कार करतालीं, मागीर अल्लान उपरांत उक्तायलें: ‘-दूत आपल्या प्रभू कडल्यान ताका उक्तायिल्ल्या कुराणाचेर विस्वास दवरतालो आनी भावार्थी लोकूय तशेच मानतात. सगळेच अल्लाचेर, ताच्या देवदूतांचेर, ताच्या पुस्तकांचेर आनी ताच्या दूतांचेर विस्वास दवरतात. -तांणी म्हणलें-, 'आमी ताच्या दूतांतल्या खंयच्याय एका -आनी दुसऱ्या- मदीं भेद करिनात', आनी तांणी म्हणलें, 'आमी आयकतात आनी आमी पाळटात'. -तांणी मागणें केलें-, ‘आमच्या प्रभू, आमकां माफ कर आनी तुका परत येवप’. -प्रश्न. अल-बकारा: २८५-. जेन्ना तांणी अशें केलें तेन्ना अल्लान तें पुसून उडयलें, मागीर उक्तायलें: ‘-अल्ला मनशाचेर ताचे क्षमतेक लागून भार घालना. ताका इनाम मेळटा - बऱ्या कर्तुबां थावन - जें तो यत्न करता आनी ख्यास्त मेळटा - वायटा थावन - जें तो करता. -तांणी प्रार्थना केली-: 'आमच्या स्वामी, आमी विसरल्यार वा आमी गुन्यांवकार जाल्यार आमकां ख्यास्त दिवची न्हय-' अल्लान जाप दिली: 'होय'. '-हे आमच्या रब्ब, तुमी आमच्या आदल्या लोकांचेर जसो जड भार लादलो तसो आमचेर लादूंक नाका-' अल्लान जाप दिली: 'होय'. '-हे आमच्या रब्ब, आमकां सोंसूंक जायना तें आमचे खातीर सोंसूंक नाका-' अल्लान जाप दिली: 'होय'. '-कृपा करून आमकां माफ कर; आमकां माफ कर; आनी आमचेर दया कर. तूं आमचो आदार, देखून काफिरां आड आमकां आदार कर'. -प्रश्न. अल-बकारा: २८६-. अल्लान जाप दिली: ‘होय’.
Imam Muslim : 180
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَاللَّفْظُ لِأَبِي بَكْرٍ قَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ آدَمَ بْنِ سُلَيْمَانَ مَوْلَى خَالِدٍ قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ يُحَدِّثُ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ { وَإِنْ تُبْدُوا مَا فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحَاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ } قَالَ دَخَلَ قُلُوبَهُمْ مِنْهَا شَيْءٌ لَمْ يَدْخُلْ قُلُوبَهُمْ مِنْ شَيْءٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُولُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا وَسَلَّمْنَا قَالَ فَأَلْقَى اللَّهُ الْإِيمَانَ فِي قُلُوبِهِمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى { لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا } قَالَ قَدْ فَعَلْتُ { رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنَا } قَالَ قَدْ فَعَلْتُ { وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا أَنْتَ مَوْلَانَا } قَالَ قَدْ فَعَلْتُ
आमकां सांगलां [अबू बकर बिन अबू स्यायबा] आनी [अबू कुरैब] आनी [इशाक बिन इब्राहिम] आनी लफाझ अबू बकराचो, म्हणालो [इशाक] आमकां सांगला, जाल्यार हेर दोन जाणांनी सांगलां, आमकां [वाकी’] [सुफयान] कडल्यान [आदम बिन सुलेमान] खालिदाच्या आदल्या गुलामा कडल्यान सांगलां, ताणें सांगलें, हांवें आयकलां [सैद बिन जुबैर] [इब्न अब्बास] कडल्यान सांगात ताणें म्हणलें, 'जेन्ना तो आयत सकयल आयलो: '-आनी तुज्या काळजांत आशिल्लें कितेंय जल्म दिता वा तें लिपोवन दवरल्यार, खात्रीन अल्ला तुज्या कर्तुबां संबंदीं तुज्या कडेन हिशोब करतलो-' -Qs. आल्बकारा: 284-. इब्न अब्बास म्हणालो, ‘तेन्ना ताचे कडल्यान तांच्या काळजांत एक दुख्ख भितर सरलें जें तांच्या काळजांत कितलेंय भितर सरलें ना’. देखून पैगंबर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम हांणी म्हणलें: 'म्हण, हांव आयकता आनी हांव पाळटां आनी हांव शरण वता''. इब्न अब्बास हाणें म्हणलें, ‘तेन्ना अल्लान तांच्या काळजांत विस्वास दवरलो आनी तांणी मागीर हो आयत उक्तायलो: ‘-अल्ला मनशाचेर ताचे क्षमतेक सोडल्यार भार घालना. ताका इनाम मेळटा - बऱ्या कर्तुबां थावन - जें तो यत्न करता आनी ख्यास्त मेळटा - वायटा थावन - जें तो करता. -तांणी प्रार्थना केली-, 'हे आमच्या रब्ब, आमी विसरल्यार वा आमी गुन्यांवकार जाल्यार आमकां ख्यास्त दिवची न्हय-' -प्र. अल बकरा: २८६-, अल्ला म्हणटा: ‘खरेंच हांवें केलां’. '-हे आमच्या रब्ब, आनी तुवें आमच्या आदल्या लोकांक जसो लादलो तसो आमचेर जड भार लादूंक नाका-' -Qs. अल बकारा: २८६-, अल्ला म्हणटा: ‘हांवें केलां’. '-हे आमच्या रब्ब, आमकां माफ कर; आमकां माफ कर; आनी आमचेर दया कर. तूं आमचो आदार-' अल्ला म्हणटा: 'हांवें केलां'.