Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith
Hadith
Imam Muslim : 161
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ وَعَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ كُلُّهُمْ عَنْ عَبْدِ الصَّمَدِ بْنِ عَبْدِ الْوَارِثِ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ ثَابِتِ بْنِ الضَّحَّاكِ الْأَنْصَارِيِّ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ الثَّوْرِيِّ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ ثَابِتِ بْنِ الضَّحَّاكِ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ حَلَفَ بِمِلَّةٍ سِوَى الْإِسْلَامِ كَاذِبًا مُتَعَمِّدًا فَهْوَ كَمَا قَالَ وَمَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ بِشَيْءٍ عَذَّبَهُ اللَّهُ بِهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ هَذَا حَدِيثُ سُفْيَانَ وَأَمَّا شُعْبَةُ فَحَدِيثُهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ حَلَفَ بِمِلَّةٍ سِوَى الْإِسْلَامِ كَاذِبًا فَهْوَ كَمَا قَالَ وَمَنْ ذَبَحَ نَفْسَهُ بِشَيْءٍ ذُبِحَ بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ
A y’a fɔ an ye [Ishaq bin Ibrahima] ani [Ishaq bin Mansur] ani [Abd al-Warits bin Abd as-Shamad] ka bɔ [Abd as-Shamad bin Abd al-Warits] ka bɔ [Syu’ba] la ka bɔ [Ayyub] ka bɔ [Abu Ansari al-D-Halha] la ka bɔ [Thabit al-D-Hak] la. -lakali wɛrɛ la a fɔra- Ani a fɔra an ye [Muhamadu bin Rafi’] fɛ ka bɔ [Abdurrazaq] fɛ ka bɔ [ats-Tsauri] fɛ ka bɔ [Khalid al-Hadzdza] fɛ ka bɔ [Abu Qilabah] fɛ ka bɔ [Tsabit bin adl-Dlahhak] fɛ ko: ‘Kira ko: diinan wɛrɛ min tɛ silamɛya ye ngalon na ani ŋaniya la, o tuma na, a be i n’a fɔ a b’a fɔ cogo min na. Mɔgɔ o mɔgɔ y’a yɛrɛ faga ni minɛn ye, Ala b’a tɔɔrɔ n’o minɛn ye jahanama jahanama kɔnɔ’. Nin ye hadisi ye [Sufyan] Hadisi [Syu’bah] ta fan fɛ, a fɔra ko cira sallallaahu ‘alaihi wasallam ko: ‘Ni mɔgɔ o mɔgɔ ye kali diinan wɛrɛ la min tɛ silamɛya ye, o tigi be i n’a fɔ a y’a fɔ cogo min na. Ni mɔgɔ o mɔgɔ y’a yɛrɛ faga ni -minɛn- ye, o tuma na, a bena faga lahara loon na n’o minɛn ye’.
Hadith
Imam Muslim : 162
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ جَمِيعًا عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ قَالَ ابْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ ابْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ شَهِدْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حُنَيْنًا فَقَالَ لِرَجُلٍ مِمَّنْ يُدْعَى بِالْإِسْلَامِ هَذَا مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَلَمَّا حَضَرْنَا الْقِتَالَ قَاتَلَ الرَّجُلُ قِتَالًا شَدِيدًا فَأَصَابَتْهُ جِرَاحَةٌ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ الرَّجُلُ الَّذِي قُلْتَ لَهُ آنِفًا إِنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَإِنَّهُ قَاتَلَ الْيَوْمَ قِتَالًا شَدِيدًا وَقَدْ مَاتَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى النَّارِ فَكَادَ بَعْضُ الْمُسْلِمِينَ أَنْ يَرْتَابَ فَبَيْنَمَا هُمْ عَلَى ذَلِكَ إِذْ قِيلَ إِنَّهُ لَمْ يَمُتْ وَلَكِنَّ بِهِ جِرَاحًا شَدِيدًا فَلَمَّا كَانَ مِنْ اللَّيْلِ لَمْ يَصْبِرْ عَلَى الْجِرَاحِ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَأُخْبِرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِذَلِكَ فَقَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنِّي عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ ثُمَّ أَمَرَ بِلَالًا فَنَادَى فِي النَّاسِ أَنَّهُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا نَفْسٌ مُسْلِمَةٌ وَأَنَّ اللَّهَ يُؤَيِّدُ هَذَا الدِّينَ بِالرَّجُلِ الْفَاجِرِ
Ani a y’a fɔ an ye [Muhamadu bin Rafi’] ani [Abdu bin Humayid] fɛ ka bɔ [Abdurrazzaq] la, [Ibnu Rafi’] ko, a y’a fɔ an ye [Abdurrazaq] ye [Ma’mar] fɔ an ye ka bɔ [az-Zuhri] la ka bɔ [Ibnu al-Musayyab] la ka taga [Abu HullahullaW] fɛ ka taga se [Abu HullallaW] ma. 'alaihi wasallam be kɛlɛ kɛra ni Hunain ye, o kɔ, a y'a fɔ cɛɛ dɔ ye min tun lɔnna ko silamɛ ye ko: 'Nin mɔgɔ be jahanama mɔgɔw cɛma'. K’an to o yɔrɔ la, an y’a ye ko cɛɛ nin be kɛlɛ la kosɔbɛ fɔɔ a joginna kosɔbɛ. O kɔ, mɔgɔ dɔ y’a fɔ Rasulullah ye ko: ‘E Rasulullah! I tun ye cɛɛ min fɔ ka kɔrɔ, ko ale ye jahanama kuntigi ye, bi, a ye kɛlɛ kɛ ni fanga ye fɔɔ a sara.’ O la, cira ko: ‘A bena taga jahanama kɔnɔ’. Silamɛ dɔw be sigasiga. Mɔgɔ dɔ barila ka na k’a fɔ ko a ma sa kɛlɛ la, nka a joginna kosɛbɛ. O suu la, a ma muɲu a ka joli dimi ma, o la, a y’a yɛrɛ faga, o la, o koo fɔra Ala ka ciden ye. Rasulullah tora k’a fɔ ko: ‘Alahu Akbar, n be seereya kɛ ko n ye Ala ka baarakɛla n’a ka ciden ye’. O kɔ, Ala ka ciden y’a fɔ Bilali ye ko a k’a fɔ bɛɛ ye ko mɔgɔ si tɛna don sankolo la fo ni niin walima mɔgɔ min y’a yɛrɛ di -Ala ma-. Ani ko Ala ye nin diinɛ nin barika bonya tugun ni mɔgɔ barikaman ye''.
Hadith
Imam Muslim : 163
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْقَارِيُّ حَيٌّ مِنْ الْعَرَبِ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْتَقَى هُوَ وَالْمُشْرِكُونَ فَاقْتَتَلُوا فَلَمَّا مَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى عَسْكَرِهِ وَمَالَ الْآخَرُونَ إِلَى عَسْكَرِهِمْ وَفِي أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلٌ لَا يَدَعُ لَهُمْ شَاذَّةً إِلَّا اتَّبَعَهَا يَضْرِبُهَا بِسَيْفِهِ فَقَالُوا مَا أَجْزَأَ مِنَّا الْيَوْمَ أَحَدٌ كَمَا أَجْزَأَ فُلَانٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَا إِنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ أَنَا صَاحِبُهُ أَبَدًا قَالَ فَخَرَجَ مَعَهُ كُلَّمَا وَقَفَ وَقَفَ مَعَهُ وَإِذَا أَسْرَعَ أَسْرَعَ مَعَهُ قَالَ فَجُرِحَ الرَّجُلُ جُرْحًا شَدِيدًا فَاسْتَعْجَلَ الْمَوْتَ فَوَضَعَ نَصْلَ سَيْفِهِ بِالْأَرْضِ وَذُبَابَهُ بَيْنَ ثَدْيَيْهِ ثُمَّ تَحَامَلَ عَلَى سَيْفِهِ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَخَرَجَ الرَّجُلُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ قَالَ وَمَا ذَاكَ قَالَ الرَّجُلُ الَّذِي ذَكَرْتَ آنِفًا أَنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَأَعْظَمَ النَّاسُ ذَلِكَ فَقُلْتُ أَنَا لَكُمْ بِهِ فَخَرَجْتُ فِي طَلَبِهِ حَتَّى جُرِحَ جُرْحًا شَدِيدًا فَاسْتَعْجَلَ الْمَوْتَ فَوَضَعَ نَصْلَ سَيْفِهِ بِالْأَرْضِ وَذُبَابَهُ بَيْنَ ثَدْيَيْهِ ثُمَّ تَحَامَلَ عَلَيْهِ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ ذَلِكَ إِنَّ الرَّجُلَ لِيَعْمَلُ عَمَلَ أَهْلِ الْجَنَّةِ فِيمَا يَبْدُو لِلنَّاسِ وَهُوَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ وَإِنَّ الرَّجُلَ لِيَعْمَلُ عَمَلَ أَهْلِ النَّارِ فِيمَا يَبْدُو لِلنَّاسِ وَهُوَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ
A fɔra an ye ko [Qutaiba bin Sa’id] y’a fɔ an ye [Ya’qub] - o ye Ibn Abdurrahman al-Qari ye - - dugu dɔ tɔgɔ min be Arabu jamana na - ka bɔ [Abu Hazim] fɛ ka bɔ [Sahal bin Sa’id as-Saidi] fɛ ko Ala ka ciden sallallaahu ‘alayisi warallam so. Tuma min na Ala ka ciden kɔsegira silamɛw ka kɛlɛbolo la, kafiriw kɔsegira u ka kɛlɛbolow la, mɔgɔ dɔ tun be yen ka bɔ kira sallallaahu ‘alayihi wasallam ka sahabaw cɛma, min tun tɛ juguw to u ka tɛmɛ. A be juguw gwɛn ani k’u kɛlɛ n’a ka murujan ye. Kira teri wɛrɛ ko: ‘Bi, mɔgɔ si tɛ an cɛma min wasanin lo tiɲɛn na i n’a fɔ nin ni nin’. Rasulullah y’a fɔ tugun ko: ‘Aw k’a lɔn! A be jahanama lɔnbagaw ka jɛnkulu kɔnɔ. Cɛɛ dɔ min bɔra silamɛw la, ale ko: ‘Ne bena tugu a kɔ tuma bɛɛ’. Sahl bin Sa’ad ko tugun ko: ‘Cɛɛ nin bɔra ɲɔgɔn fɛ ni nin ni nin ye, ni nin ni nin lɔra kɛlɛ la o tuma na ale fana be lɔ, ni nin ni nin be tagama teliya la, o tuma na a be tagama teliya la ten. Cɛɛ ko: ‘Fulan joginna kosɔbɛ. Komi a tun be dimi min na, a tun tɛ se k’o muɲu, a tun b’a fɛ ka sa yɔrɔnin kelen, o kama a y’a ka murujan bila duguma k’a yɛrɛ sɔgɔ. Cɛɛ bɔra ka na Ala ka ciden kunbɛn k’a fɔ ko: ‘Ne be seereya kɛ ko ele Muhamadu ye Ala ka ciden ye’. Kira y’a ɲininga ko: ‘Mun lo b’i la? ’ O cɛɛ ko: ‘I be mɔgɔ min weele ko jahanama lɔnbaga k’a sɔrɔ mɔgɔ fanba be ban o la, o la, ne be seereya kɛ i ye, e Ala ka ciden, n’ tun be bɔra ka tugu a kɔ kɛlɛ bɛɛ la fɔɔ n’ y’a ye ko a joginna kosɛbɛ, a tun b’a fɛ ka sa joona, o kɔ, a tun y’a ka muru nɛgɛ bila a disi kan ani a y’a ka muru nɛgɛ digi a disi la ani a yɛrɛ ye fɔ k’a yɛrɛ faga’. O la, Ala ka ciden (s.a.w) ko: ‘Tiɲɛ na, mɔgɔ dɔw be yen minw be kɛwalew kɛ i n’a fɔ sankolo lɔnbaga ka kɛwalew adamadenw ɲɛɛ na, hali n’a ye jahanama lɔnbaga ye. Ani cɛ dɔw fana be yen minw be baara ɲumanw kɛ ni jahanama lɔnbaga ka kɛwalew ye adamadenw ɲɛɛ na, hali n’a ye sankolo lɔnbaga ye''.
Hadith
Imam Muslim : 164
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا الزُّبَيْرِيُّ وَهُوَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ قَالَ سَمِعْتُ الْحَسَنَ يَقُولُا إِنَّ رَجُلًا مِمَّنْ كَانَ قَبْلَكُمْ خَرَجَتْ بِهِ قُرْحَةٌ فَلَمَّا آذَتْهُ انْتَزَعَ سَهْمًا مِنْ كِنَانَتِهِ فَنَكَأَهَا فَلَمْ يَرْقَأْ الدَّمُ حَتَّى مَاتَ قَالَ رَبُّكُمْ قَدْ حَرَّمْتُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ ثُمَّ مَدَّ يَدَهُ إِلَى الْمَسْجِدِ فَقَالَ إِي وَاللَّهِ لَقَدْ حَدَّثَنِي بِهَذَا الْحَدِيثِ جُنْدَبٌ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْمَسْجِدِ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ سَمِعْتُ الْحَسَنَ يَقُولُ حَدَّثَنَا جُنْدَبُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْبَجَلِيُّ فِي هَذَا الْمَسْجِدِ فَمَا نَسِينَا وَمَا نَخْشَى أَنْ يَكُونَ جُنْدَبٌ كَذَبَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ بِرَجُلٍ فِيمَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ خُرَاجٌ فَذَكَرَ نَحْوَهُ
A y’a fɔ an ye [Muhamadu bin Rafi’] y’a fɔ an ye [az-Zubairi] - o ye Muhamadu bin Abdullah bin az-Zubairi ye - a y’a fɔ an ye [Syaiban] ko, ne ye [al-Hasan] mɛn a ko: ‘Tiɲɛ na, cɛɛ dɔ tun be yen ka kɔn i ɲɛ min tun be ni funu ye min tun be bɔra, ani tuma min na a tun be tɔɔrɔla a fɛ. socket, o kɔ, a y’a golo bɔ fɔɔ joli bɔra k’a sɔrɔ a ma lɔ fɔɔ a sara. Aw ka Rab ko: ‘Ne ye sankolo bali a ye’. O kɔ, Hasan y’a bolo kɔrɔta ka taga misiri fan fɛ k’a fɔ ko: ‘Ala ka barika la, [Jundub] ye nin hadisi lakali an ye ka bɔ cira sallallaahu ‘alayihi wasallam fɛ misiri nin kɔnɔ’. Ani a y’a fɔ an ye [Muhamadu bin Abu Bakri al-Muqaddami] y’a fɔ an ye [Wahab bin Jarir] y’a fɔ an ye [n’ facɛ] a ko, n’ y’a mɛn [al-Hasan] y’a fɔ, a y’a fɔ an ye [Jundub bin Abdullah al-Bajali] nin misiri nin kɔnɔ, o la, aw kana ɲinɛ ani aw kana Jundullah sahula ka bato. Alahi wasalama. Jundub ko Rasulullah ko: ‘Cɛɛ dɔ tun be yen ka kɔn i ɲɛ, funu tun b’a la...o kɔ, a ye hadisi dɔ kofɔ i n’a fɔ o’.
Hadith
Imam Muslim : 165
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ قَالَ حَدَّثَنِي سِمَاكٌ الْحَنَفِيُّ أَبُو زُمَيْلٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ خَيْبَرَ أَقْبَلَ نَفَرٌ مِنْ صَحَابَةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا فُلَانٌ شَهِيدٌ فُلَانٌ شَهِيدٌ حَتَّى مَرُّوا عَلَى رَجُلٍ فَقَالُوا فُلَانٌ شَهِيدٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَلَّا إِنِّي رَأَيْتُهُ فِي النَّارِ فِي بُرْدَةٍ غَلَّهَا أَوْ عَبَاءَةٍ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ اذْهَبْ فَنَادِ فِي النَّاسِ أَنَّهُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا الْمُؤْمِنُونَ قَالَ فَخَرَجْتُ فَنَادَيْتُ أَلَا إِنَّهُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا الْمُؤْمِنُونَ
A y’a fɔ an ye [Zuhair bin Harb] y’a fɔ an ye [Hasyim bin al-Qasim] y’a fɔ an ye [Ikrimah bin Ammar] a ko, a y’a fɔ an ye [Simak al-Hanafi Abu Zumail] a ko, a y’a fɔ an ye [Abdullah bin Abbas] a ko, a y’a fɔ an ye [Umar bin al-K ɲɔgɔnye damadɔ gwɛrɛla cira sallallaahu ‘alaihi wasallam la k’a fɔ ko: ‘Fulani sara, filani sara’, fɔɔ u tɛmɛna cɛɛ dɔ kɔrɔ k’a fɔ ko ‘Fulani sara’. O la, Rasulullah ko: ‘O tɛ, tiɲɛ na, ne y’a ye jahanama kɔnɔ a ka fani walima a ka fani min ta -sanni a ka tila-’. O kɔ, Rasulullah y’a fɔ tugun ko: ‘E Ibn al-Khaththab, taga a fɔ mɔgɔw ye ko mɔgɔ si tɛna don sankolo la fɔɔ minw limaniyara’. O la, Umar ko: ‘Ne bɔra ka kule ko: ‘Aw k’a lɔn ko mɔgɔ si tɛna don sankolo la ni limaniya tɛ’.
Hadith
Imam Muslim : 166
حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ وَهْبٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ ثَوْرِ بْنِ زَيْدٍ الدُّؤَلِيِّ عَنْ سَالِمٍ أَبِي الْغَيْثِ مَوْلَى ابْنِ مُطِيعٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَهَذَا حَدِيثُهُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ ثَوْرٍ عَنْ أَبِي الْغَيْثِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ خَرَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى خَيْبَرَ فَفَتَحَ اللَّهُ عَلَيْنَا فَلَمْ نَغْنَمْ ذَهَبًا وَلَا وَرِقًا غَنِمْنَا الْمَتَاعَ وَالطَّعَامَ وَالثِّيَابَ ثُمَّ انْطَلَقْنَا إِلَى الْوَادِي وَمَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَبْدٌ لَهُ وَهَبَهُ لَهُ رَجُلٌ مِنْ جُذَامَ يُدْعَى رِفَاعَةَ بْنَ زَيْدٍ مِنْ بَنِي الضُّبَيْبِ فَلَمَّا نَزَلْنَا الْوَادِي قَامَ عَبْدُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَحُلُّ رَحْلَهُ فَرُمِيَ بِسَهْمٍ فَكَانَ فِيهِ حَتْفُهُ فَقُلْنَا هَنِيئًا لَهُ الشَّهَادَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَلَّا وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ إِنَّ الشَّمْلَةَ لَتَلْتَهِبُ عَلَيْهِ نَارًا أَخَذَهَا مِنْ الْغَنَائِمِ يَوْمَ خَيْبَرَ لَمْ تُصِبْهَا الْمَقَاسِمُ قَالَ فَفَزِعَ النَّاسُ فَجَاءَ رَجُلٌ بِشِرَاكٍ أَوْ شِرَاكَيْنِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَصَبْتُ يَوْمَ خَيْبَرَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شِرَاكٌ مِنْ نَارٍ أَوْ شِرَاكَانِ مِنْ نَارٍ
A y’a fɔ an ye [Abu Ath-Tahir] a ko, a y’a fɔ an ye [Ibnu Wahab] ka bɔ [Malik bin Anas] ka bɔ [Tsaur bin Zaid ad-Duali] ka bɔ [Salim Abu al-Ghaits] ka jɔn kɔrɔ Ibnu Muthi’ fɛ, ka bɔ [Abu Huraira]. -lakalita wɛrɛ la, a kofɔra- Ani a y’a fɔ an ye [Qutaibah bin Sa’id] ani nin ye hadisi ye, a y’a fɔ an ye [Abdul Aziz] -o ye Ibn Muhammad ye- ka bɔ [Tsaur] ka bɔ [Abu al-Ghaits] ka bɔ [Abu Hurairah] ka bɔ [Abu Hurairah] a ko: ‘An ni Khaillaala ka bɔ Sayila ka loon na an tun be . Ala ye see di an ma, nka ghanimah - kɛlɛ bolofɛnw - tɛ an ye min sɔrɔ sanu walima warijɛ cogoya la, nka an ye bololafɛnw, dumunifɛnw ani faniw lo sɔrɔ. O kɔ, an bolila ka taga kulu dɔ fan fɛ. O wagati la, Rasulullah n’a ka jɔncɛ tun be di i n’a fɔ nilifɛn, mɔgɔ dɔ fɛ min bɔra Judzam, min tun be to ka weele ko Rifa’ah bin Zaid min bɔra Adl-Dlubaib kabila la. An sera kulu kan tuma min na, Rasulullah ka jɔncɛ wulila k’a ka sɔgɔlan juru bɔ. Nka yɔrɔnin kelen, biɲɛ dɔ y’a faga, a y’a ka saya kunbɛn yen. An ko: ‘An b’a fo, Ala ka ciden, a ka sarakalasebagaya kosɔn’. Nka Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam y’a fɔ a nɔɔ na ko: ‘Ɔn ɔn, Muhamadu niin be min bolo, tiɲɛ na, jahanama tasuma bena a dumu, birifani min bɔra Khaibar kɛlɛ ghanimah la, a ye min ta sanni k’a tilan’. Abu Huraitah ko: ‘Mɔgɔw kabakoyara. O kɔ, cɛ dɔ nana ni sanbara juru nɛgɛ kelen walima fila ye, k’a fɔ ko: ‘E Ala ka ciden, n ye nin sɔrɔ Khaibar kɛlɛ wagati la’. O la, Ciden ko: 'Sanbara juru kelen ka bɔ jahanama tasuma la walima sanbara juru fila ka bɔ jahanama tasuma ra''.
Hadith
Imam Muslim : 167
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ سُلَيْمَانَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ حَجَّاجٍ الصَّوَّافِ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ أَنَّ الطُّفَيْلَ بْنَ عَمْرٍو الدَّوْسِيَّ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ لَكَ فِي حِصْنٍ حَصِينٍ وَمَنْعَةٍ قَالَ حِصْنٌ كَانَ لِدَوْسٍ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَبَى ذَلِكَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلَّذِي ذَخَرَ اللَّهُ لِلْأَنْصَارِ فَلَمَّا هَاجَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمَدِينَةِ هَاجَرَ إِلَيْهِ الطُّفَيْلُ بْنُ عَمْرٍو وَهَاجَرَ مَعَهُ رَجُلٌ مِنْ قَوْمِهِ فَاجْتَوَوْا الْمَدِينَةَ فَمَرِضَ فَجَزِعَ فَأَخَذَ مَشَاقِصَ لَهُ فَقَطَعَ بِهَا بَرَاجِمَهُ فَشَخَبَتْ يَدَاهُ حَتَّى مَاتَ فَرَآهُ الطُّفَيْلُ بْنُ عَمْرٍو فِي مَنَامِهِ فَرَآهُ وَهَيْئَتُهُ حَسَنَةٌ وَرَآهُ مُغَطِّيًا يَدَيْهِ فَقَالَ لَهُ مَا صَنَعَ بِكَ رَبُّكَ فَقَالَ غَفَرَ لِي بِهِجْرَتِي إِلَى نَبِيِّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَا لِي أَرَاكَ مُغَطِّيًا يَدَيْكَ قَالَ قِيلَ لِي لَنْ نُصْلِحَ مِنْكَ مَا أَفْسَدْتَ فَقَصَّهَا الطُّفَيْلُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّهُمَّ وَلِيَدَيْهِ فَاغْفِرْ
A y’a fɔ an ye [Abu Bakri bin Abu Syaiba] ani [Ishaq bin Ibrahima] u bɛɛ bɔra [Suliman] la, [Abu Bakri] ko, a y’a fɔ an ye ko [Suliman bin Harb] y’a fɔ an ye [Hamadu bin Zaid] ka bɔ [Hajjan ash-Shawwaf] ka bɔ [Abubaz] Amru Ad Dausi nana cira sallallaahu ‘alaihi wasallam fɛ k’a fɔ a ye ko: ‘E Ala ka ciden, yala i b’a fɛ ka sigi fangabon kɔnɔ min barika ka bon, min be se k’i latanga wa?’. Lakalibaga ko: ‘O fangabon tun ye Dawusi mɔgɔw ta ye Jahiliya wagati la’. Nka, Rasulullah banna bari Ala ye layidu min ta Ansar mɔgɔw ye, o lo tun ka di a ye. Tuma min na cira sallallaahu ‘alayihi wasallam higira ka taga Madina, Abu Tufayili bin Amru fana higira ni mɔgɔ dɔ ye min bɔra a ka mɔgɔw la. Nka, Abu Thufail tericɛ ma se ka Madina -climate- muɲu, a banana, o kɔ, a ye siizo ta k’a bolokunnadenw tigɛ fɔɔ a bolow tun be joli la, a yɛrɛ sara. Nka, a ka siko la, Abu Thufail ye cɛɛ nin ye a ka cogoya la kosɔbɛ, k’a sɔrɔ a b’a bolow datugura. O kɔ, Abu Tufal ye cɛɛ ɲininga ko: ‘I ka ala ye mun lo kɛ i la? ’ Cɛɛ y’a jaabi ko: ‘A ye yafa n ma n ka hijra kosɔn ale fɛ, kira sallallaahu ‘alaihi wasallam’. O kɔ, Abu Thufail y’a ɲininga tugun ko: ‘Nga mun na ne b’a yera ko i b’i bolow datugu? ’ Cɛɛ y’a jaabi ko: ‘A fɔra ne ye ko i ye min tiɲɛ, an tɛna o labɛn. Abu Thufail y’o siko fɔ Rasulullah ye, Rasulullah y’a fɔ ko: ‘E Ala, yafa a bolow ma’.
Hadith
Imam Muslim : 168
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ وَأَبُو عَلْقَمَةَ الْفَرْوِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ سُلَيْمٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلْمَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ يَبْعَثُ رِيحًا مِنْ الْيَمَنِ أَلْيَنَ مِنْ الْحَرِيرِ فَلَا تَدَعُ أَحَدًا فِي قَلْبِهِ قَالَ أَبُو عَلْقَمَةَ مِثْقَالُ حَبَّةٍ و قَالَ عَبْدُ الْعَزِيزِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ مِنْ إِيمَانٍ إِلَّا قَبَضَتْهُ
A y’a fɔ an ye [Ahmadu bin Abda adl-Dlabbi] y’a fɔ an ye [Abdul Aziz bin Muhamadu] ani [Abu Alqama al-Farwi] u fila bɛɛ ko, a y’a fɔ an ye [Shafwan bin Sulaim] ka bɔ [Abdulla bin Salman] ka bɔ [a facɛ] ka bɔ ‘Abu Huraillahu ko: ‘Tiɲɛ na, Ala bena fiɲɛ min fiyɛ kosɛbɛ, min ka ɲi i n’a fɔ siliki ka bɔ Yemen fan fɛ, a tɛna mɔgɔ si to yen min dusukun na -Abu Alqamah ko- suman girinya be yen, -k’a sɔrɔ Abdul Aziz ko; hali mutaridi kisɛ girinya - ka bɔ limaniya la fo ni Ala y’a to a be sa’.
Hadith
Imam Muslim : 169
حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَقُتَيْبَةُ وَابْنُ حُجْرٍ جَمِيعًا عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ جَعْفَرٍ قَالَ ابْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ قَالَ أَخْبَرَنِي الْعَلَاءُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بَادِرُوا بِالْأَعْمَالِ فِتَنًا كَقِطَعِ اللَّيْلِ الْمُظْلِمِ يُصْبِحُ الرَّجُلُ مُؤْمِنًا وَيُمْسِي كَافِرًا أَوْ يُمْسِي مُؤْمِنًا وَيُصْبِحُ كَافِرًا يَبِيعُ دِينَهُ بِعَرَضٍ مِنْ الدُّنْيَا
A y’a fɔ an ye [Yahya bin Ayyub] ni [Qutaiba] ani [Ibnu Hujr] o bɛɛ ka bɔ [Isimayɛli bin Ja’far] ko [Ibnu Ayyub] y’a fɔ an ye [Isimayili] ko, a y’a fɔ ne ye [al-Ala’] ka bɔ [a fa] ka bɔ [Abu Huraihilaahu dohuirah] ka ciden ko: kɛwalew sanni o tɔgɔjugu ka na i n’a fɔ su dibiman. Sɔgɔmada fɛ, cɛɛ ye lanabaga ye, o kɔ, wulafɛ, a be kɛ lanabali ye. Wulafɛ, mɔgɔ be kɛ lanabaga ye, o kɔ, sɔgɔma, a be kɛ lannabali ye. A y’a ka diinan feere duniɲa ka ɲɛnagwɛkow kama’.
Hadith
Imam Muslim : 170
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّهُ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَرْفَعُوا أَصْوَاتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِّ } إِلَى آخِرِ الْآيَةِ جَلَسَ ثَابِتُ بْنُ قَيْسٍ فِي بَيْتِهِ وَقَالَ أَنَا مِنْ أَهْلِ النَّارِ وَاحْتَبَسَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَعْدَ بْنَ مُعَاذٍ فَقَالَ يَا أَبَا عَمْرٍو مَا شَأْنُ ثَابِتٍ اشْتَكَى قَالَ سَعْدٌ إِنَّهُ لَجَارِي وَمَا عَلِمْتُ لَهُ بِشَكْوَى قَالَ فَأَتَاهُ سَعْدٌ فَذَكَرَ لَهُ قَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ ثَابِتٌ أُنْزِلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ وَلَقَدْ عَلِمْتُمْ أَنِّي مِنْ أَرْفَعِكُمْ صَوْتًا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَنَا مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَذَكَرَ ذَلِكَ سَعْدٌ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَلْ هُوَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ و حَدَّثَنَا قَطَنُ بْنُ نُسَيْرٍ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ كَانَ ثَابِتُ بْنُ قَيْسِ بْنِ شَمَّاسٍ خَطِيبَ الْأَنْصَارِ فَلَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ بِنَحْوِ حَدِيثِ حَمَّادٍ وَلَيْسَ فِي حَدِيثِهِ ذِكْرُ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ و حَدَّثَنِيهِ أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ صَخْرٍ الدَّارِمِيُّ حَدَّثَنَا حَبَّانُ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ { لَا تَرْفَعُوا أَصْوَاتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِّ } وَلَمْ يَذْكُرْ سَعْدَ بْنَ مُعَاذٍ فِي الْحَدِيثِ و حَدَّثَنَا هُرَيْمُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى الْأَسَدِيُّ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَذْكُرُ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ وَلَمْ يَذْكُرْ سَعْدَ بْنَ مُعَاذٍ وَزَادَ فَكُنَّا نَرَاهُ يَمْشِي بَيْنَ أَظْهُرِنَا رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ
A y’a fɔ an ye [Abu Bakri bin Abu Syaiba] y’a fɔ an ye ko [Al Hasan bin Musa] y’a fɔ an ye [Hamadu bin Salamah] ka bɔ [Thabit Al Bunani] ka bɔ [Anas bin Malik] la ko a ko: ‘Tuma min na nin ayata jigira: ‘-Aw minw limaniyara, aw kana aw ka -Q kaan kɔrɔta sanfɛ. Al Hujurat: 2- fo ka taga se aa laban ma, Thabit bin Qais tun siginin be a ka so kɔnɔ, a ko: ‘Ne ye jahanama mɔgɔw dɔ ye! Ani a tun b’a yɛrɛ mabɔ kira tuma bɛɛ fɔɔ kira ka Sa’ad bin Mu’adz ɲininga o koo la. A y’a ɲininga ko: ‘E Abu Amru, Sabit ka cogoya be cogo di? Yala a man kɛnɛ wa? ’ Sa’d y’a jaabi ko: ‘A ka cogoya be i n’a fɔ a ka teli ka kɛ cogo min na ani n ma kibaro foyi mɛn ko a banana’. Anas ko: «O kɔ, Sa’d tagara bɔ a ye, k’a ka baro lakali a ye ni Rasulullah ye. Sabit ko nin ayata jigira, k’a sɔrɔ aw bɛɛ b’a lɔn ko ne lo ye mɔgɔ ye min kaan ka bon, ka tɛmɛ Ala ka ciden sallallaahu ‘alaihi wasallam kan kan kan. O la, ne ye jahanama lɔnbaga dɔ ye.’ O la, Sa’d y’o fɔ Rasulullah ye. Nabi fana ko: ‘Hali ale yɛrɛ ye sankolo mɔgɔw dɔ ye’. A y’a fɔ an ye [Qatan bin Nusyair] A y’a fɔ an ye ko [Jafar bin Sulaiman] y’a fɔ an ye [Tsabit] ka bɔ [Anas bin Malik] la a ko: ‘Tabit bin Qais tun ye kumafɔbaga ye Ansarw cɛma, tuma min na nin ayata jigira, o kɔrɔ, i n’a fɔ a be Hamadi ka hadisi kɔnɔ cogo min na. Nka, hadisi kɔnɔ, Sa’d bin Mu’adz’ tɔgɔ ma fɔ. Ani a fɔra an ye [Ahmadu bin Sa’id bin Shakr Ad-Darimi] y’a fɔ an ye [Habban] y’a fɔ an ye [Sualiman Ibnul Mughirah] ka bɔ [Thabit] ka bɔ [Anas] la a ko, ‘Tuma min na ayata jigira -... kana i kaan kɔrɔta ka tɛmɛ bime ka kan kan - ani a ye Sa’ kan kɔrɔta. Mu’adz be hadisi’ kɔnɔ. Ani a y’a fɔ an ye ko [Huraim bin Abdul A’la al Asadi] y’a fɔ an ye [al Mu’tamir bin Sualiman] ko: ‘Ne ye [n’ facɛ] ka kuma mɛn ka bɔ [Thabit] fɛ ka bɔ [Anas] fɛ a ko, ‘Tuma min na nin ayat jigira a ye hadisi lakali k’a sɔrɔ a ma Sa’d bin tɔgɔ fɔ.’ O kɔ, a y’a fɔ tugun ko: ‘Cɛɛ dɔ bɔra sankolo la, ale tun be tagamana an cɛma’.
Hadith
Imam Muslim : 171
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ أُنَاسٌ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنُؤَاخَذُ بِمَا عَمِلْنَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ أَمَّا مَنْ أَحْسَنَ مِنْكُمْ فِي الْإِسْلَامِ فَلَا يُؤَاخَذُ بِهَا وَمَنْ أَسَاءَ أُخِذَ بِعَمَلِهِ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَالْإِسْلَامِ
A y’a fɔ an ye ko [Usman bin Abu Syaibah] y’a fɔ an ye ko [Jarir] ka bɔ [Mansur] ka bɔ [Abu Wail] ka bɔ [Abdullah] ko: ‘Mɔgɔ dɔ ye Rasulullah ɲininga ko: ‘E Rasulullah! An ye koo minw kɛ Jahiliya wagati la, yala an bena ɲangili sɔrɔ o kosɔn wa?’ Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam y’a jaabi ko: ‘Aw la mɔgɔ o mɔgɔ ye koɲuman kɛ silamɛya wagati la, o tigi tɛna ɲangili sɔrɔ a ka kɛwalew kosɔn jahiliya wagati la. Nka mɔgɔ o mɔgɔ ye kojugu kɛ, o tigi bena ɲangili sɔrɔ a ka kɛwalew kosɔn Jahiliya wagati la ani silamɛya wagati la’.
Hadith
Imam Muslim : 172
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي وَوَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنُؤَاخَذُ بِمَا عَمِلْنَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ مَنْ أَحْسَنَ فِي الْإِسْلَامِ لَمْ يُؤَاخَذْ بِمَا عَمِلَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَمَنْ أَسَاءَ فِي الْإِسْلَامِ أُخِذَ بِالْأَوَّلِ وَالْآخِرِ حَدَّثَنَا مِنْجَابُ بْنُ الْحَارِثِ التَّمِيمِيُّ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ
A y’a fɔ an ye ko [Muhamadu bin Abdullah bin Numair] y’a fɔ an ye [n’ facɛ] ani [Waki’]. -a fɔra lakali wɛrɛ la- Ani a y’a fɔ an ye [Abu Bakr bin Abu Syaibah] ko lafazh tun ye ale ta ye, a y’a fɔ an ye [Waki’] ka bɔ [al-A’masy] ka bɔ [Abu Wail] ka bɔ [Abdullah] a ko: ‘An y’a ɲininga ko: ‘E Ala ka ciden, bari an ka Jahiliyah ka ɲangiliw lo? ' A y'a jaabi ko: 'Mɔgɔ o mɔgɔ ye koɲuman kɛ silamɛya wagati la, o tigi tɛna ɲangili sɔrɔ a ka kɛwalew kosɔn jufiliya wagati la, min ye kojugu kɛ silamɛya wagati la, o tigi bena ɲangili sɔrɔ a ka kɛwalew kosɔn jufiliya ni silamɛya wagati la''. A y’a fɔ an ye ko [Minjab bin al-Harits at-Tamimi] y’a fɔ an ye [Ali bin Mushir] ka bɔ [al-A’masy] la ni nin sanad ye misaliya la.
Hadith
Imam Muslim : 173
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى الْعَنَزِيُّ وَأَبُو مَعْنٍ الرَّقَاشِيُّ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ كُلُّهُمْ عَنْ أَبِي عَاصِمٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ يَعْنِي أَبَا عَاصِمٍ قَالَ أَخْبَرَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ ابْنِ شِمَاسَةَ الْمَهْرِيِّ قَالَ حَضَرْنَا عَمْرَو بْنَ الْعَاصِ وَهُوَ فِي سِيَاقَةِ الْمَوْتِ فَبَكَى طَوِيلًا وَحَوَّلَ وَجْهَهُ إِلَى الْجِدَارِ فَجَعَلَ ابْنُهُ يَقُولُ يَا أَبَتَاهُ أَمَا بَشَّرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِكَذَا أَمَا بَشَّرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِكَذَا قَالَ فَأَقْبَلَ بِوَجْهِهِ فَقَالَ إِنَّ أَفْضَلَ مَا نُعِدُّ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ إِنِّي كُنْتُ عَلَى أَطْبَاقٍ ثَلَاثٍ لَقَدْ رَأَيْتُنِي وَمَا أَحَدٌ أَشَدَّ بُغْضًا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنِّي وَلَا أَحَبَّ إِلَيَّ أَنْ أَكُونَ قَدْ اسْتَمْكَنْتُ مِنْهُ فَقَتَلْتُهُ فَلَوْ مُتُّ عَلَى تِلْكَ الْحَالِ لَكُنْتُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَلَمَّا جَعَلَ اللَّهُ الْإِسْلَامَ فِي قَلْبِي أَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ ابْسُطْ يَمِينَكَ فَلْأُبَايِعْكَ فَبَسَطَ يَمِينَهُ قَالَ فَقَبَضْتُ يَدِي قَالَ مَا لَكَ يَا عَمْرُو قَالَ قُلْتُ أَرَدْتُ أَنْ أَشْتَرِطَ قَالَ تَشْتَرِطُ بِمَاذَا قُلْتُ أَنْ يُغْفَرَ لِي قَالَ أَمَا عَلِمْتَ أَنَّ الْإِسْلَامَ يَهْدِمُ مَا كَانَ قَبْلَهُ وَأَنَّ الْهِجْرَةَ تَهْدِمُ مَا كَانَ قَبْلِهَا وَأَنَّ الْحَجَّ يَهْدِمُ مَا كَانَ قَبْلَهُ وَمَا كَانَ أَحَدٌ أَحَبَّ إِلَيَّ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا أَجَلَّ فِي عَيْنِي مِنْهُ وَمَا كُنْتُ أُطِيقُ أَنْ أَمْلَأَ عَيْنَيَّ مِنْهُ إِجْلَالًا لَهُ وَلَوْ سُئِلْتُ أَنْ أَصِفَهُ مَا أَطَقْتُ لِأَنِّي لَمْ أَكُنْ أَمْلَأُ عَيْنَيَّ مِنْهُ وَلَوْ مُتُّ عَلَى تِلْكَ الْحَالِ لَرَجَوْتُ أَنْ أَكُونَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ ثُمَّ وَلِينَا أَشْيَاءَ مَا أَدْرِي مَا حَالِي فِيهَا فَإِذَا أَنَا مُتُّ فَلَا تَصْحَبْنِي نَائِحَةٌ وَلَا نَارٌ فَإِذَا دَفَنْتُمُونِي فَشُنُّوا عَلَيَّ التُّرَابَ شَنًّا ثُمَّ أَقِيمُوا حَوْلَ قَبْرِي قَدْرَ مَا تُنْحَرُ جَزُورٌ وَيُقْسَمُ لَحْمُهَا حَتَّى أَسْتَأْنِسَ بِكُمْ وَأَنْظُرَ مَاذَا أُرَاجِعُ بِهِ رُسُلَ رَبِّي
A y’a fɔ an ye [Muhamadu bin al-Mutsanna al-Anazi] ani [Abu Ma’n ar-Raqasi] ani [Ishaq bin Manshur] ka fɛɛn bɛɛ bɔ [Abu Ashim] la ani lafazh ye Ibnu al-Mutsanna ta ye, a y’a fɔ an ye [adl-Dlahhak] - o ye ko hehim Abu, a ko, a y’a fɔ an ye [Yazid bin Abu Habib] ka bɔ [Ibn Shiimasah al-Mahri] fɛ a ko: ‘An tun be [Amru bin al-Ash] fɛ, k’a to a be suu ko, o kɔ, a kasira wagatijan kɔnɔ ani a y’a ɲɛda ɲɛsin kogo ma, o kɔ, a dencɛ y’a daminɛ k’a fɔ ko: ‘E n’ ka fasa la, n’ tun tɛ. aw kibaro diiman o cogo la, yala Rasulullah ma kibaro diiman di aw ma o cogo la wa’. Lakalibaga ko: ‘O la, a y’a ɲɛda yɛlɛma k’a fɔ ko: ‘Tiɲɛ na, an be min jati, o ye seereya ye ko ala si tɛ yen - min ka kan ni batoli ye - ni Ala tɛ, ani ko Muhamadu ye Ala ka ciden ye, tiɲɛ na, ne be cogoya saba la; N y’a ye, nka mɔgɔ si tɛ yen min be Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam kɔniya ka tɛmɛ ne kan, ani foyi tɛ yen n’ tun bena min fɛ ka gɛrɛ a la, walisa n’ k’a faga, ni n’ sara o cogo la, siga t’a la, n’ bena kɛ jahanama mɔgɔw cɛma. Tuma min na Ala ye silamɛya kɛ n dusukun na, n tagara Ala ka ciden fɛ sallallaahu ‘alaihi wasallam fɛ, n y’a fɔ a ye ko: ‘I k’i kininbolo foni, o tuma na, n bena kantigiya kɛ i ye’, o la, a y’a kininbolo foni’. Amru bin al Ash ko: ‘O kɔ, n’ ye n’ bolo minɛ’. A y’a ɲininga ko: ‘Mun lo b’i la, Amru? ’ N y’a jaabi ko: ‘N b’a fɛ ka saratiw di’. A ko: ‘Aw be sarati jumanw lo ɲinina? ’ N y’a jaabi ko: ‘Ni n’ ye yafa n ma’. A ko: ‘Aw t’a lɔn ko silamɛya ye jurumu kɔrɔw tunu, ko hijra fana ye jurumu kɔrɔw tunu, hiji fana ye jurumu kɔrɔw tunu wa’. Ani mɔgɔ si tɛ yen n be min kanu ka tɛmɛ Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam kan, ani mɔgɔ si tɛ yen min gwɛnin lo n ɲɛɛ na ka tɛmɛ ale kan, ani n tɛ se ka n ɲɛɛw fa -ni fɛɛn si ye- ka tɛmɛ ale kan a ka nɔɔrɔ kosɔn, n’u tun y’a ɲini n fɛ k’a ɲɛfɔ, siga t’a la, n tun tɛna se, bari n ma ɲɛɛw fa n’ ɲɛɛ na. Ani, ni n’ sara o cogo la, siga t’a la, n’ jigi bena kɛ sankolo sigibagaw dɔ ye. O kɔ, an tɛmɛna fɛɛn dɔ fɛ yɔrɔ min na n t’a lɔn n be cogo min na, o la ni n sara, o tuma na muso si min tun be kasira, o tun tɛna n fɛ, hali tasuma fana tun tɛna n fɛ. N’i ye ne sutura tuma min na, i ka bɔgɔ bɔn ne kan, ka sɔrɔ ka lɔ ne kaburu lamini na, ɲɔgɔmɛ fagara yɔrɔ min na, sogo tilanyɔrɔ la, fɔɔ ne k’i lamɛn, ka ne Matigi ka ciden nana ni min ye.
Hadith
Imam Muslim : 174
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ مَيْمُونٍ وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ دِينَارٍ وَاللَّفْظُ لِإِبْرَاهِيمَ قَالَا حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يَعْلَى بْنُ مُسْلِمٍ أَنَّهُ سَمِعَ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ يُحَدِّثُ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ نَاسًا مِنْ أَهْلِ الشِّرْكِ قَتَلُوا فَأَكْثَرُوا وَزَنَوْا فَأَكْثَرُوا ثُمَّ أَتَوْا مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا إِنَّ الَّذِي تَقُولُ وَتَدْعُو لَحَسَنٌ وَلَوْ تُخْبِرُنَا أَنَّ لِمَا عَمِلْنَا كَفَّارَةً فَنَزَلَ { وَالَّذِينَ لَا يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ وَلَا يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ وَلَا يَزْنُونَ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ يَلْقَ أَثَامًا } وَنَزَلَ { يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ }
A y’a fɔ an ye [Muhamadu bin Hatim bin Maimun] ani [Ibrahima bin Dinar] ani lafazh ye Ibrahima ta ye, u fila bɛɛ ko, a y’a fɔ an ye [Hajjaj] - o ye Ibnu Muhamadu - ka bɔ [Ibnu Juraij] a ko, a y’a fɔ ne ye [Ya’la bin Juba’id ka bɔ [Saba] Abbas] ko mɔgɔw minw bɔra musiriw la, olu be mɔgɔfaga kɛra, ani a be juguyara ka taga, ani u be kakalaya kɛ, ani a be juguyara ka taga. O kɔ, u nana cira Muhamadu sallallaahu ‘alaihi wasallam fɛ k’a fɔ ko: ‘Tiɲɛ na, i be min fɔ tuma bɛɛ ani i be min weele, o ka ɲi, n’i tun b’a fɛ k’an lalɔnniya ko an ye kɛwale jugu minw kɛ, u be se ka tunu, o tuma na, ayata nin jigira: ‘-Ani minw tɛ ala wɛrɛw bato ɲɔgɔn fɛ ni Ala ye ani u tɛ mɔgɔ faga o kama - sababu tilenninw, ani kana kakalaya kɛ, mɔgɔ o mɔgɔ ka o kɛ, siga t’a ra, o tigi bɛna -sara- sɔrɔ a ka jurumunw kosɔn-- ' -Qs. Furkan: saan 68-. O kɔ, ayata jigira: '-A fɔ ko: 'E ne ka jɔnw minw be tɛmɛ u yɛrɛ dan na, aw kana jigi tigɛ Ala ka hinu na-' -Qs. Zumar: saan 53-.
Hadith
Imam Muslim : 175
حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرَأَيْتَ أُمُورًا كُنْتُ أَتَحَنَّثُ بِهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ هَلْ لِي فِيهَا مِنْ شَيْءٍ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْلَمْتَ عَلَى مَا أَسْلَفْتَ مِنْ خَيْرٍ وَالتَّحَنُّثُ التَّعَبُّدُ
A y’a fɔ an ye [Harmalah bin Yahya] y’a fɔ an ye [Ibnu Wahab] a ko, a y’a fɔ ne ye [Yunus] ka bɔ [Ibnu Shihab] a ko, a y’a fɔ ne ye [Urwah bin az-Zubair] ko [Hakim bin Hizam] y’a fɔ a ye, ko a ye koo dɔw ɲininga tuma dɔ la. min kɛra ne ye? a kɛra Jahiliya wagati la wa? Yala n’ bena fɛɛn dɔ sɔrɔ wa?’ Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam y’a jaabi ko: ‘I nana ni min ye k’i to kunfinya la, i donna silamɛya la n’o ye, o ye kɛwale ɲumanw ye walima tawauts -batoli-’.
Hadith
Imam Muslim : 176
و حَدَّثَنَا حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ الْحُلْوَانِيُّ حَدَّثَنَا وَقَالَ عَبْدٌ حَدَّثَنِي يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْ رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ أُمُورًا كُنْتُ أَتَحَنَّثُ بِهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ مِنْ صَدَقَةٍ أَوْ عَتَاقَةٍ أَوْ صِلَةِ رَحِمٍ أَفِيهَا أَجْرٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْلَمْتَ عَلَى مَا أَسْلَفْتَ مِنْ خَيْرٍ
Ani a y’a fɔ an ye [Hasan al-Hulwani] ani [Abd bin Humaid], [al-Hulwani] ko, a y’a fɔ an ye, ani [Abd] ko, a y’a fɔ ne ye [Ya’qub] - o ye Ibnu Ibrahima bin Sa’ad ye - a y’a fɔ an ye [n’ fa] ka bɔ [Salih] la ka taga [Ibnu, Shirwah]. az-Zubair] ko [Hakim bin Hizam] y’a lakali a ye, ko a y’a fɔ Rasulullah ye ko: ‘E Rasulullah, e be mun lo miiri koo caaman na, i n’a fɔ saraka, walima jɔnw hɔɔrɔnyali, walima teriw, n ye min kɛ Jahiliya wagati la? Yala ne ye sara dɔ sɔrɔ a fɛ wa?» Rasulullah y’a jaabi ko: ‘I donna silamɛya la ni ɲumanya minw ye i tun be minw kɛ ka kɔrɔ’.
Hadith
Imam Muslim : 177
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَشْيَاءَ كُنْتُ أَفْعَلُهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ هِشَامٌ يَعْنِي أَتَبَرَّرُ بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْلَمْتَ عَلَى مَا أَسْلَفْتَ لَكَ مِنْ الْخَيْرِ قُلْتُ فَوَاللَّهِ لَا أَدَعُ شَيْئًا صَنَعْتُهُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ إِلَّا فَعَلْتُ فِي الْإِسْلَامِ مِثْلَهُ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ أَعْتَقَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ مِائَةَ رَقَبَةٍ وَحَمَلَ عَلَى مِائَةِ بَعِيرٍ ثُمَّ أَعْتَقَ فِي الْإِسْلَامِ مِائَةَ رَقَبَةٍ وَحَمَلَ عَلَى مِائَةِ بَعِيرٍ ثُمَّ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِهِمْ
A y’a fɔ an ye ko [Ishaq bin Ibrahima] ani [Abdu bin Humaid] fila bɛɛ ko, a y’a fɔ an ye ko [Abdurrazzaq] y’a fɔ an ye [Ma’mar] ka bɔ [az-Zuhri] la ni nin sanad ye. -Lakalita wɛrɛ la, a fɔra- Ani k’a fɔ an ye ko [Ishaq bin Ibrahim] tun y’a fɔ an ye ko [Abu Mu’awiyah] tun y’a fɔ an ye [Hisyam bin Urwah] ka bɔ [a fa] fɛ ka bɔ [Hakim bin Hizam] la a ko, n y’a ɲininga ko: ‘E Ala ka ciden, -i be mun lo miiri? kofɔra, ‘ne ye koo ɲuman minw kɛ? ’ o kɔ, Rasulullah y’a jaabi ko: ‘Aw ye silamɛya don aw ka koo ɲumanw kosɔn aw ye minw kɛ ka kɔrɔ’. N y’a fɔ o kɔ ko: ‘Ala ka sira la, n ye wale ɲuman min kɛ lɔnniya wagati la, fo n’ y’o kɛ fana silamɛya wagati la’. A fɔra an ye ko [Abu Bakr bin Abu Syaibah] y’a fɔ an ye [Abdulah bin Numair] ka bɔ [Hisyam bin Urwah] fɛ ka bɔ [a facɛ] fɛ ko [Hakim bin Hizam] ye jɔɔn kɛmɛ bɔ kaso la ani a ye ɲɔgɔmɛ kɛmɛ di saraka ye silamɛya ka kunfinya wagati la. ɲɔgɔmɛ kɛmɛ kɛra saraka ye. O kɔ, a tagara cira sallallahu alayihi wasallam fɛ...o kɔ, a ye fɛɛn dɔ kofɔ i n’a fɔ u ka hadisi’.
Hadith
Imam Muslim : 178
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ وَأَبُو مُعَاوِيَةَ وَوَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ { الَّذِينَ آمَنُوا وَلَمْ يَلْبِسُوا إِيمَانَهُمْ بِظُلْمٍ } شَقَّ ذَلِكَ عَلَى أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالُوا أَيُّنَا لَا يَظْلِمُ نَفْسَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْسَ هُوَ كَمَا تَظُنُّونَ إِنَّمَا هُوَ كَمَا قَالَ لُقْمَانُ لِابْنِهِ { يَا بُنَيَّ لَا تُشْرِكْ بِاللَّهِ إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ } حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَعَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ قَالَا أَخْبَرَنَا عِيسَى وَهُوَ ابْنُ يُونُسَ ح و حَدَّثَنَا مِنْجَابُ بْنُ الْحَارِثِ التَّمِيمِيُّ أَخْبَرَنَا ابْنُ مُسْهِرٍ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ كُلُّهُمْ عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ أَبُو كُرَيْبٍ قَالَ ابْنُ إِدْرِيسَ حَدَّثَنِيهِ أَوَّلًا أَبِي عَنْ أَبَانَ بْنِ تَغْلِبَ عَنْ الْأَعْمَشِ ثُمَّ سَمِعْتُهُ مِنْهُ
A y’a fɔ an ye ko [Abu Bakri bin Abu Syaiba] y’a fɔ an ye [Abuba bin Idrisi] ani [Abu Mu’awiyah] ani [Waki’] ka bɔ [al-A’masy] ka bɔ [Ibrahima] ka bɔ [Alqamah] ka bɔ [Abdula] ka a ko: ‘Tuma min na aaya jigira min tun be mixed ni u ka limaniya- -Ɲiningali. Al An’am: 82-, o tuma na, sahabaw ye gɛlɛya sɔrɔ o la, u ko: ‘E Ala ka ciden, jɔn lo ma kojugu kɛ a yɛrɛ la an cɛma! ’ A y’a jaabi ko: ‘I b’a fɛ ka min fɔ, o tɛ. A be i n’a fɔ Luqman y’a fɔ a dencɛ ye cogo min na: '-E n dencɛ, kana yɛlɛma Ala kan. Tiɲɛ na, shirk ye tilenbaliyakoba ye-'. -Ɲiningali. Lukiman: 13-. A y’a fɔ an ye [Ishaq bin Ibrahima] ani [Ali bin Kasyram] fila bɛɛ ko, a y’a fɔ an ye [Isa] min ye -Ibn Yunus- ye. -lakali wɛrɛ kɔnɔ a fɔra- Ani a y’a fɔ an ye ko [Minjab bin al-Harits at-Tamimi] y’an lalɔnniya [Ibnu Mushir]. -lakalita wɛrɛ la a fɔra- Ani k’a fɔ an ye ko [Abu Kurayib] tun ye fɛɛn bɛɛ fɔ an ye [Ibn Idris] ka bɔ [al-A’masy] fɛ ni nin sanad ye, [Abu Kuraib] ko, [Ibn Idris] ko, tun y’o fɔ n ye siɲɛ fɔlɔ la [n’ facɛ] ka bɔ [Aban bin Taghlib] la.
Hadith
Imam Muslim : 179
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مِنْهَالٍ الضَّرِيرُ وَأُمَيَّةُ بْنُ بِسْطَامَ الْعَيْشِيُّ وَاللَّفْظُ لِأُمَيَّةَ قَالَا حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا رَوْحٌ وَهُوَ ابْنُ الْقَاسِمِ عَنْ الْعَلَاءِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { لِلَّهِ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَإِنْ تُبْدُوا مَا فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحَاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ فَيَغْفِرُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيُعَذِّبُ مَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ } قَالَ فَاشْتَدَّ ذَلِكَ عَلَى أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ بَرَكُوا عَلَى الرُّكَبِ فَقَالُوا أَيْ رَسُولَ اللَّهِ كُلِّفْنَا مِنْ الْأَعْمَالِ مَا نُطِيقُ الصَّلَاةَ وَالصِّيَامَ وَالْجِهَادَ وَالصَّدَقَةَ وَقَدْ أُنْزِلَتْ عَلَيْكَ هَذِهِ الْآيَةُ وَلَا نُطِيقُهَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتُرِيدُونَ أَنْ تَقُولُوا كَمَا قَالَ أَهْلُ الْكِتَابَيْنِ مِنْ قَبْلِكُمْ سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا بَلْ قُولُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ قَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ فَلَمَّا اقْتَرَأَهَا الْقَوْمُ ذَلَّتْ بِهَا أَلْسِنَتُهُمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ فِي إِثْرِهَا { آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ وَقَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ } فَلَمَّا فَعَلُوا ذَلِكَ نَسَخَهَا اللَّهُ تَعَالَى فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا } قَالَ نَعَمْ { رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنَا } قَالَ نَعَمْ { رَبَّنَا وَلَا تُحَمِّلْنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهِ } قَالَ نَعَمْ { وَاعْفُ عَنَّا وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا أَنْتَ مَوْلَانَا فَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ } قَالَ نَعَمْ
A y’a fɔ ne ye [Muhamadu bin Minhal adl-Dlarir] ani [Umayya bin Bistham al-Aisyi] ani lafazh ye Umayya ta ye, u fila bɛɛ ko, a y’a fɔ an ye ko [Yazid bin Zurai’] y’a fɔ an ye [Rauh] - o ye Ibn al-Qasimbu’ ye ka bɔ [al-A] fɛ] ka bɔ [a] ko] ''Tuma min na aya jigira Ala ka ciden ma sallallaahu 'alaihi wasallam ko: '-Fɛɛn o fɛɛn be sankolow ni dugukolo kan, o bɛɛ ye Ala ta ye. N’i ye min sɔrɔ i dusukun na, n’i y’o wolo, walima n’i y’o dogo, siga t’a la, Ala bena i ka kɛwalew jateminɛ kɛ n’i ye. O la, Ala b’a fɛ ka yafa min ma, a b’a fɛ ka mɔgɔ min ɲangi; ani Ala ye Sebagayabaga ye fɛn bɛɛ kan-' -Qs. al-Baqarah: 284- ' Abu Hurairah ko: 'O tuma na, nin koo ye gɛlɛya sɔrɔ Rasulullah ka teriw kan, o la, u nana Rasulullah fɛ ka foli kɛ mobili kan, k'a fɔ ko: 'E Rasulullah, an ye delili kɛ min ma se ka kɛ. sunɔgɔ, jihadi ani saraka. Tiɲɛn na, nin vɛrise jigira i ma, an tɛ se k’o kɛ! Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam ko: ‘Yala i b’a fɛ ka fɔ i n’a fɔ kitabu mɔgɔw b’a fɔ cogo min na sanni i k’a fɔ ko: ‘An y’a mɛn, an ma mɛnni kɛ’, nka i b’a fɔ ko: ‘An y’a mɛn, an ye mɛnni kɛ, Yafa an ma, an Matigi, kɔsegi ye ele ma’. U y’a jaabi ko: ‘An y’a mɛn, an y’a lamɛn, yafa an ma, an Matigi, ani kɔsegi be i fɛ’. Jama y'a kalan tuma min na, u ka kumaw y'u kunbiri gwan a kɔrɔ, o kɔ, Ala y'a yira o kɔfɛ ko: '-Ciden lara alikurana la min jigira a ma ka bɔ a Matigi fɛ, lanabagaw fana lara o cogo la. Bɛɛ lara Ala la, a ka mɛlɛkɛw la, a ka kitabuw la, ani a ka cidenw na. -U ko-, 'An tɛ danfara si -ni dɔ wɛrɛ- a ka cidenw cɛ', u ko: 'An b'a mɛn, an be mɛnni kɛ'. -U ye delili kɛ-, 'I ka yafa an ma, an Matigi, kɔsegi ye ele fɛ'. -Ɲiningali. Bakara: 285-. U y’o kɛ tuma min na, Ala y’o jɔɔsi, o kɔ, a y’a yira ko: ‘-Ala tɛ doni bila mɔgɔ kan fɔɔ ka kɛɲɛ n’a seko ye. A be sara sɔrɔ - kɛwale ɲumanw na - a be jijali minw kɛ ani a be ɲangili sɔrɔ - kɛwale juguw la - a be minw kɛ. -U ye delili kɛ-: ‘An Matigi, kana an ɲangi n’an ɲinɛna walima n’an ye jurumu kɛ-’ Ala y’a jaabi ko: ‘Ɔnhɔn’. '-E an ka Rabb, kana doni girinman bila an kan i n'a fɔ i ye minw bila an ɲɛfɛ-' Ala y'a jaabi ko: 'Ɔnhɔn'. '-E an ka Rabb, an tɛ se ka min muɲu, kana o muɲu an ye-' Ala y'a jaabi ko: 'Ɔnhɔn'. '-I ka yafa an ma; i ye yafa an ma; i ye makari an na fana.» E le ye an Dɛmɛbaga ye, o la, an dɛmɛ kafiriw kama’. -Ɲiningali. Bakara: 286-. Ala y’a jaabi ko: ‘Ɔnhɔn’.
Hadith
Imam Muslim : 180
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَاللَّفْظُ لِأَبِي بَكْرٍ قَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ آدَمَ بْنِ سُلَيْمَانَ مَوْلَى خَالِدٍ قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ يُحَدِّثُ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ { وَإِنْ تُبْدُوا مَا فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحَاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ } قَالَ دَخَلَ قُلُوبَهُمْ مِنْهَا شَيْءٌ لَمْ يَدْخُلْ قُلُوبَهُمْ مِنْ شَيْءٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُولُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا وَسَلَّمْنَا قَالَ فَأَلْقَى اللَّهُ الْإِيمَانَ فِي قُلُوبِهِمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى { لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا } قَالَ قَدْ فَعَلْتُ { رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنَا } قَالَ قَدْ فَعَلْتُ { وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا أَنْتَ مَوْلَانَا } قَالَ قَدْ فَعَلْتُ
A y’a fɔ an ye [Abu Bakri bin Abu Syaiba] ani [Abu Kurayib] ani [Ishaq bin Ibrahima] ani lafazh ye Abu Bakri ta ye, a ko [Ishaq] y’a fɔ an ye, k’a sɔrɔ mɔgɔ fila wɛrɛ ko, a y’a fɔ an ye [Waki’] ka bɔ [Sufyan] fɛ ka bɔ [Adama bin Khalimer Sulaiman fɛ], [Sa’id bin Jubair] y’a fɔ ka bɔ [Ibn Abbas] fɛ ko: ‘Tuma min na a jigira ayata la: ‘-N’i ye fɛɛn dɔ wolo min b’i dusukun na walima n’i y’a dogo, siga t’a la, Ala bena jatebɔ kɛ n’i ye i ka kɛwalew koo la-’ -Qs. Alibakara: 284-. Ibn Abbas ko: ‘O tuma na, nisɔngoya dɔ donna u dusukunw na ka bɔ ale fɛ min ma don u dusukunw na hali dɔɔni’. O la, cira sallallaahu a ko: ''A fɔ ko '' ne be mɛnni kɛ, ne be mɛnni kɛ, ne be n' yɛrɛ di''. Ibn Abbas ko: «O tuma na, Ala ye limaniya don u dusukunw na, o kɔfɛ, a ye ayata nin jigi: '-Ala tɛ doni bila mɔgɔ kan fo ka kɛɲɛ n'a seko ye. A be sara sɔrɔ - kɛwale ɲumanw na - a be jijali minw kɛ ani a be ɲangili sɔrɔ - kɛwale juguw la - a be minw kɛ. -U ye delili kɛ-, 'E an ka Rabb, kana an ɲangi n'an ɲinɛna walima n'an ye jurumu kɛ-' -Qs. Al Baqarah: 286-, Ala ko: ‘Tiɲɛ na, ne y’o kɛ’. '-E an ka Rabb, ani i kana doni girinman bila an kan i n'a fɔ i ye min bila mɔgɔ minw tun be yen ka kɔn an ɲɛ-' -Qs. Bakara: 286-, Ala ko: ‘Ne y’a kɛ’. '-E an ka Rabbi, yafa an ma; i ye yafa an ma; i ye makari an na fana.» Ele ye an Dɛmɛbaga ye-' Ala ko: 'Ne y'o kɛ'.
