Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith
Hadith
Imam Muslim : 1
وَهُوَ الْأَثَرُ الْمَشْهُورُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ حَدَّثَ عَنِّي بِحَدِيثٍ يُرَى أَنَّهُ كَذِبٌ فَهُوَ أَحَدُ الْكَاذِبِينَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ أَيْضًا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ وَسُفْيَانَ عَنْ حَبِيبٍ عَنْ مَيْمُونِ بْنِ أَبِي شَبِيبٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَلِكَ
Ani a tun ye kira sallallaahu ‘alaihi wasallam ka atsar tɔgɔtigi ye, ‘ni mɔgɔ o mɔgɔ ye hadisi dɔ lakali ne fɛ, min fɔra ko galon lo, o tuma na, ale - lakalibaga - ye o galontigɛlaw dɔ ye’. A y’a fɔ an ye ko [Abu Bakri bin Abu Syaiba] y’a fɔ an ye ko [Waki’] bɔra [Syu’ba] la ka bɔ [al Hakam] la ka bɔ [Abdurrahman bin Abu Laila] la ka bɔ [Samura bin Jundab] la. -lakalita wɛrɛ kɔnɔ, a kofɔra- ani a fɔra an ye fana [Abu Bakri bin Abu Syaiba] y’a fɔ an ye [Waki’] ka bɔ [Syu’ba] la ani [Sufyan] ka bɔ [Habib] fɛ ka bɔ [Maimun bin Abu Siyabib] fɛ ka bɔ [Al-Mughirah bin Abu Siyabi] fɛ, ‘Rahulalah ko u fila bɛɛ koo la. nin'.
Hadith
Imam Muslim : 2
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ عَنْ شُعْبَةَ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ أَنَّهُ سَمِعَ عَلِيًّا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَخْطُبُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَكْذِبُوا عَلَيَّ فَإِنَّهُ مَنْ يَكْذِبْ عَلَيَّ يَلِجْ النَّارَ
Ani a y’a fɔ an ye ko [Abu Bakri bin Abu Syaiba] y’a fɔ an ye [Ghundar] ka bɔ [Syu’ba] -lakalita wɛrɛ la a kofɔra- Ani a y’a fɔ an ye [Muhamadu bin al Mutsanna] ani [Ibnu Basyyar] u fila bɛɛ ko, a y’a fɔ an ye [Muhamadu bin us Ja’ba] ka bɔ [Masurba] [Masurba] ka] ka] bin Hirasy] ko a ye [Ali] ka waajuli mɛn, a ko: ‘Ala ka ciden (s.a.w) ko: ‘Aw kana ngalon tigɛ ne tɔgɔ la, bari mɔgɔ o mɔgɔ ye ngalon tigɛ ne tɔgɔ la, siga t’a la, o tigi bena taga jahanama kɔnɔ’.
Hadith
Imam Muslim : 3
و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ يَعْنِي ابْنَ عُلَيَّةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّهُ قَالَ إِنَّهُ لَيَمْنَعُنِي أَنْ أُحَدِّثَكُمْ حَدِيثًا كَثِيرًا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ تَعَمَّدَ عَلَيَّ كَذِبًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ
A y’a fɔ an ye ko [Zuhair bin Harb] y’a fɔ an ye [Isimayɛli] - o ye Ibnu Ulayyah ye - ka bɔ [Abdul Aziz bin Shuhaib] fɛ ka bɔ [Anas bin Malik] fɛ ko a ko: ‘Tiɲɛ na, fɛɛn min be n bali ka hadisi caaman fɔ aw ye, o ye, ko Ala ka ciden ko: ka galon tigɛ ne tɔgɔ ra, a ye sigiyɔrɔ bɔ jahanama kɔnɔ''.
Hadith
Imam Muslim : 4
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْغُبَرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَبِي حَصِينٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ كَذَبَ عَلَيَّ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ
A y’a fɔ an ye ko [Muhamadu bin Ubaid al-Ghubari] y’a fɔ an ye ko [Abu Awanah] ka bɔ [Abu Hashin] ka bɔ [Abu Salih] ka bɔ [Abu Hurairah] ko: ‘Ala ka ciden ko: ‘Mɔgɔ o mɔgɔ be ngalon tigɛ ne tɔgɔ la, o tigi ka bɔ a ka sigiyɔrɔ la’.
Hadith
Imam Muslim : 5
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ رَبِيعَةَ قَالَ أَتَيْتُ الْمَسْجِدَ وَالْمُغِيرَةُ أَمِيرُ الْكُوفَةِ قَالَ فَقَالَ الْمُغِيرَةُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ كَذِبًا عَلَيَّ لَيْسَ كَكَذِبٍ عَلَى أَحَدٍ فَمَنْ كَذَبَ عَلَيَّ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ و حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ السَّعْدِيُّ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ قَيْسٍ الْأَسْدِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ رَبِيعَةَ الْأَسَدِيِّ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ وَلَمْ يَذْكُرْ إِنَّ كَذِبًا عَلَيَّ لَيْسَ كَكَذِبٍ عَلَى أَحَدٍ
A y’a fɔ an ye [Muhamadu bin Abdullah bin Numair] y’a fɔ an ye [n’ facɛ] y’a fɔ an ye [Sa’id bin Ubaid] y’a fɔ an ye [Ali bin Rabi’ah] ko n’ tagara misiri la k’a sɔrɔ al-Mughirah, Kufa mara gɔfɛrɛnaman. A ko: «O kɔ, [al-Mughirah] ko: «Ne ye Ala ka ciden sallallaahu alayihi wasallam ka kuma mɛn ko: «Tiɲɛ na, ka ngalon tigɛ ne tɔgɔ la, o ni mɔgɔ wɛrɛ tɔgɔ la galon tigɛ tɛ kelen ye, mɔgɔ o mɔgɔ ye ngalon tigɛ ne tɔgɔ la ni ŋaniya ye, o tigi k’a ka sigiyɔrɔ minɛ ka bɔ jahanama kɔnɔ». Ani a fɔra ne ye [Ali bin Hujr i n’a fɔ Sa’di] y’a fɔ an ye [Ali bin Mushir] y’a fɔ an ye [Muhamadu bin Qais al Asdi] ka bɔ [Ali bin Rabi’ah al Asdi] ka bɔ [al-Mughirah bin Syu’bah] ka bɔ cira sallallahu ‘alaihi handethdied kɔnɔ, a ma fɔ dɔrɔn ko, ne tɔgɔ ni galon tigɛ mɔgɔ tɔgɔ ra tɛ kelen ye’.
Hadith
Imam Muslim : 6
و حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ حَدَّثَنَا أَبِي ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ قَالَا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ خُبَيْبِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ حَفْصِ بْنِ عَاصِمٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَفَى بِالْمَرْءِ كَذِبًا أَنْ يُحَدِّثَ بِكُلِّ مَا سَمِعَ و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حَفْصٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ خُبَيْبِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ حَفْصِ بْنِ عَاصِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ ذَلِكَ
Ani a y’a fɔ an ye [Ubaidullah bin Mu’adz al Anbari] y’a fɔ an ye [n’ facɛ] -lakali wɛrɛ la a kofɔra-, Ani a y’a fɔ an ye [Muhamadu bin al Mutsanna] y’a fɔ an ye [Abdurrahman bin Mahdi] u fila bɛɛ ko, a y’a fɔ an ye [Syu’barah bin] ka bɔ [Khu’barahbn bin] la. Ashim] a ko: ‘Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam ko: ‘Mɔgɔ ka jate galontigi ye n’a ye min bɛɛ mɛn, o ka ca’. A y’a fɔ an ye ko [Abu Bakri bin Abu Syaiba] y’a fɔ an ye ko [Ali bin Hafsh] y’a fɔ an ye [Syu’ba] ka bɔ [Khubaib bin Abdurrahman] ka bɔ [Hafsh bin ‘Ashim] ka bɔ [Abu Hurairah] ka bɔ cira sallallaahu ‘alayihi wasallam ni hadith kelen ye’.
Hadith
Imam Muslim : 7
و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ أَبِي أَيُّوبَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو هَانِئٍ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ مُسْلِمِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ سَيَكُونُ فِي آخِرِ أُمَّتِي أُنَاسٌ يُحَدِّثُونَكُمْ مَا لَمْ تَسْمَعُوا أَنْتُمْ وَلَا آبَاؤُكُمْ فَإِيَّاكُمْ وَإِيَّاهُمْ
Ani a y’a fɔ an ye [Muhamadu bin Abdullah bin Numair] ani [Zuhair bin Harb] u fila bɛɛ ko, a y’a fɔ an ye [Abdullah bin Yazid] a ko, a y’a fɔ ne ye [Sa’id bin Abu Ayyub] a ko, a y’a fɔ ne ye [Abu Hani’] ka bɔ [Abu Usman Muslim bin Yaburailah] ka bɔ [Abu Usman Muslim bin Yaziullah]. wasallam, ko a ko: ‘A bena kɛ ko mɔgɔw be yen ne ka umma laban na ka hadisi dɔ fɔ i ye, i ma deli ka min mɛn ani i bɛnbaw fana ma deli k’o mɛn. O la, i be to yɔrɔjan ani u be to yɔrɔjan’.
Hadith
Imam Muslim : 8
و حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَرْمَلَةَ بْنِ عِمْرَانَ التُّجِيبِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو شُرَيْحٍ أَنَّهُ سَمِعَ شَرَاحِيلَ بْنَ يَزِيدَ يَقُولُ أَخْبَرَنِي مُسْلِمُ بْنُ يَسَارٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَكُونُ فِي آخِرِ الزَّمَانِ دَجَّالُونَ كَذَّابُونَ يَأْتُونَكُمْ مِنْ الْأَحَادِيثِ بِمَا لَمْ تَسْمَعُوا أَنْتُمْ وَلَا آبَاؤُكُمْ فَإِيَّاكُمْ وَإِيَّاهُمْ لَا يُضِلُّونَكُمْ وَلَا يَفْتِنُونَكُمْ
A y’a fɔ n ye [Harmalah bin Yahya bin Abdullah bin Harmalah bin Imran at-Tujibi] ko a ko, a y’a fɔ an ye [Ibn Wahb] a ko, a y’a fɔ an ye [Abu Syuraih] ko a ye [Syarahil bin Yazid] ka kuma mɛn, a y’a fɔ n ye [Silamɛ bin Yasar] ka Huraibu ’ ko a y’a fɔ, ko a y’a mɛn [Ala] ani Ala ka baraka ka kɛ a kan) ko: ‘A bena kɛ Wagati laban na, Dajali galontigɛlaw bena hadisiw lase aw ma aw ma deli ka minw mɛn ani aw bɛnbaw fana ma deli ka minw mɛn. O kama, aw k’aw yɛrɛ mabɔ u la ani aw k’aw yɛrɛ mabɔ u la. U tɛ se k’i lafili ani u tɛ se k’i tɔgɔ tiɲɛ’.
Hadith
Imam Muslim : 9
حَدَّثَنِي أَبُو خَيْثَمَةَ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ كَهْمَسٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ ح و حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ وَهَذَا حَدِيثُهُ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا كَهْمَسٌ عَنْ ابْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ قَالَ كَانَ أَوَّلَ مَنْ قَالَ فِي الْقَدَرِ بِالْبَصْرَةِ مَعْبَدٌ الْجُهَنِيُّ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَحُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيُّ حَاجَّيْنِ أَوْ مُعْتَمِرَيْنِ فَقُلْنَا لَوْ لَقِينَا أَحَدًا مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلْنَاهُ عَمَّا يَقُولُ هَؤُلَاءِ فِي الْقَدَرِ فَوُفِّقَ لَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ دَاخِلًا الْمَسْجِدَ فَاكْتَنَفْتُهُ أَنَا وَصَاحِبِي أَحَدُنَا عَنْ يَمِينِهِ وَالْآخَرُ عَنْ شِمَالِهِ فَظَنَنْتُ أَنَّ صَاحِبِي سَيَكِلُ الْكَلَامَ إِلَيَّ فَقُلْتُ أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّهُ قَدْ ظَهَرَ قِبَلَنَا نَاسٌ يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ وَيَتَقَفَّرُونَ الْعِلْمَ وَذَكَرَ مِنْ شَأْنِهِمْ وَأَنَّهُمْ يَزْعُمُونَ أَنْ لَا قَدَرَ وَأَنَّ الْأَمْرَ أُنُفٌ قَالَ فَإِذَا لَقِيتَ أُولَئِكَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنِّي بَرِيءٌ مِنْهُمْ وَأَنَّهُمْ بُرَآءُ مِنِّي وَالَّذِي يَحْلِفُ بِهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ لَوْ أَنَّ لِأَحَدِهِمْ مِثْلَ أُحُدٍ ذَهَبًا فَأَنْفَقَهُ مَا قَبِلَ اللَّهُ مِنْهُ حَتَّى يُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ ثُمَّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ بَيْنَمَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ إِذْ طَلَعَ عَلَيْنَا رَجُلٌ شَدِيدُ بَيَاضِ الثِّيَابِ شَدِيدُ سَوَادِ الشَّعَرِ لَا يُرَى عَلَيْهِ أَثَرُ السَّفَرِ وَلَا يَعْرِفُهُ مِنَّا أَحَدٌ حَتَّى جَلَسَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَسْنَدَ رُكْبَتَيْهِ إِلَى رُكْبَتَيْهِ وَوَضَعَ كَفَّيْهِ عَلَى فَخِذَيْهِ وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي عَنْ الْإِسْلَامِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْإِسْلَامُ أَنْ تَشْهَدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتُقِيمَ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِيَ الزَّكَاةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ وَتَحُجَّ الْبَيْتَ إِنْ اسْتَطَعْتَ إِلَيْهِ سَبِيلًا قَالَ صَدَقْتَ قَالَ فَعَجِبْنَا لَهُ يَسْأَلُهُ وَيُصَدِّقُهُ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ الْإِيمَانِ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَتُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ الْإِحْسَانِ قَالَ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ السَّاعَةِ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ أَمَارَتِهَا قَالَ أَنْ تَلِدَ الْأَمَةُ رَبَّتَهَا وَأَنْ تَرَى الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ الْعَالَةَ رِعَاءَ الشَّاءِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبُنْيَانِ قَالَ ثُمَّ انْطَلَقَ فَلَبِثْتُ مَلِيًّا ثُمَّ قَالَ لِي يَا عُمَرُ أَتَدْرِي مَنْ السَّائِلُ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّهُ جِبْرِيلُ أَتَاكُمْ يُعَلِّمُكُمْ دِينَكُمْ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْغُبَرِيُّ وَأَبُو كَامِلٍ الْجَحْدَرِيُّ وَأَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ قَالُوا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ مَطَرٍ الْوَرَّاقِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ قَالَ لَمَّا تَكَلَّمَ مَعْبَدٌ بِمَا تَكَلَّمَ بِهِ فِي شَأْنِ الْقَدَرِ أَنْكَرْنَا ذَلِكَ قَالَ فَحَجَجْتُ أَنَا وَحُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيُّ حَجَّةً وَسَاقُوا الْحَدِيثَ بِمَعْنَى حَدِيثِ كَهْمَسٍ وَإِسْنَادِهِ وَفِيهِ بَعْضُ زِيَادَةٍ وَنُقْصَانُ أَحْرُفٍ و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ غِيَاثٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ وَحُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَا لَقِينَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ فَذَكَرْنَا الْقَدَرَ وَمَا يَقُولُونَ فِيهِ فَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ كَنَحْوِ حَدِيثِهِمْ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفِيهِ شَيْءٌ مِنْ زِيَادَةٍ وَقَدْ نَقَصَ مِنْهُ شَيْئًا و حَدَّثَنِي حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِنَحْوِ حَدِيثِهِمْ
A y’a fɔ n ye ko [Abu Khaitsama Zuhair bin Harb] y’a fɔ an ye ko [Waki’] bɔra [Kahmas] la ka bɔ [Abdullah bin Buraida] la ka bɔ [Yahya bin Ya’mar] la. -lakalita wɛrɛ la a fɔra- Ani a y’a fɔ an ye [Ubaidullah bin Mu’adz al-’Anbari] ani nin ye hadisi ye, a y’a fɔ an ye [n’ facɛ] y’a fɔ an ye [Kahmas] ka bɔ [Ibn Buraidah] ka bɔ [Yahya bin Ya’mar] a ko, ‘Mɔgɔ min ye baro fɔlɔ kɛ danbe kan so Barahi al-Huid saan kɔnɔ. bin Abdurrahman al-Himyari tagara hiji walima umrah la, o kɔ, an y’a fɔ ko n’an tun be ɲɔgɔn kunbɛn ni Ala ka ciden sallallaahu ‘alayihi wasallam ka teriw dɔ ye, o tuma na, an tun b’a ɲininga u ka kuma dɔ la min ɲɛsinna danbe ma’. O la, [Abdullah bin Umar] ye taufik -Ala fɛ- di an ma, k’a to misiri kɔnɔ. O kɔ, ne ni n’ tericɛ y’a kɛlɛ. An kelen tun bɛ a kininboroyanfan fɛ, tɔ kelen tun bɛ a numanboroyanfan fɛ. O kɔ, n y’a miiri ko n tericɛ bena baro kalifa n ma, o la n ko: ‘E Abu Abdurrahman, tiɲɛ na, jama dɔ be bɔ an ɲɛfɛ min be alikurana kalan ka lɔnniya ɲini, o kɔfɛ k’a fɔ ko danbe tɛ yen, ani ko koo kura lo - danbe ni Ala ka lɔnniya tɛ kɔn a ɲɛ -’. O la, [Abdullah bin Umar] y’a jaabi ko: ‘N’i ye nin mɔgɔw kunbɛn, o tuma na, a fɔ u ye ko ne be bɔra u la, u fana be bɔra ne la. Ala ka baarakɛlaw be kali min na, n’aw dɔ ye sanu sara i n’a fɔ Uhud kulu, siga t’a la, a ka saraka tɛna sɔn fɔɔ n’a lara ɲuman ni juguman na’. A ko: «O kɔ, a y’a daminɛ ka hadisi lakali k’a fɔ, [Umar bin al-Khatthab] ko: «Wagati dɔ la, an tun be Ala ka ciden gɛrɛfɛ, o tuma na, cɛɛ dɔ nana, a ka faniw tun gwɛra kosɔbɛ, a kunsigi tun gwɛra kosɔbɛ, a ka tagama tagamasiɲɛ si tun tɛ ye a kan. An si tun m’a lɔn, fɔɔ a nana cira Shallallahu alɛhi Wasalam fɛ k’a gɛrɛn sin cira Shallallahu a gɛrɛn kan, o kɔ, a ko: ‘E Muhamadu, silamɛya fɔ n ye? ’ Rasulullah Sallallahu ‘Alaihi Wasalam y’a jaabi ko: ‘Aw ka seereya kɛ ko ala si tɛ yen -min ka kan ka bato- fɔɔ Ala ani ko Muhamadu ye a ka baarakɛla n’a ka ciden ye, aw ka seliw sigi, ka zaka sara, ka ramadan sun, ka fara o kan, aw ka hiji kɛ a fɛ ka taga Baitullah fɛ n’aw be se ka tagama.’ A ko: ‘I ka tiɲɛ lo’. Umar ko, ‘O la, an kabakoyara a la bari a y’o ɲininga k’o sɛmɛntiya’. A y’a ɲininga tugun ko: ‘I ka nin limaniya koo fɔ n ye wa? ’ A y’a jaabi ko: ‘Aw lara Ala la, a ka mɛlɛkɛw la, a ka gafew la, a ka cidenw na, laban loon na, ani danbe ɲuman ni juguman na’. A ko: ‘I ka tiɲɛ lo’. A y’a ɲininga ko: ‘I ka ihsan fɔ n ye wa? ’ A y’a jaabi ko: ‘Aw be Ala bato i n’a fɔ aw b’a yera, o kɔ, n’aw m’a yera, o tuma na, a b’aw yera’. A y’a ɲininga tugun ko: ‘Labanlon bena kɛ tuma jumɛn? ’ A y’a jaabi ko: ‘Mɔgɔ min ɲiningara, ale t’a lɔn ka tɛmɛ ɲiningalikɛla kan.’ A y’a ɲininga ko: ‘O tuma na, i ka tagamasiɲɛw fɔ n ye wa? ’ A y’a jaabi ko: ‘Ni jɔɔn dɔ y’a matigi dencɛ wolo, ani i ye mɔgɔ dɔ ye min senkolon lo, a lankolon lo, fantan, bakɔrɔnmarabaga, nka a b’a yɛrɛ bonya boonw lɔli la’. O kɔ, a tagara. O la, ne tun be kabakoya hali bi o tuma na a ko; ‘E Umar, i b’a lɔn ɲiningalikɛla ye jɔn ye wa?’ N y’a jaabi ko: ‘Ala n’a ka ciden lo b’a lɔn ka tɛmɛ’. A ko: 'O ye Jibirili ye, a nana i fɛ k'i kalan i ka diinɛ lɔnniya la''. A y’a fɔ an ye [Muhamadu bin Ubaid al-Ghubari] ani [Abu Kamil al-Jahdari] ani [Ahmadu bin Abda] u ko, a y’a fɔ an ye [Hamadu bin Yazid] ka bɔ 1914 la. [Mathar al Warraq] ka bɔ [Abdullah bin Buraidah] ka bɔ [Yahya bin Yamar] la a ko, ‘Tuma min na Ma’bad ye kuma dɔ fɔ min fɔra danbe koo la, o tuma na an y’o sɔsɔ’. A ko tugun ko: ‘O kɔ, n ye hiji kɛ ni Humayidi bin Abdurrahman al-Himyari ye’. O kɔ, u ye hadisi kofɔ ni Kahmas hadisi kɔrɔ ye. Lɛtɛri dɔw be sɔrɔ a kɔnɔ minw farala a kan ani u tununa. Ani a y’a fɔ an ye ko [Muhamadu bin Hatim] y’a fɔ an ye ko [Yahya bin Sa’id al Kathan] y’a fɔ an ye ko [Usman bin Ghiyats] y’a fɔ an ye [Abdullah bin Buraidah] ka bɔ [Yahya bin Ya’mar] ani [Humaid bin Abdurrahman] u fila bɛɛ ko: ‘An ye Udullah the men, u ka miiriya o kan, o kɔ, a ye hadisi lakali i n’a fɔ u tun b’a sɔrɔ cogo min na ka bɔ [Umar] radiallahu ‘anhuma fɛ ka bɔ kira sallallahu ‘alaihi wasallam fɛ, ani farali ni bɔli be yen a kɔnɔ’. Ani a y’a fɔ an ye ko [Hajaj bin ash-Sya’ir] y’a fɔ an ye ko [Yunus bin Muhamadu] y’a fɔ an ye [al-Mu’tamir] ka bɔ [a facɛ] fɛ ka bɔ [Yahya bin Ya’mar] fɛ ka bɔ [Ibn Umar] fɛ ka bɔ [Umar] fɛ ka bɔ cira sallallaahu ‘alaihi wasallam fɛ n’u ka misaliyaw ye.
Hadith
Imam Muslim : 10
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ جَمِيعًا عَنْ ابْنِ عُلَيَّةَ قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي حَيَّانَ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ بْنِ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمًا بَارِزًا لِلنَّاسِ فَأَتَاهُ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِيمَانُ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكِتَابِهِ وَلِقَائِهِ وَرُسُلِهِ وَتُؤْمِنَ بِالْبَعْثِ الْآخِرِ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِسْلَامُ قَالَ الْإِسْلَامُ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ وَلَا تُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمَ الصَّلَاةَ الْمَكْتُوبَةَ وَتُؤَدِّيَ الزَّكَاةَ الْمَفْرُوضَةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِحْسَانُ قَالَ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنَّكَ إِنْ لَا تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَتَى السَّاعَةُ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ وَلَكِنْ سَأُحَدِّثُكَ عَنْ أَشْرَاطِهَا إِذَا وَلَدَتْ الْأَمَةُ رَبَّهَا فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا وَإِذَا كَانَتْ الْعُرَاةُ الْحُفَاةُ رُءُوسَ النَّاسِ فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا وَإِذَا تَطَاوَلَ رِعَاءُ الْبَهْمِ فِي الْبُنْيَانِ فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا فِي خَمْسٍ لَا يَعْلَمُهُنَّ إِلَّا اللَّهُ ثُمَّ تَلَا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْأَرْحَامِ وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ مَاذَا تَكْسِبُ غَدًا وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ } قَالَ ثُمَّ أَدْبَرَ الرَّجُلُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رُدُّوا عَلَيَّ الرَّجُلَ فَأَخَذُوا لِيَرُدُّوهُ فَلَمْ يَرَوْا شَيْئًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا جِبْرِيلُ جَاءَ لِيُعَلِّمَ النَّاسَ دِينَهُمْ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ حَدَّثَنَا أَبُو حَيَّانَ التَّيْمِيُّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ غَيْرَ أَنَّ فِي رِوَايَتِهِ إِذَا وَلَدَتْ الْأَمَةُ بَعْلَهَا يَعْنِي السَّرَارِيَّ
Ani a y’a fɔ an ye [Abu Bakri bin Abu Syaiba] ani [Zuhair bin Harb] fɛ ka bɔ [Ibn Ulayyah] la, [Zuhair] ko, a y’a fɔ an ye [Isimayɛli bin Ibrahima] ka bɔ [Abu Hayyan] ka bɔ [Abu Zur’ah bin Amru bin Jarir] ka bɔ [Abu Hurai Sahila] ka bɔ [Abu Hurai Sahila]. wasallam tun be loon dɔ la mɔgɔw ɲɛɛ na, o kɔ, cɛɛ dɔ nana a fɛ k’a fɔ ko: ‘E Ala ka ciden, limaniya ye mun ye? ’ A y’a jaabi ko: ‘I lara Ala la, a ka mɛlɛkɛw la, a ka kitabu la, i lara a ka ɲɔgɔnyeko la, i lara a ka cidenw na, i lara sukununi loon laban na’. A y’a ɲininga ko: ‘E Ala ka ciden, silamɛya ye mun ye? ’ A y’a jaabi ko: ‘Silamɛya ye k’i ka Ala bato, i kana foyi fara a kan, ka wajibi seli kɛ, ka wajibi zaka sara, ka sun don ramadan kɔnɔ.’ A y’a ɲininga tugun ko: ‘E Ala ka ciden, ihsan ye mun ye? ’ A y’a jaabi ko: ‘Aw be Ala bato i n’a fɔ aw b’a yera, o kɔ, n’aw m’a ye, o tuma na, a b’aw yera’. A y’a ɲininga tugun ko: ‘E Ala ka ciden, sukununi loon bena kɛ tuma jumɛn? ’ A y’a jaabi ko: ‘Mɔgɔ o mɔgɔ ɲiningara o koo la, o tigi tɛ jaabili lɔn ka tɛmɛ ɲiningalikɛla kan, nka ne bena tagamasiɲɛw fɔ i ye; o kɔrɔ, ni baaradenmuso dɔ ka a matigicɛ woro. O ye tagamasiɲɛw dɔ ye. -Filanan- ni mɔgɔ lankolon, sennakolon kɛra adamadenw ɲɛmɔgɔ ye. O ye tagamasiɲɛw dɔ ye. -Sabanan- ni bakɔrɔnmaralaw be ɲɔgɔn sɔsɔ -bonw- lɔli la. O ye tagamasiɲɛ dɔ ye tagamasiɲɛ duuru kɔnɔ, mɔgɔ si t’o lɔn fɔɔ Ala,’ o kɔ, a y’a kalan ko: ‘-Tiɲɛ na, kiti loon lɔnniya be Ala dɔrɔn lo fɛ; ani ale le bɛ sanji jigi, min bɛ kɔnɔ kɔnɔ, a b’o lɔn. Ani mɔgɔ si tɛ se k’a lɔn - ni siga t’a la - a bena min kɛ sini. Ani, mɔgɔ si te se k'a lɔn a bena sa yɔrɔ min na dugukolo kan. Tiɲɛ na, Ala ye fɛn bɛɛ lɔnbaga ye, fɛn bɛɛ lɔnbaga-’ -Qs. Lukiman: saan 34-. O kɔ, cɛɛ bɔra tugun. O la, cira ko: ‘Aw ka cɛɛ weele ka na ne fɛ’. O kama, u y’a daminɛ ka weele tugun, nka u ma foyi ye. O la, Rasulullah ko: 'Nin ye Jibirili ye, a nana mɔgɔw kalan u ka diinan na''. A y’a fɔ an ye [Muhamadu bin Abdullah bin Numair] y’a fɔ an ye [Muhamadu bin Bisyr] y’a fɔ an ye [Abu Hayyan at-Taimi] ni nin sanad ye hadisi dɔ ɲɔgɔnna, maana dɔrɔn kɔnɔ kumaden nin be sɔrɔ, ‘Ni baaradenmusow y’u cɛɛw wolo, o ye concubi ye’.
Hadith
Imam Muslim : 11
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ عُمَارَةَ وَهُوَ ابْنُ الْقَعْقَاعِ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَلُونِي فَهَابُوهُ أَنْ يَسْأَلُوهُ فَجَاءَ رَجُلٌ فَجَلَسَ عِنْدَ رُكْبَتَيْهِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِسْلَامُ قَالَ لَا تُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا وَتُقِيمُ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ وَتَصُومُ رَمَضَانَ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِيمَانُ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكِتَابِهِ وَلِقَائِهِ وَرُسُلِهِ وَتُؤْمِنَ بِالْبَعْثِ وَتُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ كُلِّهِ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِحْسَانُ قَالَ أَنْ تَخْشَى اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنَّكَ إِنْ لَا تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَتَى تَقُومُ السَّاعَةُ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ وَسَأُحَدِّثُكَ عَنْ أَشْرَاطِهَا إِذَا رَأَيْتَ الْمَرْأَةَ تَلِدُ رَبَّهَا فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا وَإِذَا رَأَيْتَ الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ الصُّمَّ الْبُكْمَ مُلُوكَ الْأَرْضِ فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا وَإِذَا رَأَيْتَ رِعَاءَ الْبَهْمِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبُنْيَانِ فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا فِي خَمْسٍ مِنْ الْغَيْبِ لَا يَعْلَمُهُنَّ إِلَّا اللَّهُ ثُمَّ قَرَأَ { إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْأَرْحَامِ وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ مَاذَا تَكْسِبُ غَدًا وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ } قَالَ ثُمَّ قَامَ الرَّجُلُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رُدُّوهُ عَلَيَّ فَالْتُمِسَ فَلَمْ يَجِدُوهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا جِبْرِيلُ أَرَادَ أَنْ تَعَلَّمُوا إِذْ لَمْ تَسْأَلُوا
A y’a fɔ an ye ko [Zuhair bin Harb] y’a fɔ an ye ko [Jarir] ka bɔ [Umarah] la - o ye Ibn al-Qa’qa’ ye - ka bɔ [Abu Zura] ka bɔ [Abu Hurairah] la a ko: ‘Aw ka ne ɲininga’. Nga u tun be siranna ani u tun t’a fɛ k’a ɲininga. O la, cɛɛ dɔ nana sigi a gɛrɛfɛ, cɛɛ y’a ɲininga ko: ‘E Ala ka ciden, silamɛya ye mun ye? ’ A y’a jaabi ko: ‘Silamɛya ye ko i kana i ka jɛɲɔgɔnw fara Ala kan ni foyi ye, i kana seli kɛ, i kana zaka sara, i kana sun don ramadan kɔnɔ.’ A ko: ‘I ka tiɲɛ lo’. O kɔ, a y’a ɲininga tugun ko: ‘E Ala ka ciden, limaniya ye mun ye? ’ A y’a jaabi ko: ‘Aw lara Ala la, a ka mɛlɛkɛw la, a ka kitabu la, aw lara a ka ɲɔgɔnyeko la, aw lara a ka cidenw na, ani aw lara sukununi loon na, aw lara bɛɛ ka danbe la’. A ko: ‘I ka tiɲɛ lo’. O kɔ, a y’a ɲininga tugun ko: ‘E Ala ka ciden, ihsan ye mun ye? ’ A y’a jaabi ko: ‘Aw be siran -khasyyah- Ala ɲɛ i n’a fɔ aw b’a yera, o kɔ, n’aw m’a ye, o tuma na, a b’aw yera’. A ko: ‘I ka tiɲɛ lo’. O kɔ, a y’a ɲininga tugun ko: ‘E Ala ka ciden, kiti loon bena kɛ tuma jumɛn? ’ A y’a jaabi ko: ‘Mɔgɔ o mɔgɔ ɲiningara o koo la, ale tɛ jaabili lɔn ka tɛmɛ ɲiningalikɛla kan, nka ne bena tagamasiɲɛw fɔ i ye; o kɔrɔ, ni i ka jɔnmuso dɔ ye a bɛ a matigicɛ worora. O ye tagamasiɲɛw dɔ ye. -Filanan- n’i ye mɔgɔ senkolon, tulogweren, bobo ye ka kɛ -adamadenw- ɲɛmɔgɔ ye dugukolo kan. O ye tagamasiɲɛw dɔ ye. -Sabanan- n’i ye bakɔrɔnmaralaw ye u be ɲɔgɔn sɔsɔra ka taga sanfɛ -boli- boonw kɔnɔ. O ye tagamasiɲɛ dɔ ye min be dogo tagamasiɲɛ duuru kɔnɔ, mɔgɔ si t’o lɔn fɔɔ Ala,’ o kɔ, a y’a kalan ko: ‘-Tiɲɛ na, kiti loon lɔnniya be Ala dɔrɔn fɛ; ani ale le bɛ sanji jigi, min bɛ kɔnɔ kɔnɔ, a b’o lɔn. Ani mɔgɔ si tɛ se k’a lɔn - ni siga t’a la - a bena min kɛ sini. Ani, mɔgɔ si te se k'a lɔn a bena sa yɔrɔ min na dugukolo kan. Tiɲɛ na, Ala ye fɛn bɛɛ lɔnbaga ye, fɛn bɛɛ lɔnbaga-’ -Qs. Lukiman: saan 34-. O kɔ, cɛɛ wulila - a y’a yɛrɛ bɔ -, o kɔ, cira ko: ‘Aw k’a weele ka na ne fɛ! ’ O kama, u y’a ɲini, nga u m’a ye. O la, Rasulullah ko: 'Nin cɛ ye Jibril ye min b'a fɛ i ka -diinɛ- kalan bari i t'a ɲini''.
Hadith
Imam Muslim : 12
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ جَمِيلِ بْنِ طَرِيفِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الثَّقَفِيُّ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ فِيمَا قُرِئَ عَلَيْهِ عَنْ أَبِي سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ سَمِعَ طَلْحَةَ بْنَ عُبَيْدِ اللَّهِ يَقُولُا جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ أَهْلِ نَجْدٍ ثَائِرُ الرَّأْسِ نَسْمَعُ دَوِيَّ صَوْتِهِ وَلَا نَفْقَهُ مَا يَقُولُ حَتَّى دَنَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِذَا هُوَ يَسْأَلُ عَنْ الْإِسْلَامِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَمْسُ صَلَوَاتٍ فِي الْيَوْمِ وَاللَّيْلَةِ فَقَالَ هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهُنَّ قَالَ لَا إِلَّا أَنْ تَطَّوَّعَ وَصِيَامُ شَهْرِ رَمَضَانَ فَقَالَ هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهُ فَقَالَ لَا إِلَّا أَنْ تَطَّوَّعَ وَذَكَرَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الزَّكَاةَ فَقَالَ هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهَا قَالَ لَا إِلَّا أَنْ تَطَّوَّعَ قَالَ فَأَدْبَرَ الرَّجُلُ وَهُوَ يَقُولُ وَاللَّهِ لَا أَزِيدُ عَلَى هَذَا وَلَا أَنْقُصُ مِنْهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفْلَحَ إِنْ صَدَقَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ جَمِيعًا عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِي سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِهَذَا الْحَدِيثِ نَحْوَ حَدِيثِ مَالِكٍ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفْلَحَ وَأَبِيهِ إِنْ صَدَقَ أَوْ دَخَلَ الْجَنَّةَ وَأَبِيهِ إِنْ صَدَقَ
A fɔra an ye [Qutaiba bin Sa’id bin Jamil bin Tharif bin Abdullah ats-Tsaqafi] fɛ ka bɔ [Malik bin Anas] fɛ maana min kalanna a kan, ka bɔ [Abu Suhail] fɛ ka bɔ [a fa] fɛ ko a ye [Thalhah bin Ubaidullah] ka kuma mɛn ko: ‘Cɛɛ dɔ min bɔra jama la Rasulullah, an y’a ka ŋunuŋunukan mɛn, nka an ma se k’a ka kuma si faamu. a fɔ fɔɔ a ka surun Rasulullah la, a y’a sɔrɔ ko a be silamɛya ɲininga. O la, Rasulullah y’a jaabi ko: ‘Silamɛya ye delili ye siɲɛ duuru suu ni tile’. A y’a ɲininga tugun ko: ‘Yala wajibi bele be ne fɛ n’ale tɛ wa? ’ A y’a jaabi ko: ‘Ɔn ɔn, fo n’i ye sunna seliw kɛ ani ka sunɔgɔ ramadan kɔnɔ’. A y’a ɲininga ko: ‘Yala wajibi bele be n’ kan n’ale tɛ wa? ’ A y’a jaabi ko: ‘Ɔn ɔn, fɔɔ n’i ye sunna dɔ kɛ, ani Ala ka ciden sallallaahu alayihi wasallam ye zaka wajibi kofɔ a kan’. A y’a ɲininga tugun ko: ‘Yala wajibi bele be ne fɛ n’ale tɛ wa? ’ A y’a jaabi ko: ‘Ɔn ɔn, fɔɔ n’i ye sunna saraka kɛ’. Lakalibaga ko: ‘O tuma na, cɛɛ y’a ka lafiɲɛ bɔ k’a sɔrɔ a ko: ‘Ala ka sira la, n’ tɛna dɔ fara nin kan, n’ tɛna dɔ bɔ a la’. O la, cira sallallahu ko: 'A bena nisɔndiya n'a y'o kɛ tiɲɛ na-''. A ye koo bɛɛ fɔ an ye [Yahya bin Ayyub] ni [Qutaibah bin Sa’id] fɛ ka bɔ [Ismail bin Ja’far] ka bɔ [Abu Suhail] ka bɔ [a facɛ] ka bɔ [Thalhah bin Ubaidullah] ka bɔ cira sallallaahu ‘alaihi wasallam ni nin hadisi ye i n’a fɔ Malik ka hadisi min fɔra, wasallam ko: 'A bɛna nisɔndiya, -a fa kosɔn- n'a ka tiɲɛ', walima a bɛna taga sankolo la, -a fa kosɔn- n'a ka tiɲɛ''.
Hadith
Imam Muslim : 13
حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُكَيْرٍ النَّاقِدُ حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ نُهِينَا أَنْ نَسْأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ شَيْءٍ فَكَانَ يُعْجِبُنَا أَنْ يَجِيءَ الرَّجُلُ مِنْ أَهْلِ الْبَادِيَةِ الْعَاقِلُ فَيَسْأَلَهُ وَنَحْنُ نَسْمَعُ فَجَاءَ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْبَادِيَةِ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ أَتَانَا رَسُولُكَ فَزَعَمَ لَنَا أَنَّكَ تَزْعُمُ أَنَّ اللَّهَ أَرْسَلَكَ قَالَ صَدَقَ قَالَ فَمَنْ خَلَقَ السَّمَاءَ قَالَ اللَّهُ قَالَ فَمَنْ خَلَقَ الْأَرْضَ قَالَ اللَّهُ قَالَ فَمَنْ نَصَبَ هَذِهِ الْجِبَالَ وَجَعَلَ فِيهَا مَا جَعَلَ قَالَ اللَّهُ قَالَ فَبِالَّذِي خَلَقَ السَّمَاءَ وَخَلَقَ الْأَرْضَ وَنَصَبَ هَذِهِ الْجِبَالَ آللَّهُ أَرْسَلَكَ قَالَ نَعَمْ قَالَ وَزَعَمَ رَسُولُكَ أَنَّ عَلَيْنَا خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي يَوْمِنَا وَلَيْلَتِنَا قَالَ صَدَقَ قَالَ فَبِالَّذِي أَرْسَلَكَ آللَّهُ أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ نَعَمْ قَالَ وَزَعَمَ رَسُولُكَ أَنَّ عَلَيْنَا زَكَاةً فِي أَمْوَالِنَا قَالَ صَدَقَ قَالَ فَبِالَّذِي أَرْسَلَكَ آللَّهُ أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ نَعَمْ قَالَ وَزَعَمَ رَسُولُكَ أَنَّ عَلَيْنَا صَوْمَ شَهْرِ رَمَضَانَ فِي سَنَتِنَا قَالَ صَدَقَ قَالَ فَبِالَّذِي أَرْسَلَكَ آللَّهُ أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ نَعَمْ قَالَ وَزَعَمَ رَسُولُكَ أَنَّ عَلَيْنَا حَجَّ الْبَيْتِ مَنْ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا قَالَ صَدَقَ قَالَ ثُمَّ وَلَّى قَالَ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لَا أَزِيدُ عَلَيْهِنَّ وَلَا أَنْقُصُ مِنْهُنَّ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَئِنْ صَدَقَ لَيَدْخُلَنَّ الْجَنَّةَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ هَاشِمٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ عَنْ ثَابِتٍ قَالَ قَالَ أَنَسٌ كُنَّا نُهِينَا فِي الْقُرْآنِ أَنْ نَسْأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ شَيْءٍ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِهِ
A y’a fɔ an ye ko [Amru bin Muhamadu bin Bukair an-Naqid] y’a fɔ an ye ko [Hasyim bin al-Qasim Abu an-Nadlr] y’a fɔ an ye [Suleiman bin al-Mughirah] ka bɔ [Tsabit] ka bɔ [Anas bin Malik] a ko: ‘An tun balila ka fɛɛn dɔ ɲini Ala fɛ, o ye an ka kanuya ye mɔgɔ dɔ ka nali la min bɔra kongokolon mɔgɔw la, min tun ye hakilitigi ye -hakilitigi-, o kɔfɛ a ye ɲiningali kɛ, k’an to o lamɛnni na, o kɔ, kongokolon mɔgɔw cɛ dɔ nana k’a fɔ ko: ‘E Muhamadu, i ka ciden nana an fɛ, o kɔ, a y’a fɔ an ye ko i y’a fɔ ko Ala lo y’i ci’. Rasulullah y’a jaabi ko: ‘O lo’. A y’a ɲininga ko: ‘Jɔn lo ye sankolo dan? ’ Rasulullah y’a jaabi ko: ‘Ala’. A y’a ɲininga ko: ‘Jɔn lo ye dugukolo dan? ’ Rasulullah y’a jaabi ko: ‘Ala’. A y’a ɲininga ko: ‘Jɔn lo ye nin kuluw sigi, ka fɛɛn o fɛɛn dan u kɔnɔ? ’ A y’a jaabi ko: ‘Ala’. A y’a ɲininga ko: ‘O la, min ye sankolo dan, ka dugukolo dan, ka nin kuluw sigi, yala Ala lo y’i ci wa? ’ A y’a jaabi ko: ‘Ɔnhɔn’. A y’a ɲininga ko: ‘I ka ciden b’a fɔra ko an ka ɲi ka delili kɛ siɲɛ duuru suu ni tile, -o ye tiɲɛ ye wa? ’ A y’a jaabi ko: ‘O lo’. A y’a ɲininga ko: ‘I cibaga b’a fɔ ko Ala y’a fɔ i ye ko i ka nin kɛ wa? ’ A y’a jaabi ko: ‘Ɔnhɔn’. A y’a ɲininga ko: ‘I ka ciden b’a fɔ ko wajibi lo gafe kɔnɔ ka Ramadan sun don saan o saan, - yala o ye tiɲɛ ye wa -? ’ A y’a jaabi ko: ‘Ɔnhɔn’. A y’a ɲininga ko: ‘I cibaga b’a fɔ ko Ala y’a fɔ i ye ko i ka nin kɛ wa? ’ A y’a jaabi ko: ‘Ɔnhɔn’. A y’a ɲininga ko: ‘I ka ciden b’a fɔ ko an ka kan ka hiji kɛ an minw be se ka tugu a ka sira kɔ, -o ye tiɲɛ ye wa-? ’ A y’a jaabi ko: ‘Ɔnhɔn, o lo’. O kɔ, a y’a yɛrɛ yɛlɛma k’a fɔ ko: ‘Min y’i ci ni tiɲɛ ye, ne tɛna dɔ fara nin wajibi kan, ne tɛna dɔ bɔ a la’. O la, cira sallallahu ko: «N’a ka kuma ye tiɲɛ ye, a bena don sankolo la tiɲɛ na.» A y’a fɔ an ye [Abdullah bin Hasyim al-Abdi] y’a fɔ an ye [Bahz] y’a fɔ an ye [Sulaiman bin al-Mughirah] ka bɔ [Thabit] la a ko, [Anas] ko, ‘An balila ka ɲiningali dɔ kɛ alikurana kɔnɔ ka taga Ala ka ciden fɛ’. O kɔ, a nana ni hadisi dɔ ye min be ni misaliya ye.
Hadith
Imam Muslim : 14
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ طَلْحَةَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو أَيُّوبَ أَنَّ أَعْرَابِيًّا عَرَضَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي سَفَرٍ فَأَخَذَ بِخِطَامِ نَاقَتِهِ أَوْ بِزِمَامِهَا ثُمَّ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَوْ يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي بِمَا يُقَرِّبُنِي مِنْ الْجَنَّةِ وَمَا يُبَاعِدُنِي مِنْ النَّارِ قَالَ فَكَفَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ نَظَرَ فِي أَصْحَابِهِ ثُمَّ قَالَ لَقَدْ وُفِّقَ أَوْ لَقَدْ هُدِيَ قَالَ كَيْفَ قُلْتَ قَالَ فَأَعَادَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَعْبُدُ اللَّهَ لَا تُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمُ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ وَتَصِلُ الرَّحِمَ دَعْ النَّاقَةَ و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ بِشْرٍ قَالَا حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَوْهَبٍ وَأَبُوهُ عُثْمَانُ أَنَّهُمَا سَمِعَا مُوسَى بْنَ طَلْحَةَ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ هَذَا الْحَدِيثِ
A y’a fɔ an ye [Muhamadu bin Abdullah bin Numair] y’a fɔ an ye [n’ facɛ] y’a fɔ an ye [Amru bin Usman] y’a fɔ an ye [Musa bin Talhah] a ko, a y’a fɔ ne ye [Abu Ayyub], ko beduin dɔ ye Ala ka ciden bali k’a fɔ a ye k’a sɔrɔ a ka joo tun be yen. ɲɔgɔmɛ walima a nɛgɛ, o kɔ, a ko: ‘E Rasulullah, walima Muhamadu, fɛɛn dɔ fɔ n ye min be n’ surunya sankolo la ani fɛɛn min be n’ mabɔ jahanama na? ’ Lakalibaga ko: ‘O kɔ, cira sallallaahu ‘alaihi wasallam y’a lalɔ ka sɔrɔ k’a tɔɲɔgɔnw filɛ, o kɔ, a ko: ‘Taufik dira a ma walima bilasirali dira a ma’. A y’a ɲininga ko: ‘I ye mun lo fɔ? ’ Lakalibaga ko, ‘O kɔ, a y’o fɔ tugun’. O la, cira sallallaahu ‘alaihi wasallam ko: ‘Aw be Ala bato, aw kana a dusu tiɲɛ ni foyi ye, aw ka delili kɛ, ka zaka sara, ka teriya siri ɲɔgɔn na, o kɔ, aw ka ɲɔgɔmɛ to yen’’. A y’a fɔ an ye [Muhamadu bin Hatim] ani [Abdurrahman bin Bisyr] fila bɛɛ ko, a y’a fɔ an ye [Bahz] y’a fɔ an ye [Syu’ba] y’a fɔ an ye [Muhamadu bin Usman bin Abdullah bin Mauhab] n’a facɛ [Usman] ko u fila bɛɛ ye Tafel mɛn ka bɔ [Musa bin the] fɛ. salalaahu alayihi wasallam ni nin hadisi ɲɔgɔn ye'.
Hadith
Imam Muslim : 15
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى التَّمِيمِيُّ أَخْبَرَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ مُوسَى بْنِ طَلْحَةَ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ دُلَّنِي عَلَى عَمَلٍ أَعْمَلُهُ يُدْنِينِي مِنْ الْجَنَّةِ وَيُبَاعِدُنِي مِنْ النَّارِ قَالَ تَعْبُدُ اللَّهَ لَا تُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمُ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ وَتَصِلُ ذَا رَحِمِكَ فَلَمَّا أَدْبَرَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنْ تَمَسَّكَ بِمَا أُمِرَ بِهِ دَخَلَ الْجَنَّةَ وَفِي رِوَايَةِ ابْنِ أَبِي شَيْبَةَ إِنْ تَمَسَّكَ بِهِ
A y’a fɔ an ye ko [Yaya bin Yaya at-Tamimi] y’a fɔ an ye [Abu al-Ahwash]. -a fɔra lakalita wɛrɛ la- Ani a fɔra an ye ko [Abu Bakri bin Abu Syaibah] y’a fɔ an ye [Abu al-Ahwash] ka bɔ [Abu Ishaq] ka bɔ [Musa bin Talhah] ka bɔ [Abu Ayyub] fɛ a ko: ‘Cɛɛ dɔ nana kira fɛ sallallahu ani a ka baara kɛ ni Alahid ye. ka taga sankolo ra, ka ne mabɔ jahanama na wa? ’ A y’a jaabi ko: ‘Aw be Ala bato, aw kana yɔrɔ si bɔ a la, aw be delili kɛ, aw be zaka sara, aw be jɛnɲɔgɔnya sabati n’aw ka denbaya ye’. A ye foli kɛ tuma min na, Ala ka ciden (s.a.w) ko: «N’a y’a yɛrɛ minɛ min fɔra a ye, siga t’a la, a bena don sankolo la.» Ani [Ibn Abu Syaibah] ka tariki dɔ kɔnɔ, ‘n’a y’a nɔrɔ a la’.
Hadith
Imam Muslim : 16
و حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ إِسْحَقَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ أَعْرَابِيًّا جَاءَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ دُلَّنِي عَلَى عَمَلٍ إِذَا عَمِلْتُهُ دَخَلْتُ الْجَنَّةَ قَالَ تَعْبُدُ اللَّهَ لَا تُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمُ الصَّلَاةَ الْمَكْتُوبَةَ وَتُؤَدِّي الزَّكَاةَ الْمَفْرُوضَةَ وَتَصُومُ رَمَضَانَ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا أَزِيدُ عَلَى هَذَا شَيْئًا أَبَدًا وَلَا أَنْقُصُ مِنْهُ فَلَمَّا وَلَّى قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ سَرَّهُ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى رَجُلٍ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَلْيَنْظُرْ إِلَى هَذَا
Ani a y’a fɔ ne ye [Abu Bakri bin Ishaq] y’a fɔ an ye [Affan] y’a fɔ an ye [Wuhaib] y’a fɔ an ye [Yahya bin Sa’id] ka bɔ [Abu Zur’ah] ka bɔ [Abu Hurairah] fɛ ko Beduin dɔ nana Ala ka ciden fɛ k’a fɔ ko: ‘O. ni ne bɛ o kɛ. Yala ne bɛna taga sankolo ra wa? ’ A y’a jaabi ko: ‘Aw be Ala bato, aw kana aw yɛrɛ mabɔ a la ni foyi ye, aw be wajibi seliw kɛ, aw be wajibi zaka sara, aw be sunɔgɔ ramadan kɔnɔ.’ A ko: ‘Ne niin be min bolo, ne tɛna dɔ fara nin kan abada, ne tɛna dɔ bɔ a la’. A ye foli kɛ tuma min na, Ala ka ciden ko: «Mɔgɔ o mɔgɔ b’a fɛ ka mɔgɔ ye sankolo mɔgɔw cɛma, o k’a filɛ.»
Hadith
Imam Muslim : 17
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَاللَّفْظُ لِأَبِي كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ قَالَ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ النُّعْمَانُ بْنُ قَوْقَلٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ إِذَا صَلَّيْتُ الْمَكْتُوبَةَ وَحَرَّمْتُ الْحَرَامَ وَأَحْلَلْتُ الْحَلَالَ أَأَدْخُلُ الْجَنَّةَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَعَمْ و حَدَّثَنِي حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ وَالْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ قَالَا حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ شَيْبَانَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ وَأَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ قَالَ قَالَ النُّعْمَانُ بْنُ قَوْقَلٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ بِمِثْلِهِ وَزَادَا فِيهِ وَلَمْ أَزِدْ عَلَى ذَلِكَ شَيْئًا
A y’a fɔ an ye ko [Abu Bakri bin Abu Syaiba] ani [Abu Kurayib] ani Abu Kurayib ka lafazhnya, u fila bɛɛ ko, a y’a fɔ an ye [Abu Mu’awiyah] ka bɔ [al-A’masy] ka bɔ [Abu Sufyan] ka bɔ [Jabir] a ko: ‘An-Nuqal’a bin Qahiu’la sahiu’a tun ye . y’a ɲininga ko: ‘E Ala ka ciden, n’ ye wajibi delili kɛ, ka fɛɛn haramuman bali, ka fɛɛn halal daga, yala n’ be taga sankolo la, e ka miiriya ye mun ye wa? ’ Kira y’a jaabi ko: ‘Ɔnhɔn’. Ani a y’a fɔ ne ye [Hajaj bin asi-Sya’ir] ani [al-Kasim bin Zakariya’] u fila bɛɛ ko, a y’a fɔ an ye [Ubaidullah bin Musa] ka bɔ [Syaiban] ka bɔ [al-A’masy] ka bɔ [Abu Salih] ani [Abu Sufyan] ka bɔ [Jabir ‘Qa’uman] a ko, ‘An-, Allah’, n’o rapɔɔri ɲɔgɔn ye, ale dɔrɔn lo y’a fara a kan ko: ‘Ne tɛna iota kelen fara o kan’.
Hadith
Imam Muslim : 18
و حَدَّثَنِي سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَعْيَنَ حَدَّثَنَا مَعْقِلٌ وَهُوَ ابْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ أَنَّ رَجُلًا سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَرَأَيْتَ إِذَا صَلَّيْتُ الصَّلَوَاتِ الْمَكْتُوبَاتِ وَصُمْتُ رَمَضَانَ وَأَحْلَلْتُ الْحَلَالَ وَحَرَّمْتُ الْحَرَامَ وَلَمْ أَزِدْ عَلَى ذَلِكَ شَيْئًا أَأَدْخُلُ الْجَنَّةَ قَالَ نَعَمْ قَالَ وَاللَّهِ لَا أَزِيدُ عَلَى ذَلِكَ شَيْئًا
A y’a fɔ n ye ko [Salamah bin Syabib] y’a fɔ an ye ko [al-Hasan bin A’yan] y’a fɔ an ye [Ma’qil] - o ye Ibn Ubaidullah ye - ka bɔ [Abu az-Zubair] fɛ ka bɔ [Jabir] fɛ ko cɛɛ dɔ ye Ala ka ciden ɲininga ko: Ramadlan, i ka koow kɛ sariya ye, ka koow kɛ sariyabali ye min ye haramu ye, nka n’ tɛ wale si fara a kan, yala n’ bena taga sankolo la wa?’ Rasulullah y’a jaabi ko: ‘Ɔnhɔn’. A ko: ‘Ala ka sira la, ne tɛna dɔ fara nin kɛwale kan hali dɔɔni’.
Hadith
Imam Muslim : 19
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ الْهَمْدَانِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ يَعْنِي سُلَيْمَانَ بْنَ حَيَّانَ الْأَحْمَرَ عَنْ أَبِي مَالِكٍ الْأَشْجَعِيِّ عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسَةٍ عَلَى أَنْ يُوَحَّدَ اللَّهُ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَصِيَامِ رَمَضَانَ وَالْحَجِّ فَقَالَ رَجُلٌ الْحَجُّ وَصِيَامُ رَمَضَانَ قَالَ لَا صِيَامُ رَمَضَانَ وَالْحَجُّ هَكَذَا سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
A y’a fɔ an ye ko [Muhamadu bin Abdullah bin Numair al-Hamdani] y’a fɔ an ye ko [Abu Khalid] - o ye Suleman bin Hayyan al-Ahmar ye - ka bɔ [Abu Malik al-Asyja’i] ka bɔ [Sa’ad bin Ubaida] ka bɔ [Ibn Umar] ka bɔ ‘Ilamihiy’a kan ko: jusigilan duuru: O ye ko Ala ka kɛ kelen ye, ka seli sigi, ka zaka dafa, ka ramadan sun, ani ka hiji. Cɛɛ dɔ y’a ɲininga ko: ‘Haji ni -o kɔ- Ramadan sun ye mun ye’. A y’a jaabi ko: ‘Ɔn ɔn, ka sunɔgɔ Ramadan ni -o kɔ- Hiji kama’. O cogo la, n y’a mɛn Ala ka ciden fɛ.
Hadith
Imam Muslim : 20
و حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ عُثْمَانَ الْعَسْكَرِيُّ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ زَكَرِيَّاءَ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ طَارِقٍ قَالَ حَدَّثَنِي سَعْدُ بْنُ عُبَيْدَةَ السُّلَمِيُّ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ عَلَى أَنْ يُعْبَدَ اللَّهُ وَيُكْفَرَ بِمَا دُونَهُ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَحَجِّ الْبَيْتِ وَصَوْمِ رَمَضَانَ
A y’a fɔ an ye [Sahl bin Usman al-Askari] y’a fɔ an ye ko [Yahya bin Zakariya] y’a fɔ an ye [Sa’ad bin Thariq] a ko, a y’a fɔ ne ye [Sa’ad bin Ubaida as-Sulami] ka bɔ [Ibn Umar] fɛ ka bɔ kira ka sɔrɔ ko: bato ani ko fɛn wɛrɛw ka kan ka tɔgɔ tiɲɛ, ka delili sigi, ka zaka dafa, ka hiji kɛ Baitullah fɛ, ani ka sunɔgɔ ramadan kɔnɔ.
