Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadisi
Hadisi
Imam Muslim : 161
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ وَعَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ كُلُّهُمْ عَنْ عَبْدِ الصَّمَدِ بْنِ عَبْدِ الْوَارِثِ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ ثَابِتِ بْنِ الضَّحَّاكِ الْأَنْصَارِيِّ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ الثَّوْرِيِّ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ ثَابِتِ بْنِ الضَّحَّاكِ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ حَلَفَ بِمِلَّةٍ سِوَى الْإِسْلَامِ كَاذِبًا مُتَعَمِّدًا فَهْوَ كَمَا قَالَ وَمَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ بِشَيْءٍ عَذَّبَهُ اللَّهُ بِهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ هَذَا حَدِيثُ سُفْيَانَ وَأَمَّا شُعْبَةُ فَحَدِيثُهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ حَلَفَ بِمِلَّةٍ سِوَى الْإِسْلَامِ كَاذِبًا فَهْوَ كَمَا قَالَ وَمَنْ ذَبَحَ نَفْسَهُ بِشَيْءٍ ذُبِحَ بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ
ye fɛn bɛɛ fɔ an ye [Ishaq bin Ibrahim] ani [Ishaq bin Mansur] ani [Abd al-Warits bin Abd ash-Shamad] ka bɔ [Abd ash-Shamad bin Abd al-Warits] la ka bɔ [Syu’bah] la ka bɔ [Ayyub] la ka bɔ [Abu Qilabah] la ka bɔ [Thabit bin adl-Dlahhak al-Ansari] la. -lakali wɛrɛ la a fɔra- Wa a fɔra an ye [Muhammad bin Rafi’] fɛ ka bɔ [Abdurrazzaq] fɛ ka bɔ [ats-Tsauri] fɛ ka bɔ [Khalid al-Hadzdza’] fɛ ka bɔ [Abu Qilabah] fɛ ka bɔ [Tsabit bin adl-Dlahhak] la a ko: ‘Nabila sallallaahu ‘alaihi wasallam ko: ‘Mɔgɔ o mɔgɔ bɛ kali diinɛ dɔ la n' o tɛ silamɛya ye nkalon ni laɲini na , o tuma na a bɛ i n' a fɔ a b' a fɔ cogo min na . Mɔgɔ o mɔgɔ y'a yɛrɛ faga ni minɛn ye, Allah bɛna a tɔɔrɔ ni o minɛn ye Jahannam jahanama kɔnɔ'. Nin ye hadisi [Sufyan] ye Hadisi [Syu’bah] ta fan fɛ, a fɔra ko kira sallallaahu alahi wasallam ko: ‘Mɔgɔ o mɔgɔ ye kali diin wɛrɛ la min tɛ silamɛya ye nkalon na, o tuma na, a bɛ kɛ i n’a fɔ a b’a fɔ cogo min na. Wa mɔgɔ o mɔgɔ y'a yɛrɛ faga ni -minɛn- ye, o tuma na, a bɛ faga lakununni don na ni o minɛn ye'.
Hadisi
Imam Muslim : 162
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ جَمِيعًا عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ قَالَ ابْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ ابْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ شَهِدْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حُنَيْنًا فَقَالَ لِرَجُلٍ مِمَّنْ يُدْعَى بِالْإِسْلَامِ هَذَا مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَلَمَّا حَضَرْنَا الْقِتَالَ قَاتَلَ الرَّجُلُ قِتَالًا شَدِيدًا فَأَصَابَتْهُ جِرَاحَةٌ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ الرَّجُلُ الَّذِي قُلْتَ لَهُ آنِفًا إِنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَإِنَّهُ قَاتَلَ الْيَوْمَ قِتَالًا شَدِيدًا وَقَدْ مَاتَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى النَّارِ فَكَادَ بَعْضُ الْمُسْلِمِينَ أَنْ يَرْتَابَ فَبَيْنَمَا هُمْ عَلَى ذَلِكَ إِذْ قِيلَ إِنَّهُ لَمْ يَمُتْ وَلَكِنَّ بِهِ جِرَاحًا شَدِيدًا فَلَمَّا كَانَ مِنْ اللَّيْلِ لَمْ يَصْبِرْ عَلَى الْجِرَاحِ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَأُخْبِرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِذَلِكَ فَقَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنِّي عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ ثُمَّ أَمَرَ بِلَالًا فَنَادَى فِي النَّاسِ أَنَّهُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا نَفْسٌ مُسْلِمَةٌ وَأَنَّ اللَّهَ يُؤَيِّدُ هَذَا الدِّينَ بِالرَّجُلِ الْفَاجِرِ
Wa a ye fɛn bɛɛ fɔ an ye [Muhammad bin Rafi’] ani [Abd bin Humaid] ka bɔ [Abdurrazzaq] fɛ, [Ibn Rafi’] ko, a y’a fɔ an ye [Abdurrazzaq] y’a fɔ an ye [Ma’mar] ka bɔ [az-Zuhri] ka bɔ [Ibn al-Musayyab] ka bɔ [Abu Hurairah] la a ko: ‘An ni Rasulullah shallallahu ‘alaihi bɛ ɲɔgɔn fɛ wasallam bɛ kɛlɛ kɛ Hunain fɛ, o kɔfɛ a y’a fɔ cɛ dɔ ye min lakodɔnnen don ko a ye silamɛ ye : ‘Nin tigi bɛ Jahannama mɔgɔw cɛma’. K’an to o yɔrɔ la, an y’a ye ko cɛ in bɛ ka kɛlɛ kɛ kosɛbɛ fo a joginna kosɛbɛ. O kɔ, mɔgɔ dɔ ye lakali kɛ Rasulullah sallallaahu alahi wasallam ye ko : ‘E Rasulullah! I y'a fɔ cɛ min ye ka kɔrɔ, ko a ye Jahannama matigi ye, bi a ye kɛlɛ kɛ ni fanga ye ten, a sara.' O kɔ, Allah ka ciden (s.a.w) ko: "A bɛ taa jahanama la." Silamɛ dɔw tun bɛ sigasiga. O yɔrɔnin bɛɛ, mɔgɔ dɔ nana k’a fɔ ko a ma sa kɛlɛ la, nka a joginna kosɛbɛ. O su in na, a ma muɲu a joginw dimi na, o de y’a to a y’a yɛrɛ faga, wa o fɔra Allah ka ciden ye. Allah ka ciden tora ka takbir fɔ ko: "Allahu Akbar! Ne bɛ seereya kɛ ko ne ye Allah ka baarakɛla ye ani a ka ciden." O kɔ, Allah ka ciden ye yamaruya di Bilal ma ko a ka bɛɛ ladɔnniya ko mɔgɔ si tɛna don alijinɛ kɔnɔ fo ni walima mɔgɔ min bɛ a yɛrɛ majigin Allah ma. Wa ko Allah ye nin diinɛ in barika bonya ni cɛ barikama ye."
Hadisi
Imam Muslim : 163
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْقَارِيُّ حَيٌّ مِنْ الْعَرَبِ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْتَقَى هُوَ وَالْمُشْرِكُونَ فَاقْتَتَلُوا فَلَمَّا مَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى عَسْكَرِهِ وَمَالَ الْآخَرُونَ إِلَى عَسْكَرِهِمْ وَفِي أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلٌ لَا يَدَعُ لَهُمْ شَاذَّةً إِلَّا اتَّبَعَهَا يَضْرِبُهَا بِسَيْفِهِ فَقَالُوا مَا أَجْزَأَ مِنَّا الْيَوْمَ أَحَدٌ كَمَا أَجْزَأَ فُلَانٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَا إِنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ أَنَا صَاحِبُهُ أَبَدًا قَالَ فَخَرَجَ مَعَهُ كُلَّمَا وَقَفَ وَقَفَ مَعَهُ وَإِذَا أَسْرَعَ أَسْرَعَ مَعَهُ قَالَ فَجُرِحَ الرَّجُلُ جُرْحًا شَدِيدًا فَاسْتَعْجَلَ الْمَوْتَ فَوَضَعَ نَصْلَ سَيْفِهِ بِالْأَرْضِ وَذُبَابَهُ بَيْنَ ثَدْيَيْهِ ثُمَّ تَحَامَلَ عَلَى سَيْفِهِ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَخَرَجَ الرَّجُلُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ قَالَ وَمَا ذَاكَ قَالَ الرَّجُلُ الَّذِي ذَكَرْتَ آنِفًا أَنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَأَعْظَمَ النَّاسُ ذَلِكَ فَقُلْتُ أَنَا لَكُمْ بِهِ فَخَرَجْتُ فِي طَلَبِهِ حَتَّى جُرِحَ جُرْحًا شَدِيدًا فَاسْتَعْجَلَ الْمَوْتَ فَوَضَعَ نَصْلَ سَيْفِهِ بِالْأَرْضِ وَذُبَابَهُ بَيْنَ ثَدْيَيْهِ ثُمَّ تَحَامَلَ عَلَيْهِ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ ذَلِكَ إِنَّ الرَّجُلَ لِيَعْمَلُ عَمَلَ أَهْلِ الْجَنَّةِ فِيمَا يَبْدُو لِلنَّاسِ وَهُوَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ وَإِنَّ الرَّجُلَ لِيَعْمَلُ عَمَلَ أَهْلِ النَّارِ فِيمَا يَبْدُو لِلنَّاسِ وَهُوَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ
fɔra an ye [Qutaibah bin Sa’id] y’a fɔ an ye [Ya’qub] - n’o ye Ibn Abdurrahman al-Qari - - dugu dɔ tɔgɔ ye Arabu jamana na - ka bɔ [Abu Hazim] fɛ ka bɔ [Sahal bin Sa’id as-Saidi] fɛ ko Allah ka ciden sallallaahu ‘alaihi wasallam ye murikariw kunbɛn, o de la kɛlɛ dɔ daminɛna. Tuma min na Allah ka ciden seginna silame kɛlɛbolo la, ani kafiriw seginna u ka kɛlɛbolo la, cɛ dɔ tun bɛ ka bɔ kira sallallaahu alahi wasallam ka sahaba cɛma min ma a to jugu ka tɛmɛ. A bɛ jugu gɛn ka bin a kan n’a ka npan ye. Nabila terikɛ wɛrɛ ko: ‘Bi, mɔgɔ si tɛ an cɛma min wasalen don tiɲɛ na i n’a fɔ o ɲɔgɔnnaw’. Rasulullah sallallaahu alahi wasallam tora k’a fɔ ko : ‘Aw ka dɔn! A bɛ Jahannama dɔnnikɛlaw ka kulu kɔnɔ. Cɛ dɔ bɔra silamɛw la ko : 'Ne bɛna tugu a kɔ tuma bɛɛ'. Sahl bin Sa'ad ko tugun ko : 'Cɛ bɔra ɲɔgɔn fɛ ni nin ni nin ye, ni so ni nin jɔra kɛlɛ la o tuma na a fana bɛ jɔ, ni so ni nin bɛ taa teliya la, o tuma na a bɛ taa teliya la o cogo kelen na. Cɛ ko : ' Fulan joginni jugumanw bɛ a la. Komin a tun tɛ se ka dimi muɲu a tun bɛ min na, a tun b’a fɛ ka sa o yɔrɔnin bɛɛ, o de y’a to a y’a ka npan bololanɛgɛ da duguma k’a yɛrɛ bugɔ. Cɛ bɔra ka taa Allah ka ciden kunbɛn k'a fɔ ko : 'Ne bɛ seereya kɛ ko e, Muhamadu, ye Allah ka ciden ye'. Nabila y’a ɲininka ko: ‘Mun bɛ i la? ' Cɛ ko : 'I bɛ cɛ min wele ko jahanama dɔnnikɛla k'a sɔrɔ mɔgɔ fanba bɛ sɔsɔli kɛ nin ko in na, o de la ne bɛ seereya kɛ i ye, Ala ka ciden o cogo la, ne bɔra ka tugu a kɔ kɛlɛ bɛɛ kɔnɔ fo n y'a ye ko a joginna kosɛbɛ, a tun b'a fɛ ka sa joona, o kɔfɛ a tun y'a ka npan bolokɔni da duguma ani ka npan da a disi fila cɛ o kɔfɛ a y'a digi a yɛrɛ kan fo a y'a faga a yɛrɛ ye'. O la, Allah ka ciden (s.a.w) ko: ‘Tiɲɛ na, cɛ dɔw bɛ yen minnu bɛ kɛwalew kɛ i n’a fɔ Sankolo dɔnbaga ka kɛwalew hadamadenw ɲɛ na, hali n’a ye jahanama dɔnbaga ye. Wa cɛ dɔw fana bɛ yen minnu bɛ wale ɲumanw kɛ ni Jahannama dɔnbaga ka kɛwalew ye hadamadenw ɲɛ na, hali n'a ye Sankolo dɔnbaga ye''.
Hadisi
Imam Muslim : 164
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا الزُّبَيْرِيُّ وَهُوَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ قَالَ سَمِعْتُ الْحَسَنَ يَقُولُا إِنَّ رَجُلًا مِمَّنْ كَانَ قَبْلَكُمْ خَرَجَتْ بِهِ قُرْحَةٌ فَلَمَّا آذَتْهُ انْتَزَعَ سَهْمًا مِنْ كِنَانَتِهِ فَنَكَأَهَا فَلَمْ يَرْقَأْ الدَّمُ حَتَّى مَاتَ قَالَ رَبُّكُمْ قَدْ حَرَّمْتُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ ثُمَّ مَدَّ يَدَهُ إِلَى الْمَسْجِدِ فَقَالَ إِي وَاللَّهِ لَقَدْ حَدَّثَنِي بِهَذَا الْحَدِيثِ جُنْدَبٌ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْمَسْجِدِ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ سَمِعْتُ الْحَسَنَ يَقُولُ حَدَّثَنَا جُنْدَبُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْبَجَلِيُّ فِي هَذَا الْمَسْجِدِ فَمَا نَسِينَا وَمَا نَخْشَى أَنْ يَكُونَ جُنْدَبٌ كَذَبَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ بِرَجُلٍ فِيمَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ خُرَاجٌ فَذَكَرَ نَحْوَهُ
y’a fɔ an ye [Muhammad bin Rafi’] y’a fɔ an ye [az-Zubairi] - n’o ye Muhammad bin Abdullah bin az-Zubair - y’a fɔ an ye [Syaiban] a ko, n y’a mɛn [al-Hasan] k’a fɔ ko : ‘Tiɲɛ na, cɛ dɔ tun bɛ i ɲɛfɛ, nɔgɔ bɔra a la, wa ni wulu y’a tɔɔrɔ o kɔfɛ a ye bɛlɛn dɔ ci ka bɔ a sosɛti la, o kɔfɛ a y’a flakɛ fo joli tun bɛ woyo k' a sɔrɔ a ma jɔ fo a ka sa . I ka Rabb ko: 'Ne ye sankolo bali a ma'. O kɔfɛ, al-Hasan y’a bolo kɔrɔta misiri fan fɛ k’a fɔ ko: ‘Allah tɔgɔ la, [Jundub] ye nin hadisi in lakali an ye ka bɔ kira sallallaahu ‘alaihi wasallam fɛ misiri in kɔnɔ’. Wa a y’a fɔ an ye [Muhammad bin Abu Bakr al-Muqaddami] y’a fɔ an ye [Wahab bin Jarir] y’a fɔ an ye [ne fa] ko a ko, n y’a mɛn [al-Hasan] ko, a y’a fɔ an ye [Jundub bin Abdullah al-Bajali] nin misiri in kɔnɔ, o la aw kana ɲinɛ ani aw kana aw hakili ɲagami Jundub ka nkalon na Rasulullah sallallaahu tɔgɔ la 'alaihi wasallam ye. Jundub ko Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam ko: ‘Cɛ dɔ ka kɔn i ɲɛ, tobi tun bɛ a kan...o kɔfɛ a ye hadisi dɔ fɔ o cogo la’.
Hadisi
Imam Muslim : 165
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ قَالَ حَدَّثَنِي سِمَاكٌ الْحَنَفِيُّ أَبُو زُمَيْلٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ خَيْبَرَ أَقْبَلَ نَفَرٌ مِنْ صَحَابَةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا فُلَانٌ شَهِيدٌ فُلَانٌ شَهِيدٌ حَتَّى مَرُّوا عَلَى رَجُلٍ فَقَالُوا فُلَانٌ شَهِيدٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَلَّا إِنِّي رَأَيْتُهُ فِي النَّارِ فِي بُرْدَةٍ غَلَّهَا أَوْ عَبَاءَةٍ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ اذْهَبْ فَنَادِ فِي النَّاسِ أَنَّهُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا الْمُؤْمِنُونَ قَالَ فَخَرَجْتُ فَنَادَيْتُ أَلَا إِنَّهُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا الْمُؤْمِنُونَ
[Zuhair bin Harb] y’a fɔ an ye [Hashim bin al-Qasim] y’a fɔ an ye [Ikrimah bin Ammar] ko, [Simak al-Hanafi Abu Zumail] ko, [Abdullah bin Abbas] ko, [Umar bin al-Khattab] ko, ‘Khaibar kɛlɛ kɛra tuma min na, taamaɲɔgɔn damadɔ nana kira sallallaahu ‘alaihi ma k'a fɔ ko : 'Fɛn kelen ye martiri ye, fila ye martiri ye,' fo u tɛmɛna cɛ dɔ fɛ k'a fɔ ko : 'Fɛn kelen ye martiri ye.' O kɔfɛ, Allah ka ciden sallallaahu alahi wasallam ko: ‘Ayi, tiɲɛ na, ne y’a ye jahanama na, a ye fini walima fini min ta - sanni a ka tila -’. O kɔ, Rasulullah sallallaahu alahi wasallam y’a fɔ tugun ko: ‘E Ibn al-Khaththab, taa a fɔ mɔgɔw ye ko mɔgɔ si tɛna don sankolo la fo dannayakɛlaw’. O la Umar ko : 'Ne bɔra ka pɛrɛn ko 'aw k'a dɔn ko mɔgɔ si tɛna don sankolo la fo dannabaa'.
Hadisi
Imam Muslim : 166
حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ وَهْبٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ ثَوْرِ بْنِ زَيْدٍ الدُّؤَلِيِّ عَنْ سَالِمٍ أَبِي الْغَيْثِ مَوْلَى ابْنِ مُطِيعٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَهَذَا حَدِيثُهُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ ثَوْرٍ عَنْ أَبِي الْغَيْثِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ خَرَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى خَيْبَرَ فَفَتَحَ اللَّهُ عَلَيْنَا فَلَمْ نَغْنَمْ ذَهَبًا وَلَا وَرِقًا غَنِمْنَا الْمَتَاعَ وَالطَّعَامَ وَالثِّيَابَ ثُمَّ انْطَلَقْنَا إِلَى الْوَادِي وَمَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَبْدٌ لَهُ وَهَبَهُ لَهُ رَجُلٌ مِنْ جُذَامَ يُدْعَى رِفَاعَةَ بْنَ زَيْدٍ مِنْ بَنِي الضُّبَيْبِ فَلَمَّا نَزَلْنَا الْوَادِي قَامَ عَبْدُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَحُلُّ رَحْلَهُ فَرُمِيَ بِسَهْمٍ فَكَانَ فِيهِ حَتْفُهُ فَقُلْنَا هَنِيئًا لَهُ الشَّهَادَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَلَّا وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ إِنَّ الشَّمْلَةَ لَتَلْتَهِبُ عَلَيْهِ نَارًا أَخَذَهَا مِنْ الْغَنَائِمِ يَوْمَ خَيْبَرَ لَمْ تُصِبْهَا الْمَقَاسِمُ قَالَ فَفَزِعَ النَّاسُ فَجَاءَ رَجُلٌ بِشِرَاكٍ أَوْ شِرَاكَيْنِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَصَبْتُ يَوْمَ خَيْبَرَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شِرَاكٌ مِنْ نَارٍ أَوْ شِرَاكَانِ مِنْ نَارٍ
y’a fɔ an ye [Abu ath-Tahir] a ko, a y’a fɔ an ye [Ibnu Wahab] ka bɔ [Malik bin Anas] ka bɔ [Tsaur bin Zaid ad-Duali] ka bɔ [Salim Abu al-Ghaits] ka jɔn kɔrɔ Ibn Muthi’, ka bɔ [Abu Hurairah -lakali wɛrɛ kɔnɔ a kofɔra- Wa a y’a fɔ an ye [Qutaibah bin Sa’id] ani nin ye hadisi ye, a y’a fɔ an ye [Abdul Aziz] -o ye Ibn Muhammad- ka bɔ [Tsaur] la ka bɔ [Abu al-Ghaits] ka bɔ [Abu Hurairah] la a ko: ‘Khaibar don na an bɔra ni kira sallallaahu ‘alaihi wasallam ye fo Allah ka an di se sɔrɔli , nka ghanimah - kɛlɛ nafolo - de tun tɛ an ye sanu walima warijɛ cogo la , nka an ye nafolo , dumuni ani finiw sɔrɔ . O kɔ, an bolila ka taa kulu dɔ fan fɛ. Wa Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam o waati la ɲɔgɔn fɛ n’a ka jɔn ye, olu dira ka kɛ nilifɛn ye cɛ dɔ fɛ ka bɔ Judzam min tun bɛ wele tuma caman na ko Rifa’ah bin Zaid ka bɔ Adl-Dlubaib kabila la. An sera kulu la tuma min na, Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ka jɔn wulila k'a ka sɛgɛnlafiɲɛbɔlanw siri. Nka o yɔrɔnin bɛɛ, bɛlɛkisɛ dɔ y’a ci, k’a ka saya kunbɛn yen. An ko : ‘An b’a fo, Ala ka ciden, a kɛlen ka martiri kɛ’. Nka Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam y’a fɔ o nɔ na ko: ‘Ayi, mɔgɔ min bolo Muhamadu ni bɛ, tiɲɛ na, a bɛna dun jahanama tasuma fɛ k’a sababu kɛ bɔrɔ ye min bɔra Khaibar kɛlɛ ghanimah la, a ye min ta ka sɔrɔ k’a tila’. Abu Huraitah ko: ‘Jamanadenw kabakoyara. O kɔfɛ, cɛ dɔ nana ni sanbara sirilan kelen walima fila ye, k’a fɔ ko : ‘E Allah ka ciden, n ye nin sɔrɔ Khaibar kɛlɛ senfɛ’. O kɔfɛ, Allah ka ciden ko: 'sanbara kulu kelen bɛ bɔ jahanama tasuma na walima sanbara kulu fila ka bɔ jahanama tasuma na''.
Hadisi
Imam Muslim : 167
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ سُلَيْمَانَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ حَجَّاجٍ الصَّوَّافِ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ أَنَّ الطُّفَيْلَ بْنَ عَمْرٍو الدَّوْسِيَّ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ لَكَ فِي حِصْنٍ حَصِينٍ وَمَنْعَةٍ قَالَ حِصْنٌ كَانَ لِدَوْسٍ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَبَى ذَلِكَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلَّذِي ذَخَرَ اللَّهُ لِلْأَنْصَارِ فَلَمَّا هَاجَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمَدِينَةِ هَاجَرَ إِلَيْهِ الطُّفَيْلُ بْنُ عَمْرٍو وَهَاجَرَ مَعَهُ رَجُلٌ مِنْ قَوْمِهِ فَاجْتَوَوْا الْمَدِينَةَ فَمَرِضَ فَجَزِعَ فَأَخَذَ مَشَاقِصَ لَهُ فَقَطَعَ بِهَا بَرَاجِمَهُ فَشَخَبَتْ يَدَاهُ حَتَّى مَاتَ فَرَآهُ الطُّفَيْلُ بْنُ عَمْرٍو فِي مَنَامِهِ فَرَآهُ وَهَيْئَتُهُ حَسَنَةٌ وَرَآهُ مُغَطِّيًا يَدَيْهِ فَقَالَ لَهُ مَا صَنَعَ بِكَ رَبُّكَ فَقَالَ غَفَرَ لِي بِهِجْرَتِي إِلَى نَبِيِّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَا لِي أَرَاكَ مُغَطِّيًا يَدَيْكَ قَالَ قِيلَ لِي لَنْ نُصْلِحَ مِنْكَ مَا أَفْسَدْتَ فَقَصَّهَا الطُّفَيْلُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّهُمَّ وَلِيَدَيْهِ فَاغْفِرْ
y’a fɔ an ye [Abu Bakr bin Abu Syaibah] ani [Ishaq bin Ibrahim] u bɛɛ ka bɔ [Sulaiman], [Abu Bakr] ko, a y’a fɔ an ye [Sulaiman bin Harb] y’a fɔ an ye [Hammad bin Zaid] ka bɔ [Hajjaj ash-Shawwaf] ka bɔ [Abu az-Zubair] ka bɔ [Jabir] ko Ath Thufail bin Amru Ad Dausi nana min na kira sallallaahu alahi wasallam k'a to a b'a fɔ ko : 'Ala ka ciden, yala i b'a fɛ ka sigi kɛlɛbolo dɔ kɔnɔ min barika ka bon, wa a bɛ se k'i lakana wa?' Lakalibaga ko: ‘Kɔri in tun ye Daus mɔgɔw ta ye Jahiliyiah waati la’. Nka, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam banna bawo Allah ye layidu min ta, a ye o de fisa Ansarkaw ma. Tuma min na kira sallallaahu alahi wasallam jiginna Madina, Abu Thufail bin Amru fana taara ni cɛ dɔ ye ka bɔ a ka mɔgɔw la. Nka, Abu Thufail terikɛ ma se ka Madina -klima- muɲu, a banana, o kɔfɛ, a ye sizo ta k’a bolokɔnincininw tigɛ fo ka a bolow datugu joli la, a yɛrɛ sara. Nka, a ka sugo la, Abu Thufail ye cɛ in ye a cogo ɲumanba la, k’a sɔrɔ a y’a bolow datugu. O kɛlen, Abu Thufal ye cɛ in ɲininka ko: 'I ka ala ye mun kɛ i la? ' Cɛ y'a jaabi ko a ye yafa ne ma k'a sababu kɛ ne ka hijra ye a ma, kira sallallaahu alahi wasallam'. O kɛlen, Abu Thufail ye ɲininkali kɛ tugun ko: ‘Nka mun na ne b’a ye ko i bɛ i bolow datugu? ' Cɛ y'a jaabi ko : 'A fɔra ne ye ko 'i ye min tiɲɛ, an tɛna o dilan'. O kɔfɛ, Abu Thufail ye sugo fɔ Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam ye, Rasulullah shallallahu alaihi wasallam y’a fɔ o kɔfɛ ko: ‘E Allah, i ka yafa a bolow ma’.
Hadisi
Imam Muslim : 168
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ وَأَبُو عَلْقَمَةَ الْفَرْوِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ سُلَيْمٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلْمَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ يَبْعَثُ رِيحًا مِنْ الْيَمَنِ أَلْيَنَ مِنْ الْحَرِيرِ فَلَا تَدَعُ أَحَدًا فِي قَلْبِهِ قَالَ أَبُو عَلْقَمَةَ مِثْقَالُ حَبَّةٍ و قَالَ عَبْدُ الْعَزِيزِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ مِنْ إِيمَانٍ إِلَّا قَبَضَتْهُ
y’a fɔ an ye [Ahmad bin Abdah adl-Dlabbi] y’a fɔ an ye [Abdul Aziz bin Muhammad] ani [Abu Alqamah al-Farwi] u fila bɛɛ ko, a y’a fɔ an ye [Shafwan bin Sulaim] ka bɔ [Abdullah bin Salman] fɛ ka bɔ [a fa] fɛ ka bɔ [Abu Hurairah] a ko, ‘Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam ko: ‘Indeed Allah bɛna fiɲɛ min fiyɛ min ka nɔgɔn kosɛbɛ, min ka nɔgɔn i n’a fɔ siliki ka bɔ Yamani fan fɛ, a tɛna to mɔgɔ si kɔ min dusukun na -Abu Alqamah ko- suman girinya bɛ yen, -k’a sɔrɔ Abdul Aziz ko hali mutaridi kisɛ girinya - ka bɔ dannaya la fo ni Allah y' a faga'.
Hadisi
Imam Muslim : 169
حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَقُتَيْبَةُ وَابْنُ حُجْرٍ جَمِيعًا عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ جَعْفَرٍ قَالَ ابْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ قَالَ أَخْبَرَنِي الْعَلَاءُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بَادِرُوا بِالْأَعْمَالِ فِتَنًا كَقِطَعِ اللَّيْلِ الْمُظْلِمِ يُصْبِحُ الرَّجُلُ مُؤْمِنًا وَيُمْسِي كَافِرًا أَوْ يُمْسِي مُؤْمِنًا وَيُصْبِحُ كَافِرًا يَبِيعُ دِينَهُ بِعَرَضٍ مِنْ الدُّنْيَا
y’a fɔ an ye [Yahya bin Ayyub] ani [Qutaibah] ani [Ibn Hujr] u bɛɛ ka bɔ [Ismail bin Ja’far] ko [Ibnu Ayyub] y’a fɔ an ye [Ismail] a ko, a y’a fɔ n ye [al-Ala’] ka bɔ [a fa] fɛ ka bɔ [Abu Hurairah] fɛ ko Allah ka ciden sallallaahu ‘alaihi wasallam ko: ‘Quickly kɛwale ɲumanw kɛ sanni tɔgɔjugu ka na i n' a fɔ su dumanba . Sɔgɔma, cɛ ye dannabaa ye, o kɔ, dannabali don wula fɛ. Tilegan fɛ, cɛ ye dannabaa ye, o kɔ, dannabali don sɔgɔma. A y'a ka diinɛ feere diɲɛ ɲɛnajɛw kama'.
Hadisi
Imam Muslim : 170
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّهُ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَرْفَعُوا أَصْوَاتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِّ } إِلَى آخِرِ الْآيَةِ جَلَسَ ثَابِتُ بْنُ قَيْسٍ فِي بَيْتِهِ وَقَالَ أَنَا مِنْ أَهْلِ النَّارِ وَاحْتَبَسَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَعْدَ بْنَ مُعَاذٍ فَقَالَ يَا أَبَا عَمْرٍو مَا شَأْنُ ثَابِتٍ اشْتَكَى قَالَ سَعْدٌ إِنَّهُ لَجَارِي وَمَا عَلِمْتُ لَهُ بِشَكْوَى قَالَ فَأَتَاهُ سَعْدٌ فَذَكَرَ لَهُ قَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ ثَابِتٌ أُنْزِلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ وَلَقَدْ عَلِمْتُمْ أَنِّي مِنْ أَرْفَعِكُمْ صَوْتًا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَنَا مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَذَكَرَ ذَلِكَ سَعْدٌ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَلْ هُوَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ و حَدَّثَنَا قَطَنُ بْنُ نُسَيْرٍ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ كَانَ ثَابِتُ بْنُ قَيْسِ بْنِ شَمَّاسٍ خَطِيبَ الْأَنْصَارِ فَلَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ بِنَحْوِ حَدِيثِ حَمَّادٍ وَلَيْسَ فِي حَدِيثِهِ ذِكْرُ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ و حَدَّثَنِيهِ أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ صَخْرٍ الدَّارِمِيُّ حَدَّثَنَا حَبَّانُ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ { لَا تَرْفَعُوا أَصْوَاتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِّ } وَلَمْ يَذْكُرْ سَعْدَ بْنَ مُعَاذٍ فِي الْحَدِيثِ و حَدَّثَنَا هُرَيْمُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى الْأَسَدِيُّ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَذْكُرُ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ وَلَمْ يَذْكُرْ سَعْدَ بْنَ مُعَاذٍ وَزَادَ فَكُنَّا نَرَاهُ يَمْشِي بَيْنَ أَظْهُرِنَا رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ
y’a fɔ an ye [Abu Bakr bin Abu Syaibah] y’a fɔ an ye [Al Hasan bin Musa] y’a fɔ an ye [Hammad bin Salamah] ka bɔ [Thabit Al Bunani] ka bɔ [Anas bin Malik] la ko a ko: ‘Nin aaya in jiginna tuma min na: ‘-Aw minnu dalen bɛ a la, aw kana aw kan kɔrɔta ka tɛmɛ kira kan kan-’ -Qs. Al Hujurat: 2- fo ka se vɛrɛsi laban ma, Thabit bin Qais sigilen tun bɛ a ka so kɔnɔ k’a fɔ ko : ‘Ne ye Jahannama mɔgɔw dɔ ye! Wa a tun bɛ a yɛrɛ tanga tuma bɛɛ kira sallallaahu alahi wasallam ma fo kira sallallaahu alaihi wasallam ye Sa'ad bin Mu'adz ɲininka o ko la. A y’a ɲininka ko: ‘E Abu Amru, Thabit ka cogoya bɛ cogo di? Yala a bananen don wa? ' Sa'd y'a jaabi ko : 'A cogoya bɛ i n'a fɔ a bɛ kɛ cogo min na wa n ma kibaruya si mɛn ko a bananen don'. Anas ko: 'O kɔ, Sa'd taara bɔ a ye, a y'a ka baro fɔ a ye ni Allah ka ciden (s.a.) ye. Tabiti ko: ‘Nin aaya in jiginna, k’a sɔrɔ aw bɛɛ b’a dɔn ko ne de ye mɔgɔw bɛɛ la belebele ye, ka tɛmɛ Ala ka ciden (s.a.) kan kan. O tuma na fɛ, ne ye Jahannama mɔgɔw dɔ ye.’ O la, Sa'd y'o fɔ Allah ka ciden (s.a.) ye. Allah ka ciden (s.a.w) ko: 'Tiɲɛ na, a ye Alijinɛ mɔgɔw dɔ ye.' [Qathan bin Nusyair] ye kuma fɔ an ye. [Ja’far bin Sulaiman] ye anw [Thabit] lakali ka bɔ [Anas bin Malik] fɛ min y’a fɔ ko ‘Thabit bin Qais tun ye kumalasela ye Ansarw cɛma, waati min na nin tɛmɛsira in bɔra kɛnɛ kan, o bɛ i n’a fɔ Hammad ka hadisi kɔnɔ cogo min na. Nka, a ka hadisi kɔnɔ, Sa'd bin Mu'adh tɔgɔ ma fɔ.' Wa a fɔra an ye [Ahmad bin Sa’id bin Shakr Ad-Darimi] y’a fɔ an ye [Habban] y’a fɔ an ye [Sualiman Ibnul Mughirah] ka bɔ [Thabit] ka bɔ [Anas] a ko: ‘Ni aya jigira -... kana i kan kɔrɔta ka tɛmɛ kira kan kan -, wa a ma Sa’d bin Mu’adz tɔgɔ fɔ a kɔnɔ hadith'. Wa a y’a fɔ an ye [Huraim bin Abdul A’la al Asadi] y’a fɔ an ye [al Mu’tamir bin Sualiman] ko a ko: ‘Ne ye [n fa] kofɔli mɛn ka bɔ [Thabit] fɛ ka bɔ [Anas] fɛ a ko: ‘Nin aaya in bɔra kɛnɛ kan tuma min na a ye hadisi lakali k’a sɔrɔ a ma Sa’d bin Mu’adz tɔgɔ fɔ. O kɔ, a y’a fɔ fana ko: ‘Cɛ dɔ bɔra sankolola mɔgɔw la ka taama an cɛma’.
Hadisi
Imam Muslim : 171
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ أُنَاسٌ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنُؤَاخَذُ بِمَا عَمِلْنَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ أَمَّا مَنْ أَحْسَنَ مِنْكُمْ فِي الْإِسْلَامِ فَلَا يُؤَاخَذُ بِهَا وَمَنْ أَسَاءَ أُخِذَ بِعَمَلِهِ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَالْإِسْلَامِ
y’a fɔ an ye [Uthman bin Abu Syaibah] y’a fɔ an ye [Jarir] ka bɔ [Mansur] la ka bɔ [Abu Wail] ka bɔ [Abdullah] la a ko: ‘Mɔgɔ dɔ ye Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ɲininka ko: ‘E Rasulullah! An ye wale minnu kɛ Jahiliya waati la, yala an bɛna ɲangi wa?’ Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam y’a jaabi ko: ‘Aw la mɔgɔ o mɔgɔ bɛ koɲuman kɛ silamɛya waati la, a tɛna ɲangi a ka kɛwalew la Jahiliya waati la. Nka mɔgɔ o mɔgɔ ye kojugu kɛ, a bɛna ɲangi a ka walew la Jahiliya waati la ani silamɛya waati la’.
Hadisi
Imam Muslim : 172
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي وَوَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنُؤَاخَذُ بِمَا عَمِلْنَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ مَنْ أَحْسَنَ فِي الْإِسْلَامِ لَمْ يُؤَاخَذْ بِمَا عَمِلَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَمَنْ أَسَاءَ فِي الْإِسْلَامِ أُخِذَ بِالْأَوَّلِ وَالْآخِرِ حَدَّثَنَا مِنْجَابُ بْنُ الْحَارِثِ التَّمِيمِيُّ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ
y’a fɔ an ye ko [Muhammad bin Abdulayi bin Numair] y’a fɔ an ye [n fa] ni [Waki’]. -lakali wɛrɛ la a fɔra- Wa a y’a fɔ an ye [Abu Bakr bin Abu Syaibah] ani lafazh ye ale ta ye, a y’a fɔ an ye [Waki’] ka bɔ [al-A’masy] ka bɔ [Abu Wail] ka bɔ [Abdullah] la a ko, ‘An ye ɲininkali kɛ, ‘E Ala ka ciden, yala an bɛna ɲangi k’a sababu kɛ an ka kɛwalew ye Jahiliya waati la wa? ' A y'a jaabi ko : 'Mɔgɔ o mɔgɔ ye koɲuman kɛ silamɛya waati la, a tɛna ɲangi k'a sababu kɛ a ka walew ye dɔnbaliya waati la, wa mɔgɔ o mɔgɔ ye kojugu kɛ silamɛya waati la, o tigi bɛna ɲangi k'a sababu kɛ a ka walew ye dɔnbaliya ni silamɛya waati la A y’a fɔ an ye [Minjab bin al-Harits at-Tamimi] y’a fɔ an ye [Ali bin Mushir] ka bɔ [al-A’masy] ni nin sanad in ye misali la.
Hadisi
Imam Muslim : 173
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى الْعَنَزِيُّ وَأَبُو مَعْنٍ الرَّقَاشِيُّ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ كُلُّهُمْ عَنْ أَبِي عَاصِمٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ يَعْنِي أَبَا عَاصِمٍ قَالَ أَخْبَرَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ ابْنِ شِمَاسَةَ الْمَهْرِيِّ قَالَ حَضَرْنَا عَمْرَو بْنَ الْعَاصِ وَهُوَ فِي سِيَاقَةِ الْمَوْتِ فَبَكَى طَوِيلًا وَحَوَّلَ وَجْهَهُ إِلَى الْجِدَارِ فَجَعَلَ ابْنُهُ يَقُولُ يَا أَبَتَاهُ أَمَا بَشَّرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِكَذَا أَمَا بَشَّرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِكَذَا قَالَ فَأَقْبَلَ بِوَجْهِهِ فَقَالَ إِنَّ أَفْضَلَ مَا نُعِدُّ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ إِنِّي كُنْتُ عَلَى أَطْبَاقٍ ثَلَاثٍ لَقَدْ رَأَيْتُنِي وَمَا أَحَدٌ أَشَدَّ بُغْضًا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنِّي وَلَا أَحَبَّ إِلَيَّ أَنْ أَكُونَ قَدْ اسْتَمْكَنْتُ مِنْهُ فَقَتَلْتُهُ فَلَوْ مُتُّ عَلَى تِلْكَ الْحَالِ لَكُنْتُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَلَمَّا جَعَلَ اللَّهُ الْإِسْلَامَ فِي قَلْبِي أَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ ابْسُطْ يَمِينَكَ فَلْأُبَايِعْكَ فَبَسَطَ يَمِينَهُ قَالَ فَقَبَضْتُ يَدِي قَالَ مَا لَكَ يَا عَمْرُو قَالَ قُلْتُ أَرَدْتُ أَنْ أَشْتَرِطَ قَالَ تَشْتَرِطُ بِمَاذَا قُلْتُ أَنْ يُغْفَرَ لِي قَالَ أَمَا عَلِمْتَ أَنَّ الْإِسْلَامَ يَهْدِمُ مَا كَانَ قَبْلَهُ وَأَنَّ الْهِجْرَةَ تَهْدِمُ مَا كَانَ قَبْلِهَا وَأَنَّ الْحَجَّ يَهْدِمُ مَا كَانَ قَبْلَهُ وَمَا كَانَ أَحَدٌ أَحَبَّ إِلَيَّ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا أَجَلَّ فِي عَيْنِي مِنْهُ وَمَا كُنْتُ أُطِيقُ أَنْ أَمْلَأَ عَيْنَيَّ مِنْهُ إِجْلَالًا لَهُ وَلَوْ سُئِلْتُ أَنْ أَصِفَهُ مَا أَطَقْتُ لِأَنِّي لَمْ أَكُنْ أَمْلَأُ عَيْنَيَّ مِنْهُ وَلَوْ مُتُّ عَلَى تِلْكَ الْحَالِ لَرَجَوْتُ أَنْ أَكُونَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ ثُمَّ وَلِينَا أَشْيَاءَ مَا أَدْرِي مَا حَالِي فِيهَا فَإِذَا أَنَا مُتُّ فَلَا تَصْحَبْنِي نَائِحَةٌ وَلَا نَارٌ فَإِذَا دَفَنْتُمُونِي فَشُنُّوا عَلَيَّ التُّرَابَ شَنًّا ثُمَّ أَقِيمُوا حَوْلَ قَبْرِي قَدْرَ مَا تُنْحَرُ جَزُورٌ وَيُقْسَمُ لَحْمُهَا حَتَّى أَسْتَأْنِسَ بِكُمْ وَأَنْظُرَ مَاذَا أُرَاجِعُ بِهِ رُسُلَ رَبِّي
ye fɛn bɛɛ fɔ an ye [Muhammad bin al-Mutsanna al-Anazi] ani [Abu Ma’n ar-Raqasyi] ani [Ishaq bin Manshur] ka bɔ [Abu Ashim] la ani lafazh ye Ibn al-Mutsanna ta ye, a y’a fɔ an ye [adl-Dlahhak] - n’o ye Abu Ashim - a ko, a y’a fɔ an ye [Haiwah bin Syuraih] a ko, a y’a fɔ an ye [Yazid bin Abu Habib] ka bɔ [Ibn Shiimasah al-Mahri] la a ko, ‘An taara [Amru bin al-Ash] la, k’a sɔrɔ a tun bɛ ka mɔgɔ salen ko, o kɔfɛ a kasila ka mɛn k’a ɲɛda wuli kogo la, o kɔfɛ a denkɛ y’a daminɛ k’a fɔ ko: ‘E n fa, yala Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam ma kibaru duman di i ma o cogo la, o ma kɛ Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ka kibaru duman di aw ma o cogo la'. Lakalibaga ko : ‘O la, a y’a ɲɛsin a ɲɛda ma k’a fɔ ko: ‘Tiɲɛ na, an bɛ min jateminɛ, o ye seereya ye ko ala si tɛ yen - min ka kan ni bato ye - fo Allah, wa ko Muhamadu ye Allah ka ciden ye, tiɲɛ na, ne bɛ cogo saba la Ne ye ne yɛrɛ ye, nka mɔgɔ si tɛ yen min bɛ Rasulullah sallallaahu alaihi wasallam kɔniya ka tɛmɛ ne kan, wa foyi tɛ yen min ka fisa ne ma ka gɛrɛ a la, walasa ne ka se k’a faga, ni ne sara o cogo la ne bɛna kɛ jahanama mɔgɔw cɛma siga t’a la. Tuma min na Allah ye silamɛya kɛ ne dusukun na, ne taara Allah ka ciden sallallaahu ‘alaihi wasallam fɛ, ne ko: ‘I kininbolo kɔrɔta, o kɔfɛ ne bɛna kantigiya layidu ta i ye’, o de la a y’a kininbolo kɔrɔta’. Amru bin al Ash ko : 'O tuma na fɛ, ne ye n bolo minɛ'. A y’a ɲininka ko: ‘Mun bɛ i la, Amru? ' Ne y'a jaabi ko : 'Ne b'a fɛ ka saratiw di'. A ko: ‘I bɛ sarati jumɛnw de ɲini? ' Ne y'a jaabi ko : 'Ni yafa dira ne ma'. A ko: 'Aw t'a dɔn ko silamɛya ye jurumu tɛmɛnenw bɔ yen, wa ko hijira fana ye jurumu tɛmɛnenw bɛɛ bɔ yen, ani hiji fana ye jurumu tɛmɛnenw bɛɛ bɔ yen'. Wa mɔgɔ si tɛ yen ne bɛ min kanu ka tɛmɛ Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam kan, wa mɔgɔ si tɛ ne ɲɛ na min ka jɛya ka tɛmɛ ale kan, wa ne tɛ se ka ne ɲɛw fa -ni foyi ye- ka tɛmɛ ale kan k’a sababu kɛ a nɔɔrɔli ye, ni a ɲinina ne fɛ ne ka a ɲɛfɔ, siga t’a la ko ne tun tɛna se, bawo ne ma ne ɲɛw fa a la. Wa ni ne sara o cogo la, ne jigi b’a kan kosɛbɛ ka kɛ sankolo sigibagaw dɔ ye. O kɔ fɛ, an tɛmɛna fɛn dɔ fɛ n tun t’a dɔn n bɛ cogo min na, o la ni n sara, o tuma na muso si tun bɛ kasi, o tun tɛ taa n fɛ, hali tasuma tɛ. Ni i ye ne su don, i ka dugukolo seri ne kan, o kɔ, i ka jɔ ne kaburu lamini na, ɲɔgɔmɛ fagara yɔrɔ min na, sogo tilalen don yɔrɔ min na, fo n k’i mɛn, k’a lajɛ n Matigi ka ciden bɛ na ni min ye.
Hadisi
Imam Muslim : 174
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ مَيْمُونٍ وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ دِينَارٍ وَاللَّفْظُ لِإِبْرَاهِيمَ قَالَا حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يَعْلَى بْنُ مُسْلِمٍ أَنَّهُ سَمِعَ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ يُحَدِّثُ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ نَاسًا مِنْ أَهْلِ الشِّرْكِ قَتَلُوا فَأَكْثَرُوا وَزَنَوْا فَأَكْثَرُوا ثُمَّ أَتَوْا مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا إِنَّ الَّذِي تَقُولُ وَتَدْعُو لَحَسَنٌ وَلَوْ تُخْبِرُنَا أَنَّ لِمَا عَمِلْنَا كَفَّارَةً فَنَزَلَ { وَالَّذِينَ لَا يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ وَلَا يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ وَلَا يَزْنُونَ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ يَلْقَ أَثَامًا } وَنَزَلَ { يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ }
[Muhammad bin Hatim bin Maimun] ni [Ibrahim bin Dinar] y’a fɔ an ye ani kumasen in ye Ibrahim ta ye, u fila bɛɛ ko, [Hajjaj] - o ye Ibn Muhammad ye - y’a fɔ an ye ka bɔ [Ibn Juraij] fɛ a ko, [Ya’la bin Muslim] ye n ladɔnniya ko a ye [Sa’id bin Jubair] ka kuma mɛn ka bɔ [Ibn Abbas] fɛ ko mɔgɔw ye murikikɛlaw bɛ ka mɔgɔfaga kɛ , wa ko a bɛ ka caya ka taa a fɛ , wa u bɛ ka jatɔya kɛ , wa o bɛ ka caya ka taa a fɛ . O kɔ, u nana kira Muhamadu sallallaahu alaihi wasallam fɛ k’a fɔ ko: ‘Tiɲɛ na, i bɛ min fɔ tuma bɛɛ ani i bɛ min wele tuma bɛɛ, o ka ɲi, n’i tun bɛna an ladɔnniya ko an ye wale jugu minnu kɛ, olu bɛ se ka foni, o tuma na, aya la, ayara bɔra: ‘-Wa minnu tɛ ala wɛrɛw bato ka fara Allah kan, wa minnu tɛ niw faga Ala ye minnu bali -aw k’u faga- fo -kun ɲumanw, aw kana jatɔya kɛ, mɔgɔ o mɔgɔ bɛ o kɛ, tiɲɛ na, a na -sara- sɔrɔ a ka jurumuw la-- ' -Qs. Al Furqan: 68- ye. O tuma na fɛ, aaya jigira ko: '-A fɔ ko: 'E ne ka baarakɛlaw minnu bɛ tɛmɛ u yɛrɛ dan kan, aw kana jigi tigɛ Allah ka hinɛ la-' -Qs. Az Zumar: 53- ye.
Hadisi
Imam Muslim : 175
حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرَأَيْتَ أُمُورًا كُنْتُ أَتَحَنَّثُ بِهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ هَلْ لِي فِيهَا مِنْ شَيْءٍ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْلَمْتَ عَلَى مَا أَسْلَفْتَ مِنْ خَيْرٍ وَالتَّحَنُّثُ التَّعَبُّدُ
y’a fɔ an ye [Harmalah bin Yahya] y’a fɔ an ye [Ibnu Wahab] a ko, a y’a fɔ n ye [Yunus] ka bɔ [Ibn Shihab] la a ko, a y’a fɔ n ye [Urwah bin az-Zubair] ko [Hakim bin Hizam] y’a fɔ a ye, ko a ye Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ɲininka siɲɛ kelen ko, ‘i hakilina ye mun ye ko ɲuman dɔw kan ko ne ye o kɛ? a kɛra Jahiliya waati la wa ? Yala ne bɛna fɛn dɔ sɔrɔ wa?’ Rasulullah sallallaahu alaihi wasallam y’a jaabi ko: ‘I donna silamɛya la ni i nana ni min ye k’a sɔrɔ i tun ye dɔnbaliya ye hali bi, wale ɲumanw walima tawauts -bato-’.
Hadisi
Imam Muslim : 176
و حَدَّثَنَا حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ الْحُلْوَانِيُّ حَدَّثَنَا وَقَالَ عَبْدٌ حَدَّثَنِي يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْ رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ أُمُورًا كُنْتُ أَتَحَنَّثُ بِهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ مِنْ صَدَقَةٍ أَوْ عَتَاقَةٍ أَوْ صِلَةِ رَحِمٍ أَفِيهَا أَجْرٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْلَمْتَ عَلَى مَا أَسْلَفْتَ مِنْ خَيْرٍ
Wa a y’a fɔ an ye [Hasan al-Hulwani] ani [Abd bin Humaid], [al-Hulwani] ko, a y’a fɔ an ye, ani [Abd] ko, a y’a fɔ n ye [Ya’qub] - n’o ye Ibn Ibrahim bin Sa’ad ye - a y’a fɔ an ye [n fa] ka bɔ [Salih] fɛ ka bɔ [Ibn Shihab] fɛ a ko, a y’a fɔ n ye [Urwah bin az-Zubair] ko [Hakim bin Hizam] y’a fɔ a ye, ko a y’a fɔ Rasulullah sallallaahu alahi wasallam ye ko: ‘E Rasulullah, i hakilina ye mun ye fɛn damadɔw kan, saraka cogo la, walima jɔnw hɔrɔnyali cogo la, walima teriya cogo la, ne ye min kɛ Jahiliya waati la? Yala ne ye sara dɔ sɔrɔ a fɛ wa?’ Rasulullah sallallaahu alahi wasallam y’a jaabi ko: ‘I donna silamɛya la ni ko ɲumanw ye i ye minnu kɛ fɔlɔ’.
Hadisi
Imam Muslim : 177
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَشْيَاءَ كُنْتُ أَفْعَلُهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ هِشَامٌ يَعْنِي أَتَبَرَّرُ بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْلَمْتَ عَلَى مَا أَسْلَفْتَ لَكَ مِنْ الْخَيْرِ قُلْتُ فَوَاللَّهِ لَا أَدَعُ شَيْئًا صَنَعْتُهُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ إِلَّا فَعَلْتُ فِي الْإِسْلَامِ مِثْلَهُ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ أَعْتَقَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ مِائَةَ رَقَبَةٍ وَحَمَلَ عَلَى مِائَةِ بَعِيرٍ ثُمَّ أَعْتَقَ فِي الْإِسْلَامِ مِائَةَ رَقَبَةٍ وَحَمَلَ عَلَى مِائَةِ بَعِيرٍ ثُمَّ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِهِمْ
y’a fɔ an ye [Ishaq bin Ibrahim] ni [Abd bin Humaid] fila bɛɛ ko, a y’a fɔ an ye [Abdurrazzaq] y’a fɔ an ye [Ma’mar] ka bɔ [az-Zuhri] ni nin sanad in ye. -lakali wɛrɛ kɔnɔ a fɔra- Wa a kɛlen k’a fɔ an ye [Ishaq bin Ibrahim] tun y’a fɔ an ye [Abu Mu’awiyah] tun y’a fɔ an ye [Hisyam bin Urwah] ka bɔ [a fa] fɛ ka bɔ [Hakim bin Hizam] fɛ a ko, ne ye ɲininkali kɛ, ‘E Allah ka ciden, -i hakilina ye mun ye- ne ye ko dɔw kɛ jahiliyya waati la?, k’a sɔrɔ Hisham ye kofɔ, 'wale ɲuman minnu kɛra ne fɛ? ' o kɔfɛ Rasulullah sallallaahu alahi wasallam y'a jaabi ko : 'aw donna silamɛya la k'a sababu kɛ aw ye ko ɲuman minnu kɛ ka tɛmɛn'. Ne y’a fɔ o kɔfɛ ko ‘Allah tɔgɔ la, wale ɲuman si tɛ yen ne ye min kɛ dɔnbaliya waati la fo ni ne fana y’o kɛ silamɛya waati la’. A fɔra an ye [Abu Bakr bin Abu Syaibah] y’a fɔ an ye [Abdulah bin Numair] ka bɔ [Hisyam bin Urwah] fɛ ka bɔ [a fa] fɛ ko [Hakim bin Hizam] ye jɔn kɛmɛ hɔrɔnya ka ɲɔgɔmɛ kɛmɛ di dɛmɛn na dɔnbaliya waati la, o kɔfɛ a ye jɔn kɛmɛ hɔrɔnya silamɛya waati la ani ka ɲɔgɔmɛ kɛmɛ di dɛmɛn na. O kɔ, a taara kira sallallaahu alahi wasallam fɛ...o kɔfɛ a ye fɛn dɔ fɔ i n’a fɔ u ka hadisi’.
Hadisi
Imam Muslim : 178
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ وَأَبُو مُعَاوِيَةَ وَوَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ { الَّذِينَ آمَنُوا وَلَمْ يَلْبِسُوا إِيمَانَهُمْ بِظُلْمٍ } شَقَّ ذَلِكَ عَلَى أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالُوا أَيُّنَا لَا يَظْلِمُ نَفْسَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْسَ هُوَ كَمَا تَظُنُّونَ إِنَّمَا هُوَ كَمَا قَالَ لُقْمَانُ لِابْنِهِ { يَا بُنَيَّ لَا تُشْرِكْ بِاللَّهِ إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ } حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَعَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ قَالَا أَخْبَرَنَا عِيسَى وَهُوَ ابْنُ يُونُسَ ح و حَدَّثَنَا مِنْجَابُ بْنُ الْحَارِثِ التَّمِيمِيُّ أَخْبَرَنَا ابْنُ مُسْهِرٍ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ كُلُّهُمْ عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ أَبُو كُرَيْبٍ قَالَ ابْنُ إِدْرِيسَ حَدَّثَنِيهِ أَوَّلًا أَبِي عَنْ أَبَانَ بْنِ تَغْلِبَ عَنْ الْأَعْمَشِ ثُمَّ سَمِعْتُهُ مِنْهُ
y’a fɔ an ye [Abu Bakr bin Abu Syaibah] y’a fɔ an ye [Abdullah bin Idris] ani [Abu Mu’awiyah] ani [Waki’] ka bɔ [al-A’masy] ka bɔ [Ibrahim] ka bɔ [Alqamah] la ka bɔ [Abdullah] fɛ a ko: ‘Ni aaya jigira ko: ‘-Mɔgɔ minnu dalen bɛ, ani u ka dannaya ma ɲagami tilenbaliya la-’ -Qs. Al An'am: 82-, o tuma na fɛ, taamaɲɔgɔnw ye girinya sɔrɔ nin ko in na, k'a fɔ ko: 'E Ala ka ciden, min ma kojugu kɛ an cɛma! ’ A y’a jaabi ko: ‘I b’a fɛ ka min fɔ, o tɛ. A bɛ i n’a fɔ Luqman y’a fɔ a denkɛ ye cogo min na: ‘-E n denkɛ, i kana i yɛrɛ tanga Allah ma. Tiɲɛ na, shirk ye tilenbaliyaba ye-'. -Qs. Luqman: 13- ye. A y’a fɔ an ye [Ishaq bin Ibrahim] ni [Ali bin Kasyram] fila bɛɛ ko, a y’a fɔ an ye [Isa] n’o ye -Ibn Yunus- ye. -lakali wɛrɛ kɔnɔ a fɔra- Wa a y’a fɔ an ye ko [Minjab bin al-Harits at-Tamimi] ye an ladɔnniya [Ibnu Mushir]. -lakali wɛrɛ kɔnɔ a fɔra- Wa a kɛlen k’a fɔ an ye ko [Abu Kuraib] ye fɛn bɛɛ fɔ an ye [Ibn Idris] ka bɔ [al-A’masy] ni nin sanad in ye, [Abu Kuraib] ko, [Ibn Idris] ko, a ye o fɔ n ye siɲɛ fɔlɔ [ne fa] ka bɔ [Aban bin Taghlib] fɛ ka bɔ [al-A’masy] fɛ o kɔfɛ ne y’a mɛn a fɛ
Hadisi
Imam Muslim : 179
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مِنْهَالٍ الضَّرِيرُ وَأُمَيَّةُ بْنُ بِسْطَامَ الْعَيْشِيُّ وَاللَّفْظُ لِأُمَيَّةَ قَالَا حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا رَوْحٌ وَهُوَ ابْنُ الْقَاسِمِ عَنْ الْعَلَاءِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { لِلَّهِ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَإِنْ تُبْدُوا مَا فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحَاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ فَيَغْفِرُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيُعَذِّبُ مَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ } قَالَ فَاشْتَدَّ ذَلِكَ عَلَى أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ بَرَكُوا عَلَى الرُّكَبِ فَقَالُوا أَيْ رَسُولَ اللَّهِ كُلِّفْنَا مِنْ الْأَعْمَالِ مَا نُطِيقُ الصَّلَاةَ وَالصِّيَامَ وَالْجِهَادَ وَالصَّدَقَةَ وَقَدْ أُنْزِلَتْ عَلَيْكَ هَذِهِ الْآيَةُ وَلَا نُطِيقُهَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتُرِيدُونَ أَنْ تَقُولُوا كَمَا قَالَ أَهْلُ الْكِتَابَيْنِ مِنْ قَبْلِكُمْ سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا بَلْ قُولُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ قَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ فَلَمَّا اقْتَرَأَهَا الْقَوْمُ ذَلَّتْ بِهَا أَلْسِنَتُهُمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ فِي إِثْرِهَا { آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ وَقَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ } فَلَمَّا فَعَلُوا ذَلِكَ نَسَخَهَا اللَّهُ تَعَالَى فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا } قَالَ نَعَمْ { رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنَا } قَالَ نَعَمْ { رَبَّنَا وَلَا تُحَمِّلْنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهِ } قَالَ نَعَمْ { وَاعْفُ عَنَّا وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا أَنْتَ مَوْلَانَا فَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ } قَالَ نَعَمْ
y’a fɔ n ye [Muhammad bin Minhal adl-Dlarir] ani [Umayyah bin Bistham al-Aisyi] ani lafazh ye Umayyah ta ye, u fila bɛɛ ko, a y’a fɔ an ye [Yazid bin Zurai’] y’a fɔ an ye [Rauh] - n’o ye Ibn al-Qasim- ka bɔ [al-Ala’] ka bɔ [a fa] fɛ ka bɔ [Abu Hurairah] ale fɛ ko : 'Ni aya in jiginna Allah ka ciden sallallaahu alahi wasallam ma: '-Fɛn bɛɛ ye Ala ta ye sankolow la ani dugukolo kan. Wa ni i ye fɛn min bɛ i dusukun na, n’i y’o bange walima n’i y’o dogo, siga t’a la ko Allah bɛna jatebɔ kɛ i fɛ i ka kɛwalew ko la. O la Allah bɛ yafa mɔgɔ min sago la, a b'o ɲangi; ani Allah ye sebaayaba ye fɛn bɛɛ kan-' -Qs. al-Baqarah: 284- ' Abu Hurairah ko : 'O tuma na fɛ, nin ko in gɛlɛyara Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam taamaɲɔgɔnw kan, o de la u nana Rasulullah shallallahu alaihi wasallam fɛ ka foli fɔ mobili kan, k'a fɔ ko : 'E Rasulullah, an tɛ se ka delili kɛ minnu na, olu doni dira an ma, sunɔgɔ, jihadi ani saraka. Tiɲɛ na, nin tɛmɛsira jirala aw la, wa an tɛ se k’o kɛ! Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ko: 'Yala i b'a fɛ k'a fɔ i n'a fɔ Kitabu mɔgɔw b'a fɔ cogo min na sani i k'a fɔ ko: 'An ye mɛnni kɛ, an ye kan minɛbaliya', nka i b'a fɔ ko: 'An ye mɛnni kɛ, an ye kan minɛ, Yafa an ma, an Matigi ani segin bɛ I de la'. U y'a jaabi ko: 'An ye mɛnni kɛ, an ye kan minɛ, yafa an ma, an Matigi, segin bɛ I de bolo'. Jama y’a kalan tuma min na, u ka kumaw y’u kunbiri gwan a kɔrɔ, o kɔ, Allah y’a jira o kɔfɛ ko: ‘-Ciden dalen tun bɛ Kuranɛ na min jiginna a ma ka bɔ a Matigi fɛ, ani dannayakɛlaw fana bɛ o cogo kelen na. Bɛɛ dalen bɛ Allah la, a ka mɛlɛkɛw la, a ka kitabuw la ani a ka cidenw la. -U ko-, 'An tɛ danfara don a ka cidenw dɔ -ni kelen- cɛ', u ko: 'An bɛ mɛnni kɛ, an bɛ kan minɛ'. -U ye delili kɛ-, 'Yafa an ma, an Matigi, segin bɛ I de bolo'. -Qs. al-Baqarah: 285- ye. U y’o kɛ tuma min na, Allah y’a ko, o kɔ, a y’a jira ko: ‘-Allah tɛ doni don mɔgɔ la fo ka kɛɲɛ n’a seko ye. A bɛ sara sɔrɔ - kɛwale ɲumanw na - a bɛ cɛsiri minnu kɛ, ka ɲangili sɔrɔ - juguya la - a bɛ minnu kɛ. -U ye delili kɛ-: 'An Matigi, i kana an ɲangi n'an ɲinɛna walima n'an jalakilen don-' Allah y'a jaabi ko: 'Ɔwɔ'. '-E an ka Rabb, i kana doni girinman da an kan i n'a fɔ i y'a da an ɲɛfɛmɔgɔw kan cogo min na-' Allah y'a jaabi ko: 'Ɔwɔ'. '-E an ka Rabb, an tɛ se ka min muɲu, i kana o muɲu-' Allah y'a jaabi ko: 'Ɔwɔ'. '-Aw ka yafa an ma; yafa an ma; I ka makari an na.» I ye an Dɛmɛbaga ye, o la, an dɛmɛ kafiriw kɛlɛ. -Qs. al-Baqarah: 286- ye. Allah y'a jaabi ko: 'Ɔwɔ'.
Hadisi
Imam Muslim : 180
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَاللَّفْظُ لِأَبِي بَكْرٍ قَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ آدَمَ بْنِ سُلَيْمَانَ مَوْلَى خَالِدٍ قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ يُحَدِّثُ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ { وَإِنْ تُبْدُوا مَا فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحَاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ } قَالَ دَخَلَ قُلُوبَهُمْ مِنْهَا شَيْءٌ لَمْ يَدْخُلْ قُلُوبَهُمْ مِنْ شَيْءٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُولُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا وَسَلَّمْنَا قَالَ فَأَلْقَى اللَّهُ الْإِيمَانَ فِي قُلُوبِهِمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى { لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا } قَالَ قَدْ فَعَلْتُ { رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنَا } قَالَ قَدْ فَعَلْتُ { وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا أَنْتَ مَوْلَانَا } قَالَ قَدْ فَعَلْتُ
y’a fɔ an ye [Abu Bakr bin Abu Syaibah] ani [Abu Kuraib] ani [Ishaq bin Ibrahim] ani lafazh ye Abu Bakr ta ye, a ko [Ishaq] y’a fɔ an ye, k’a sɔrɔ mɔgɔ fila wɛrɛw ko, a y’a fɔ an ye [Waki’] ka bɔ [Sufyan] ka bɔ [Adam bin Sulaiman] Khalid ka jɔn kɔrɔ la, a ko, ne ye [Sa’id bin Jubair] mɛn tell from [Ibn Abbas] a ko : 'A jigira tuma min na aya: '-Ni i ye fɛn dɔ bange min bɛ i dusukun na walima n'i y'o dogo, tiɲɛ na, Allah bɛna jatebɔ kɛ n'i ye i ka kɛwalew ko la-' -Qs. Albaqarah: 284- ye. Ibn Abbas ko: ‘O kɔfɛ, dusukasi dɔ donna u dusukunw na ka bɔ ale fɛ min ma don u dusukun na hali dɔɔnin’. O la, kira sallallaahu alahi wasallam ko: 'A fɔ ko ne bɛ mɛnni kɛ ani ne bɛ kan minɛ ani ne bɛ n yɛrɛ di''. Ibn Abbas ko: ‘O tuma na fɛ, Allah ye dannaya don u dusukunw na, o kɔfɛ, u ye aaya jira: ‘-Allah tɛ doni da mɔgɔ kan fo ka kɛɲɛ n’a seko ye. A bɛ sara sɔrɔ - kɛwale ɲumanw na - a bɛ cɛsiri minnu kɛ, ka ɲangili sɔrɔ - juguya la - a bɛ minnu kɛ. -U ye delili kɛ-, 'E an ka Rabb, kana an ɲangi ni an ɲinɛna walima ni an jalakilen don-' -Qs. Al Baqarah: 286-, Allah ko: 'Tiɲɛ na ne y'a kɛ'. '-E an ka Rabb, i kana doni gɛlɛn da an kan i n'a fɔ i y'a da an ɲɛfɛmɔgɔw kan cogo min na-' -Qs. Al Baqarah: 286-, Allah ko: 'Ne y'a kɛ'. '-E an ka Rabb, yafa an ma; yafa an ma; I ka makari an na.» I ye an Dɛmɛbaga ye-' Allah ko: 'Ne y'a kɛ'.
