Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith
Hadith
Imam Muslim : 161
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ وَعَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ كُلُّهُمْ عَنْ عَبْدِ الصَّمَدِ بْنِ عَبْدِ الْوَارِثِ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ ثَابِتِ بْنِ الضَّحَّاكِ الْأَنْصَارِيِّ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ الثَّوْرِيِّ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ ثَابِتِ بْنِ الضَّحَّاكِ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ حَلَفَ بِمِلَّةٍ سِوَى الْإِسْلَامِ كَاذِبًا مُتَعَمِّدًا فَهْوَ كَمَا قَالَ وَمَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ بِشَيْءٍ عَذَّبَهُ اللَّهُ بِهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ هَذَا حَدِيثُ سُفْيَانَ وَأَمَّا شُعْبَةُ فَحَدِيثُهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ حَلَفَ بِمِلَّةٍ سِوَى الْإِسْلَامِ كَاذِبًا فَهْوَ كَمَا قَالَ وَمَنْ ذَبَحَ نَفْسَهُ بِشَيْءٍ ذُبِحَ بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ
Рассказал нам [Исхакъ бин Ибрагьим] и [Исхакъ бин Мансур] и [Абд ал-Вариц бин Абд аш-Шамад] все от [Абд аш-Шамад бин Абд ал-Вариц] от [Сюъба] от [Айюба] от [Абу-Ансари бихак] от [Тхабит-Ансари бихак]. -цогидаб риваяталда хъван букӀана- Ва нилъеда бицун букӀана [МухӀамад бин Рафияс] [ГӀабдурраззакъалдаса] [ац-Цауриялдаса] [Халид ал-ХӀадззаялдаса] [АбуКъилабаялдаса] [Цабит бин адл-ДлахӀакъалдаса] гьес абуна: «Аварагас абуна: «Аварагас абуна: «Аварагас абуна: ислам гуреб дин гьересияб къагӀидаялъ ва къасд гьабун, цинги гьев вуго жинцаго абухъе. Живго жинцаго алаталдалъун чӀварав чиясе Аллагьас гьеб алаталдалъун гӀазаб кьезе бугин жагьаннамалъул жужахӀалда». Гьаб хӀадис [Суфьян] ХӀадисалъул [СюгӀба] бицани, бицунеб буго, Аварагас саллаллагьу гӀалайгьи ва саллам абун бугилан: «Ислам гуреб диналдалъун гьереси гьедулев чи, гьев вуго гьес абухъе», - ян. Ва лъицаниги живго -алат- хъвезе лъугьарав чияс, цинги къиямасеб къоялъ гьеб алаталдалъун хъвела» абун.
Hadith
Imam Muslim : 162
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ جَمِيعًا عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ قَالَ ابْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ ابْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ شَهِدْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حُنَيْنًا فَقَالَ لِرَجُلٍ مِمَّنْ يُدْعَى بِالْإِسْلَامِ هَذَا مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَلَمَّا حَضَرْنَا الْقِتَالَ قَاتَلَ الرَّجُلُ قِتَالًا شَدِيدًا فَأَصَابَتْهُ جِرَاحَةٌ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ الرَّجُلُ الَّذِي قُلْتَ لَهُ آنِفًا إِنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَإِنَّهُ قَاتَلَ الْيَوْمَ قِتَالًا شَدِيدًا وَقَدْ مَاتَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى النَّارِ فَكَادَ بَعْضُ الْمُسْلِمِينَ أَنْ يَرْتَابَ فَبَيْنَمَا هُمْ عَلَى ذَلِكَ إِذْ قِيلَ إِنَّهُ لَمْ يَمُتْ وَلَكِنَّ بِهِ جِرَاحًا شَدِيدًا فَلَمَّا كَانَ مِنْ اللَّيْلِ لَمْ يَصْبِرْ عَلَى الْجِرَاحِ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَأُخْبِرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِذَلِكَ فَقَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنِّي عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ ثُمَّ أَمَرَ بِلَالًا فَنَادَى فِي النَّاسِ أَنَّهُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا نَفْسٌ مُسْلِمَةٌ وَأَنَّ اللَّهَ يُؤَيِّدُ هَذَا الدِّينَ بِالرَّجُلِ الْفَاجِرِ
Ва нижеда [МухӀамад бин РафигӀ] ва [ГӀабд бин ХӀумайд] кинабго бицана [ГӀабдурраззакъалдаса], [Ибн Рафияс] абуна, бицана [ГӀабдурраззакъица] нижеда бицана [Маъмар] [аз-Зухри] [Ибн ал-Мусайяб]гун [Абу ХӀурайуллагь] РагӀиллагьигун, абуна. гӀалайгьи васаллам рагъ гьабулеб бугин ХӀунайнида данде, цинги гьес бусурбанчилъун рикӀкӀунев чиясда абуна: «Гьев чи жужахӀалъул агьлуялда гьоркьов вуго», - ян. Ниж гьеб бакӀалда рукӀаго, нижеда вихьана гьев чи гьедигӀан захӀматго рагъулев, гьев захӀматго лъукъун вукӀин. Цинги цояс Расулуллагьасда хабар гьабуна: «Я Расулуллагь! Дуца цеве жужахӀалъул устар вугин абурав чи, жакъа гьедигӀан хӀалуцун рагъана ва хвана», - ян. Гьединлъидал аварагас абуна: «Гьев жужахӀалде ине вуго», - ян. Цо-цо бусурбабазул щаклъи буго. Циндаго цо чи вачӀун вуго лъазабизе гьев вагъун хвечӀин, амма захӀматго лъукъун вугилан. Гьеб сордоялъ, ругъуналъул унтиялъ сабру къотӀун, гьес живго чӀвана, гьединлъидал гьеб бицана Аллагьасул Расуласда. Расулуллагьица халат бахъинабуна такбир: «Аллагьу Акбар, дица нугӀлъи гьабула дун Аллагьасул лагъ ва гьесул авараг вукӀиналъе». Цинги Аллагьасул Расулас Билалида абун буго киназдаго лъазабеян -Аллагьасухъе кьураб рухӀ яги чи гурони, лъиданиги Алжаналде лъугьине гьечӀин. Ва Аллагьас гьеб дин цӀидасан щула гьабунин къуватав чиясдалъун''.
Hadith
Imam Muslim : 163
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْقَارِيُّ حَيٌّ مِنْ الْعَرَبِ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْتَقَى هُوَ وَالْمُشْرِكُونَ فَاقْتَتَلُوا فَلَمَّا مَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى عَسْكَرِهِ وَمَالَ الْآخَرُونَ إِلَى عَسْكَرِهِمْ وَفِي أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلٌ لَا يَدَعُ لَهُمْ شَاذَّةً إِلَّا اتَّبَعَهَا يَضْرِبُهَا بِسَيْفِهِ فَقَالُوا مَا أَجْزَأَ مِنَّا الْيَوْمَ أَحَدٌ كَمَا أَجْزَأَ فُلَانٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَا إِنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ أَنَا صَاحِبُهُ أَبَدًا قَالَ فَخَرَجَ مَعَهُ كُلَّمَا وَقَفَ وَقَفَ مَعَهُ وَإِذَا أَسْرَعَ أَسْرَعَ مَعَهُ قَالَ فَجُرِحَ الرَّجُلُ جُرْحًا شَدِيدًا فَاسْتَعْجَلَ الْمَوْتَ فَوَضَعَ نَصْلَ سَيْفِهِ بِالْأَرْضِ وَذُبَابَهُ بَيْنَ ثَدْيَيْهِ ثُمَّ تَحَامَلَ عَلَى سَيْفِهِ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَخَرَجَ الرَّجُلُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ قَالَ وَمَا ذَاكَ قَالَ الرَّجُلُ الَّذِي ذَكَرْتَ آنِفًا أَنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَأَعْظَمَ النَّاسُ ذَلِكَ فَقُلْتُ أَنَا لَكُمْ بِهِ فَخَرَجْتُ فِي طَلَبِهِ حَتَّى جُرِحَ جُرْحًا شَدِيدًا فَاسْتَعْجَلَ الْمَوْتَ فَوَضَعَ نَصْلَ سَيْفِهِ بِالْأَرْضِ وَذُبَابَهُ بَيْنَ ثَدْيَيْهِ ثُمَّ تَحَامَلَ عَلَيْهِ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ ذَلِكَ إِنَّ الرَّجُلَ لِيَعْمَلُ عَمَلَ أَهْلِ الْجَنَّةِ فِيمَا يَبْدُو لِلنَّاسِ وَهُوَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ وَإِنَّ الرَّجُلَ لِيَعْمَلُ عَمَلَ أَهْلِ النَّارِ فِيمَا يَبْدُو لِلنَّاسِ وَهُوَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ
Нижеда бицун букӀана [Къутайба бин СагӀидица] нижеда бицун букӀана [Якъуб] - ай Ибн ГӀабдуррахӀман ал-Къари - - ГӀарабиялда бугеб росдал цӀар - [Абу ХӀазим] [Сахал бин СагӀид ас-Саидидасан] [Сахал бин СагӀид ас-Саидица] бицун букӀанин Аллагьасул Расул саллаллагьу гӀалайгьи васалам со. Аллагьасул Расул бусурбабазул аскаралде тӀадвуссараб мехалъ, капурзаби жидерго боязде тӀадруссараб мехалъ, Аварагасул асхӀабзабазда гьоркьоса саллаллагьу гӀалайгьи васаллам цо чи вукӀана тушман аскӀоса виччаларев. Гьев тушманасда хадуб лъугьун, жиндирго хвалченгун тӀаде кӀанцӀула. Аварагасул цогидав гьудулалъ абуна: «Жакъа нилъеда гьоркьор гьечӀо унго-унголъунги разиял гӀадамал, фала-фала гӀадин», - ян. Расулуллагь саллаллагьу гӀалайгьи васаллам хадувги абуна: «Лъай! Гьев ккола жужахӀалъул экспертазул классалде гъорлъе унев чи. Бусурбабазда гьоркьоса цо чияс абуна: «Дун гьесда хадуб кидаго вукӀина», - ян. СахӀл бин СагӀадица нахъеги абуна: «Гьев чи къватӀиве вахъун вуго фала-фалагун цадахъ, рагъулаго фала-фала лъалхъани гьевги чӀола, фала-фала хехго хьвадулеб мехалъ, гьевги гьединго хехго хьвадула». Гьев чияс абуна: «Фуланил захӀматал ругънал руго. Жиндирго унти хӀехьезе кӀолеб гьечӀолъиялъ, гьесие бокьун букӀана гьебсагӀатго хвезе, гьединлъидал гьес хвалчадул хъирим ракьалда лъун, живго кьабун вуго. Гьев чи къватӀиве вахъана Аллагьасул Расуласда дандчӀвазе ва абуна: «Дица нугӀлъи гьабула мун, МухӀамад, Аллагьасул авараг вукӀиналъе», - ян. Аварагас гьикъана: «Дуда щиб бугеб? - Гьев чияс абуна: «Дуца жужахӀалъул эксперт абулев чи, гӀемерисел гӀадамал гьелда дандечӀун ругеб мехалъ, гьединлъидал дица дуе нугӀлъи гьабула, я Аллагьасул Расул, гьадинаб-гьадинаб жоялъул хӀакъалъулъ, дун гьесда хадуб къватӀиве вахъун вукӀана тӀубараб рагъул заманалда жаниб, гьев захӀматго лъукъун вукӀин лъазегӀан, гьесие бокьун букӀана хехго хвезе, цинги гьес жиндирго хвалчабазул хъарщи ракьалда лъун букӀана ва гьес жиндирго хвалчадул хъарщи ракьалда лъун букӀана ва живго живго чӀвазегӀан'. Гьединлъидал Аллагьасул Аварагас (с.т.гӀ.в.) абуна: «ХӀакълъунго, руго гӀадамал, жужахӀалъул махщелчи вугониги, гӀадамазул беразда цебе Зобалазда вугев махщелчияс гьабулеб гӀамал гӀадал гӀамалал гьарулел». Гьединго руго гӀадамазул беразда цебе жужахӀалъул махщелчиясул гӀамалаздалъун лъикӀал ишал гьарулел бихьиназулги, гьев Алжаналъул махщелчи вугониги''.
Hadith
Imam Muslim : 164
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا الزُّبَيْرِيُّ وَهُوَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ قَالَ سَمِعْتُ الْحَسَنَ يَقُولُا إِنَّ رَجُلًا مِمَّنْ كَانَ قَبْلَكُمْ خَرَجَتْ بِهِ قُرْحَةٌ فَلَمَّا آذَتْهُ انْتَزَعَ سَهْمًا مِنْ كِنَانَتِهِ فَنَكَأَهَا فَلَمْ يَرْقَأْ الدَّمُ حَتَّى مَاتَ قَالَ رَبُّكُمْ قَدْ حَرَّمْتُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ ثُمَّ مَدَّ يَدَهُ إِلَى الْمَسْجِدِ فَقَالَ إِي وَاللَّهِ لَقَدْ حَدَّثَنِي بِهَذَا الْحَدِيثِ جُنْدَبٌ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْمَسْجِدِ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ سَمِعْتُ الْحَسَنَ يَقُولُ حَدَّثَنَا جُنْدَبُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْبَجَلِيُّ فِي هَذَا الْمَسْجِدِ فَمَا نَسِينَا وَمَا نَخْشَى أَنْ يَكُونَ جُنْدَبٌ كَذَبَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ بِرَجُلٍ فِيمَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ خُرَاجٌ فَذَكَرَ نَحْوَهُ
Бицен гьабуна нижеда [МухӀамад бин Рафияс] бицана нижеда [аз-Зубайрида] - ай МухӀамад бин ГӀабдуллагь бин аз-Зубайрида - бицана нижеда [Сайбанида] гьес абуна, дида рагӀана [ал-ХӀасаница] абулеб: «ХӀакъикъаталдаги, нужеда цеве вукӀана цо чи, гьесул букӀана гной къватӀибе бачӀунеб, ва гьесдасан суффер а розеткаялда, цинги гьес гьесул тӀом бахъана, хвезегӀан чӀечӀого би чвахизегӀан. Дур Раббица абуна: «Дица гьесие зобал гьукъун руго», - ян. Цинги ХӀасаница мажгиталдехун квер борхана ва абуна: «Аллагьасдалъун, [Жундубица] нижее бицана гьаб хӀадис Аварагасул саллаллагьу гӀалайгьи васаллам гьаб мажгиталда», - ян. Ва нижеда бицун букӀана [МухӀамад бин Абу Бакр ал-Мукъаддами] нижеда бицун букӀана [Вахаб бин Джаририца] нижеда бицун букӀана [дир инсуда] гьес абуна, дида рагӀана [ал-ХӀасаница] абулеб, бицун букӀана нижеда [Джундуб бин ГӀабдуллагь ал-Бажали] гьаб мажгиталда, гьединлъидал кӀочонге ва жундуллагьалъул рахӀмуялъул лагълъи гьабуге. гӀалайгьи васаллам. Жундубица абуна Расулуллагь шаллагьу гӀалайгьи васалламица абунин: «Дуда цеве вукӀарав чиясда тӀад бухӀана...цинги гьес гьединаб хӀадис рехсана», - ян.
Hadith
Imam Muslim : 165
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ قَالَ حَدَّثَنِي سِمَاكٌ الْحَنَفِيُّ أَبُو زُمَيْلٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ خَيْبَرَ أَقْبَلَ نَفَرٌ مِنْ صَحَابَةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا فُلَانٌ شَهِيدٌ فُلَانٌ شَهِيدٌ حَتَّى مَرُّوا عَلَى رَجُلٍ فَقَالُوا فُلَانٌ شَهِيدٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَلَّا إِنِّي رَأَيْتُهُ فِي النَّارِ فِي بُرْدَةٍ غَلَّهَا أَوْ عَبَاءَةٍ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ اذْهَبْ فَنَادِ فِي النَّاسِ أَنَّهُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا الْمُؤْمِنُونَ قَالَ فَخَرَجْتُ فَنَادَيْتُ أَلَا إِنَّهُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا الْمُؤْمِنُونَ
Бицун бугищ нижеда [Зугьайр бин Харбица] бицун бугищ нижеда [ХӀасим бин ал-Къасимица] бицун бугила нижеда [Икрима бин Аммарица] гьес абуна, бицун бугила [Симак ал-Ханафи Абу Зумаилица] гьес абуна, бицун бугила [ГӀабдуллагь бин ГӀаббасица] гьес абуна, нижеда бицана [ГӀумар бин аль-К цо къадар асхӀабзабаз аскӀоре рачӀана аварагасда аскӀоре: «Фалан шагьидлъана, фалан шагьидлъана» абун, цо чиясда аскӀоса ун, «Фалан шагьидлъана» ян абизегӀан. Гьединлъидал Расулуллагь саллаллагьу гӀалайгьи васалламица абуна: «Гьедин гьечӀо, хӀакъикъаталдаги дида гьев жужахӀалда вихьана гьес -бикьизегӀан босараб ретӀелалда яги ретӀелалда жанив». Цинги Расулуллагь саллаллагьу гӀалайгьи васалламица нахъеги абуна: «Я Ибн ал-Хаттхаб, мун ун гӀадамазда абе, иман лъурал гурони, зобалазде лъиданиги лъугьине гьечӀин», - ян. Гьединлъидал ГӀумарица абуна: «Дун ахӀдолаго къватӀиве вахъана: «Дуда лъай, муъминчи гурони, зобалазде лъиданиги лъугьунареблъи», - ян.
Hadith
Imam Muslim : 166
حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ وَهْبٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ ثَوْرِ بْنِ زَيْدٍ الدُّؤَلِيِّ عَنْ سَالِمٍ أَبِي الْغَيْثِ مَوْلَى ابْنِ مُطِيعٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَهَذَا حَدِيثُهُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ ثَوْرٍ عَنْ أَبِي الْغَيْثِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ خَرَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى خَيْبَرَ فَفَتَحَ اللَّهُ عَلَيْنَا فَلَمْ نَغْنَمْ ذَهَبًا وَلَا وَرِقًا غَنِمْنَا الْمَتَاعَ وَالطَّعَامَ وَالثِّيَابَ ثُمَّ انْطَلَقْنَا إِلَى الْوَادِي وَمَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَبْدٌ لَهُ وَهَبَهُ لَهُ رَجُلٌ مِنْ جُذَامَ يُدْعَى رِفَاعَةَ بْنَ زَيْدٍ مِنْ بَنِي الضُّبَيْبِ فَلَمَّا نَزَلْنَا الْوَادِي قَامَ عَبْدُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَحُلُّ رَحْلَهُ فَرُمِيَ بِسَهْمٍ فَكَانَ فِيهِ حَتْفُهُ فَقُلْنَا هَنِيئًا لَهُ الشَّهَادَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَلَّا وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ إِنَّ الشَّمْلَةَ لَتَلْتَهِبُ عَلَيْهِ نَارًا أَخَذَهَا مِنْ الْغَنَائِمِ يَوْمَ خَيْبَرَ لَمْ تُصِبْهَا الْمَقَاسِمُ قَالَ فَفَزِعَ النَّاسُ فَجَاءَ رَجُلٌ بِشِرَاكٍ أَوْ شِرَاكَيْنِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَصَبْتُ يَوْمَ خَيْبَرَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شِرَاكٌ مِنْ نَارٍ أَوْ شِرَاكَانِ مِنْ نَارٍ
Бицен гьабуна нилъеда [Абу ат-ТӀагьирида] гьес абуна, бицана нилъеда [Ибну Вагьабица] [Малик бин Анасидасан] [Цаур бин Заид ад-Дуалидаса] [Салим Абу ал-ГӀайцидасан] Ибн МутӀигӀил вукӀарав лагъасдасан, [Абу ХӀурайрадасан]. -цогидаб риваяталда рехсон букӀана- Ва нижеда бицун букӀана [Къутайба бин СагӀидида] ва гьеб ккола хӀадис, бицун букӀана нижеда [ГӀабдул ГӀазизида] -ай Ибн МухӀаммадида- [Цауралдаса] [Абу ал-Гъайтсалдаса] [Абу ХӀурайрахалдаса] гьес абуна: «В день мы выходим с Хайламалайем мы Аллагьас нилъее бергьенлъи кьуна, амма гъанима – рагъул гъанимат – меседил яги гӀарцул къагӀидаялда гуреб, нилъее щвараб букӀана мал-мулк, квен-тӀех, ретӀел-хьит. Цинги ниж цо кьурулъехун лъугьана. Ва Расулуллагь шаллаллагьу гӀалайгьи васаллам доб мехалъ жиндирго лагъгун цадахъ сайгъатлъун кьуна Джудзамалдаса чияс, гӀадатияб къагӀидаялъ Адл-Длубайб къавмалдаса РифагӀа бин Заид абун цӀар лъурав чияс. Ниж кьурулъе щведал, Расулуллагьасул лагъ вахъана жиндирго седлоялъул рачел рагьизе. Амма циндаго гьесда стрела кьвагьун, гьениб хвел дандчӀвана. Нижеца абуна: «Нижеца гьесда баркула, я Аллагьасул Расул, шагьидлъи», - ян. Амма Расулуллагь шаллаллагьу гӀалайгьи васалламица гьелъул бакӀалда абуна: «ГьечӀо, МухӀамадил рухӀ жиндир кодоб бугев чиясдалъун, хӀакъикъаталдаги гьев жужахӀалъул цӀаялъ кваназе вуго, гьеб бикьилалде цебе гьес босараб Хайбаралъул рагъул гъанимаялдаса юргъан сабаблъун». Абу ХӀурайтица абуна: «Халкъ биххун ана», - ян. Гьелдаса хадуб цо чи вачӀана цо-кӀиго гъуд сандалазул рачелги босун ва абуна: «Я Аллагьасул Расул, дие гьаб щвана Хайбаралъул рагъул заманалда», - ян. Гьединлъидал Чапарас абуна: «ЖужахӀалъул цӀаялдаса сандалазул рачелалъул цо гъуд яги жужахӀалъул цӀаялдаса сандалазул рачелалъул кӀиго гъуд» абун.
Hadith
Imam Muslim : 167
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ سُلَيْمَانَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ حَجَّاجٍ الصَّوَّافِ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ أَنَّ الطُّفَيْلَ بْنَ عَمْرٍو الدَّوْسِيَّ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ لَكَ فِي حِصْنٍ حَصِينٍ وَمَنْعَةٍ قَالَ حِصْنٌ كَانَ لِدَوْسٍ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَبَى ذَلِكَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلَّذِي ذَخَرَ اللَّهُ لِلْأَنْصَارِ فَلَمَّا هَاجَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمَدِينَةِ هَاجَرَ إِلَيْهِ الطُّفَيْلُ بْنُ عَمْرٍو وَهَاجَرَ مَعَهُ رَجُلٌ مِنْ قَوْمِهِ فَاجْتَوَوْا الْمَدِينَةَ فَمَرِضَ فَجَزِعَ فَأَخَذَ مَشَاقِصَ لَهُ فَقَطَعَ بِهَا بَرَاجِمَهُ فَشَخَبَتْ يَدَاهُ حَتَّى مَاتَ فَرَآهُ الطُّفَيْلُ بْنُ عَمْرٍو فِي مَنَامِهِ فَرَآهُ وَهَيْئَتُهُ حَسَنَةٌ وَرَآهُ مُغَطِّيًا يَدَيْهِ فَقَالَ لَهُ مَا صَنَعَ بِكَ رَبُّكَ فَقَالَ غَفَرَ لِي بِهِجْرَتِي إِلَى نَبِيِّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَا لِي أَرَاكَ مُغَطِّيًا يَدَيْكَ قَالَ قِيلَ لِي لَنْ نُصْلِحَ مِنْكَ مَا أَفْسَدْتَ فَقَصَّهَا الطُّفَيْلُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّهُمَّ وَلِيَدَيْهِ فَاغْفِرْ
Бицана нижеда [Абу Бакр бин Абу Сайбаца] ва [ИсхӀакъ бин Ибрагьимица] гьел киналго [Сулайманидаса], [Абу Бакарица] абуна, бицана нижеда [Сулайман бин Харбица] нижеда [ХӀаммад бин Заидица] [ХӀаджаж аш-Шаввафида] [ХӀаджаж аш-Шаввафида] [АбуЗуфаилалдаса] [АбуЗуфайлидаса] Амру Ад Дауси вачӀана аварагасухъе саллаллагьу гӀалайгьи васаллам абулаго: «Я Аллагьасул Расул, дуе бокьун бугищ мун цӀунизе кӀолеб щулияб хъалаялда жаниб гӀумру гьабизе?» Хабарчияс абуна: «ЖахӀилиялъул заманалда хъала букӀана Даус халкъалъул», - ян. Амма Расулуллагь шааллагьу гӀалайгьи васаллагьица инкар гьабуна, щай гурелъул гьес ансаразул халкъалъе Аллагьас рагӀи кьураб жо тӀаса бищана. Авараг саллаллагьу гӀалайгьи ва саллам Мадинаялде гьижра гьабулеб мехалъ, Абу Туфайл бин ГӀамруги гьижра гьабуна жиндирго къавмалдаса цо чигун цадахъ. Амма Абу Туфаилил гьудул Мадинаялъул -климат- хӀехьезе кӀвечӀого унтун вуго, хадуб гьес ножицаги босун килщазул накӀкӀал къотӀун руго кверал бидуца рацӀцӀинегӀан, гьев хванацин. Амма макьилъ Абу ТӀуфаилида вихьана гьев чи цӀакъ лъикӀаб хӀалалда, гьес квералги рахчун рукӀаго. Цинги АбуТӀуфалица гьев чиясда гьикъана: «Дур аллагьас дуе гьабураб щиб? — Гьев чияс жаваб кьуна: «Дица Жиндихъе, Аварагасде саллаллагьу гӀалайгьи васаллам гьабураб гьижра сабаблъун дида тӀаса лъугьана», - ян. Цинги АбуТуфаилица нахъеги гьикъана: «Амма щай дида мун кверал рахчулев вихьулев? — Гьев чияс жаваб кьуна: «Дида абун букӀана дуца биххизабураб жо нижеца къачӀазе гьечӀин». Абу Туфаилица хадуб макьу бицана Расулуллагьасда, Расулуллагьас хадуб абуна: «Я Аллагь, тӀаса лъугьа гьесул квераздаса», - ян.
Hadith
Imam Muslim : 168
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ وَأَبُو عَلْقَمَةَ الْفَرْوِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ سُلَيْمٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلْمَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ يَبْعَثُ رِيحًا مِنْ الْيَمَنِ أَلْيَنَ مِنْ الْحَرِيرِ فَلَا تَدَعُ أَحَدًا فِي قَلْبِهِ قَالَ أَبُو عَلْقَمَةَ مِثْقَالُ حَبَّةٍ و قَالَ عَبْدُ الْعَزِيزِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ مِنْ إِيمَانٍ إِلَّا قَبَضَتْهُ
Бицун буго нилъеда [АхӀмад бин ГӀабдахӀ ад-Длаббица] бицун бугила [ГӀабдул ГӀазиз бин МухӀамадица] ва [Абу Алкъама ал-Фарвияс] кӀиязго абуна, бицун бугила нилъеда [Шафван бин Сулаймида] [ГӀабдуллагь бин Салманида] [жиндирго инсуда] [Абу ХӀурайллагьица абуна]. «ХӀакъикъаталдаги Аллагьас Йеменалъул рахъалдасан цӀакъ тӀеренав, силк гӀадин тӀеренав гьури кьабизе вуго, гьесда рекӀелъ -Абу Алкъамаца абуна- цӀолбол къвакӀи бугев чи камизе гьечӀо, -ГӀабдул ГӀазизица абулеб мехалъ; горчицаялъул мугьалъул къинлъицин - иманалдаса, Аллагьас гьев хвезавичӀони'.
Hadith
Imam Muslim : 169
حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَقُتَيْبَةُ وَابْنُ حُجْرٍ جَمِيعًا عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ جَعْفَرٍ قَالَ ابْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ قَالَ أَخْبَرَنِي الْعَلَاءُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بَادِرُوا بِالْأَعْمَالِ فِتَنًا كَقِطَعِ اللَّيْلِ الْمُظْلِمِ يُصْبِحُ الرَّجُلُ مُؤْمِنًا وَيُمْسِي كَافِرًا أَوْ يُمْسِي مُؤْمِنًا وَيُصْبِحُ كَافِرًا يَبِيعُ دِينَهُ بِعَرَضٍ مِنْ الدُّنْيَا
Бицен гьабуна нилъеда [ЯхӀя бин Айюбида] ва [Къутайбада] ва [Ибн ХӀужрида] киназго гьезул [ИсмагӀил бин ЖагӀфаридасан] абуна [Ибну Аюбица] нилъеда [ИсмагӀилида] гьес абуна, дида [ал-Алаъ] [жиндирго инсудасан] [Абу ХӀурайхӀиллагьудида] Аллагьас абуна: бугьтан чӀегӀераб сордо гӀадин бачӀиналде цебе гьабулеб гӀамал. Радал бихьинчи вуго муъминчи, цинги къадеялда капурлъула. Къаде мехалъ бихьинчи муъминлъун вуго, хадуб радал капурлъун вуго. Дунялалъул лазат-кепалъе гӀоло бичун ана гьес жиндирго дин».
Hadith
Imam Muslim : 170
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّهُ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَرْفَعُوا أَصْوَاتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِّ } إِلَى آخِرِ الْآيَةِ جَلَسَ ثَابِتُ بْنُ قَيْسٍ فِي بَيْتِهِ وَقَالَ أَنَا مِنْ أَهْلِ النَّارِ وَاحْتَبَسَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَعْدَ بْنَ مُعَاذٍ فَقَالَ يَا أَبَا عَمْرٍو مَا شَأْنُ ثَابِتٍ اشْتَكَى قَالَ سَعْدٌ إِنَّهُ لَجَارِي وَمَا عَلِمْتُ لَهُ بِشَكْوَى قَالَ فَأَتَاهُ سَعْدٌ فَذَكَرَ لَهُ قَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ ثَابِتٌ أُنْزِلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ وَلَقَدْ عَلِمْتُمْ أَنِّي مِنْ أَرْفَعِكُمْ صَوْتًا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَنَا مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَذَكَرَ ذَلِكَ سَعْدٌ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَلْ هُوَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ و حَدَّثَنَا قَطَنُ بْنُ نُسَيْرٍ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ كَانَ ثَابِتُ بْنُ قَيْسِ بْنِ شَمَّاسٍ خَطِيبَ الْأَنْصَارِ فَلَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ بِنَحْوِ حَدِيثِ حَمَّادٍ وَلَيْسَ فِي حَدِيثِهِ ذِكْرُ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ و حَدَّثَنِيهِ أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ صَخْرٍ الدَّارِمِيُّ حَدَّثَنَا حَبَّانُ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ { لَا تَرْفَعُوا أَصْوَاتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِّ } وَلَمْ يَذْكُرْ سَعْدَ بْنَ مُعَاذٍ فِي الْحَدِيثِ و حَدَّثَنَا هُرَيْمُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى الْأَسَدِيُّ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَذْكُرُ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ وَلَمْ يَذْكُرْ سَعْدَ بْنَ مُعَاذٍ وَزَادَ فَكُنَّا نَرَاهُ يَمْشِي بَيْنَ أَظْهُرِنَا رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ
Нилъеда бицана [Абу Бакр бин Абу Сайбаца] бицана [Аль ХӀасан бин Мусаца] нилъеда [ХӀаммад бин Саламатица] [Сабит Аль Бунаниялдаса] [Анас бин Маликидаса] бицана гьес абун букӀанин: «Гьаб аят рещтӀараб мехалъ: «Я нуж, иман лъурал, нужерго гьаракь борхизабуге -Q-ялъул гьаракь тӀадехун». Ал ХӀужурат: 2- аят лъугӀизегӀан Сабит бин Къайсица жиндирго рокъов гӀодов чӀун вукӀана ва гьес абуна: «Дун вуго жужахӀалъул агьлуялдаса! Ва гьев кидаго аварагасдаса рикӀкӀалъулаан, саллаллагьу гӀалайгьи васаллам аварагас СагӀад бин МугӀазида гьеб суал гьикъизегӀан. Гьес гьикъана: «Я Абу Амру, Сабитил хӀал кин бугеб? Гьев унтун вугищ? — СагӀидица жаваб кьуна: «Гьесул хӀал кидаго гӀадин бугин, дида гьев унтун вугин абураб хабар рагӀичӀо», - ян. Анасица абуна: «Цинги СагӀид гьесухъе щвана ва гьесда бицана Расулуллагьилгун букӀараб гара-чӀвариялъул хӀакъалъулъ», - ян. Сабитица абуна: «Гьаб аят рещтӀана, нужеда киназдаго лъалеб букӀаго, дун бищунго кӀудияб гьаракь бугев чи вукӀин, Аллагьасул Расуласул гьаракьалдасаги цӀикӀкӀун». Гьеб мехалъ дун вуго жужахӀалъул махщелчагӀазул цояв». Гьединлъидал СагӀдица гьеб бицана Расулуллагьасда. Аварагасги абуна: «Гьевцин вуго Зобалазул агьлуялъул цояв», - ян. Бицен гьабуна [КъатӀан бин Нусяирица] Бицен гьабуна [ЖагӀфар бин Сулайманица] [Цабит] бицана [Анас бин Маликица] гьес абуна: «Сабит бин Къаис вукӀана ансаразда гьоркьов ораторлъун, гьаб аят рещтӀараб мехалъ, ай ХӀаммадил хӀадисалда бугеб гӀадин. Амма хӀадисалда СагӀд бин МугӀазъ абураб цӀар рехсон гьечӀо. Ва нижеда бицун букӀана [АхӀмад бин СагӀид бин Шакр Ад-Дарими] нижеда бицун букӀана [ХӀаббаница] бицун букӀана [Сулиман Ибнул МугӀираца] [Сабиталдаса] [Анасдаса] гьес абуна: «Аят рещтӀараб мехалъ -... дурго гьаракь борхизабуге бихьиназул гьаракьалдаса цӀикӀкӀун - ва гьес аварагасул гьаракьалдаса цӀикӀкӀун гьаракь борхизабе - ва гьес аварагасул гьаракьалдаса цӀикӀкӀун гьаракь борхизабе - ва гьес аварагасул гьаракь гуреб». МуӀадз хӀадисалда жаниб. Ва нилъеда бицана [ХӀурайм бин ГӀабдул ГӀала ал Асадица] бицана [ал МутӀамир бин Суалиманица] гьес абуна: «Дида рагӀана [дир инсуда] [Сабитидасан] рехсей [Анасидасан] гьес абуна: «Гьеб аят рещтӀараб мехалъ гьес хӀадис бицана СагӀд бинил цӀар рехсечӀого». Цинги гьес тӀаде жубана: «Зобалазул халкъалдаса цо чи нилъеда гьоркьов хьвадулев вукӀана».
Hadith
Imam Muslim : 171
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ أُنَاسٌ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنُؤَاخَذُ بِمَا عَمِلْنَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ أَمَّا مَنْ أَحْسَنَ مِنْكُمْ فِي الْإِسْلَامِ فَلَا يُؤَاخَذُ بِهَا وَمَنْ أَسَاءَ أُخِذَ بِعَمَلِهِ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَالْإِسْلَامِ
Бицун бугищ нижеда [ГӀусман бин Абу Сяйбаца] нижеда бицун бугилан [Жаририда] [Мансуридасан] [Абу Ваилидасан] [ГӀабдуллагьидаса] гьес абуна: «Цояс гьикъана Расулуллагь саллаллагьу гӀалайгьи васаллам: «Я Расулуллагь! Нилъее тамихӀ гьабизе бугищ жагьилиялъул заманалда гьарурал ишазухъ?» Расулуллагь шаллагьу гӀалайгьи васалламица жаваб кьуна: «Исламияб заманалда нужер лъикӀлъи гьабурав чиясе жагьилиялъул заманалда гьабураб ишалъухъ тамихӀ гьабиларо», - ян. Амма лъица такъсир гьабуни, гьесие тамихӀ гьабизе бугила жагьилиялъул заманалдаги исламалъул заманалдаги гьабураб ишалъухъ».
Hadith
Imam Muslim : 172
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي وَوَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنُؤَاخَذُ بِمَا عَمِلْنَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ مَنْ أَحْسَنَ فِي الْإِسْلَامِ لَمْ يُؤَاخَذْ بِمَا عَمِلَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَمَنْ أَسَاءَ فِي الْإِسْلَامِ أُخِذَ بِالْأَوَّلِ وَالْآخِرِ حَدَّثَنَا مِنْجَابُ بْنُ الْحَارِثِ التَّمِيمِيُّ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ
Бицун буго нижеда [МухӀамад бин ГӀабдуллагь бин Нумаирица] нижеда [дир инсуда] ва [Вакиъида] бицун бугилан. -цогидаб риваяталда хъван букӀуна- Ва гьес нижеда абуна [Абу Бакр бин Абу Сяибаца] ва лафаж гьесул букӀанин, гьес нижеда [Вакиъ] [ал-Аъмасидаса] [Абу Ваил] [ГӀабдуллагьидаса] гьес абуна: «Нижеца гьикъана: «Я, Аллагьасул Расул, щай гурелъул нижер жагьилихӀ, ниж рукӀине ругищ ' Гьес жаваб кьуна: «Исламияб заманалда лъикӀлъи гьабурав чиясе жагьиллъиялъул заманалда гьарурал ишал сабаблъун тамихӀ гьабиларо, исламалъул заманалда квешал ишал гьарурал чагӀазе тамихӀ гьабила жагьиллъиялъул ва исламалъул заманалда гьарурал ишал сабаблъун» абун. Бицун букӀана нижеда [Минжаб бин ал-Хариц ат-Тамимица] бицун букӀана нижеда [ГӀали бин Муширица] [ал-Аъмасиялдаса] гьаб санадгун масала.
Hadith
Imam Muslim : 173
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى الْعَنَزِيُّ وَأَبُو مَعْنٍ الرَّقَاشِيُّ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ كُلُّهُمْ عَنْ أَبِي عَاصِمٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ يَعْنِي أَبَا عَاصِمٍ قَالَ أَخْبَرَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ ابْنِ شِمَاسَةَ الْمَهْرِيِّ قَالَ حَضَرْنَا عَمْرَو بْنَ الْعَاصِ وَهُوَ فِي سِيَاقَةِ الْمَوْتِ فَبَكَى طَوِيلًا وَحَوَّلَ وَجْهَهُ إِلَى الْجِدَارِ فَجَعَلَ ابْنُهُ يَقُولُ يَا أَبَتَاهُ أَمَا بَشَّرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِكَذَا أَمَا بَشَّرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِكَذَا قَالَ فَأَقْبَلَ بِوَجْهِهِ فَقَالَ إِنَّ أَفْضَلَ مَا نُعِدُّ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ إِنِّي كُنْتُ عَلَى أَطْبَاقٍ ثَلَاثٍ لَقَدْ رَأَيْتُنِي وَمَا أَحَدٌ أَشَدَّ بُغْضًا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنِّي وَلَا أَحَبَّ إِلَيَّ أَنْ أَكُونَ قَدْ اسْتَمْكَنْتُ مِنْهُ فَقَتَلْتُهُ فَلَوْ مُتُّ عَلَى تِلْكَ الْحَالِ لَكُنْتُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَلَمَّا جَعَلَ اللَّهُ الْإِسْلَامَ فِي قَلْبِي أَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ ابْسُطْ يَمِينَكَ فَلْأُبَايِعْكَ فَبَسَطَ يَمِينَهُ قَالَ فَقَبَضْتُ يَدِي قَالَ مَا لَكَ يَا عَمْرُو قَالَ قُلْتُ أَرَدْتُ أَنْ أَشْتَرِطَ قَالَ تَشْتَرِطُ بِمَاذَا قُلْتُ أَنْ يُغْفَرَ لِي قَالَ أَمَا عَلِمْتَ أَنَّ الْإِسْلَامَ يَهْدِمُ مَا كَانَ قَبْلَهُ وَأَنَّ الْهِجْرَةَ تَهْدِمُ مَا كَانَ قَبْلِهَا وَأَنَّ الْحَجَّ يَهْدِمُ مَا كَانَ قَبْلَهُ وَمَا كَانَ أَحَدٌ أَحَبَّ إِلَيَّ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا أَجَلَّ فِي عَيْنِي مِنْهُ وَمَا كُنْتُ أُطِيقُ أَنْ أَمْلَأَ عَيْنَيَّ مِنْهُ إِجْلَالًا لَهُ وَلَوْ سُئِلْتُ أَنْ أَصِفَهُ مَا أَطَقْتُ لِأَنِّي لَمْ أَكُنْ أَمْلَأُ عَيْنَيَّ مِنْهُ وَلَوْ مُتُّ عَلَى تِلْكَ الْحَالِ لَرَجَوْتُ أَنْ أَكُونَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ ثُمَّ وَلِينَا أَشْيَاءَ مَا أَدْرِي مَا حَالِي فِيهَا فَإِذَا أَنَا مُتُّ فَلَا تَصْحَبْنِي نَائِحَةٌ وَلَا نَارٌ فَإِذَا دَفَنْتُمُونِي فَشُنُّوا عَلَيَّ التُّرَابَ شَنًّا ثُمَّ أَقِيمُوا حَوْلَ قَبْرِي قَدْرَ مَا تُنْحَرُ جَزُورٌ وَيُقْسَمُ لَحْمُهَا حَتَّى أَسْتَأْنِسَ بِكُمْ وَأَنْظُرَ مَاذَا أُرَاجِعُ بِهِ رُسُلَ رَبِّي
Рассказал нам [Мухаммад бин ал-Муцанна аль-Анази] и [Абу Маън ар-Ракъаси] и [Исхакъ бин Маншур] все от [Абу Ашима] и лафаж принадлежит Ибн аль-Муцанна, сказал нам [адл-Длахак] - а именно сказал хехиму Абу А, гьес абуна, нижеда бицун бугин [Язид бин Абу ХӀабибица] [Ибн Шиймасах ал-Махридасан] гьес абуна: «Ниж гӀахьаллъана [Амру бин ал-Аш], гьес хварав чи чурулев вукӀаго, цинги гьев гӀемераб мехалъ гӀодулаан ва гьумер къададехун буссинабуна, цинги гьесул васас байбихьана абизе: «Я дир фамиллагьу дихӀиллагьугьал нужее лъикӀаб хабар доб къагӀидаялъ, Расулуллагь шаллаллагьу гӀалайгьи васаллам нужее доб къагӀидаялъ хабар кьечӀищ'. Хабарчияс абуна: «Гьединлъидал гьес жиндирго гьурмадехун вуссун абуна: «ХӀакъикъаталдаги нилъеца рикӀкӀунеб бищунго кӀвар бугеб жо ккола Аллагь гурони цоги аллагь гьечӀолъиялъул нугӀлъи – гӀибадат гьабизе мустахӀикъав – ва МухӀамад Аллагьасул авараг вукӀиналъул, хӀакъикъаталдаги дун лъабго хӀалалда вуго; Дида дунго вихьана, амма дидаса цӀикӀкӀун Расулуллагь саллаллагьу гӀалайгьи васаллам рихарав чи гьечӀо, гьесда аскӀов вукӀине бокьилаан дие, гьев чӀвазе рес букӀине, дун гьеб хӀалалда хвани дун чӀванкъотӀун жужахӀалъул агьлуялда гьоркьов вукӀина. Аллагьас дир рекӀелъ ислам гьабураб мехалъ, дун Аллагьасул Аварагасухъе ана ва дица абуна: «Кваранаб квер битӀе, цинги дица дуе байгӀат гьабила», - ян, гьес кваранаб квер битӀана», - ян. Амру бин ал Ашица абуна: «Цинги дица квер ккуна», - ян. Гьес гьикъана: — Щиб дуе ккараб, Амру? — Дица жаваб кьуна: «Дие бокьун бугин шартӀал кьезе». Гьес абуна: «Кинал шартӀал дуца гьарулел ругел? — Дица жаваб кьуна: «Дун тӀаса лъугьиналъул шартӀалда». Гьес абуна: «Дуда лъаларищ исламалъ цересел мунагьал чурун рукӀин, гьижраялъги цересел мунагьал чурулел рукӀин, хӀежалъги цересел мунагьал чурулел рукӀин». Ва дие Расулуллагь шаллагьу гӀалайгьи васалламалдаса цӀикӀкӀун вокьулев чи гьечӀо, гьесдаса дир беразда роцӀараб чиги гьечӀо, гьесдаса дирго берал -щибго жоялъ- цӀезаризе дида кӀоларо гьесул кӀодолъи сабаблъун, гьесул сипат гьабизе дида тӀадкъан букӀарабани, дида ракӀчӀун кӀвелароан, щай гурелъул дица гьесул берал дирго бераздалъун цӀун гьечӀо. Ва дун гьеб хӀалалда хвани, дир хьул букӀина чӀванкъотӀун зобалазул гӀадамазул цоявлъун вукӀине. Цинги ниж ана дун кинаб хӀалалда вугевали лъалареб жоялдасан, гьединлъидал дун хвани, цинги гӀодулей йикӀарай цониги чӀужугӀадан дида цадахъ йикӀинароан, цӀацин ккелароан. Дуца дун вукъулеб мехалъ, дида тӀад ракь тӀун, цинги дир хабада сверухъ хӀама хъвараб ва гьан бикьараб бакӀалдаса гӀага-шагарго манзилалда чӀа, дида мун рагӀизегӀан ва дир БетӀергьанасул чапарас щиб бачӀунебали бихьизегӀан.
Hadith
Imam Muslim : 174
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ مَيْمُونٍ وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ دِينَارٍ وَاللَّفْظُ لِإِبْرَاهِيمَ قَالَا حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يَعْلَى بْنُ مُسْلِمٍ أَنَّهُ سَمِعَ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ يُحَدِّثُ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ نَاسًا مِنْ أَهْلِ الشِّرْكِ قَتَلُوا فَأَكْثَرُوا وَزَنَوْا فَأَكْثَرُوا ثُمَّ أَتَوْا مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا إِنَّ الَّذِي تَقُولُ وَتَدْعُو لَحَسَنٌ وَلَوْ تُخْبِرُنَا أَنَّ لِمَا عَمِلْنَا كَفَّارَةً فَنَزَلَ { وَالَّذِينَ لَا يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ وَلَا يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ وَلَا يَزْنُونَ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ يَلْقَ أَثَامًا } وَنَزَلَ { يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ }
Бицен гьабуна нижеда [МухӀамад бин ХӀатим бин Маймун] ва [Ибрагьим бин Динар] ва лафаж Ибрагьимил бугин, кӀиязго абуна, бицана нижеда [ХӀаджаж] - ай Ибн МухӀамад - [Ибну Журайжалдаса] гьес абуна, дида бицана [Яъла бин ТеӀбаӀид] гьев [СаӀбаӀд] ГӀаббас] мушриказдаса гӀадамаз чӀвай-хъвей гьабулеб бугин, гьеб тӀибитӀун бугин, гьез зина гьабулеб бугин, гьеб тӀибитӀун бугин. Цинги гьел рачӀана МухӀамад аварагасухъе саллаллагьу гӀалайгьи васаллам ва абуна: «ХӀакъикъаталдаги, нужеца кидаго абулеб ва ахӀулеб жо лъикӀаб жо бугин, нужеца нижеда лъазабизе букӀарабани нижеца гьарурал квешал ишал тӀагӀинаризе бегьулин, гьеб мехалъ рещтӀана аят: «Ва те, кто не поклоняется другим богам вместе с Аллахом -гьезие гӀоло теулби къабул гьаве - битӀарал гӀиллабаздалъун, зина гьабуге, гьедин гьабурав чиясе, ракӀчӀун, гьесие -къисас- щвела жиндирго мунагьал чуризе-- ' -Qs. Аль Фуркъан: 68-. Цинги аят рещтӀана: «-Абе: «Я, жидерго гӀорхъодаса къватӀире унел Дир лагъзал, Аллагьасул рахӀматалдаса хьул къотӀуге-» -Къс. Аз Зумар: 53-.
Hadith
Imam Muslim : 175
حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرَأَيْتَ أُمُورًا كُنْتُ أَتَحَنَّثُ بِهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ هَلْ لِي فِيهَا مِنْ شَيْءٍ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْلَمْتَ عَلَى مَا أَسْلَفْتَ مِنْ خَيْرٍ وَالتَّحَنُّثُ التَّعَبُّدُ
Бицун бугищ нилъеда [Хармалагь бин ЯхӀяца] бицун бугищ нилъеда [Ибну Вагьабица] гьес абуна, бицун бугищ дида [Юнусида] [Ибн Шигьабида] гьес абуна, бицун бугищ дида [Урва бин аз-Зубайрида] [ХӀаким бин ХӀизамица] гьесда бицун букӀанин, гьес цо нухалъ нужеда гьикъана лъикӀлъиялъул хӀакъалъулъ Расулуллагьи саламалъул хӀакъалъулъ. дица гьабураб жо? жагьилиялъул заманалда гьабурабищ? Дие щибниги щвелищ?» Расулуллагь саллаллагьу гӀалайгьи васалламица жаваб кьуна: «Нуж исламалде лъугьана жеги жагьилал рукӀаго нужецаго босун бачӀараб жоялдалъун, я лъикӀал гӀамалаздалъун, яги таваутаздалъун -гӀибадаталдалъун-», - ян.
Hadith
Imam Muslim : 176
و حَدَّثَنَا حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ الْحُلْوَانِيُّ حَدَّثَنَا وَقَالَ عَبْدٌ حَدَّثَنِي يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْ رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ أُمُورًا كُنْتُ أَتَحَنَّثُ بِهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ مِنْ صَدَقَةٍ أَوْ عَتَاقَةٍ أَوْ صِلَةِ رَحِمٍ أَفِيهَا أَجْرٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْلَمْتَ عَلَى مَا أَسْلَفْتَ مِنْ خَيْرٍ
Ва нижеда бицана [ХӀасан ал-ХӀулванида] ва [ГӀабду бин ХӀумайдида], [ал-ХӀулванияс] абуна, нижеда бицана, ва [ГӀабдуца] абуна, дида бицана [Якъуб] - ай Ибн Ибрагьим бин СагӀадица - бицана нижеда [дир инсуда] [СалихӀидаса] [Ибн бин ШихӀалдидаса] байбихьун [Ибн абуна, Шигьалдиде] щвезегӀан. аз-Зубайрица] [ХӀаким бин ХӀизамица] жиндие бицун букӀиналъул, гьес Расулуллагьасда абун букӀиналъул: «Я Расулуллагь, щиб дуда кколеб чанго жоялъул, садакъаялъул къагӀидаялда, яги лагъзал эркен гьариялъул, яги гьудуллъиялъул къагӀидаялда, дица жагьилиялъул заманалда гьабураб? Гьесухъа дие кири щванищ?» Расулуллагь саллаллагьу гӀалайгьи васалламица жаваб кьуна: «Дуца ислам диналде лъугьана цебе дуца гьабураб лъикӀлъиялдалъун», - ян.
Hadith
Imam Muslim : 177
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَشْيَاءَ كُنْتُ أَفْعَلُهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ هِشَامٌ يَعْنِي أَتَبَرَّرُ بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْلَمْتَ عَلَى مَا أَسْلَفْتَ لَكَ مِنْ الْخَيْرِ قُلْتُ فَوَاللَّهِ لَا أَدَعُ شَيْئًا صَنَعْتُهُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ إِلَّا فَعَلْتُ فِي الْإِسْلَامِ مِثْلَهُ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ أَعْتَقَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ مِائَةَ رَقَبَةٍ وَحَمَلَ عَلَى مِائَةِ بَعِيرٍ ثُمَّ أَعْتَقَ فِي الْإِسْلَامِ مِائَةَ رَقَبَةٍ وَحَمَلَ عَلَى مِائَةِ بَعِيرٍ ثُمَّ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِهِمْ
Бицун бугищ нижеда [ИсхӀакъ бин Ибрагьимица] ва [ГӀабду бин ХӀумайдица] кӀиязго абуна, бицун бугила [ГӀабдурраззакъица] нижеда [Маъмарида] [аз-Зухриялдаса] гьаб санадгун бицун бугилан. -цогидаб риваяталда абулеб букӀана- Ва нижеда [ИсхӀакъ бин Ибрагьимица] бицун букӀанин [Абу МугӀавиятица] нижеда [ХӀисам бин Урваца] [жиндирго инсудасан] [ХӀаким бин ХӀизамидасан] бицун букӀанин гьес абуна, дица гьикъана: «Я Аллагьасул Расул, -щиб дуда ракӀалде кколеб духӀил периодалъул хӀакъалъулъ? рехсана, «дица гьабураб лъикӀлъи? ' цинги Расулуллагь саллаллагьу гӀалайгьи васаллямица жаваб кьуна: «Дуца ислам босана цебе дуца гьарурал лъикӀал ишазухъ балагьун», - ян. Дица хадуб абуна: «Валлагь, дица жагьиллъиялъул заманалда гьабураб лъикӀаб иш гьечӀо, исламалъул заманалда дицаги гьабураб гурони», - ян. Нилъеда бицунеб букӀана [Абу Бакр бин Абу Сяйбаца] нилъеда [ГӀабдулагь бин Нумайрица] [ХӀисам бин УрвахӀасдаса] [жиндирго инсудаса] бицунеб букӀана [ХӀаким бин ХӀизамица] нусго лагъ эркен гьавунин ва нусго хӀама садакъаде кьунин жагьиллъиялъул заманалда эркенаб гӀасруялъул заманалда, цинги нусго хӀама садакъаде. Цинги гьев ана аварагасухъе саллаллагьу гӀалайгьи васаллам...цинги гьезул хӀадисалда релълъараб жо рехсана'.
Hadith
Imam Muslim : 178
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ وَأَبُو مُعَاوِيَةَ وَوَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ { الَّذِينَ آمَنُوا وَلَمْ يَلْبِسُوا إِيمَانَهُمْ بِظُلْمٍ } شَقَّ ذَلِكَ عَلَى أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالُوا أَيُّنَا لَا يَظْلِمُ نَفْسَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْسَ هُوَ كَمَا تَظُنُّونَ إِنَّمَا هُوَ كَمَا قَالَ لُقْمَانُ لِابْنِهِ { يَا بُنَيَّ لَا تُشْرِكْ بِاللَّهِ إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ } حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَعَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ قَالَا أَخْبَرَنَا عِيسَى وَهُوَ ابْنُ يُونُسَ ح و حَدَّثَنَا مِنْجَابُ بْنُ الْحَارِثِ التَّمِيمِيُّ أَخْبَرَنَا ابْنُ مُسْهِرٍ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ كُلُّهُمْ عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ أَبُو كُرَيْبٍ قَالَ ابْنُ إِدْرِيسَ حَدَّثَنِيهِ أَوَّلًا أَبِي عَنْ أَبَانَ بْنِ تَغْلِبَ عَنْ الْأَعْمَشِ ثُمَّ سَمِعْتُهُ مِنْهُ
Бицана нижеда [Абу Бакр бин Абу Сайбаца] нижеда бицана [ГӀабдуллагь бин Идрис] ва [Абу МуӀавия] ва [Ваки] от [ал-Аъмаси] от [Ибрагьим] от [Алкъама] от [Абдуллагьа] гьес абуна: «Когда спустил аят верить с кто был мижут в- -Къс. Аль АнӀам: 82-, цинги асхӀабзабазда гьеб къварилъи ккана ва гьез абуна: «Я Аллагьасул Расул, нижеда гьоркьоса жиндиего зулму гьабичӀев чи! — Гьес жаваб кьуна: «Гьеб гуро дуца абулеб жо. Гьев вуго Лукъманица жиндирго васасда абухъе: «-Я дир вас, Аллагьасда ширк гьабуге. ХӀакъикъаталдаги ширк кӀудияб зулму ккола-'. -Къс. Лукъман: 13-. Бицен гьабуна нилъеда [ИсхӀакъ бин Ибрагьимица] ва [ГӀали бин Къасырамица] кӀиязго абуна, бицана нилъеда [ГӀисаца] ай -Ибн Юнусица-. -цогидаб риваяталда хъван букӀуна- Ва нижеда бицана [Минджаб бин ал-Хариц ат-Тамимица] нижеда лъазабуна [Ибну Муширица]. -цогидаб риваяталда абулеб букӀана- Ва нижеда бицун [Абу Курайбица] нижеда [Ибн Идрисица] кинабго бицун букӀанин [ал-Аъмасидасан] гьаб санадалдалъун, [Абу Курайбица] абуна, [Ибн Идрисица] абуна, дида гьеб бицун букӀанин тӀоцебесеб нухалъ [дир инсуца] гьесдаса [Абан бин Идрисица] [Абан бин Идрисица]
Hadith
Imam Muslim : 179
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مِنْهَالٍ الضَّرِيرُ وَأُمَيَّةُ بْنُ بِسْطَامَ الْعَيْشِيُّ وَاللَّفْظُ لِأُمَيَّةَ قَالَا حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا رَوْحٌ وَهُوَ ابْنُ الْقَاسِمِ عَنْ الْعَلَاءِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { لِلَّهِ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَإِنْ تُبْدُوا مَا فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحَاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ فَيَغْفِرُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيُعَذِّبُ مَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ } قَالَ فَاشْتَدَّ ذَلِكَ عَلَى أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ بَرَكُوا عَلَى الرُّكَبِ فَقَالُوا أَيْ رَسُولَ اللَّهِ كُلِّفْنَا مِنْ الْأَعْمَالِ مَا نُطِيقُ الصَّلَاةَ وَالصِّيَامَ وَالْجِهَادَ وَالصَّدَقَةَ وَقَدْ أُنْزِلَتْ عَلَيْكَ هَذِهِ الْآيَةُ وَلَا نُطِيقُهَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتُرِيدُونَ أَنْ تَقُولُوا كَمَا قَالَ أَهْلُ الْكِتَابَيْنِ مِنْ قَبْلِكُمْ سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا بَلْ قُولُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ قَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ فَلَمَّا اقْتَرَأَهَا الْقَوْمُ ذَلَّتْ بِهَا أَلْسِنَتُهُمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ فِي إِثْرِهَا { آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ وَقَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ } فَلَمَّا فَعَلُوا ذَلِكَ نَسَخَهَا اللَّهُ تَعَالَى فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا } قَالَ نَعَمْ { رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنَا } قَالَ نَعَمْ { رَبَّنَا وَلَا تُحَمِّلْنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهِ } قَالَ نَعَمْ { وَاعْفُ عَنَّا وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا أَنْتَ مَوْلَانَا فَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ } قَالَ نَعَمْ
Бицун бугищ дида [МухӀамад бин Минхал адл-Дларирида] ва [Умайя бин Бистам ал-Айсиялда] ва лафаж Умайиясул бугин, кӀиязго абуна, нижеда бицун бугин [Язид бин ЗурайӀ] нижеда бицун бугин [Раух] - ай Ибн ал-Къасимбуъ- от [гьесул] фараиялдаса [ал-А] абун. — Аллагьасул Расуласухъе саллаллагьу гӀалайгьи васаллам аят рещтӀараб мехалъ: «-Зобалаздаги ракьалдаги бугебщинаб жо Аллагьасул буго». Дуца дур рекӀелъ бугеб жо гьабуни яги дуца гьеб бахчани, Аллагьас дуда хӀакъикъаталдаги хӀисаб гьабила дур гӀамалалъул. Гьединлъидал Аллагьас жиндие бокьарасда тӀаса лъугьуна, жиндие бокьарасе тамихӀги гьабула; ва Аллагь вуго кинабго жоялда тӀад къудратав-' -Къс. ал-Бакъара: 284- ' Абу ХӀурайратица абуна: «Цинги гьеб иш Расулуллагьасул асхӀабзабазда тӀад захӀматаблъун бихьана, гьединлъидал гьел Расулуллагьухъе рачӀана ва автомобилалда тӀад салам кьуна, абуна: «Я Расулуллагь, нижее кьурал жал руго кӀал кквей, жигьад ва садакъа. ХӀакълъунго, гьаб аят духъе рещтӀана, нижеда гьеб гьабизе кӀолеб гьечӀо! Расулуллагь шаллаллагьу гӀалайгьи васалламица абуна: «Дуе бокьун бугищ абизе цебе тӀехьалъул агьлуялъ абухъе: «Нижеда рагӀана, ниж мутӀигӀлъана», амма абизе: «Нижеда рагӀана, ниж мутӀигӀлъана, ТӀаса лъугьа нижеда, нижер БетӀергьан, Духъе тӀадруссин буго», - ян. Гьез жаваб кьуна: «Нижеда рагӀана ва ниж мутӀигӀлъана, тӀаса лъугьа нижеда, я нижер БетӀергьан, Духъе тӀадруссин буго», - ян. ГӀадамаз гьеб цӀалараб мехалъ, гьезул рагӀаби гьелъие гӀодоре риччана, цинги Аллагьас хадуб загьир гьабуна: «-Расул иман лъуна жиндирго БетӀергьанасдасан жиндихъе рещтӀараб Къуръаналда, гьединго иман лъуралги». Киналго божула Аллагьасдаги, гьесул малаикзабаздаги, гьесул тӀахьаздаги, гьесул аварагзабаздаги. -Гьез абуна-: «Нижеца батӀалъи гьабуларо гьесул чапарзабазул цонигиясда гьоркьоб», гьез абуна: «Нижеда рагӀула ва ниж мутӀигӀлъула», - ян. -Гьез дугӀа гьабуна-, «ТӀаса лъугьа нижеда, я нижер БетӀергьан, Духъе тӀадруссинги бугин». -Къс. ал-Бакъара: 285-. Гьез гьедин гьабураб мехалъ, Аллагьас гьеб бацӀцӀана, хадуб рещтӀана: «-Аллагьас инсанасда тӀад лъоларо гьесул ресалда рекъон гурони. Гьесие кири щола - жинцаго хӀаракат бахъулеб лъикӀаб гӀамалалдаса ва тамихӀ щола - гьес гьабулеб квешлъиялдаса. -Гьез дугӀа гьабуна-: «Нилъер БетӀергьан, нижее тамихӀ гьабуге нижеда кӀочон батани яги нижеда гӀайиб ккани-» Аллагьас жаваб кьуна: «У». '-Я нижер Рабб, нижеда тӀад лъоге Дуца нижедаса цере рукӀаразда тӀад лъураб гӀадин кӀудияб къварилъи-' Аллагьас жаваб кьуна: «У». '-Я нижер Рабб, нижеда хӀехьезе кӀолареб жо хӀехьоге-' Аллагьас жаваб кьуна: «У». '-Гьарула нижеда тӀаса лъугьа; нижеда тӀаса лъугьа; Дуца нижеда гурхӀа. Мун вуго нижер Кумекчи, дуца нижее кумек гьабе капурзабазда данде». -Къс. ал-Бакъара: 286-. Аллагьас жаваб кьуна: «У», - ян.
Hadith
Imam Muslim : 180
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَاللَّفْظُ لِأَبِي بَكْرٍ قَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ آدَمَ بْنِ سُلَيْمَانَ مَوْلَى خَالِدٍ قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ يُحَدِّثُ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ { وَإِنْ تُبْدُوا مَا فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحَاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ } قَالَ دَخَلَ قُلُوبَهُمْ مِنْهَا شَيْءٌ لَمْ يَدْخُلْ قُلُوبَهُمْ مِنْ شَيْءٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُولُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا وَسَلَّمْنَا قَالَ فَأَلْقَى اللَّهُ الْإِيمَانَ فِي قُلُوبِهِمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى { لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا } قَالَ قَدْ فَعَلْتُ { رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنَا } قَالَ قَدْ فَعَلْتُ { وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا أَنْتَ مَوْلَانَا } قَالَ قَدْ فَعَلْتُ
Бицун бугищ нижеда [Абу Бакр бин Абу Сяйбаца] ва [Абу Курайбида] ва [ИсхӀакъ бин Ибрагьимида] ва лафаж Абу Бакарил бугин, абуна [ИсхӀакъица] нижеда бицун бугин, цоги кӀиго чияс абулеб мехалъ, нижеда бицун бугин [Вакиъ] [Суфьянидаса] [Адам бин Халимерица гьев Сулаймание], [СагӀид бин Жубайрица] бице [Ибн ГӀаббасидасан] гьес абуна: «Гьев аят рещтӀараб мехалъ: «-Дуца дур рекӀелъ бугеб жо гьабуни яги дуца гьеб бахчани, хӀакъикъаталдаги Аллагьас дуда цадахъ хӀисаб гьабила дур гӀамалазда хурхун-» -С. Албакъара: 284-. Ибн ГӀаббасица абуна: «Цинги гьесдасан гьезул ракӀазде лъугьана киданиги гьезул рекӀелъе дагьабниги лъугьинчӀеб пашманлъи». Гьединлъидал Аварагас саллаллагьу гӀалайгьи ва саллам абуна: «Абе: «Дида рагӀула ва дун мутӀигӀлъула ва дун мукӀурлъула», - ян. Ибну ГӀаббасица абуна: «Цинги Аллагьас гьезул ракӀазда иман лъуна, гьес хадуб аят рещтӀана: «-Аллагьас инсанасда тӀад лъоларо гьесул бажариялда рекъон гурони», - ян. Гьесие кири щола - жинцаго хӀаракат бахъулеб лъикӀаб гӀамалалдаса ва тамихӀ щола - гьес гьабулеб квешлъиялдаса. -Гьез дугӀа гьабуна-, Я нижер Рабб, нижеда кӀочон тани яги нижеда гӀайиб ккани, нижее тамихӀ гьабуге-' -Къс. Аль-Бакъара: 286-, Аллагьас абулеб буго: «ХӀакълъунго дица гьеб гьабуна», - ян. '-Я нижер Рабб, нижеда цере рукӀаразда тӀад лъураб гӀадин, нижеда тӀад лъоге кӀудияб къварилъи-' -Къс. Аль-Бакъара: 286-, Аллагьас абулеб буго: «Дица гьабуна», - ян. '-Я нижер Рабб, тӀаса лъугьа нижеда; нижеда тӀаса лъугьа; Дуца нижеда гурхӀа. Мун вуго нижер Кумекчи-' Аллагьас абула: «Дица гьеб гьабуна».
