Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadys
Hadys
Imam Muslim : 161
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ وَعَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ كُلُّهُمْ عَنْ عَبْدِ الصَّمَدِ بْنِ عَبْدِ الْوَارِثِ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ ثَابِتِ بْنِ الضَّحَّاكِ الْأَنْصَارِيِّ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ الثَّوْرِيِّ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ ثَابِتِ بْنِ الضَّحَّاكِ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ حَلَفَ بِمِلَّةٍ سِوَى الْإِسْلَامِ كَاذِبًا مُتَعَمِّدًا فَهْوَ كَمَا قَالَ وَمَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ بِشَيْءٍ عَذَّبَهُ اللَّهُ بِهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ هَذَا حَدِيثُ سُفْيَانَ وَأَمَّا شُعْبَةُ فَحَدِيثُهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ حَلَفَ بِمِلَّةٍ سِوَى الْإِسْلَامِ كَاذِبًا فَهْوَ كَمَا قَالَ وَمَنْ ذَبَحَ نَفْسَهُ بِشَيْءٍ ذُبِحَ بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ
Bize [Ishak bin Ibrahim], [Ishak bin Mansur] we [AbdulWarits bin Abd aş-Şamad] hemme zady gürrüň berdi, [Abd aş-Şamad bin Abd al-Warits], [Sýu'ba], [Eýýub], [Abu Kilaba], [Sabit bin adl-Dlahhak al-Ansary]. -başga bir rowaýatda şeýle diýilýär- We bize [Muhammed bin Rafi], [Abdurrazzak], [ats-Tsauri], [Halid al-Hadzza], [Abu Kilaba], [Sabit bin adl-Dlahhak] gürrüň berdi: "Pygamber sallallahu aleýhi wesellem şeýle diýdi: "Kim Yslamdan başga bir dine ýalan we bilkastlaýyn kasam etse, ol aýdyşy ýalydyr. Kim özüni bir gural bilen öldürse, Allatagala ony şol gural bilen dowzah dowzahynda azap berer". Bu [Sufýan] hadysydyr. [Sýuba] hadysyna gelende bolsa, Pygamberimiz sallallahu aleýhi wesellemiň şeýle diýendigi aýdylýar: "Kim yslamdan başga dine ýalan sözläp kasam etse, ol öz aýdany ýalydyr. Kim özüni bir saz guraly bilen öldürse, ol kyýamat güni şol saz guraly bilen öldüriler".
Hadys
Imam Muslim : 162
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ جَمِيعًا عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ قَالَ ابْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ ابْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ شَهِدْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حُنَيْنًا فَقَالَ لِرَجُلٍ مِمَّنْ يُدْعَى بِالْإِسْلَامِ هَذَا مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَلَمَّا حَضَرْنَا الْقِتَالَ قَاتَلَ الرَّجُلُ قِتَالًا شَدِيدًا فَأَصَابَتْهُ جِرَاحَةٌ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ الرَّجُلُ الَّذِي قُلْتَ لَهُ آنِفًا إِنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَإِنَّهُ قَاتَلَ الْيَوْمَ قِتَالًا شَدِيدًا وَقَدْ مَاتَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى النَّارِ فَكَادَ بَعْضُ الْمُسْلِمِينَ أَنْ يَرْتَابَ فَبَيْنَمَا هُمْ عَلَى ذَلِكَ إِذْ قِيلَ إِنَّهُ لَمْ يَمُتْ وَلَكِنَّ بِهِ جِرَاحًا شَدِيدًا فَلَمَّا كَانَ مِنْ اللَّيْلِ لَمْ يَصْبِرْ عَلَى الْجِرَاحِ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَأُخْبِرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِذَلِكَ فَقَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنِّي عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ ثُمَّ أَمَرَ بِلَالًا فَنَادَى فِي النَّاسِ أَنَّهُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا نَفْسٌ مُسْلِمَةٌ وَأَنَّ اللَّهَ يُؤَيِّدُ هَذَا الدِّينَ بِالرَّجُلِ الْفَاجِرِ
Şeýle hem bize [Muhammed bin Rafi] we [Abd bin Humeýd] [Abdurrazzak]-dan [Ibn Rafi] aýtdy, bize [Abdurrazzak] bize [Ma'mar]-dan [az-Zuhri]-den [Ibn al-Musaýab]-dan [Abu Hureýra] aýtdy. Ol şeýle diýdi: "Biz Resulallah aleýhi wesellem bilen bilelikde Huneýne garşy söweş alyp barýarys. Soňra ol musulman hökmünde ykrar edilen bir adama: "Bu adam dowzah ehlindendir" diýdi. Biz wakanyň bolan ýerinde ol adamyň şeýle agyr söweşýändigini gördük welin, ol agyr ýaralandy. Soňra kimdir biri Resulallah aleýhi wesellem-e: "Eý Resulallah! Öň dowzah ehlidigini aýdan adamyňyz şu gün şeýle güýçli söweşdi we öldi" diýdi. Soňra Allahyň Resuly (sallallahu aleýhi wesellem): "Ol dowzaha girer" diýdi. Musulmanlaryň käbiri şübhelenýärdi. Birden kimdir biri gelip, onuň söweşip ölmändigini, agyr ýaralanandygyny habar berdi. Şol gije ol ýaralarynyň agyrysyna çydap bilmedi, şonuň üçin öz janyna kast etdi we bu barada Allahyň Resulyna habar berildi. Allahyň Resuly tekbir aýtmagyny dowam etdirdi: "Allahu Ekber! Men Hudaýyň bendesi we Onuň Resulydygyma şaýatlyk edýärin". Soňra Allahyň Resuly Bilala hemmelere Allaha boýun bolan jandan ýa-da adamdan başga hiç kimiň Jennete girmejekdigini we Allanyň bu dini güýçli bir adam bilen güýçlendirendigini habar bermegi buýurdy.
Hadys
Imam Muslim : 163
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْقَارِيُّ حَيٌّ مِنْ الْعَرَبِ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْتَقَى هُوَ وَالْمُشْرِكُونَ فَاقْتَتَلُوا فَلَمَّا مَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى عَسْكَرِهِ وَمَالَ الْآخَرُونَ إِلَى عَسْكَرِهِمْ وَفِي أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلٌ لَا يَدَعُ لَهُمْ شَاذَّةً إِلَّا اتَّبَعَهَا يَضْرِبُهَا بِسَيْفِهِ فَقَالُوا مَا أَجْزَأَ مِنَّا الْيَوْمَ أَحَدٌ كَمَا أَجْزَأَ فُلَانٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَا إِنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ أَنَا صَاحِبُهُ أَبَدًا قَالَ فَخَرَجَ مَعَهُ كُلَّمَا وَقَفَ وَقَفَ مَعَهُ وَإِذَا أَسْرَعَ أَسْرَعَ مَعَهُ قَالَ فَجُرِحَ الرَّجُلُ جُرْحًا شَدِيدًا فَاسْتَعْجَلَ الْمَوْتَ فَوَضَعَ نَصْلَ سَيْفِهِ بِالْأَرْضِ وَذُبَابَهُ بَيْنَ ثَدْيَيْهِ ثُمَّ تَحَامَلَ عَلَى سَيْفِهِ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَخَرَجَ الرَّجُلُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ قَالَ وَمَا ذَاكَ قَالَ الرَّجُلُ الَّذِي ذَكَرْتَ آنِفًا أَنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَأَعْظَمَ النَّاسُ ذَلِكَ فَقُلْتُ أَنَا لَكُمْ بِهِ فَخَرَجْتُ فِي طَلَبِهِ حَتَّى جُرِحَ جُرْحًا شَدِيدًا فَاسْتَعْجَلَ الْمَوْتَ فَوَضَعَ نَصْلَ سَيْفِهِ بِالْأَرْضِ وَذُبَابَهُ بَيْنَ ثَدْيَيْهِ ثُمَّ تَحَامَلَ عَلَيْهِ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ ذَلِكَ إِنَّ الرَّجُلَ لِيَعْمَلُ عَمَلَ أَهْلِ الْجَنَّةِ فِيمَا يَبْدُو لِلنَّاسِ وَهُوَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ وَإِنَّ الرَّجُلَ لِيَعْمَلُ عَمَلَ أَهْلِ النَّارِ فِيمَا يَبْدُو لِلنَّاسِ وَهُوَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ
Bize [Kutaýba bin Said] bize [Ýakub] - ýagny Ibn Abdurrahman al-Kary - - Arabystandaky bir obanyň adyny - [Abu Hazim] [Sahal bin Said as-Saýydi]-den Allahyň Resulynyň sallallahu aleýhi wesellemiň müşrikler bilen duşuşandygyny, şonuň üçin uruş başlandygyny aýtdy. Allahyň Resuly musulman goşunyna gaýdyp gelende we kapyrlar öz goşunlaryna gaýdyp gelende, Pygamberiň sallallahu aleýhi wesellemiň sahabalaryndan bir adam duşmanyň ýanyndan geçmegine ýol bermändi. Ol duşmany gylyç bilen yzarlap, hüjüm edýär. Pygamberiň başga bir dosty: "Şu gün biziň aramyzda hakykatdanam kanagatlanan hiç kim ýok" diýdi. Resulullah sallallahu aleýhi wesellem şeýle diýdi: "Biliň! Ol dowzahyň hünärmenleriniň toparyna degişlidir. Musulmanlardan bir adam: "Men ony hemişe yzarlaryn" diýdi. Sahl bin Sa'ad ýene-de şeýle diýdi: "Bu adam pylan adam bilen bilelikde söweşe çykdy. Eger pylan adam söweş wagtynda saklansa, ol hem saklanýar, pylan adam çalt hereket edende, şol bir tizlikde hereket edýär. Ol adam: "Fulanyň agyr ýaralary bar. Ol başdan geçirýän agyrysyna çydap bilmän, derrew ölmek isledi, şonuň üçin gylyjynyň sapyny ýere goýup, özüne pyçak urdy" diýdi. Ol adam Allahyň Resulynyň ýanyna çykyp: "Men seniň, Muhammet, Allanyň ilçisidigiňe şaýatlyk edýärin" diýdi. Pygamber: "Saňa näme boldy?" diýip sorady. Ol adam: "Köp adamlar muňa garşy çykýarka, dowzah barada hünärmen diýýän adamyňyz, şonuň üçin men size şaýatlyk edýärin, eý Allahyň Resuly, men onuň agyr ýaralanandygyny bilýänçäm, onuň çalt ölmek isledi, soňra gylyjynyň sapyny ýere, gylyjynyň pyçagyny bolsa iki döşüniň arasyna goýup, özüne basdy we özüni öldürdi" diýdi. Şeýdip, Allahyň Resuly (sallallahu aleýhi we sellem) şeýle diýdi: "Hakykatdan-da, dowzahda hünärmen bolsa-da, adamlaryň gözünde Jennetde hünärmeniň işleri ýaly işleri edýän adamlar bar. Şeýle hem, Jennetde hünärmen bolsa-da, adamlaryň gözünde Jennetde hünärmeniň işleri bilen ýagşy işleri edýän adamlar bar".
Hadys
Imam Muslim : 164
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا الزُّبَيْرِيُّ وَهُوَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ قَالَ سَمِعْتُ الْحَسَنَ يَقُولُا إِنَّ رَجُلًا مِمَّنْ كَانَ قَبْلَكُمْ خَرَجَتْ بِهِ قُرْحَةٌ فَلَمَّا آذَتْهُ انْتَزَعَ سَهْمًا مِنْ كِنَانَتِهِ فَنَكَأَهَا فَلَمْ يَرْقَأْ الدَّمُ حَتَّى مَاتَ قَالَ رَبُّكُمْ قَدْ حَرَّمْتُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ ثُمَّ مَدَّ يَدَهُ إِلَى الْمَسْجِدِ فَقَالَ إِي وَاللَّهِ لَقَدْ حَدَّثَنِي بِهَذَا الْحَدِيثِ جُنْدَبٌ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْمَسْجِدِ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ سَمِعْتُ الْحَسَنَ يَقُولُ حَدَّثَنَا جُنْدَبُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْبَجَلِيُّ فِي هَذَا الْمَسْجِدِ فَمَا نَسِينَا وَمَا نَخْشَى أَنْ يَكُونَ جُنْدَبٌ كَذَبَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ بِرَجُلٍ فِيمَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ خُرَاجٌ فَذَكَرَ نَحْوَهُ
Bize [Muhammed bin Rafi] gürrüň berdi [az-Zubeýri] - ýagny Muhammed bin Abdullah bin az-Zubeýr - bize [Sýaýban] gürrüň berdi: Men [al-Hasanyň] şeýle diýendigini eşitdim: "Hakykatdanam, sizden öň bir adam irinli suwuklyk çykardy we irin ony ejirlendirende, ol onuň deşiginden ok atyp, soň bolsa gan akýança, ölüp barýança derisini sokdy. Siziň Rebbiňiz: "Men oňa jenneti haram etdim" diýdi. Soňra al-Hasan elini metjide tarap galdyryp: "Allaha and bolsun, [Jundub] bu metjide Pygamberimizden sallallahu aleýhi wesellemden bu hadysy gürrüň berdi" diýdi. We bize [Muhammed bin Abu Bekr al-Mukaddami] bize [Wahab bin Jarir] bize [kakam] aýtdy, ol [Hasan]-yň şu metjitde [Jundub bin Abdullah al-Bajali] diýenini eşitdim, şonuň üçin Jundubyň Resulullahyň sallallahu aleýhi wesellemiň ady bilen ýalan sözleýändigini ýatdan çykarmaň we alada etmeň diýdi. Jundub Resulullahyň sallallahu aleýhi wesellemiň: "Sizden öň bir adamyň üstünde çiş bardy soňra ol şeýle bir hadys aýtdy" diýendigini aýtdy.
Hadys
Imam Muslim : 165
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ قَالَ حَدَّثَنِي سِمَاكٌ الْحَنَفِيُّ أَبُو زُمَيْلٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ خَيْبَرَ أَقْبَلَ نَفَرٌ مِنْ صَحَابَةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا فُلَانٌ شَهِيدٌ فُلَانٌ شَهِيدٌ حَتَّى مَرُّوا عَلَى رَجُلٍ فَقَالُوا فُلَانٌ شَهِيدٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَلَّا إِنِّي رَأَيْتُهُ فِي النَّارِ فِي بُرْدَةٍ غَلَّهَا أَوْ عَبَاءَةٍ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ اذْهَبْ فَنَادِ فِي النَّاسِ أَنَّهُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا الْمُؤْمِنُونَ قَالَ فَخَرَجْتُ فَنَادَيْتُ أَلَا إِنَّهُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا الْمُؤْمِنُونَ
[Zuhaýr bin Harb] bize gürrüň berdi [Haşim bin al-Kasim] bize gürrüň berdi [Ikrima bin Ammar] şeýle diýdi: [Simak al-Hanafi Abu Zumail] şeýle diýdi: [Abdullah bin Abbas] şeýle diýdi: [Omar bin al-Hattab] şeýle diýdi: "Haýbar söweşi bolanda, birnäçe sahaba Pygamber sallallahu aleýhi wesellemiň ýanyna gelip: "Pilan adam şehit, pylan adam şehit" diýdiler, hatda bir adamyň ýanyndan geçip: "Pilan adam şehit" diýdiler. Soňra Allahyň Resuly sallallahu aleýhi wesellem: "Ýok, men ony paýlanmazdan öň alan eşiginde ýa-da paltosynda dowzahda gördüm" diýdi. Soňra Resul sallallahu aleýhi wesellem ýene şeýle diýdi: "Eý Ibn al-Hattab, bar-da adamlara diňe iman edenler jennete girjekdigini aýt". Şonda Omar: «Men: «Biliň, jennete möminlerden başga hiç kim girmez» diýip gygyryp çykdym» diýdi.
Hadys
Imam Muslim : 166
حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ وَهْبٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ ثَوْرِ بْنِ زَيْدٍ الدُّؤَلِيِّ عَنْ سَالِمٍ أَبِي الْغَيْثِ مَوْلَى ابْنِ مُطِيعٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَهَذَا حَدِيثُهُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ ثَوْرٍ عَنْ أَبِي الْغَيْثِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ خَرَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى خَيْبَرَ فَفَتَحَ اللَّهُ عَلَيْنَا فَلَمْ نَغْنَمْ ذَهَبًا وَلَا وَرِقًا غَنِمْنَا الْمَتَاعَ وَالطَّعَامَ وَالثِّيَابَ ثُمَّ انْطَلَقْنَا إِلَى الْوَادِي وَمَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَبْدٌ لَهُ وَهَبَهُ لَهُ رَجُلٌ مِنْ جُذَامَ يُدْعَى رِفَاعَةَ بْنَ زَيْدٍ مِنْ بَنِي الضُّبَيْبِ فَلَمَّا نَزَلْنَا الْوَادِي قَامَ عَبْدُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَحُلُّ رَحْلَهُ فَرُمِيَ بِسَهْمٍ فَكَانَ فِيهِ حَتْفُهُ فَقُلْنَا هَنِيئًا لَهُ الشَّهَادَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَلَّا وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ إِنَّ الشَّمْلَةَ لَتَلْتَهِبُ عَلَيْهِ نَارًا أَخَذَهَا مِنْ الْغَنَائِمِ يَوْمَ خَيْبَرَ لَمْ تُصِبْهَا الْمَقَاسِمُ قَالَ فَفَزِعَ النَّاسُ فَجَاءَ رَجُلٌ بِشِرَاكٍ أَوْ شِرَاكَيْنِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَصَبْتُ يَوْمَ خَيْبَرَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شِرَاكٌ مِنْ نَارٍ أَوْ شِرَاكَانِ مِنْ نَارٍ
Bize [Abu at-Tahir] gürrüň berdi, ol şeýle diýdi, bize [Ibnu Wahab] gürrüň berdi, [Malik bin Anas] -dan [Saur bin Zaid ad-Duali] -dan [Salim Abu al-Gaýts] -dan Ibn Muti'niň öňki guly, [Abu Hureýradan]. - başga bir rowaýatda agzalýar - We bize [Kutaýba bin Said] gürrüň berdi we bu hadys, bize [Abdul Aziz] - ýagny Ibn Muhammed -dan [Saur] -dan [Abu al-Gaýts] -dan [Abu Hureýradan] ol şeýle diýdi: "Haýbar güni biz Pygamber sallallahu aleýhi wesellem bilen Allah bize ýeňiş berýänçä çykdyk, ýöne altyn ýa-da kümüş görnüşinde ganimä - uruşdan alnan olja - däldi, eýsem emläk, iýmit we egin-eşik görnüşinde aldyk. Soňra bir depä tarap ylgadyk." Şol wagt Resulullah sallallahu aleýhi wesellem öz guly bilen bilelikde Judzamdan Adl-Dlubeýb taýpasyndan Rifa'a bin Zaýd diýlip atlandyrylýan bir adam tarapyndan sowgat hökmünde berildi. Biz depä ýetenimizde, Resulullah sallallahu aleýhi wesellemiň guly eýeriniň bagajyny açmak üçin turdy. Emma birdenkä oňa ok degdi we ol ýerde öldi. Biz: "Ony şehit bolandygy üçin gutlaýarys, eý Allanyň Resuly" diýdik. Emma Resulullah sallallahu aleýhi wesellem onuň ýerine: "Ýok, Muhammediň jany elinde bolan Zata kasam bolsun, ol Haýbar söweşindäki ganimanyň ýorganyny paýlamazdan öň alanlygy sebäpli dowzah ody bilen ýok ediler" diýdi. Abu Hureýta: "Adamlar haýran galdylar" diýdi. Şondan soň bir adam bir ýa-da iki sandal bagajyny göterip gelip: "Eý Allanyň Resuly, men muny Haýbar söweşinde aldym" diýdi. Soňra Allanyň Resuly: «Dowzah odundan bir bogda sandal ýa-da dowzah odundan iki bogda sandal» diýdi.
Hadys
Imam Muslim : 167
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ سُلَيْمَانَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ حَجَّاجٍ الصَّوَّافِ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ أَنَّ الطُّفَيْلَ بْنَ عَمْرٍو الدَّوْسِيَّ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ لَكَ فِي حِصْنٍ حَصِينٍ وَمَنْعَةٍ قَالَ حِصْنٌ كَانَ لِدَوْسٍ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَبَى ذَلِكَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلَّذِي ذَخَرَ اللَّهُ لِلْأَنْصَارِ فَلَمَّا هَاجَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمَدِينَةِ هَاجَرَ إِلَيْهِ الطُّفَيْلُ بْنُ عَمْرٍو وَهَاجَرَ مَعَهُ رَجُلٌ مِنْ قَوْمِهِ فَاجْتَوَوْا الْمَدِينَةَ فَمَرِضَ فَجَزِعَ فَأَخَذَ مَشَاقِصَ لَهُ فَقَطَعَ بِهَا بَرَاجِمَهُ فَشَخَبَتْ يَدَاهُ حَتَّى مَاتَ فَرَآهُ الطُّفَيْلُ بْنُ عَمْرٍو فِي مَنَامِهِ فَرَآهُ وَهَيْئَتُهُ حَسَنَةٌ وَرَآهُ مُغَطِّيًا يَدَيْهِ فَقَالَ لَهُ مَا صَنَعَ بِكَ رَبُّكَ فَقَالَ غَفَرَ لِي بِهِجْرَتِي إِلَى نَبِيِّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَا لِي أَرَاكَ مُغَطِّيًا يَدَيْكَ قَالَ قِيلَ لِي لَنْ نُصْلِحَ مِنْكَ مَا أَفْسَدْتَ فَقَصَّهَا الطُّفَيْلُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّهُمَّ وَلِيَدَيْهِ فَاغْفِرْ
Bize [Abu Bekr bin Abu Şýaýba] we [Ishak bin Ibrahim] hemmesiniň [Süleýmandan], [Abu Bekr] aýtdy, [Süleýman bin Harb] bize [Hammad bin Zeýdden] [Hajjaj aş-Şawwafdan] [Abu az-Zubeýrden] [Jabirden] şeýle diýdi: At Tufeýl bin Amru Ad Dausi Pygamberiň (sallallahu aleýhi wesellem) ýanyna gelip: "Eý, Allanyň Resuly, berk we sizi gorap biljek galada ýaşamak isleýärsiňizmi?" diýdi. Rowaýatçy: "Gala jahyliýet döwründe Dausi halkyna degişlidi" diýdi. Emma, Resulallah sallallahu aleýhi wesellem Allanyň ansar halkyna wada beren zadyny has gowy görýändigi üçin ret etdi. Pygamber sallallahu aleýhi wesellem Medinä göç edende, Abu Tufeýl bin Amru hem öz kowmundan bir adam bilen göç etdi. Emma, Abu Tufeýliň dosty Medinäniň howasyna çydap bilmän, keselledi, soňra gaýçy alyp, barmaklarynyň barmaklaryny elleri gana bulaşýança kesdi we hatda öldi. Şeýle-de bolsa, düýşünde Abu Tufeýl ol adamy ellerini ýapyp, örän gowy ýagdaýda gördü. Soňra Abu Tufeýl ol adamdan: "Hudaýyň saňa näme etdi?" diýip sorady. Ol adam: "Ol meni bagyşlady, sebäbi men Pygamberimize hijret etdim" diýip jogap berdi. Soňra Abu Tufeýl ýene-de: "Ýöne näme üçin seniň elleriňi ýapýandygyňy görýärin?" diýip sorady. Ol adam: "Maňa: "Biz seniň döwülen zadyňy düzetmeris" diýildi" diýip jogap berdi. Soňra Abu Tufeýl düýşüni Resulallah aleýhi wesellem gürrüň berdi. Resulallah aleýhi wesellem: "Eý, Alla, onuň ellerini bagyşla" diýdi.
Hadys
Imam Muslim : 168
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ وَأَبُو عَلْقَمَةَ الْفَرْوِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ سُلَيْمٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلْمَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ يَبْعَثُ رِيحًا مِنْ الْيَمَنِ أَلْيَنَ مِنْ الْحَرِيرِ فَلَا تَدَعُ أَحَدًا فِي قَلْبِهِ قَالَ أَبُو عَلْقَمَةَ مِثْقَالُ حَبَّةٍ و قَالَ عَبْدُ الْعَزِيزِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ مِنْ إِيمَانٍ إِلَّا قَبَضَتْهُ
Bize [Ahmad bin Abda adl-Dlabbi] bize [Abdul Aziz bin Muhammad] we [Abu Alkama al-Farwi] gürrüň berdi, ikisi hem şeýle diýdiler, bize [Şafwan bin Süleým] [Abdullah bin Salman] [kakasyndan] [Abu Hüreýra] gürrüň berdi: "Resulallah aleýhi wesellem şeýle diýdi: "Hakykatdan-da, Allah Ýemen tarapdan ýüpek ýaly ýumşak ýel öwser, ýüreginde däne agramynda imany bolan hiç kimi sypdyrmaz - Abu Alkama aýtdy - [Abdul Aziz şeýle diýdi: hatda gorçisa dänesiniň agramynda hem - eger Allah ony öldürmese".
Hadys
Imam Muslim : 169
حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَقُتَيْبَةُ وَابْنُ حُجْرٍ جَمِيعًا عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ جَعْفَرٍ قَالَ ابْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ قَالَ أَخْبَرَنِي الْعَلَاءُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بَادِرُوا بِالْأَعْمَالِ فِتَنًا كَقِطَعِ اللَّيْلِ الْمُظْلِمِ يُصْبِحُ الرَّجُلُ مُؤْمِنًا وَيُمْسِي كَافِرًا أَوْ يُمْسِي مُؤْمِنًا وَيُصْبِحُ كَافِرًا يَبِيعُ دِينَهُ بِعَرَضٍ مِنْ الدُّنْيَا
Bize [Ýahýa bin Eýýup], [Kutaýba] we [Ibn Hujr] hemmesini [Ysmaýyl bin Ja'fardan] aýtdy, [Ibn Eýýup] bize [Ysmaýyldan] aýtdy, ol aýtdy, maňa [al-Ala] aýtdy, [kakasyndan] [Abu Hüreýradan] aýtdy, Allahyň Resuly sallallahu aleýhi wesellem şeýle diýdi: "Gybat garaňky gije ýaly gelmezden öň, çalt ýagşy işleri ediň. Irden adam mömin bolýar, günortan bolsa kapyr bolýar. Günortan adam mömin bolýar, ertir bolsa kapyr bolýar. Ol dinini dünýewi lezzetler üçin satdy".
Hadys
Imam Muslim : 170
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّهُ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَرْفَعُوا أَصْوَاتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِّ } إِلَى آخِرِ الْآيَةِ جَلَسَ ثَابِتُ بْنُ قَيْسٍ فِي بَيْتِهِ وَقَالَ أَنَا مِنْ أَهْلِ النَّارِ وَاحْتَبَسَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَعْدَ بْنَ مُعَاذٍ فَقَالَ يَا أَبَا عَمْرٍو مَا شَأْنُ ثَابِتٍ اشْتَكَى قَالَ سَعْدٌ إِنَّهُ لَجَارِي وَمَا عَلِمْتُ لَهُ بِشَكْوَى قَالَ فَأَتَاهُ سَعْدٌ فَذَكَرَ لَهُ قَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ ثَابِتٌ أُنْزِلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ وَلَقَدْ عَلِمْتُمْ أَنِّي مِنْ أَرْفَعِكُمْ صَوْتًا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَنَا مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَذَكَرَ ذَلِكَ سَعْدٌ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَلْ هُوَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ و حَدَّثَنَا قَطَنُ بْنُ نُسَيْرٍ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ كَانَ ثَابِتُ بْنُ قَيْسِ بْنِ شَمَّاسٍ خَطِيبَ الْأَنْصَارِ فَلَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ بِنَحْوِ حَدِيثِ حَمَّادٍ وَلَيْسَ فِي حَدِيثِهِ ذِكْرُ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ و حَدَّثَنِيهِ أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ صَخْرٍ الدَّارِمِيُّ حَدَّثَنَا حَبَّانُ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ { لَا تَرْفَعُوا أَصْوَاتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِّ } وَلَمْ يَذْكُرْ سَعْدَ بْنَ مُعَاذٍ فِي الْحَدِيثِ و حَدَّثَنَا هُرَيْمُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى الْأَسَدِيُّ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَذْكُرُ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ وَلَمْ يَذْكُرْ سَعْدَ بْنَ مُعَاذٍ وَزَادَ فَكُنَّا نَرَاهُ يَمْشِي بَيْنَ أَظْهُرِنَا رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ
Bize [Abu Bekr bin Abu Sýaýba] bize [Hassan bin Musa] bize [Hammad bin Salama] [Sabit Al Bunani] [Enes bin Malik] şeýle diýdi: "Bu aýat nazil bolanda: 'Eý, iman edenler, sesiňizi Pygamberiň sesinden ýokary galdyrmaň-' -Suratlar. Al Hujurat: 2- aýatyň ahyryna çenli Sabit bin Kaýs öýünde oturyp: 'Men dowzah ehlinden!' diýdi. Ol hemişe Pygamberden gaça durdy, tä Pygamber Saad bin Muazdan bu barada soraýança. Ol: 'Eý, Abu Amru, Sabitiň ýagdaýy nähili? Ol syrkawmy?' diýip sorady. Saad: 'Onuň ýagdaýy adatdakysy ýaly we men onuň syrkawdygy barada hiç hili habar eşitmedim' diýip jogap berdi. Anas: 'Soňra Saad ony zyýarat edip, Allahyň Resuly (sallallahu aleýhi we sellem) bilen eden gürrüňini gürrüň berdi' diýdi. Sabit şeýle diýdi: «Bu aýat siziň hemmäňiz meniň iň sesli adamdygymy we Allahyň Resulynyň (sallallahu aleýhi we sellem) sesinden has seslidigimi bilýän wagtyňyzda nazil boldy. Şonda men dowzah ählinden bolýaryn». Şeýdip, Saad muny Allahyň Resulyna (sallallahu aleýhi we sellem) aýtdy. Allahyň Resuly (sallallahu aleýhi we sellem): «Hakykatdan-da, ol jennet ählindendir» diýdi. [Katan bin Nusýair] bize gürrüň berdi. [Ja'far bin Süleýman] bize [Sabit] [Enes bin Malikden] gürrüň berdi, ol: «Bu aýat nazil bolanda Sabit bin Kaýs ansarlaryň arasynda bir natiqdi, bu Hammadyň hadysyndaky ýaly. Emma, onuň hadysynda Saad bin Muazyň ady agzalmaýar» diýdi. Bize [Ahmad bin Said bin Şakr Ad-Darimi] [Habban] [Sulaiman Ibnul Mugira] [Sabit] [Enes] [ol] şeýle diýdi: "Aýat inende - sesiňizi Pygamberiň sesinden köp çykarmaň - we ol hadysda Sa'd bin Mu'azyň adyny agzamady". [Huraým bin Abdul A'la al Asadi] [al Mu'tamir bin Sualiman] şeýle diýdi: "Men [kakamyň] [Sabit] [Enes] [ady] barada eşidenimde: "Bu aýat inende, ol hadysy Sa'd bin Mu'azyň adyny agzaman gürrüň berdi" diýdi. Soňra ol: "Asman ählinden bir adam biziň aramyzda ýöräpdi" diýdi.
Hadys
Imam Muslim : 171
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ أُنَاسٌ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنُؤَاخَذُ بِمَا عَمِلْنَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ أَمَّا مَنْ أَحْسَنَ مِنْكُمْ فِي الْإِسْلَامِ فَلَا يُؤَاخَذُ بِهَا وَمَنْ أَسَاءَ أُخِذَ بِعَمَلِهِ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَالْإِسْلَامِ
Bize [Osman bin Abu Sýaýba] bize [Jarir] [Mansur] [Abu Waýl] [Abdullah] gürrüň berdi: "Biri Resulullahdan sallallahu aleýhi wesellem sorady: "Eý Resulullah! Jahyliýa döwründe eden işlerimiz üçin jezalandyryljakmy?" Resulullah şeýle jogap berdi: "Sizden kim yslam döwründe ýagşy iş etse, Jahyliýa döwründe eden işleri üçin jezalandyrylmaz. Emma kim jenaýat etse, Jahyliýa döwründe we yslam döwründe eden işleri üçin jezalandyrylar".
Hadys
Imam Muslim : 172
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي وَوَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنُؤَاخَذُ بِمَا عَمِلْنَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ مَنْ أَحْسَنَ فِي الْإِسْلَامِ لَمْ يُؤَاخَذْ بِمَا عَمِلَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَمَنْ أَسَاءَ فِي الْإِسْلَامِ أُخِذَ بِالْأَوَّلِ وَالْآخِرِ حَدَّثَنَا مِنْجَابُ بْنُ الْحَارِثِ التَّمِيمِيُّ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ
Bize [Muhammed bin Abdullah bin Numaýr] bize [kakam] we [Waki] gürrüň berdi. - başga bir rowaýatda şeýle diýilýär- We ol bize [Abu Bekr bin Abu Sýaýba] gürrüň berdi we lafaž oňa degişlidi, ol bize [Waki] gürrüň berdi [al-A'masy] [Abu Wail] [Abdullah] ol şeýle diýdi: "Biz soradyk: "Eý, Allanyň Resuly, jahyliýa döwründäki hereketlerimiz üçin jezalandyrylýarysmy?" Ol şeýle jogap berdi: "Yslam döwründe ýagşy iş eden adam jahyliýa döwründäki hereketleri üçin jezalandyrylmaz we yslam döwründe erbet iş eden adam jahyliýa we yslam döwründäki hereketleri üçin jezalandyrylar". Mysal üçin, [Minjab bin al-Haris at-Tamimi] bize [Ali bin Muşir] [al-A'masy] bu sanad bilen gürrüň berdi.
Hadys
Imam Muslim : 173
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى الْعَنَزِيُّ وَأَبُو مَعْنٍ الرَّقَاشِيُّ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ كُلُّهُمْ عَنْ أَبِي عَاصِمٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ يَعْنِي أَبَا عَاصِمٍ قَالَ أَخْبَرَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ ابْنِ شِمَاسَةَ الْمَهْرِيِّ قَالَ حَضَرْنَا عَمْرَو بْنَ الْعَاصِ وَهُوَ فِي سِيَاقَةِ الْمَوْتِ فَبَكَى طَوِيلًا وَحَوَّلَ وَجْهَهُ إِلَى الْجِدَارِ فَجَعَلَ ابْنُهُ يَقُولُ يَا أَبَتَاهُ أَمَا بَشَّرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِكَذَا أَمَا بَشَّرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِكَذَا قَالَ فَأَقْبَلَ بِوَجْهِهِ فَقَالَ إِنَّ أَفْضَلَ مَا نُعِدُّ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ إِنِّي كُنْتُ عَلَى أَطْبَاقٍ ثَلَاثٍ لَقَدْ رَأَيْتُنِي وَمَا أَحَدٌ أَشَدَّ بُغْضًا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنِّي وَلَا أَحَبَّ إِلَيَّ أَنْ أَكُونَ قَدْ اسْتَمْكَنْتُ مِنْهُ فَقَتَلْتُهُ فَلَوْ مُتُّ عَلَى تِلْكَ الْحَالِ لَكُنْتُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَلَمَّا جَعَلَ اللَّهُ الْإِسْلَامَ فِي قَلْبِي أَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ ابْسُطْ يَمِينَكَ فَلْأُبَايِعْكَ فَبَسَطَ يَمِينَهُ قَالَ فَقَبَضْتُ يَدِي قَالَ مَا لَكَ يَا عَمْرُو قَالَ قُلْتُ أَرَدْتُ أَنْ أَشْتَرِطَ قَالَ تَشْتَرِطُ بِمَاذَا قُلْتُ أَنْ يُغْفَرَ لِي قَالَ أَمَا عَلِمْتَ أَنَّ الْإِسْلَامَ يَهْدِمُ مَا كَانَ قَبْلَهُ وَأَنَّ الْهِجْرَةَ تَهْدِمُ مَا كَانَ قَبْلِهَا وَأَنَّ الْحَجَّ يَهْدِمُ مَا كَانَ قَبْلَهُ وَمَا كَانَ أَحَدٌ أَحَبَّ إِلَيَّ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا أَجَلَّ فِي عَيْنِي مِنْهُ وَمَا كُنْتُ أُطِيقُ أَنْ أَمْلَأَ عَيْنَيَّ مِنْهُ إِجْلَالًا لَهُ وَلَوْ سُئِلْتُ أَنْ أَصِفَهُ مَا أَطَقْتُ لِأَنِّي لَمْ أَكُنْ أَمْلَأُ عَيْنَيَّ مِنْهُ وَلَوْ مُتُّ عَلَى تِلْكَ الْحَالِ لَرَجَوْتُ أَنْ أَكُونَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ ثُمَّ وَلِينَا أَشْيَاءَ مَا أَدْرِي مَا حَالِي فِيهَا فَإِذَا أَنَا مُتُّ فَلَا تَصْحَبْنِي نَائِحَةٌ وَلَا نَارٌ فَإِذَا دَفَنْتُمُونِي فَشُنُّوا عَلَيَّ التُّرَابَ شَنًّا ثُمَّ أَقِيمُوا حَوْلَ قَبْرِي قَدْرَ مَا تُنْحَرُ جَزُورٌ وَيُقْسَمُ لَحْمُهَا حَتَّى أَسْتَأْنِسَ بِكُمْ وَأَنْظُرَ مَاذَا أُرَاجِعُ بِهِ رُسُلَ رَبِّي
Bize [Muhammed bin al-Mutsanna al-Anazy], [Abu Ma'n ar-Rakasy] we [Ishak bin Manşur] [Abu Aşymdan] ähli zady gürrüň berdi we lafaž Ibn al-Mutsanna degişli, bize [adl-Dlahhak] - ýagny Abu Aşym - gürrüň berdi, ol bize [Haýwa bin Sýureýh] gürrüň berdi, ol bize [Ýezid bin Abu Habib] [Ibn Şiýamasa al-Mahri] gürrüň berdi, ol şeýle diýdi: "Biz [Amru bin al-Aş]-yň ýanynda bolduk, ol merhumy ýuwýarka, ol uzak wagtlap aglady we ýüzüni diwara öwürdi, soňra ogly: "Eý kakam, Resulullah sallallahu aleýhi wesellem saňa şeýle hoş habar bermedimi, Resulullah sallallahu aleýhi wesellem saňa şeýle hoş habar bermedimi" diýip başlady. Rowaýatçy şeýle diýdi: "Şeýlelikde, ol ýüzüne öwrülip: "Hakykatdan-da, biziň göz öňünde tutýan iň möhüm zadymyz, Alladan başga ybadata mynasyp hudaý ýokdugyna we Muhammediň Allanyň ilçisidigine şaýatlyk etmekdir. Men üç ýagdaýdadyryn; Men özümi gördüm, ýöne Resulullahy sallallahu aleýhi wesellemden menden beter ýigrenýän hiç kim ýok we men oňa ýakyn bolmak isleýän hiç zat ýok, şonuň üçin ony öldürip bilerin, eger men şeýle ýagdaýda ölsem, hökman dowzahyň ýaşaýjylarynyň arasynda bolaryn. Alla yslamy ýüregime salanda, men Allanyň Resulynyň sallallahu aleýhi wesellemiň ýanyna bardym we: "Sag eliňi uzat, şonda men saňa wepalylyk kasamyny bererin" diýdim, şonda ol sag elini uzatdy" diýdi. Amru bin al Aş: "Soňra men elimi tutdum" diýdi. Ol: "Saňa näme boldy, Amru?" diýip sorady. Men: "Şertleri bermek isleýärin" diýip jogap berdim. Ol: "Sen nähili şertleri soraýarsyň?" diýdi. Men: "Bagyşlanmagym şerti bilen" diýip jogap berdim. Ol: "Yslamyň öňki günäleri ýok edendigini, hijretiň hem öňki günäleri ýok edendigini, Hajyň hem öňki günäleri ýok edendigini bilmeýärsiňizmi?" diýdi. Men Resulullahdan has söýýän hiç kim ýok, meniň gözümde ondan has aýdyň hiç kim ýok, we men onuň şöhraty sebäpli gözlerimi ondan başga hiç zat bilen dolduryp bilmeýärin, eger menden ony suratlandyrmagymy sorasalar, elbetde, ony suratlandyryp bilmerin, sebäbi men gözlerimi ondan doldurmadym. Eger men şeýle ýagdaýda ölsem, men hökman jennetiň ýaşaýjylarynyň biri bolmagy umyt ederin. Soňra men nähili ýagdaýdadygymy bilmeýän bir zady başdan geçirdik, şonuň üçin eger men ölsem, aglaýan hiç bir aýal maňa ýoldaş bolmazdy, hatda ot hem ýok. Meni jaýlanda, maňa toprak sep, soňra düýäniň kesilip, etiň paýlanýan ýerinde, seni eşidýänçäm we Rebbimiň ilçisiniň näme getirýändigini görýänçäm, meniň gabrymyň töwereginde dur.
Hadys
Imam Muslim : 174
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ مَيْمُونٍ وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ دِينَارٍ وَاللَّفْظُ لِإِبْرَاهِيمَ قَالَا حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يَعْلَى بْنُ مُسْلِمٍ أَنَّهُ سَمِعَ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ يُحَدِّثُ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ نَاسًا مِنْ أَهْلِ الشِّرْكِ قَتَلُوا فَأَكْثَرُوا وَزَنَوْا فَأَكْثَرُوا ثُمَّ أَتَوْا مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا إِنَّ الَّذِي تَقُولُ وَتَدْعُو لَحَسَنٌ وَلَوْ تُخْبِرُنَا أَنَّ لِمَا عَمِلْنَا كَفَّارَةً فَنَزَلَ { وَالَّذِينَ لَا يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ وَلَا يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ وَلَا يَزْنُونَ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ يَلْقَ أَثَامًا } وَنَزَلَ { يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ }
[Muhammed bin Hatim bin Maýmun] we [Ibrahim bin Dinar] bize gürrüň berdiler we sözler Ybraýyma degişli, ikisi hem şeýle diýdiler: [Hajjaj] - ýagny Ibn Muhammed - bize [Ibn Jurajdan] gürrüň berdi. Ol şeýle diýdi: [Ýala bin Muslim] maňa [Said bin Jubaýryň] [Ibn Abbasdan] müşrikleriň halkynyň adam öldürýändigini we onuň has-da köpelýändigini, zyna edýändigini we bu has-da köpelýändigini aýdandygyny eşitendigini habar berdi. Soňra olar Pygamber Muhammed sallallahu aleýhi wesellemiň ýanyna gelip: «Hakykatdan-da, seniň hemişe aýdýan we çagyrýan zadyň gowy, eger sen bize eden erbet işlerimiziň pozulyp biljekdigini aýtsaň, onda aýat nazil boldy: «—Allah bilen birlikde başga hudaýlara sežde etmeýänleri we Allanyň gadagan eden janlaryny öldürmeýänleri hak sebäplerden başga öldüriň we zyna etmeýänleri, muny edýän adam, elbetde, günäleri üçin jeza alar——» -Soraglar. Al Furkan: 68-. Soňra aýat nazil boldy: '-Aýt: 'Eý, öz çäklerinden çykan bendelerim, Allanyň rehiminden umytsyz bolmaň-' - Zumar: 53-.
Hadys
Imam Muslim : 175
حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرَأَيْتَ أُمُورًا كُنْتُ أَتَحَنَّثُ بِهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ هَلْ لِي فِيهَا مِنْ شَيْءٍ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْلَمْتَ عَلَى مَا أَسْلَفْتَ مِنْ خَيْرٍ وَالتَّحَنُّثُ التَّعَبُّدُ
Bize [Harmala bin Ýahýa] gürrüň berdi, bize [Ibn Wahab] gürrüň berdi, maňa [Ýunus] [Ibn Şihab] gürrüň berdi, maňa [Urwa bin az-Zubeýr] gürrüň berdi, [Hakim bin Hizam] oňa bir gezek Resulullahdan (sallallahu aleýhi wesellem): "Meniň eden käbir ýagşylyklarym barada näme pikir edýärsiňiz? Jahyliýet döwründe etdimmi? Men bir zat alarmyn?" diýip sorandygyny aýtdy. Resulullah (sallallahu aleýhi wesellem) şeýle jogap berdi: "Sen heniz jahyllyk döwrüňde getiren zadyň bilen yslama girdiň, ýa ýagşy işler ýa-da tawatuts - ybadat - bilen".
Hadys
Imam Muslim : 176
و حَدَّثَنَا حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ الْحُلْوَانِيُّ حَدَّثَنَا وَقَالَ عَبْدٌ حَدَّثَنِي يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْ رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ أُمُورًا كُنْتُ أَتَحَنَّثُ بِهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ مِنْ صَدَقَةٍ أَوْ عَتَاقَةٍ أَوْ صِلَةِ رَحِمٍ أَفِيهَا أَجْرٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْلَمْتَ عَلَى مَا أَسْلَفْتَ مِنْ خَيْرٍ
Bize [Hasan al-Hulwani] we [Abd bin Humeýd] gürrüň berdi, [al-Hulwani] bize gürrüň berdi, [Abd] maňa [Ýakub] - ýagny Ibn Ibrahim bin Sa'ad - bize [kakam] [Salih] - [Ibn Şihab] - gürrüň berdi, ol maňa [Urwa bin az-Zubeýr] [Hakim bin Hizam] oňa habar berendigini, ol Resulullaha sallallahu aleýhi wesellem: "Eý Resulullah, jahyliýa döwründe eden sadaka, gul azat etmek ýa-da dostluk ýaly birnäçe zat barada näme pikir edýärsiň? Ondan bir zat aldymmy?" diýip sorady. Resulullah sallallahu aleýhi wesellem: "Sen öň eden ýagşylyklaryň bilen yslama girdiň" diýip jogap berdi.
Hadys
Imam Muslim : 177
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَشْيَاءَ كُنْتُ أَفْعَلُهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ هِشَامٌ يَعْنِي أَتَبَرَّرُ بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْلَمْتَ عَلَى مَا أَسْلَفْتَ لَكَ مِنْ الْخَيْرِ قُلْتُ فَوَاللَّهِ لَا أَدَعُ شَيْئًا صَنَعْتُهُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ إِلَّا فَعَلْتُ فِي الْإِسْلَامِ مِثْلَهُ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ أَعْتَقَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ مِائَةَ رَقَبَةٍ وَحَمَلَ عَلَى مِائَةِ بَعِيرٍ ثُمَّ أَعْتَقَ فِي الْإِسْلَامِ مِائَةَ رَقَبَةٍ وَحَمَلَ عَلَى مِائَةِ بَعِيرٍ ثُمَّ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِهِمْ
Bize [Ishak bin Ibrahim] we [Abd bin Humeýd] ikisi hem şeýle diýdiler: "Abdurrazzak bize [Ma'mar] [az-Zuhri]-den şu sanad bilen gürrüň berdi". Başga bir rowaýatda şeýle diýilýär: "Bize [Ishak bin Ibrahim] bize [Abu Mu'awiýa] bize [Hysýam bin Urwa] [kakasyndan] [Hakim bin Hizam]-dan gürrüň berendigini aýdandan soň, ol şeýle diýdi: "Men: "Eý, Allanyň Resuly, jahiliýet döwründe eden käbir zatlarym barada näme pikir edýärsiňiz?" diýip soradym. Hişam bolsa: "Eden ýagşy işlerim barada näme pikir edýärsiňiz?" diýip aýtdy. Şonda Resulullah sallallahu aleýhi wesellem: "Sen geçmişde eden ýagşy işleriň sebäpli yslama girdiň" diýip jogap berdi. Soňra men: "Allaha kasam bolsun, jahyliýet döwründe eden ýagşy işlerim yslam döwründe hem etmesem, ýok" diýdim. Bize [Abu Bekr bin Abu Sýaýba] bize [Abdula bin Numaýr] [Hisýam bin Urwa] [kakasyndan] [Hakim bin Hizamyň jahylyýet döwründe ýüz gul azat edip, ýüz düýe sadaka berendigini, soňra yslam döwründe ýüz gul azat edip, ýüz düýe sadaka berendigini aýtdy. Soňra ol Pygamberiň sallallahu aleýhi wesellemiň ýanyna bardy soňra olaryň hadysy ýaly bir zady aýtdy.
Hadys
Imam Muslim : 178
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ وَأَبُو مُعَاوِيَةَ وَوَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ { الَّذِينَ آمَنُوا وَلَمْ يَلْبِسُوا إِيمَانَهُمْ بِظُلْمٍ } شَقَّ ذَلِكَ عَلَى أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالُوا أَيُّنَا لَا يَظْلِمُ نَفْسَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْسَ هُوَ كَمَا تَظُنُّونَ إِنَّمَا هُوَ كَمَا قَالَ لُقْمَانُ لِابْنِهِ { يَا بُنَيَّ لَا تُشْرِكْ بِاللَّهِ إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ } حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَعَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ قَالَا أَخْبَرَنَا عِيسَى وَهُوَ ابْنُ يُونُسَ ح و حَدَّثَنَا مِنْجَابُ بْنُ الْحَارِثِ التَّمِيمِيُّ أَخْبَرَنَا ابْنُ مُسْهِرٍ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ كُلُّهُمْ عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ أَبُو كُرَيْبٍ قَالَ ابْنُ إِدْرِيسَ حَدَّثَنِيهِ أَوَّلًا أَبِي عَنْ أَبَانَ بْنِ تَغْلِبَ عَنْ الْأَعْمَشِ ثُمَّ سَمِعْتُهُ مِنْهُ
Bize [Abu Bekr bin Abu Sýaýba] bize [Abdullah bin Idris] we [Abu Mu'awiýa] we [Waki] [al-A'masy] [Ybraýym] [Alkamadan] [Abdullahdan] ol şeýle diýdi: "-Iman getirip, imanlary zulum bilen garyşmadyklar-" aýaty nazil bolanda - En'am: 82-, sahabalar muňa gynanyp: "Eý, biziň aramyzda özüne zulum etmedik Allanyň Resuly!" diýdiler. Ol şeýle jogap berdi: "Sen muny aýtjak däl. Ol Lukmanyň ogluna aýdany ýaly: "-Eý oglum, Allany şirk etme. Hakykatdanam, şirk uly zulumdyr-" - Lukman: 13-. Bize [Ishak bin Ibrahim] we [Ali bin Kasyram] ikisi hem bize [Isa], ýagny -Ibn Ýunus- aýtdylar. -başga bir rowaýatda şeýle diýilýär- We bize [Minjab bin al-Haris at-Tamimi] bize [Ibnu Muşir] habar berdi. -başga bir rowaýatda şeýle diýilýär- We bize [Abu Kuraib] bize [Ibn Idris] [el-A'masy]-den ähli zady şu sanad bilen gürrüň berendigini aýdandan soň, [Abu Kuraib] şeýle diýdi: [Ibn Idris] maňa bu barada ilkinji gezek [kakam] [Aban bin Taglib]-den [el-A'masy]-den gürrüň berdi, soňra men ony ondan eşitdim.
Hadys
Imam Muslim : 179
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مِنْهَالٍ الضَّرِيرُ وَأُمَيَّةُ بْنُ بِسْطَامَ الْعَيْشِيُّ وَاللَّفْظُ لِأُمَيَّةَ قَالَا حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا رَوْحٌ وَهُوَ ابْنُ الْقَاسِمِ عَنْ الْعَلَاءِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { لِلَّهِ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَإِنْ تُبْدُوا مَا فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحَاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ فَيَغْفِرُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيُعَذِّبُ مَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ } قَالَ فَاشْتَدَّ ذَلِكَ عَلَى أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ بَرَكُوا عَلَى الرُّكَبِ فَقَالُوا أَيْ رَسُولَ اللَّهِ كُلِّفْنَا مِنْ الْأَعْمَالِ مَا نُطِيقُ الصَّلَاةَ وَالصِّيَامَ وَالْجِهَادَ وَالصَّدَقَةَ وَقَدْ أُنْزِلَتْ عَلَيْكَ هَذِهِ الْآيَةُ وَلَا نُطِيقُهَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتُرِيدُونَ أَنْ تَقُولُوا كَمَا قَالَ أَهْلُ الْكِتَابَيْنِ مِنْ قَبْلِكُمْ سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا بَلْ قُولُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ قَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ فَلَمَّا اقْتَرَأَهَا الْقَوْمُ ذَلَّتْ بِهَا أَلْسِنَتُهُمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ فِي إِثْرِهَا { آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ وَقَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ } فَلَمَّا فَعَلُوا ذَلِكَ نَسَخَهَا اللَّهُ تَعَالَى فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا } قَالَ نَعَمْ { رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنَا } قَالَ نَعَمْ { رَبَّنَا وَلَا تُحَمِّلْنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهِ } قَالَ نَعَمْ { وَاعْفُ عَنَّا وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا أَنْتَ مَوْلَانَا فَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ } قَالَ نَعَمْ
Maňa [Muhammed bin Minhal adl-Dlarir] we [Umeýýe bin Bistam al-Aýsy] aýtdy we lafaž Umeýýä degişli, ikisi hem aýtdylar, bize [Ýezid bin Zuraý] aýtdy, bize [Rauh] - ýagny Ibn al-Kasym - aýtdy, [al-Ala] aýtdy, [kakasyndan] [Abu Hüreýra] aýtdy, ol şeýle diýdi: "Allahyň Resulyna sallallahu aleýhi wesellem: "Asmanlardaky we ýerdäki ähli zat Allanyňkydyr. Eger ýüregiňizdäki zady dogursaňyz ýa-da gizleseňiz, Allah siziň bilen hereketleriňiz barada hasaplaşar. Şonuň üçin Allah isleýänini bagyşlaýar we isleýänini jezalandyrýar; we Allah ähli zada gudratlydyr-" -S. al-Bakara: 284- Abu Hureýra şeýle diýdi: "Soňra bu iş Resulullahyň sahabalaryna agyr geldi, şonuň üçin olar Resulullahyň ýanyna gelip, ulagda salam berdiler we: "Eý Resulullah, bize namaz, oraza, jihad we zekat edip bilmeýän amallar ýükü berildi. Hakykatdan-da, bu aýat size nazil boldy, biz bolsa ony edip bilmeris!" diýdiler. Resulullah şeýle diýdi: "Siz kitap ähliniň aýdyşy ýaly: "Eşitdik we boýun egmedik" diýmezden öň, "Eşitdik we boýun egdik: bizi bagyşla, eý Rebimiz, gaýdyp barjak ýerimiz Saňa" diýmek isleýärsiňizmi? Olar: "Eşitdik we boýun egdik, bizi bagyşla, eý Rebimiz, gaýdyp barjak ýerimiz Saňa" diýip jogap berdiler. Adamlar ony okanda, sözleri oňa boýun boldular, soňra Allah soňra: "Resul öz Rebinden oňa nazil edilen Gurhana ynandy, iman edenler hem ynandylar" diýdiler. Her kim Allaha, Onuň perişdelerine, kitaplaryna we pygamberlerine ynanýar. —Olar: «Biz Onuň pygamberleriniň hiç biriniň — we beýlekisiniň — arasynda tapawut goýmaýarys» diýdiler we: «Eşitdik we boýun egdik» diýdiler. —Olar: «Eý, Rebimiz, bizi bagyşla we gaýdyp barjak ýerimiz Saňa» diýip doga etdiler. —Bakara suresi: 285-. Olar muny edenlerinde, Allah ony ýok etdi we soňra şeýle aýaty nazil etdi: «—Allah hiç kime güýjüniň ýetmeginden başga ýük ýüklemeýär. Ol sylag alýar — ýagşy işlerden — tagalla edýär we ýaman işlerden — jeza alýar — edýär. —Olar doga etdiler: «Eý, Rebimiz, ýatdan çykarsak ýa-da günäkär bolsak, bizi jezalandyrma» Allah: «Hawa» diýip jogap berdi. «—Eý, Rebimiz, bizden öňkilere ýükleýän ýaly, bize agyr ýük ýükleme» Allah: «Hawa» diýip jogap berdi. «—Eý, Rebimiz, göterip bilmejek zadymyzy bize ýükleme» Allah: «Hawa» diýip jogap berdi. «—Bizi bagyşla; bizi bagyşla; we bize rehim et. Sen biziň kömekçimizsiň, şonuň üçin bize kapyrlara garşy kömek et. -Bakara suresi, 286-. Allatagala: "Hawa" diýip jogap berdi.
Hadys
Imam Muslim : 180
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَاللَّفْظُ لِأَبِي بَكْرٍ قَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ آدَمَ بْنِ سُلَيْمَانَ مَوْلَى خَالِدٍ قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ يُحَدِّثُ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ { وَإِنْ تُبْدُوا مَا فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحَاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ } قَالَ دَخَلَ قُلُوبَهُمْ مِنْهَا شَيْءٌ لَمْ يَدْخُلْ قُلُوبَهُمْ مِنْ شَيْءٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُولُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا وَسَلَّمْنَا قَالَ فَأَلْقَى اللَّهُ الْإِيمَانَ فِي قُلُوبِهِمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى { لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا } قَالَ قَدْ فَعَلْتُ { رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنَا } قَالَ قَدْ فَعَلْتُ { وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا أَنْتَ مَوْلَانَا } قَالَ قَدْ فَعَلْتُ
Bize [Abu Bekr bin Abu Sýaýba], [Abu Kuraýb] we [Ishak bin Ibrahim] gürrüň berdi we lafaž Abu Bekre degişli diýdi, [Ishak] bize gürrüň berdi, başga iki adam bolsa [Waki] gürrüň berdi diýdi [Sufýan] [Adam bin Süleýman] Halidiň öňki gulundan, ol şeýle diýdi: Men [Said bin Jubaýryň] [Ibn Abbasdan] gürrüň berýändigini eşitdim, ol şeýle diýdi: "Ol: 'Eger ýüregiňizdäki bir zady dünýä getirseňiz ýa-da ony gizleseňiz, elbetde, Allah siziň bilen amallaryňyz barada hasaplaşar-' - Albakara: 284- aýatyny nazil edende. Ibn Abbas şeýle diýdi: 'Soňra olaryň ýüreklerine ondan hiç haçan girmedik bir gamgynlyk girdi'. Şonuň üçin Pygamberimiz sallallahu aleýhi wesellem şeýle diýdi: 'Aýt: 'Eşidýärin, boýun bolýaryn we boýun bolýaryn''. Ibn Abbas şeýle diýdi: "Şonda Allah olaryň ýüreklerine iman saldy, soňra olar şu aýaty nazil etdiler: "-Allah hiç kime güýjüniň ýetmeginden başga ýük ýüklemeýär. Ol ymtylýan ýagşy amallaryndan sylag alýar we edýän ýamanlygyndan jeza alýar. - Olar doga etdiler: "Eý, Rebbimiz, ýatdan çykarsak ýa-da günäkär bolsak, bizi jezalandyrma" - Bakara: 286- aýatynda, Allah şeýle diýýär: "Hakykatdanam, men ony etdim". "-Eý, Rebbimiz, we bizden öňkilere ýükleýän ýaly, bize agyr ýük ýükleme" - Bakara: 286- aýatynda, Allah şeýle diýýär: "Men ony etdim". "-Eý, Rebbimiz, bizi bagyşla; bizi bagyşla; we bize rehim et. Sen biziň kömekçimizsiň" - Alla şeýle diýýär: "Men ony etdim".
