Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith
Hadith
Imam Muslim : 161
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ وَعَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ كُلُّهُمْ عَنْ عَبْدِ الصَّمَدِ بْنِ عَبْدِ الْوَارِثِ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ ثَابِتِ بْنِ الضَّحَّاكِ الْأَنْصَارِيِّ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ الثَّوْرِيِّ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ ثَابِتِ بْنِ الضَّحَّاكِ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ حَلَفَ بِمِلَّةٍ سِوَى الْإِسْلَامِ كَاذِبًا مُتَعَمِّدًا فَهْوَ كَمَا قَالَ وَمَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ بِشَيْءٍ عَذَّبَهُ اللَّهُ بِهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ هَذَا حَدِيثُ سُفْيَانَ وَأَمَّا شُعْبَةُ فَحَدِيثُهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ حَلَفَ بِمِلَّةٍ سِوَى الْإِسْلَامِ كَاذِبًا فَهْوَ كَمَا قَالَ وَمَنْ ذَبَحَ نَفْسَهُ بِشَيْءٍ ذُبِحَ بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ
Cuɛ kɔn la̱r [Ithhaak bin Ibra̱him] kɛnɛ [Ithhaak bin Manthur] kɛnɛ [Abd al-Wari̱th bin Abd ath-Thamad] ŋɔak diaal tin bä kä [Abd ath-Thamad bin Abd al-Wari̱th] kä [Thyu'ba] kä [Ayyub] kä [Abu Qilathari ad-ɣak] kä [Tha̱bit Kilathari̱ al-ɣak]. -rɛy ruac dɔ̱diɛn jɛn ca lat- Kä jɛn cua la̱r kɔn ɛ [Muɣammad bin Rapi'] kä [Abdurradhaq] kä [ats-Thauri̱] kä [Khalid al-Ɣa̱ddha'] kä [Abu Qilaba] kä [Thabit bin adl-Dlaɣɣak] jɛn cuɛ wee, 'Kä göök cuɛ wee i̱, 'Cu gök ɛ lar i̱, ''Ci gök ɛ lar i̱ ' kuth tin kɔ̱ŋ tin /ci tɔ̱a̱ I̱thla̱m kɛ kac kɛnɛ ca̱rɛ, kɛ kɔrɛ jɛn ɛ jɛn ce̱tkɛ min cɛ lar. Ram mi näk rɔ kɛ kuak, bi Allah ɛ moc riɛk kɛ kuak tɔ̱tɔ̱ rɛy maac mi thil pek kä Jahannam'. Nɛmɛ ɛ jɛn ɣadith [Sufyan] Kä kɛ kui̱ ɣadith [Syu'bah], ca jɛ lat ɛn ɣöö ci gök sallallaahu 'alaihi wasallam ɛ lar i̱: 'Ram mi ci rɔ yac kɛ kuth mi dɔ̱ŋ mi /ci mɔ a I̱thla̱m kɛ kac, kɛ kɔrɛ bɛ ce̱tkɛ min cɛ lar. Kä ram mi bi rɔ näk kɛ -kuak-, kɛ kɔrɛ ba jɛ näk kɛ cäŋ jiecä nath kɛ kuak ɛmɔ'.
Hadith
Imam Muslim : 162
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ جَمِيعًا عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ قَالَ ابْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ ابْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ شَهِدْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حُنَيْنًا فَقَالَ لِرَجُلٍ مِمَّنْ يُدْعَى بِالْإِسْلَامِ هَذَا مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَلَمَّا حَضَرْنَا الْقِتَالَ قَاتَلَ الرَّجُلُ قِتَالًا شَدِيدًا فَأَصَابَتْهُ جِرَاحَةٌ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ الرَّجُلُ الَّذِي قُلْتَ لَهُ آنِفًا إِنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَإِنَّهُ قَاتَلَ الْيَوْمَ قِتَالًا شَدِيدًا وَقَدْ مَاتَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى النَّارِ فَكَادَ بَعْضُ الْمُسْلِمِينَ أَنْ يَرْتَابَ فَبَيْنَمَا هُمْ عَلَى ذَلِكَ إِذْ قِيلَ إِنَّهُ لَمْ يَمُتْ وَلَكِنَّ بِهِ جِرَاحًا شَدِيدًا فَلَمَّا كَانَ مِنْ اللَّيْلِ لَمْ يَصْبِرْ عَلَى الْجِرَاحِ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَأُخْبِرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِذَلِكَ فَقَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنِّي عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ ثُمَّ أَمَرَ بِلَالًا فَنَادَى فِي النَّاسِ أَنَّهُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا نَفْسٌ مُسْلِمَةٌ وَأَنَّ اللَّهَ يُؤَيِّدُ هَذَا الدِّينَ بِالرَّجُلِ الْفَاجِرِ
Kä cɛ kɔn la̱r [Muɣammad bin Rapi'] kɛnɛ [Abd bin Ɣumaid] ŋɔak diaal ɛ tuɔɔk ni̱ kä [Abdurradhak], [Ibn Rapi'] cuɛ wee, cɛ kɔn la̱r [Abdurradhak] cɛ kɔn la̱r [Ma'mar] ɛ tuɔɔk ni̱ kä [adh-Zuhri̱] ɛ tuɔɔk ni̱ kä [Ibn al-Muthayɣulla̱yäb] ɛ tuɔɔk ni̱ kä [Abu Ɣuthayɣulla̱wla] 'alaihi wasallam kɛn lätkɛ ko̱r kɛ Hunain, kɛ kɔrɛ cuɛ wut mi ca ŋa̱c i̱ ɛ Muthlim jiök: 'Ram ɛmɛ te rɛy nɛɛni tin te rɛy maac mi thil pek'. Mëë te kɔn rɛy gua̱th ɛmɔ, cuakɔ wut ɛmɔ nɛn wëë ko̱r tɛr ɛlɔ̱ŋ a cɛ duäc ɛlɔ̱ŋ. Kä cu ram kɛl ɛ la̱r Rathul-ullah i̱, ‘Ɣɔ̱ɔ̱n Rathul-ullah! Kä wut ëë ci lar ni wal, ɛn ɣöö ɛ kuäär maac mi thil pek, ɛn walɛ cɛ ko̱r tɛr kɛ buɔ̱m ɛlɔ̱ŋ kä cuɛ li̱w.’ Kä ɛnɔ cu gök ni Kuoth ɛ lar i̱: 'Jɛn bɛ wä kä maac mi thil pek'. Tha̱a̱ŋ Muthlimni̱ tekɛ kɛ diw. Kɛ gua̱a̱th mi tɔt cu ram kɛl ben kɛ ɣöö bɛ jɛ la̱r lär ɛn ɣöö /ke̱nɛ li̱w kɛ ko̱r, duŋdɛ ɣöö ca jɛ duäc ɛlɔ̱ŋ. Kɛ jɛn wäär ɛmɔ, cuɛ /thiɛl päl piny kɛ bɛ̈c buɔ̱tdɛ, kɛ kui̱c ɛmɔ cuɛ rɔ näk, kɛ kui̱c ɛmɔ cua nɛmɛ la̱r jääk Kuɔth. Rathulullah cuɛ ŋot kɛ mi̱ latdɛ takbir: 'Allahu Akbar, ɣän latdä jɛ i̱ ɛ ɣän läät Allah kɛnɛ jääkdɛ'. Kä ɛnɔ cu jääk Kuɔth Bilal jiök i̱ läri jɛ nɛy diaal ɛn ɣöö /thiɛlɛ ram mi̱ bi̱ wä nhial ɛ ni̱ yiëë kiɛ ram mi̱ ci̱ rɔ thöp -kä Kuoth-. Kä ɛn Allah cɛ ŋa̱th ɛmɛ nyɔk kɛ buɔ̱m kɛ wut mi bum bum''.
Hadith
Imam Muslim : 163
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْقَارِيُّ حَيٌّ مِنْ الْعَرَبِ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْتَقَى هُوَ وَالْمُشْرِكُونَ فَاقْتَتَلُوا فَلَمَّا مَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى عَسْكَرِهِ وَمَالَ الْآخَرُونَ إِلَى عَسْكَرِهِمْ وَفِي أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلٌ لَا يَدَعُ لَهُمْ شَاذَّةً إِلَّا اتَّبَعَهَا يَضْرِبُهَا بِسَيْفِهِ فَقَالُوا مَا أَجْزَأَ مِنَّا الْيَوْمَ أَحَدٌ كَمَا أَجْزَأَ فُلَانٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَا إِنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ أَنَا صَاحِبُهُ أَبَدًا قَالَ فَخَرَجَ مَعَهُ كُلَّمَا وَقَفَ وَقَفَ مَعَهُ وَإِذَا أَسْرَعَ أَسْرَعَ مَعَهُ قَالَ فَجُرِحَ الرَّجُلُ جُرْحًا شَدِيدًا فَاسْتَعْجَلَ الْمَوْتَ فَوَضَعَ نَصْلَ سَيْفِهِ بِالْأَرْضِ وَذُبَابَهُ بَيْنَ ثَدْيَيْهِ ثُمَّ تَحَامَلَ عَلَى سَيْفِهِ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَخَرَجَ الرَّجُلُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ قَالَ وَمَا ذَاكَ قَالَ الرَّجُلُ الَّذِي ذَكَرْتَ آنِفًا أَنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَأَعْظَمَ النَّاسُ ذَلِكَ فَقُلْتُ أَنَا لَكُمْ بِهِ فَخَرَجْتُ فِي طَلَبِهِ حَتَّى جُرِحَ جُرْحًا شَدِيدًا فَاسْتَعْجَلَ الْمَوْتَ فَوَضَعَ نَصْلَ سَيْفِهِ بِالْأَرْضِ وَذُبَابَهُ بَيْنَ ثَدْيَيْهِ ثُمَّ تَحَامَلَ عَلَيْهِ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ ذَلِكَ إِنَّ الرَّجُلَ لِيَعْمَلُ عَمَلَ أَهْلِ الْجَنَّةِ فِيمَا يَبْدُو لِلنَّاسِ وَهُوَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ وَإِنَّ الرَّجُلَ لِيَعْمَلُ عَمَلَ أَهْلِ النَّارِ فِيمَا يَبْدُو لِلنَّاسِ وَهُوَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ
Cuɛ kɔn la̱r [Kutaibah bin Thai̱d] ɛn ɣöö cɛ kɔn la̱r [Ya'kub] - min cɔali̱ Ibn Abdurrahman al-Qari - - ɛ ciöt wec mi̱ te rɛy Arabia - kä [Abu Ɣadhi̱m] mi̱ bä kä [Thahal bin Thai̱d as-Thai̱di] ɛn ɣöö ɛn Jak Kuɔth cuɛ röm kɛ ji̱. Mëë ci jääk Kuɔth luny kä lathkëëri Muthlimni̱, kä cu ji̱ kacä luny kä lathkëëriɛn, cuɛ tekɛ wut mi̱ te rɛy nɛɛni tin la ji̱ tɛ̈r tin la ji̱ tɛ̈r sallallaahu 'alaihi wasallam /känɛ ji̱ tɛ̈r jakä wä kɛ rɛydiɛn. Cuɛ ji̱ tɛ̈riɛn yuɔr piny kä cuɛ kɛ ma̱k kɛ thɛpdɛ. Cu määth göökni dɔ̱diɛn wee, ‘Ɛn walɛ thilɛ ram kɛl kä kɔn mi ci lɔcdɛ tɛɛth kɛ thuɔ̱k ce̱tkɛ min te thi̱n’. Rathul-ullah thallallaahu 'alaihi wathallam cuɛ ŋot kɛ mi̱ latɛ jɛ i̱: 'Ŋäcni jɛ! Jɛn tëë rɛy bunä nɛyni̱ tin ŋäc ŋɔak kä Hell. Cu wut mi la raan Muthlim ɛ jiök i̱, 'Ɣän bä jɛ guɔ̱ɔ̱r ni ciaŋ'. Cu Sahl bin Sa'ad ɛ nyɔk kɛ jiök i̱, ''Wut ɛmɔ cɛ wä raar kɛɛl kɛ ram ɛmɔ kɛnɛ ram ɛmɔ, mi̱ ci̱ ram ɛmɔ kɛnɛ ram ɛmɔ cuɔ̱ŋ gua̱a̱th in kööŋkɛ thi̱n bɛ cuɔ̱ŋ bä, mi̱ ci̱ ram ɛmɔ kɛnɛ ram ɛmɔ ja̱l kɛ pɛ̈th, ɛn wa̱nɔ bɛ ja̱l kɛ pɛ̈th mi̱ cäät kɛ nɔmɔ.' Cu wut ɛmɔ wee, ‘Fulan tëëkɛ buɔ̱t ti di̱t. Kɛ ɣöö /ke̱nɛ bɛ̈cdɛ min te rɛydɛ luäŋ kɛ ruɔ̱t, cuɛ go̱r i̱ bɛ li̱w niɛ gua̱a̱th ɛmɔ, kä cuɛ thɛpdɛ la̱th piny kä cuɛ rɔ moc kɛ buɔ̱t. Cu wut ɛmɔ ben raar kɛ ɣöö bɛ wä röm kɛ jääk Kuɔth kä cuɛ wee, ''Ɣän la̱tdä jɛ i̱ ji̱n, Muɣammad, ɛ ji̱n jääk Kuɔth'. Cu gök ɛ thiec i̱, ‘Ɛŋu mi ci tuɔɔk kä ji̱? ' Cu wut ɛmɔ wee, 'Ɛn wut ɛmɔ cɔali i̱ ram mi ŋäc ŋɔak kɛ kui̱ maac mi thil pek kä nɛy ti ŋuan lo̱k kɛn nɛmɛ, kɛ kui̱c ɛmɔ ɣän bä ji̱ la̱r lär, O Jak Kuɔth kɛ kui̱ kä nɛmɛ kɛnɛ nɔmɔ, ɣän cä jɛ guɔ̱ɔ̱r rɛy köör kɛɛliw amäni mëë cä jɛ jek ɛn ɣöö cɛ duäc ɛ bɛc ɛlɔ̱ŋ, cuɛ go̱r i̱ bɛ li̱w kɛ pɛ̈th, kɛ kɔrɛ cuɛ thɛpdɛ la̱th piny kam thɛpdɛ min rɛwdɛ. rɔ kɛ ɣöö bɛ rɔ näk'. Kä ɛnɔ, cu ram in la jaak Kuɔth (call kɛnɛ blessings of the Allah) wee: ‘Ɛpuc, tëëkɛ wutni ti lät lät ti cäät kɛ lät raam mi ŋäc ŋɔak nhial rɛy wäŋni nath, cäŋ ni min ɛ ram mi ŋäc ŋɔak rɛy maac mi thil pek. Kä tëëkɛ wutni bä ti lät lät ti gɔw kɛ lät raam mi ŋäc ŋɔak rɛy maac mi thil pek rɛy wäŋni nath, cäŋ ni min ɛ ram mi ŋäc ŋɔak nhial''.
Hadith
Imam Muslim : 164
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا الزُّبَيْرِيُّ وَهُوَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ قَالَ سَمِعْتُ الْحَسَنَ يَقُولُا إِنَّ رَجُلًا مِمَّنْ كَانَ قَبْلَكُمْ خَرَجَتْ بِهِ قُرْحَةٌ فَلَمَّا آذَتْهُ انْتَزَعَ سَهْمًا مِنْ كِنَانَتِهِ فَنَكَأَهَا فَلَمْ يَرْقَأْ الدَّمُ حَتَّى مَاتَ قَالَ رَبُّكُمْ قَدْ حَرَّمْتُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ ثُمَّ مَدَّ يَدَهُ إِلَى الْمَسْجِدِ فَقَالَ إِي وَاللَّهِ لَقَدْ حَدَّثَنِي بِهَذَا الْحَدِيثِ جُنْدَبٌ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْمَسْجِدِ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ سَمِعْتُ الْحَسَنَ يَقُولُ حَدَّثَنَا جُنْدَبُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْبَجَلِيُّ فِي هَذَا الْمَسْجِدِ فَمَا نَسِينَا وَمَا نَخْشَى أَنْ يَكُونَ جُنْدَبٌ كَذَبَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ بِرَجُلٍ فِيمَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ خُرَاجٌ فَذَكَرَ نَحْوَهُ
Cuɛ kɔn la̱r [Muɣammad bin Rapi'] cuɛ kɔn la̱r [az-Zubairi] - min lot ni̱ Muɣammad bin Abdullah bin az-Zubair - cuɛ kɔn la̱r [Syaiban] cuɛ wee, Ɣän cä [al-Ɣa̱than] liŋ i̱ wëë i̱, 'Ɛpuc, cuɛ tekɛ wut mi̱ tekɛ puth mi̱ bëë raar kä jɛ. socket, kɛ kɔrɛ cuɛ jɛ moc kɛ pɛ̈th amäni mëë ci riɛmdɛ wä raar a /kenɛ cuɔ̱ŋ amäni mëë cɛ li̱w. Cu Rabbdu wee: 'Ɣän cä nhial pën jɛ'. Kä al-Ɣa̱than cuɛ tetdɛ kap nhial ɛ wä kä määthki̱ kä cuɛ wee, 'Kɛ Allah,[Jundub] cuɛ ɣadith ɛmɛ lat kä kɔn ɛ bä kä Göök sallallaahu 'alaihi wasallam rɛy määthki̱ ɛmɛ'. Kä cɛ kɔn la̱r [Muɣa̱mmad bin Abu Bakr al-Mukaddami] cɛ kɔn la̱r [Waɣab bin Jarir] cɛ kɔn la̱r [gua̱n] jɛn cuɛ wee, cä [al-Ɣathan] liŋ wëë i̱, cɛ kɔn la̱r [Jundub bin Abdullah al-Bajali] rɛy muɔ̱thki̱ ɛmɛ, kɛ kui̱c ɛmɔ /cuarɛ pa̱l ruëëc kɛ kui̱ Jundubllah Raahullah 'alai̱hi wathalla̱m. Jundub cuɛ wee i̱ Rathulullah shallallahu 'alaihi wasallam cuɛ wee: ''Wut mi̱ ŋot /ke̱n ji̱ tekɛ buɔ̱l mi̱ ci̱ rɔal puɔ̱ɔ̱nydɛ...kɛ kɔrɛ cuɛ ɣadith mi̱ ce̱tkɛ nɔmɔ lat'.
Hadith
Imam Muslim : 165
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ قَالَ حَدَّثَنِي سِمَاكٌ الْحَنَفِيُّ أَبُو زُمَيْلٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ خَيْبَرَ أَقْبَلَ نَفَرٌ مِنْ صَحَابَةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا فُلَانٌ شَهِيدٌ فُلَانٌ شَهِيدٌ حَتَّى مَرُّوا عَلَى رَجُلٍ فَقَالُوا فُلَانٌ شَهِيدٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَلَّا إِنِّي رَأَيْتُهُ فِي النَّارِ فِي بُرْدَةٍ غَلَّهَا أَوْ عَبَاءَةٍ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ اذْهَبْ فَنَادِ فِي النَّاسِ أَنَّهُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا الْمُؤْمِنُونَ قَالَ فَخَرَجْتُ فَنَادَيْتُ أَلَا إِنَّهُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا الْمُؤْمِنُونَ
Cuɛ kɔn la̱r [Zuɣai̱r bin Ɣarb] cuɛ kɔn la̱r [Ɣathi̱im bin al-Kathim] cuɛ kɔn la̱r [Ikri̱mah bin Ammar] cuɛ wee, cuɛ kɔn la̱r [Thimak al-Ɣa̱napi̱ Abu Zumail] cuɛ wee, cuɛ kɔn la̱r [Abdullah bin Abbath] cuɛ wee, cuɛ kɔn la̱r [Umar bin al-Khɛn, cuɛ wee] cu nɛy ti ŋuan kä mäthnikɛ rɔ̱ thiëëk kɛ gök sallallaahu 'alaihi wasallam kä cukɛ wee, 'Kä ca näk, ca näk', amäni mëë cukɛ wut kɛl bäl kä cukɛ wee, 'Ca näk'. Kä cu Rathulullah thallallaahu 'alaihi wasallam ɛ lar: '/Cɛ te inɔ, kɛ thuɔ̱k cä jɛ nɛn rɛy maac rɛy bieyni̱ kiɛ bi̱i̱ ëë cɛ naŋ -ɛ ŋot /kenɛ ni̱ nyuak-'. Kä cu Rathullah thallallaahu 'alaihi wasallam ɛ nyɔk kɛ jiök: 'Ɣɔ̱ɔ̱n Ibn al-Khaththab, wër kä läri jɛ naath i̱ /thiɛlɛ ram mi̱ bi̱ wä nhial ɛ ni̱ nɛy tin ŋa̱th'. Kä ɛnɔ cu Umar ɛ jiök i̱, 'Ɣän cä ben raar kɛ jɔw mi di̱i̱t i̱, 'Ŋäcni jɛ ɛn ɣöö thilɛ ram mi bi wä nhial ɛ ni ram mi ŋa̱th'.
Hadith
Imam Muslim : 166
حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ وَهْبٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ ثَوْرِ بْنِ زَيْدٍ الدُّؤَلِيِّ عَنْ سَالِمٍ أَبِي الْغَيْثِ مَوْلَى ابْنِ مُطِيعٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَهَذَا حَدِيثُهُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ ثَوْرٍ عَنْ أَبِي الْغَيْثِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ خَرَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى خَيْبَرَ فَفَتَحَ اللَّهُ عَلَيْنَا فَلَمْ نَغْنَمْ ذَهَبًا وَلَا وَرِقًا غَنِمْنَا الْمَتَاعَ وَالطَّعَامَ وَالثِّيَابَ ثُمَّ انْطَلَقْنَا إِلَى الْوَادِي وَمَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَبْدٌ لَهُ وَهَبَهُ لَهُ رَجُلٌ مِنْ جُذَامَ يُدْعَى رِفَاعَةَ بْنَ زَيْدٍ مِنْ بَنِي الضُّبَيْبِ فَلَمَّا نَزَلْنَا الْوَادِي قَامَ عَبْدُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَحُلُّ رَحْلَهُ فَرُمِيَ بِسَهْمٍ فَكَانَ فِيهِ حَتْفُهُ فَقُلْنَا هَنِيئًا لَهُ الشَّهَادَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَلَّا وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ إِنَّ الشَّمْلَةَ لَتَلْتَهِبُ عَلَيْهِ نَارًا أَخَذَهَا مِنْ الْغَنَائِمِ يَوْمَ خَيْبَرَ لَمْ تُصِبْهَا الْمَقَاسِمُ قَالَ فَفَزِعَ النَّاسُ فَجَاءَ رَجُلٌ بِشِرَاكٍ أَوْ شِرَاكَيْنِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَصَبْتُ يَوْمَ خَيْبَرَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شِرَاكٌ مِنْ نَارٍ أَوْ شِرَاكَانِ مِنْ نَارٍ
Cuɛ kɔn la̱r [Abu ath-Taɣi̱r] jɛn cuɛ wee, cuɛ kɔn la̱r [Ibnu Waɣab] kä [Malik bin Anath] kä [Thaur bin Dhaid ad-Duali̱] kä [Thalim Abu al-Gai̱th] ëë la kuaany Ibn Muthi̱', kä [Abu Ɣuraira]. -rɛy ruac dɔ̱diɛn ca lat- Kä cɛ kɔn la̱r [Kutaibah bin Tha̱id] kä nɛmɛ ɛ jɛn ɣadith, cɛ kɔn la̱r [Abdul Ɣadhi̱d] -ciötdɛ Ibn Muɣammad- kä [Thaur] kä [Abu al-Ghaits] kä [Abu Ɣurairah] jɛn cuɛ wee, 'Kɛ cäŋ ëë ci̱ kɔn wä raar kɛ Khaillalahathil Allah cɛ kɔn moc kɛ juɔ̱c, duŋdɛ ɣöö /ciɛ ghanimah - tin ca käp rɛy köör - tin canɛ jek kɛ ta̱a̱ da̱a̱pni kiɛ ciɛk, duŋdɛ ɣöö ɛ kuak, mi̱eth kɛnɛ bieyni. Kä cuakɔ riŋ nhiam pa̱a̱m. Kä Rathul-ullah shallallahu 'alaihi wasallam kɛ jɛn gua̱a̱th ɛmɔ kɛɛl kɛnɛ kuaanydɛ cua kɛ thöp ɛ la muc ɛ wut mi̱ bä kä Judham min la cɔalkɛ ni̱ ciaaŋ i̱ Rifa'ah bin Zaid mi̱ bä kä döör Adl-Dlubaib. Mëë cakɔ cop wi̱i̱ pa̱a̱m, cu kuaany Rathul-ullah sallallaahu 'alaihi wasallam rɔ jiɛc kɛ ɣöö bɛ go̱o̱nyni thɛpdɛ woc. Duundɛ ɣöö kɛ gua̱a̱th mi tɔt cua jɛ yuɔr kɛ thɛp, kä cuɛ lia̱a̱dɛ jek ɛn wi̱ni. Cuɔ̱kɔ wee, 'La̱tnɛ jɛ tɛ̈thlɔaac, Ɣɔ̱ɔ̱n, ji̱n Kuoth, kɛ ɣöö ca jɛ näk'. Duŋni̱ ɣöö Rathulullah shallallahu 'alaihi wasallam ni̱ ɣöö cuɛ lar i̱: '/Ciɛ jɛn, ɛ ram min te tetdädɛ kɛ yiëë Muɣammad, kɛ thuɔ̱k jɛn ba jɛ näk ɛ mac mi thil pek kɛ kui̱ bi̱i̱ ëë cɛ naŋ kä Khaibar köör ghanimah mëë cɛ naŋ ɛ ŋot /kenɛ ni̱ da̱a̱k'. Abu Huraitah cuɛ wee, 'Ci naath ga̱a̱c. Kɛ kɔrɛ cu wut kɛl ben kɛ buɔ̱l kiɛ rɛw ti̱ ca la̱th rɛy thɛpni̱ kä cuɛ wee, 'Ɣɔ̱ɔ̱n, jääk Kuɔth, cä nɛmɛ jiek rɛy köör Khaibar'. Kä ɛnɔ cu jääk Yecu wee: 'Ɛ buɔ̱l ciökni ti bä raar rɛy maac mi thil pek kiɛ buɔ̱l ciökni da̱ŋ rɛw ti bä kä maac mi thil pek''.
Hadith
Imam Muslim : 167
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ سُلَيْمَانَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ حَجَّاجٍ الصَّوَّافِ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ أَنَّ الطُّفَيْلَ بْنَ عَمْرٍو الدَّوْسِيَّ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ لَكَ فِي حِصْنٍ حَصِينٍ وَمَنْعَةٍ قَالَ حِصْنٌ كَانَ لِدَوْسٍ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَبَى ذَلِكَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلَّذِي ذَخَرَ اللَّهُ لِلْأَنْصَارِ فَلَمَّا هَاجَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمَدِينَةِ هَاجَرَ إِلَيْهِ الطُّفَيْلُ بْنُ عَمْرٍو وَهَاجَرَ مَعَهُ رَجُلٌ مِنْ قَوْمِهِ فَاجْتَوَوْا الْمَدِينَةَ فَمَرِضَ فَجَزِعَ فَأَخَذَ مَشَاقِصَ لَهُ فَقَطَعَ بِهَا بَرَاجِمَهُ فَشَخَبَتْ يَدَاهُ حَتَّى مَاتَ فَرَآهُ الطُّفَيْلُ بْنُ عَمْرٍو فِي مَنَامِهِ فَرَآهُ وَهَيْئَتُهُ حَسَنَةٌ وَرَآهُ مُغَطِّيًا يَدَيْهِ فَقَالَ لَهُ مَا صَنَعَ بِكَ رَبُّكَ فَقَالَ غَفَرَ لِي بِهِجْرَتِي إِلَى نَبِيِّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَا لِي أَرَاكَ مُغَطِّيًا يَدَيْكَ قَالَ قِيلَ لِي لَنْ نُصْلِحَ مِنْكَ مَا أَفْسَدْتَ فَقَصَّهَا الطُّفَيْلُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّهُمَّ وَلِيَدَيْهِ فَاغْفِرْ
Cuɛ kɔn la̱r [Abu Bakr bin Abu Thyaiba] kɛnɛ [Ithhaak bin Ibra̱him] kɛn diaal bäkɛ kä [Thulɛyman], [Abu Bakr] cuɛ wee, cuɛ kɔn la̱r [Thulɛman bin Ɣa̱rb] cuɛ kɔn la̱r [Ɣa̱mmad bin Dhai̱d] kä [Ɣa̱jjaj ath-Thawwap] kä [Abu̱bi̱bai̱] Amru Ad Dausi cuɛ ben kä gök sallallaahu 'alaihi wasallam kä cuɛ wee i̱, ''Ɣɔ̱ɔ̱n, ji̱n go̱o̱ri ɣöö bi cieŋ rɛy wec mi bum bum kä de ji̱ gaŋ?'' Kä ram ëë lat ruac ɛmɔ cuɛ wee, 'Kä gua̱a̱th wec ɛ duŋ ji̱ Daus kɛ gua̱a̱th ëë Jahiliyiah'. Duŋdɛ ɣöö cu Rathul-ullah ɛ lo̱k kɛ ɣöö cɛ nhɔk ni min ca lar ɛ Allah kɛ kui̱ nɛɛni Ansar. Mëë ci̱ gök ëë ca gɔ̱r kä Medina ɣo̱th, cu Abu Thupail bin Amru ɣo̱th bä kɛɛl kɛ wut mi̱ la raan nɛɛkɛ. Duŋdɛ ɣöö, määth Abu Thufail /ke̱nɛ -climate- kä Medina luäŋ kɛ cuɔ̱ŋ kä cuɛ juey, kɛ kɔrɛ cuɛ thɛp ka̱n kä cuɛ thɛpdɛ ŋok amäni̱ mëë cu tetkɛ moc kɛ riɛm, kä cuɛ li̱w bä. Duŋdɛ ɣöö, rɛy la̱kdɛ, cu Abu Thufail wut ɛmɔ nɛn ɛ gɔaa ɛlɔ̱ŋ, kä cuɛ tetkɛ kum. Ɛn wa̱nɔ cu Abu Thupal wut ɛmɔ thiec i̱ ɛŋu mi ci kuothdu lät kä ji̱? ' Cu wut ɛmɔ ɛ loc i̱, 'Cɛ ɣä pälikä kɛ kui̱ ɣi̱dhädä kä Jɛ, ɛ jɛn gök in ca lar i̱ ''alaihi wasallam''. Kä cu Abu Thufail ɛ nyɔk kɛ thiec i̱, ‘Kä ɛŋu cä ji̱ nɛn i̱ kum tetku? ' Cu wut ɛmɔ ɛ loc i̱, 'Ca ɣä jiök i̱ '/Ci̱ nɛy min ci däk bi riali̱kä'. Cu Abu Thufail la̱k ɛmɔ la̱r Rathul-ullah, cu Rathul-ulh ɛ lar i̱: 'Ɣɔ̱ɔ̱n, päli tetkɛ'.
Hadith
Imam Muslim : 168
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ وَأَبُو عَلْقَمَةَ الْفَرْوِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ سُلَيْمٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلْمَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ يَبْعَثُ رِيحًا مِنْ الْيَمَنِ أَلْيَنَ مِنْ الْحَرِيرِ فَلَا تَدَعُ أَحَدًا فِي قَلْبِهِ قَالَ أَبُو عَلْقَمَةَ مِثْقَالُ حَبَّةٍ و قَالَ عَبْدُ الْعَزِيزِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ مِنْ إِيمَانٍ إِلَّا قَبَضَتْهُ
Cuɛ kɔn la̱r [Aɣmad bin Abda̱h adl-Dla̱bbi] cuɛ kɔn la̱r [Abdul Ɣadhi̱dh bin Muɣammad] kɛnɛ [Abu Alkamah al-Parwi] kɛn da̱ŋ rɛw cu kɛnɛ lar, cuɛ kɔn la̱r [Ca̱pwan bin Thulaim] kä [Abdullaa bin Thalman] kä [gua̱n] kä [Jɛn cuɛ 'Abu Ɣuraillathul lar i̱: 'Ɛpuc Allah bɛ jiɔm mi̱ /thiɛl pɛ̈th ɛlɔ̱ŋ yuɔr piny, mi̱ /thiɛl pɛ̈th ce̱tkɛ silk mi̱ bä kui̱c Yemen, jɛn /cɛ raan bi pa̱l ruëëc mi̱ te rɛy lɔaacdɛ -cu Abu Alqamah ɛ lar- thiɛk bɛl, -kä cu Abdul Aziz ɛ lar; amäni̱ thiɛk kuɛ̈ɛ̈n - kä ŋa̱th ɛ ni̱ mi̱ ci̱ Allah ɛ jakä li̱w'.
Hadith
Imam Muslim : 169
حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَقُتَيْبَةُ وَابْنُ حُجْرٍ جَمِيعًا عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ جَعْفَرٍ قَالَ ابْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ قَالَ أَخْبَرَنِي الْعَلَاءُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بَادِرُوا بِالْأَعْمَالِ فِتَنًا كَقِطَعِ اللَّيْلِ الْمُظْلِمِ يُصْبِحُ الرَّجُلُ مُؤْمِنًا وَيُمْسِي كَافِرًا أَوْ يُمْسِي مُؤْمِنًا وَيُصْبِحُ كَافِرًا يَبِيعُ دِينَهُ بِعَرَضٍ مِنْ الدُّنْيَا
Cuɛ kɔn la̱r [Yahya bin Ayyub] kɛnɛ [Kutaibah] kɛnɛ [Ibn Ɣujr] kɛn diaal kä [Ith-mail bin Ja'par] cuɛ wee [Ibnu Ayyub] cuɛ kɔn la̱r [Ith-mail] jɛn cuɛ wee, cuɛ ɣä la̱r [al-Ala'] kä [gua̱n] kä [Abu Ɣurai̱la̱hilla do'la ''ɛ ram ëë la ja̱k Allah mi̱ gɔaa'' lät ɛ ŋot /ke̱n ruac lat ni ben ce̱tkɛ wäär mi tɔt. Kɛ runwaŋ raan ɛ gua̱n ŋäthä, kä kɛ thiaŋ ɛ ram mi thil ŋa̱th. Kɛ thiaŋ ɛ wut mi ŋa̱th, kä kɛ runwaŋ ɛ ram mi thil ŋa̱th. Cuɛ ŋa̱thdɛ kɔak kɛ kui̱ tɛthä lɔaac wecmuɔ̱ɔ̱n'.
Hadith
Imam Muslim : 170
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّهُ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَرْفَعُوا أَصْوَاتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِّ } إِلَى آخِرِ الْآيَةِ جَلَسَ ثَابِتُ بْنُ قَيْسٍ فِي بَيْتِهِ وَقَالَ أَنَا مِنْ أَهْلِ النَّارِ وَاحْتَبَسَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَعْدَ بْنَ مُعَاذٍ فَقَالَ يَا أَبَا عَمْرٍو مَا شَأْنُ ثَابِتٍ اشْتَكَى قَالَ سَعْدٌ إِنَّهُ لَجَارِي وَمَا عَلِمْتُ لَهُ بِشَكْوَى قَالَ فَأَتَاهُ سَعْدٌ فَذَكَرَ لَهُ قَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ ثَابِتٌ أُنْزِلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ وَلَقَدْ عَلِمْتُمْ أَنِّي مِنْ أَرْفَعِكُمْ صَوْتًا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَنَا مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَذَكَرَ ذَلِكَ سَعْدٌ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَلْ هُوَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ و حَدَّثَنَا قَطَنُ بْنُ نُسَيْرٍ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ كَانَ ثَابِتُ بْنُ قَيْسِ بْنِ شَمَّاسٍ خَطِيبَ الْأَنْصَارِ فَلَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ بِنَحْوِ حَدِيثِ حَمَّادٍ وَلَيْسَ فِي حَدِيثِهِ ذِكْرُ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ و حَدَّثَنِيهِ أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ صَخْرٍ الدَّارِمِيُّ حَدَّثَنَا حَبَّانُ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ { لَا تَرْفَعُوا أَصْوَاتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِّ } وَلَمْ يَذْكُرْ سَعْدَ بْنَ مُعَاذٍ فِي الْحَدِيثِ و حَدَّثَنَا هُرَيْمُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى الْأَسَدِيُّ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَذْكُرُ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ وَلَمْ يَذْكُرْ سَعْدَ بْنَ مُعَاذٍ وَزَادَ فَكُنَّا نَرَاهُ يَمْشِي بَيْنَ أَظْهُرِنَا رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ
Cuɛ kɔn la̱r lär [Abu Bakr bin Abu Syaibah] cuɛ kɔn la̱r [Al Ɣa̱than bin Mutha] cuɛ kɔn la̱r [Ɣa̱mmad bin Thalamah] kä [Thabit Al Bunani] kä [Anath bin Malik] ɛn ɣöö jɛn cuɛ wee, 'Mëë ca rieet ti̱ti̱ nyoth: '-Yɛn nɛy tin ŋa̱th, /cuarɛ jɔwdun nhial kɛ -Q-'. Al Hujurat: 2- amäni guut rieetkä, Thabit bin Qais cuɛ nyuur rɛy duëëlɛ kä cuɛ wee, 'Ɣän ɛ ram kɛl kä nɛy tin te rɛy maac mi thil pek! Kä jɛn la jɛ laa gaŋɛ ni ciaŋ kä göök Kuɔth amäni mëë ci göök Sa'ad bin Mu'adz thiec kɛ kui̱dɛ. Cuɛ thiec: ‘Ɣɔ̱ɔ̱n Abu Amru, ɛŋu mi ci tuɔɔk kä Thabit? Kä jɛn tëë kɛ juey? ' Cu Sa'd ɛ loc i̱, ''Tëëkɛ ta̱a̱dɛ ce̱tkɛ min la tuɔɔkɛ ni̱ ciaŋ kä /ka̱nɛ liŋ ɛn ɣöö tëë kɛ juey'. Cu Anath ɛ jiök i̱, ''Kɛ kɔrɛ cu Tha'd ɛ gui̱l kä cuɛ jɛ la̱r ruacdɛ kɛnɛ Rathulullah thallallaahu 'alaihi wasallam.' Cu Thabit ɛ jiök i̱, ‘Ciet ɛmɛ ca jɛ nyoth, kä yɛn diaal ŋäc yɛn ɛ ɛn ɣöö ɛ ɣän ram min tekɛ jɔw mi di̱i̱t, mi leny jɔw jääkä Kuɔth sallallaahu ‘alaihi wasallam. Kä ɛnɔ ɛ ɣän ram kɛl kä nɛy tin ŋäc ŋɔak rɛy maac mi thil pek.’ Kä cu Tha'd nɛmɛ la̱r Rathulullah thallallaahu 'alaihi wathalla̱m. Kä gök tin ca gɔ̱r i̱ sallallaahu 'alaihi wasallam bä cuɛ wee: 'Cäŋ ni̱ jɛn ɛ ram kɛl kä nɛy tin cieŋ nhial'. Cuɛ kɔn la̱r [Kathan bin Nuthyair] Cuɛ kɔn la̱r [Ja’far bin Sulaiman] cuɛ kɔn la̱r [Thabit] kä [Ana̱th bin Malik] jɛn cuɛ wee, ‘Thabit bin Qaith ɛ rami̱ ruac rɛy ji̱ Ansar, mëë ci̱ rieet ti̱ti̱ ben piny, min lot ni̱ ɣöö ce̱tkɛ min te rɛy Ɣa̱di̱th Ɣa̱mmad. Duŋdɛ ɣöö, ɛn ɣadith /cɛ ciöt Sa'd bin Mu'adz' lat. Kä jɛn ca la̱r kɔn [Ahmad bin Tha̱id bin Cakr Ad-Darimi] cɛ kɔn la̱r [Ɣabban] cɛ kɔn la̱r [Sualiman Ibnul Mughirah] kä [Thabit] kä [Anath] jɛn cuɛ wee, 'Mëë ci cio̱o̱k ben piny -... /cu jɔwdu kap nhial ɛlɔ̱ŋ mi̱ läny jɔw wutdä - kä cuɛ did'. Mu'adz rɛy ɣadith'. Kä cuɛ kɔn la̱r [Ɣuraim bin Abdul A'la al Athadi] cuɛ kɔn la̱r [al Mu'tamir bin Sualiman] jɛn cuɛ lar, 'Ɣän cä liŋ [gua̱n] latdɛ kä [Thabit] kä [Anath] jɛn cuɛ lar, 'Mëë cua rieet ti̱ti̱ nyoth jɛn cuɛ ɣadith lat ɛ /thiɛlɛ mi̱ ca lat kɛ ci̱öt Mu'd bi'.' Cuɛ jɛ nyɔk kɛ lat i̱, ‘Ci wut mi bëë kä nɛy tin te nhial ja̱l rɛydan’.
Hadith
Imam Muslim : 171
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ أُنَاسٌ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنُؤَاخَذُ بِمَا عَمِلْنَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ أَمَّا مَنْ أَحْسَنَ مِنْكُمْ فِي الْإِسْلَامِ فَلَا يُؤَاخَذُ بِهَا وَمَنْ أَسَاءَ أُخِذَ بِعَمَلِهِ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَالْإِسْلَامِ
Cuɛ kɔn jiök [Uthman bin Abu Thyaibah] cuɛ kɔn jiök [Jarir] kä [Mansur] kä [Abu Wail] kä [Abdullah] cuɛ wee, ‘Tëëkɛ ram mi ci Rathullah thiec i̱, ‘Ɣɔ̱ɔ̱n Rathullah! Kä kɔn banɛ duäc kɛ kui̱ lätni tëë canɛ la̱t kɛ gua̱a̱th Jahiliyah?' Cu Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ɛ loc i̱: ''Ram kɛl kä yɛ mi lät mi gɔaa kɛ gua̱a̱th ëë te ji̱ I̱thla̱m thi̱n, /ca jɛ bi moc kɛ duer kɛ kui̱ lätnikɛ rɛy runi̱ tin te rɛy wec Jahiliyah. Duŋni̱ ɣöö ram mi̱ ci̱ duer la̱t, ba jɛ duäc kɛ kui̱ lätni̱kɛ rɛy runi̱ Jahiliyah kɛnɛ runi̱ I̱thla̱mik'.
Hadith
Imam Muslim : 172
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي وَوَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنُؤَاخَذُ بِمَا عَمِلْنَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ مَنْ أَحْسَنَ فِي الْإِسْلَامِ لَمْ يُؤَاخَذْ بِمَا عَمِلَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَمَنْ أَسَاءَ فِي الْإِسْلَامِ أُخِذَ بِالْأَوَّلِ وَالْآخِرِ حَدَّثَنَا مِنْجَابُ بْنُ الْحَارِثِ التَّمِيمِيُّ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ
Cuɛ kɔn la̱r [Muɣammad bin Abdullah bin Numair] cuɛ kɔn la̱r [gua̱n] kɛnɛ [Waki']. -rɛy ruac dɔ̱diɛn ca lat- Kä jɛn cuɛ kɔn jiök [Abu Bakr bin Abu Syaibah] kä lafazh ɛ duŋdɛ, cuɛ kɔn jiök [Waki'] kä [al-A'masy] kä [Abu Wail] kä [Abdullah] cuɛ wee, 'Kɔn cua kɔ thiec, 'Ɣɔ̱ɔ̱n Ja̱k Allah kɛ ɣöö du Jahiliyah kɔn? ' Cuɛ loc i̱: 'Ram mi̱ ci̱ lät ti̱ gɔw la̱t rɛy runi̱ I̱thla̱m, jɛn /ca jɛ bi̱ duäc kɛ kui̱ lätni̱kɛ rɛy runi̱ tëë /thiɛl ŋäc, kä ram mi̱ ci̱ lät ti̱ jiäk la̱t rɛy runi̱ I̱thla̱m ba jɛ duäc kɛ kui̱ lätni̱kɛ rɛy runi̱ tëë /thiɛlɛ ŋäc kɛnɛ I̱thla̱m''. Cuɛ kɔn la̱r lär [Minjab bin al-Ɣari̱th at-Tamimi] cuɛ kɔn la̱r lär [Ali bin Mucir] kä [al-A'masy] kɛ thanad ɛmɛ cäätdɛ.
Hadith
Imam Muslim : 173
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى الْعَنَزِيُّ وَأَبُو مَعْنٍ الرَّقَاشِيُّ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ كُلُّهُمْ عَنْ أَبِي عَاصِمٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ يَعْنِي أَبَا عَاصِمٍ قَالَ أَخْبَرَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ ابْنِ شِمَاسَةَ الْمَهْرِيِّ قَالَ حَضَرْنَا عَمْرَو بْنَ الْعَاصِ وَهُوَ فِي سِيَاقَةِ الْمَوْتِ فَبَكَى طَوِيلًا وَحَوَّلَ وَجْهَهُ إِلَى الْجِدَارِ فَجَعَلَ ابْنُهُ يَقُولُ يَا أَبَتَاهُ أَمَا بَشَّرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِكَذَا أَمَا بَشَّرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِكَذَا قَالَ فَأَقْبَلَ بِوَجْهِهِ فَقَالَ إِنَّ أَفْضَلَ مَا نُعِدُّ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ إِنِّي كُنْتُ عَلَى أَطْبَاقٍ ثَلَاثٍ لَقَدْ رَأَيْتُنِي وَمَا أَحَدٌ أَشَدَّ بُغْضًا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنِّي وَلَا أَحَبَّ إِلَيَّ أَنْ أَكُونَ قَدْ اسْتَمْكَنْتُ مِنْهُ فَقَتَلْتُهُ فَلَوْ مُتُّ عَلَى تِلْكَ الْحَالِ لَكُنْتُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَلَمَّا جَعَلَ اللَّهُ الْإِسْلَامَ فِي قَلْبِي أَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ ابْسُطْ يَمِينَكَ فَلْأُبَايِعْكَ فَبَسَطَ يَمِينَهُ قَالَ فَقَبَضْتُ يَدِي قَالَ مَا لَكَ يَا عَمْرُو قَالَ قُلْتُ أَرَدْتُ أَنْ أَشْتَرِطَ قَالَ تَشْتَرِطُ بِمَاذَا قُلْتُ أَنْ يُغْفَرَ لِي قَالَ أَمَا عَلِمْتَ أَنَّ الْإِسْلَامَ يَهْدِمُ مَا كَانَ قَبْلَهُ وَأَنَّ الْهِجْرَةَ تَهْدِمُ مَا كَانَ قَبْلِهَا وَأَنَّ الْحَجَّ يَهْدِمُ مَا كَانَ قَبْلَهُ وَمَا كَانَ أَحَدٌ أَحَبَّ إِلَيَّ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا أَجَلَّ فِي عَيْنِي مِنْهُ وَمَا كُنْتُ أُطِيقُ أَنْ أَمْلَأَ عَيْنَيَّ مِنْهُ إِجْلَالًا لَهُ وَلَوْ سُئِلْتُ أَنْ أَصِفَهُ مَا أَطَقْتُ لِأَنِّي لَمْ أَكُنْ أَمْلَأُ عَيْنَيَّ مِنْهُ وَلَوْ مُتُّ عَلَى تِلْكَ الْحَالِ لَرَجَوْتُ أَنْ أَكُونَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ ثُمَّ وَلِينَا أَشْيَاءَ مَا أَدْرِي مَا حَالِي فِيهَا فَإِذَا أَنَا مُتُّ فَلَا تَصْحَبْنِي نَائِحَةٌ وَلَا نَارٌ فَإِذَا دَفَنْتُمُونِي فَشُنُّوا عَلَيَّ التُّرَابَ شَنًّا ثُمَّ أَقِيمُوا حَوْلَ قَبْرِي قَدْرَ مَا تُنْحَرُ جَزُورٌ وَيُقْسَمُ لَحْمُهَا حَتَّى أَسْتَأْنِسَ بِكُمْ وَأَنْظُرَ مَاذَا أُرَاجِعُ بِهِ رُسُلَ رَبِّي
Cuɛ kɔn la̱r [Muɣa̱mmad bin al-Muthanna al-Anadhi̱] kɛnɛ [Abu Ma’n ar-Rakathi] kɛnɛ [I̱thak bin Manthur] ŋɔak diaal tin bä kä [Abu Acim] kɛnɛ lafadh ɛ duŋ Ibn al-Muthanna, cuɛ kɔn la̱r [adl-Dlaɣɣak] - min lot ni̱ ɣöö cuɛ lar i̱ Ɣa̱ɣi̱m Abu, Cuɛ wee, cɛ kɔn la̱r [Yazid bin Abu Ɣa̱bib] kä [Ibn Shiimathah al-Mahri̱] cuɛ wee, ‘Kɔn cua kɔ wä gui̱l [Amru bin al-Ath], mëë jɛn la lakɛ ram min ci li̱w, kɛ kɔrɛ cuɛ wiee kɛ gua̱a̱th mi̱ bäär kä cuɛ nhiamdɛ riet nhiam pa̱a̱ny, kɛ kɔrɛ cu gatdɛ tok kɛ mi latdɛ i̱, ‘Ɣɔ̱ɔ̱n fathullahhudhal /cɛ rɔ lot. ji̱n ruac mi gɔaa kɛ jɛn duɔ̱ɔ̱p ɛmɔ, /kenɛ Rathul-ullah 'alaihi wasallam' moc kɛ ruac mi gɔaa kɛ jɛn duɔ̱ɔ̱p ɛmɔ'. Kä cu ram ëë lat ruac ɛmɔ wee, ‘Kɛ kui̱c ɛmɔ cuɛ rɔ ri̱t nhiamdɛ kä cuɛ wee, ‘Ɛpuc, min di̱tni̱ jɛn min banɛ guic ɛ ɣöö /thiɛlɛ kuth - mi̱ ro̱ŋ kɛ pal - ɛ ni̱ Allah, kä Muɣammad ɛ jɛn jääk Allah, kɛ thuɔ̱k ɣän ta̱a̱ rɛy wi̱i̱cni̱ da̱ŋ diɔ̱k; Ɣän cä rɔ nɛn, duŋni̱ ɣöö thilɛ ram mi nyi̱e̱e̱r kɛ Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam mi̱ läny ɣä, kä thilɛ mi bä nhɔk ni̱ ɣöö bä thia̱k kɛ jɛ, kɛ ɣöö bä jɛ näk, mi̱ cä li̱w rɛy gua̱th ɛmɔ bä te rɛy nɛɛni̱ tin te rɛy maac mi thil pek. Mëë ci Allah Islam la̱t rɛy lɔaacdä, cua̱ wä kä jääk Allah sallallaahu 'alaihi wasallam kä cua̱ jɛ jiök i̱, 'Riny tetdu min cuëëc, kɛ kɔrɛ bä ji̱ moc ŋa̱th', kä cuɛ tet cuëëcdɛ riny'. Amru bin al Ash cuɛ wee, 'Kä cua̱ tetdä käp'. Cuɛ thiec: ‘Ɛŋu mi ci tuɔɔk kä ji̱, Amru? ' Cuä jɛ loc i̱, 'Ɣän göörä ɣöö bä ŋuɔ̱t thöp'. Cuɛ wee: ‘Ɛ ŋu mi thieci? ' Cuä jɛ loc i̱, 'Kɛ kui̱ kä ɣöö ba ɣä pälikä'. Cuɛ wee: '/Ciɛ jɛ ŋäc ɛn ɣöö ci̱ I̱thla̱m dueer tëë nhiam woc, kä ɛn Ɣi̱jrah bä cɛ dueer tëë nhiam woc, kä ɛn Hajj bä cɛ dueer tëë nhiam woc'. Kä thilɛ ram mi nhɔakä mi leny Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam, kä thilɛ ram mi jɔc rɛy wäŋnikä mi leny jɛ, kä /cä jɛ luäŋ kɛ thiäŋ kɛ wäŋkä -kɛ duɔ̱ɔ̱r- mi leny jɛ kɛ kui̱ gɔɔyädɛ, mi ca ɣä thiec i̱ bä jɛ lat, /cä jɛ dee luäŋ kɛ thiäŋ kɛ wäŋkä. Kä mi cä li̱w rɛy rikä ɛmɔ, bä tekɛ ŋa̱th mi di̱i̱t ɛn ɣöö bä la ram kɛl kä nɛy tin cieŋ nhial. Kä cua kɔ wä rɛy duɔ̱ɔ̱rä mi /cä jɛ ŋäc ɛn ɣöö ta̱a̱ rɛy rikä mi di̱i̱t, kɛ kui̱c ɛmɔ mi cä li̱w, kɛ kɔrɛ thilɛ ciek mi wiee mi bi ɣä guɔ̱ɔ̱r, kä /thiɛlɛ mac bä. Mi wi̱i̱ ɣä wä kony, bi mun pith wi̱i̱dä, kä bi cuɔ̱ŋ gekä kɔ̱a̱kdä kɛ gua̱a̱th mi na̱n kɛ gua̱a̱th ëë ca thɔ̱l näk thi̱n kä ca ri̱ŋdɛ da̱a̱k, amäni mi cä ji̱ liŋ kä bä min bi jääk Kua̱rädä nööŋ nɛn.
Hadith
Imam Muslim : 174
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ مَيْمُونٍ وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ دِينَارٍ وَاللَّفْظُ لِإِبْرَاهِيمَ قَالَا حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يَعْلَى بْنُ مُسْلِمٍ أَنَّهُ سَمِعَ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ يُحَدِّثُ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ نَاسًا مِنْ أَهْلِ الشِّرْكِ قَتَلُوا فَأَكْثَرُوا وَزَنَوْا فَأَكْثَرُوا ثُمَّ أَتَوْا مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا إِنَّ الَّذِي تَقُولُ وَتَدْعُو لَحَسَنٌ وَلَوْ تُخْبِرُنَا أَنَّ لِمَا عَمِلْنَا كَفَّارَةً فَنَزَلَ { وَالَّذِينَ لَا يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ وَلَا يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ وَلَا يَزْنُونَ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ يَلْقَ أَثَامًا } وَنَزَلَ { يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ }
Cuɛ kɔn la̱r [Muɣammad bin Ɣatim bin Maimun] kɛnɛ [Ibra̱him bin Dinar] kä lafadh ɛ duŋ Ibra̱him, kɛn da̱ŋ rɛw cukɛ wee, cuɛ kɔn la̱r [Ɣa̱jjaj] - min cɔali̱ Ibn Muɣa̱mɛd - kä [Ibnu Juraij] jɛn cuɛ wee, cuɛ ɣä la̱r [Ya’la bin Juba’ir jɛn kä [Tha̱bair Muthlim]. Abbas] ɛn ɣöö nɛy tin bä kä polytheists la̱tkɛ näk nath, kä cuɛ ŋot kɛ mi̱ rëpɛ rɔ, kä kɛn lätkɛ tɔ̱ɔ̱c, kä cuɛ ŋot kɛ mi̱ rëpɛ rɔ. Kä cukɛ ben kä gök ni Muɣammad sallallaahu 'alaihi wasallam kä cukɛ wee, 'Ɛpuc, min laar yɛn ɛ ni ciaŋ kä cɔal yɛn ɛ mi gɔaa, mi deri kɔn la̱r lär ɛn ɣöö lät ti jiäk tin canɛ la̱t dëë kɛ woc, kɛ kɔrɛ cu rieet tɔ̱tɔ̱ ben raar: '-Kä nɛy tin /ci kuth kɔ̱kiɛn pal kɛɛl kɛ Allah -recept theulbi has killki kɛ kui̱ Allah - luɔt cuŋni, kä /cu wut mi jiääk la̱t, ram mi lät nɔmɔ, kɛ thuɔ̱k bɛ -luɔ̱c dueerikɛ jek-- ' -Qs. Al Purkan: 68-. Kä cu rieet ben piny: '-Larɛ jɛ i̱, 'Ɣɔ̱ɔ̱n läätkä tin wä ni̱ kä pekdiɛn, /cuarɛ diɛɛr kɛ kɔ̱a̱c lɔaac Allah-' -Qs. Adh Zumar: 53-.
Hadith
Imam Muslim : 175
حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرَأَيْتَ أُمُورًا كُنْتُ أَتَحَنَّثُ بِهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ هَلْ لِي فِيهَا مِنْ شَيْءٍ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْلَمْتَ عَلَى مَا أَسْلَفْتَ مِنْ خَيْرٍ وَالتَّحَنُّثُ التَّعَبُّدُ
Cuɛ kɔn la̱r [Ɣa̱rmalah bin Yahya] cuɛ kɔn la̱r [Ibnu Wahab] cuɛ wee, cuɛ ɣä la̱r [Yunuth] kä [Ibn Shihab] cuɛ wee, cuɛ ɣä la̱r [Urwah bin az-Zubair] ɛn ɣöö [Ɣakim bin Ɣi̱dhäm] cuɛ jɛ la̱r jɛ, ɛn ɣöö jɛn kɛ cäŋ kɛl cuɛ ji̱ thiec kɛ ŋɔak ti̱ gɔw kɛ kui̱ 'Rathulalahhillah tha̱ŋ. ɛn ɣöö cä la̱t? cuɛ jɛ la̱t kɛ gua̱a̱th ëë tekɛ Jahiliyah? Ɣän bä tekɛ mi bä jek?’ Rathulullah thallallaahu 'alaihi wasallam cuɛ loc i̱: 'Ji̱n ci̱ wä rɛy I̱thla̱m kɛ min ci̱ nööŋ mëë ŋotdi /keni̱ ŋäc ŋɔaani̱, kiɛ lät ti̱ gɔw kiɛ tawautni̱ -pal-'.
Hadith
Imam Muslim : 176
و حَدَّثَنَا حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ الْحُلْوَانِيُّ حَدَّثَنَا وَقَالَ عَبْدٌ حَدَّثَنِي يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْ رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ أُمُورًا كُنْتُ أَتَحَنَّثُ بِهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ مِنْ صَدَقَةٍ أَوْ عَتَاقَةٍ أَوْ صِلَةِ رَحِمٍ أَفِيهَا أَجْرٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْلَمْتَ عَلَى مَا أَسْلَفْتَ مِنْ خَيْرٍ
Kä cɛ kɔn la̱r [Ɣathan al-Ɣulwani] kɛnɛ [Abd bin Ɣu̱maid], [al-Ɣulwani] cuɛ wee, cɛ kɔn la̱r, kä [Abd] cuɛ wee, cɛ ɣä la̱r [Ya’kub] - min lot ni̱ Ibn Ibra̱him bin Tha̱ad - cɛ kɔn la̱r [gua̱n] ɛ tuɔɔk ni̱ kä [Thali̱] ɛ wä kä [Ibn Ibra̱him bin Tha’ad] az-Zubair] ɛn ɣöö [Ɣakim bin Ɣi̱zam] cuɛ jɛ la̱r lär, ɛn ɣöö cuɛ Rathul-ullah jiök i̱, ‘Ɣɔ̱ɔ̱n Rathul-ullah, ɛŋu mi caar ji̱ kɛ kui̱ ŋɔaani̱ ti̱ ŋuan, rɛy ciɛŋä muc, kiɛ wuɔ̱c kuaanyni̱, kiɛ määth, min cä la̱t kɛ gua̱a̱th ëë tekɛ Jahiliyah? Ɣän cä muc jek kä jɛ?’ Cu Rathullah thallallaahu 'alaihi wasallam ɛ loc i̱: 'Ji̱n ci̱ wä rɛy I̱thla̱m kɛ lät ti̱ gɔw tëë ci̱ la̱t ni̱ wal'.
Hadith
Imam Muslim : 177
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَشْيَاءَ كُنْتُ أَفْعَلُهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ هِشَامٌ يَعْنِي أَتَبَرَّرُ بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْلَمْتَ عَلَى مَا أَسْلَفْتَ لَكَ مِنْ الْخَيْرِ قُلْتُ فَوَاللَّهِ لَا أَدَعُ شَيْئًا صَنَعْتُهُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ إِلَّا فَعَلْتُ فِي الْإِسْلَامِ مِثْلَهُ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ أَعْتَقَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ مِائَةَ رَقَبَةٍ وَحَمَلَ عَلَى مِائَةِ بَعِيرٍ ثُمَّ أَعْتَقَ فِي الْإِسْلَامِ مِائَةَ رَقَبَةٍ وَحَمَلَ عَلَى مِائَةِ بَعِيرٍ ثُمَّ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِهِمْ
Cuɛ kɔn la̱r [I̱thak bin Ibra̱him] kɛnɛ [Abd bin Ɣumaid] kɛn da̱ŋ rɛw cukɛ wee, cuɛ kɔn la̱r [Abdurradhak] cuɛ kɔn la̱r [Ma’mar] min bä kä [az-Zuhri] kɛ thanad ɛmɛ. -rɛy ruac dɔ̱diɛn jɛn ca lat- Kä kɛ kɔr kä mëë cɛ kɔn la̱r [I̱thak bin Ibra̱him] cuɛ kɔn la̱r [Abu Mu'awiyah] cuɛ kɔn la̱r [Ɣi̱thyam bin Urwah] kä [gua̱n] kä [Ɣa̱kim bin Ɣi̱dham] jɛn cuɛ wee, Ɣän cua thiec, 'Ɣɔ̱ɔ̱n Ja̱k Kuɔth, -ɛŋu mi̱ caar tha̱a̱ŋ ŋɔaani̱ kä duhil dii̱dhay- kɛ kui̱dɛ? cuɛ lat, ‘lät ti gɔw tin cä la̱t? ' kɛ kɔrɛ cu Rathullah thallallaahu 'alaihi wasallam ɛ loc i̱: 'Ji̱n ci̱ rɔ ri̱t kä I̱thla̱m kɛ kui̱ kä tin gɔw tin ci̱ la̱t ni̱ wal'. Cuä jɛ lar ɛn ɣöö, ‘Kɛ Allah, thiɛlɛ la̱t mi̱ gɔaa mi̱ cä la̱t kɛ gua̱a̱th ëë /thiɛlɛ ɣä ŋäc ɛ ni̱ mi̱ cä jɛ la̱t bä kɛ gua̱a̱th ëë tä I̱thla̱m thi̱n’. Cuɛ kɔn la̱r [Abu Bakr bin Abu Syaibah] cuɛ kɔn la̱r [Abdulah bin Numair] kä [Ɣi̱thyam bin Urwah] kä [gua̱n] ɛn ɣöö [Ɣakim bin Ɣi̱zam] cuɛ kuaany ti kuɔ̱r lony kä cuɛ thɔ̱rɔ̱a̱a̱li̱ ti̱ kuɔ̱r ka̱m raar kɛ kui̱ luäkä rɛy runi̱ tëë /thiɛl ŋäc ŋɔaani̱ kä ji̱ I̱thla̱m. thɔ̱rɔ̱a̱a̱li̱ ti kuɔ̱r rɛy nho̱kä. Kä kɛ kɔrɛ cuɛ wä kä göök tin ca gɔ̱r i̱ sallallaahu 'alaihi wasallam...kɛ kɔrɛ cuɛ ruac kɛ kui̱ kä ti̱ cäät kɛ ɣadithdiɛn'.
Hadith
Imam Muslim : 178
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ وَأَبُو مُعَاوِيَةَ وَوَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ { الَّذِينَ آمَنُوا وَلَمْ يَلْبِسُوا إِيمَانَهُمْ بِظُلْمٍ } شَقَّ ذَلِكَ عَلَى أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالُوا أَيُّنَا لَا يَظْلِمُ نَفْسَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْسَ هُوَ كَمَا تَظُنُّونَ إِنَّمَا هُوَ كَمَا قَالَ لُقْمَانُ لِابْنِهِ { يَا بُنَيَّ لَا تُشْرِكْ بِاللَّهِ إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ } حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَعَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ قَالَا أَخْبَرَنَا عِيسَى وَهُوَ ابْنُ يُونُسَ ح و حَدَّثَنَا مِنْجَابُ بْنُ الْحَارِثِ التَّمِيمِيُّ أَخْبَرَنَا ابْنُ مُسْهِرٍ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ كُلُّهُمْ عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ أَبُو كُرَيْبٍ قَالَ ابْنُ إِدْرِيسَ حَدَّثَنِيهِ أَوَّلًا أَبِي عَنْ أَبَانَ بْنِ تَغْلِبَ عَنْ الْأَعْمَشِ ثُمَّ سَمِعْتُهُ مِنْهُ
Cuɛ kɔn la̱r lär [Abu Bakr bin Abu Thyaibah] cuɛ kɔn la̱r [Abdullah bin Idrith] kɛnɛ [Abuu Mu'awiyah] kɛnɛ [Waki'] kä [al-A'masy] kä [Ibra̱him] kä [Alqamah] kä [Abdullah] jɛn cuɛ wee, 'Mëë ci̱ cio̱o̱k ben piny kɛ ŋa mi̱ ci̱ mixed kɛ, '-Thothtik- -Qni̱. Al An'am: 82-, kɛ kɔrɛ cu ji̱ maarädɛ tekɛ diɛɛr kɛ kui̱ kä nɛmɛ kä cukɛ wee, 'Ɣɔ̱ɔ̱n, ram kɛl kä kɔn /ke̱n rɔ moc kɛ duer! ’ Cuɛ jɛ loc i̱: ‘/Ciɛ jɛn min go̱o̱ri. Ɛ jɛn ce̱tkɛ mëë ci Luqman ɛ jiök i̱: '-Ɣɔ̱ɔ̱n gatdä, /cu Allah moc kɛ pɛ̈th. Ɛ thuɔ̱k, shirk ɛ mi̱ /thiɛl cuŋ mi̱ di̱i̱t-'. -Qni̱. Lukman: 13-. Cuɛ kɔn la̱r [I̱thak bin Ibra̱him] kɛnɛ [Ali̱ bin Kathi̱ram] kɛn da̱ŋ rɛw cu kɛnɛ lar, cuɛ kɔn la̱r [I̱tha] min cɔali̱ -Ibn Yunuth-. -rɛy ruac dɔ̱diɛn jɛn ca lat- Kä cuɛ kɔn la̱r [Minjab bin al-Ɣa̱ri̱th at-Tamimi] cuɛ kɔn la̱r lär [Ibnu Mucir]. -rɛy ruac dɔ̱diɛn jɛn ca lat- Kä kɛ kɔr kä mëë cɛ kɔn la̱r [Abu Kuraib] cuɛ kɔn la̱r [Ibn Idrith] ŋɔak diaal kä [al-A'masy] kɛ tha̱nad ɛmɛ, [Abu Kuraib] cuɛ wee, [Ibn Idrith] cuɛ lar, cuɛ ɣä la̱r kɛ kui̱dɛ kɛ gua̱a̱th in nhiam [gua̱n] kä jɛ kä [Aban bin Idrith jɛn Idrith]
Hadith
Imam Muslim : 179
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مِنْهَالٍ الضَّرِيرُ وَأُمَيَّةُ بْنُ بِسْطَامَ الْعَيْشِيُّ وَاللَّفْظُ لِأُمَيَّةَ قَالَا حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا رَوْحٌ وَهُوَ ابْنُ الْقَاسِمِ عَنْ الْعَلَاءِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { لِلَّهِ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَإِنْ تُبْدُوا مَا فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحَاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ فَيَغْفِرُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيُعَذِّبُ مَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ } قَالَ فَاشْتَدَّ ذَلِكَ عَلَى أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ بَرَكُوا عَلَى الرُّكَبِ فَقَالُوا أَيْ رَسُولَ اللَّهِ كُلِّفْنَا مِنْ الْأَعْمَالِ مَا نُطِيقُ الصَّلَاةَ وَالصِّيَامَ وَالْجِهَادَ وَالصَّدَقَةَ وَقَدْ أُنْزِلَتْ عَلَيْكَ هَذِهِ الْآيَةُ وَلَا نُطِيقُهَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتُرِيدُونَ أَنْ تَقُولُوا كَمَا قَالَ أَهْلُ الْكِتَابَيْنِ مِنْ قَبْلِكُمْ سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا بَلْ قُولُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ قَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ فَلَمَّا اقْتَرَأَهَا الْقَوْمُ ذَلَّتْ بِهَا أَلْسِنَتُهُمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ فِي إِثْرِهَا { آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ وَقَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ } فَلَمَّا فَعَلُوا ذَلِكَ نَسَخَهَا اللَّهُ تَعَالَى فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا } قَالَ نَعَمْ { رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنَا } قَالَ نَعَمْ { رَبَّنَا وَلَا تُحَمِّلْنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهِ } قَالَ نَعَمْ { وَاعْفُ عَنَّا وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا أَنْتَ مَوْلَانَا فَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ } قَالَ نَعَمْ
Cuɛ ɣä jiök [Muɣa̱mɛd bin Minhal adl-Dlarir] kɛnɛ [Umayya bin Biththam al-Ai̱thyi] kä lapadh ɛ duŋ Umayya, kɛn da̱ŋ rɛw cukɛ wee, cuɛ kɔn jiök [Yadhid bin Zurai’] cuɛ kɔn jiök [Rauh] - min lot ni̱ Ibn al-Kathimbu’ kä [ɣi̱th A-A, 'Mëë ca cio̱o̱k ɛmɔ nyuɔ̱th jääk Kuɔth sallallaahu 'alaihi wasallam: '-Ɛn Kuoth ɛ tekɛ ŋɔak diaal tin te nhial kɛnɛ piny. Kä mi ci dap kɛ min te rɛy lɔaacdu kiɛ mi ci jɛ tɛ̱̈ɛ̱̈, bi Allah ji̱ moc kɛ luɔt kɛ kui̱ lätniku. Kä ɛnɔ, Allah päli jɛ ram in go̱o̱rɛ duer kä bɛ ram in go̱o̱rɛ duäc; kä Allah ɛ jɛn ram in bumni̱ jɛn kä ŋɔak diaal-' -Qs. al-Baqarah: 284- ' Abu Hurairah cuɛ wee, 'Kä ɛn ruac ɛmɛ cuɛ tekɛ mi̱ bɛc ɛlɔ̱ŋ kä mäthni̱ Rathul-ullah, kɛ kui̱c ɛmɔ cukɛ ben kä Rathul-ullah kä cu kɛnɛ jiök i̱, ''Ɣɔ̱ɔ̱n Rasulullah, min ca kɔn moc kɛ tɛ̈thlɔaac. thɔ̱l, jihad kɛnɛ muc. Ɛpuc, ca cio̱o̱k ɛmɛ nyuɔ̱th yɛ, kä /cakɔ jɛ luäŋ kɛ lätni! Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam cuɛ wee: 'Ji̱n go̱o̱ri ɣöö biɛ lar ce̱tkɛ min laar nɛy tin te rɛy buɔk ɛ ŋot käni jɛ ni lar i̱, 'Ci̱ nɛy ɛ liŋ kä /ka̱nɛ luɔ̱th', duŋni̱ ɣöö biɛ lar i̱, 'Ci̱ nɛy ɛ liŋ kä /ka̱nɛ luɔ̱th, Päli kɔ O Kuäärda kä ɛ ji̱ luny jɔk'. Cukɛ jɛ loc i̱, ‘Cakɔ jɛ liŋ kä cuakɔ jɛ luɔ̱th, päli jɛ piny, Kuääräda, kä lunykɔ kä ji̱’. Mëë ci naath ɛ kuɛn, cu ruacdiɛn rɔ yuɔr piny kɛ jɛ, kɛ kɔrɛ cu Allah ɛ nyoth kɛ kɔrɛ: '-Ci Jaak ŋäth ni Kur'an min ca nyuɔ̱th jɛ ɛ Kuäärdɛ, kä cu nɛy tin ŋa̱th jɛ ŋäth bä. Nɛy diaal ŋa̱thkɛ Kuoth, kɛ ja̱a̱kɛ, kɛ buɔknikɛ kɛnɛ ja̱a̱kɛ. -Cukɛ wee-, 'Thilɛ dääk kam raam kɛl -kɛ ram in dɔ̱ŋ- kä jaakdɛ', kä cukɛ wee, 'Liŋ nɛy jɛ kä luɔ̱th nɛy jɛ'. -Cukɛ pal-, 'Päli kɔ, Kuääräda, kä kä ji̱ ɛ luny jɔk'. -Qni̱. al-Bakara: 285-. Mëë cikɛ nɛmɛ la̱t, cu Allah ɛ woc, kɛ kɔrɛ cuɛ jɛ nyoth i̱: '-Allah /cɛ raan moc riɛk ɛ ni̱ mi̱ tëë kɛ lua̱ŋdɛ. Jɛn bɛ muc jek - kä lät ti gɔw - tin cɛ ɣɔ̱n i̱ kɛ la̱t kä bɛ duäc jek - kä lät ti jiäk - tin cɛ la̱t. -Cukɛ pal-: 'Kuäär ni Kuoth, /cu kɔn moc duer mi cakɔ pa̱l ruëëc kiɛ mi cakɔ duer-' Cu Allah ɛ loc: 'Ɣɔ̱ɔ̱n'. '-O Rabb dan, /cu kɔn moc kɛ riɛk mi di̱i̱t ce̱tkɛ min ci la̱th wi̱i̱ nɛɛni tëë nhiam-' cu Allah ɛ loc i̱: 'Ɣɔ̱ɔ̱n'. '-Ɣɔ̱ɔ̱n Rabbdan, /cu kɔn moc kɛ riɛk kɛ kui̱ kä min /ci̱ kɔn ɛ luäŋ kɛ pɛ̈th-' cu Allah ɛ loc i̱: 'Ɣɔ̱ɔ̱n'. '-Päli kɔn dueer; päli kɔn duer; kä a lɔcdu kɔ̱c kɛ kɔ. Ɛ ji̱n Luääkda, kɛ kui̱c ɛmɔ luäk kɔ kɛ kui̱ nɛɛni tin /ci ŋäth'. -Qni̱. al-Bakara: 286-. Cu Allah ɛ loc i̱: 'Ɣɔ̱ɔ̱n'.
Hadith
Imam Muslim : 180
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَاللَّفْظُ لِأَبِي بَكْرٍ قَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ آدَمَ بْنِ سُلَيْمَانَ مَوْلَى خَالِدٍ قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ يُحَدِّثُ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ { وَإِنْ تُبْدُوا مَا فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحَاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ } قَالَ دَخَلَ قُلُوبَهُمْ مِنْهَا شَيْءٌ لَمْ يَدْخُلْ قُلُوبَهُمْ مِنْ شَيْءٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُولُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا وَسَلَّمْنَا قَالَ فَأَلْقَى اللَّهُ الْإِيمَانَ فِي قُلُوبِهِمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى { لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا } قَالَ قَدْ فَعَلْتُ { رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنَا } قَالَ قَدْ فَعَلْتُ { وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا أَنْتَ مَوْلَانَا } قَالَ قَدْ فَعَلْتُ
Cuɛ kɔn la̱r [Abu Bakr bin Abu Thyaiba] kɛnɛ [Abu Kuraib] kɛnɛ [Ithhaak bin Ibra̱him] kä lafadh ɛ duŋ Abu Bakr, cuɛ lar i̱ [Ithaak] cuɛ kɔn la̱r, kä cu nɛy da̱ŋ rɛw kɔ̱kiɛn ɛ lar, cuɛ kɔn la̱r [Waki'] kä [Thufyan] kä [Adam bin Khalimer Ɣɛyla̱bɛ, cuɛ lar i̱ jɛn kɛ kui̱] [Sa'id bin Jubair] larɛ jɛ kä [Ibn Abbas] jɛn cuɛ wee, 'Mëë cɛ ben piny verse: '-Kä mi ci dap kɛ duɔ̱ɔ̱r mi te rɛy lɔaacdu kiɛ ci jɛ tɛ̱̈ɛ̱̈, kɛ thuɔ̱k bɛ Allah kuɛn la̱t kɛ ji̱ kɛ kui̱ lätniku-' -Qs. Albakara: 284-. Ibn Abbas cuɛ wee, 'Kä kɛ kɔrɛ cu jiääk lɔaacdiɛn wä rɛy lo̱cni̱kiɛn kä jɛ min /kän met wä rɛy lo̱cni̱kiɛn ɛ cäŋ ɛ mi̱ tɔt'. Kä ɛnɔ cu gök in ca lar i̱: ''Larɛ jɛ i̱, ''Ɣän liɛŋä kä cä luɔ̱th kä cä rɔ thöp''. Ibn Abbas cuɛ wee, 'Kä kɛ kɔrɛ cu Allah ŋa̱th la̱th rɛy lo̱cnikiɛn, kä cuɛ ca̱p ɛmɛ lat: '-Allah /cɛ raan moc riɛk ɛ ni̱ mi̱ tëë kɛ lua̱ŋdɛ.' Jɛn bɛ muc jek - kä lät ti gɔw - tin cɛ ɣɔ̱n i̱ kɛ la̱t kä bɛ duäc jek - kä lät ti jiäk - tin cɛ la̱t. -Cukɛ pal-, 'Ɣɔ̱ɔ̱n Rabb, /cu kɔ duer mi cakɔ pa̱l ruëëc kiɛ mi cakɔ duer-' -Qs. Al Bakara: 286-, Allah cuɛ wee: 'Ɛpuc cä jɛ la̱t'. '-Ɣɔ̱ɔ̱n Rabbda, kä /cu kɔ moc kɛ riɛk mi di̱i̱t ce̱tkɛ min ci la̱th wi̱i̱ nɛɛni tëë nhiam-' -Qs. Al Bakara: 286-, Allah cuɛ wee: 'Ɣän cä jɛ la̱t'. '-Ɣɔ̱ɔ̱n Rabb, päli kɔn dueer; päli kɔn duer; kä a lɔcdu kɔ̱c kɛ kɔ. Ɛ ji̱n Luääkdan-' Allah cuɛ wee: 'Ɣän cä jɛ la̱t'.
