Imam Muslim : 161
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ وَعَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ كُلُّهُمْ عَنْ عَبْدِ الصَّمَدِ بْنِ عَبْدِ الْوَارِثِ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ ثَابِتِ بْنِ الضَّحَّاكِ الْأَنْصَارِيِّ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ الثَّوْرِيِّ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ ثَابِتِ بْنِ الضَّحَّاكِ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ حَلَفَ بِمِلَّةٍ سِوَى الْإِسْلَامِ كَاذِبًا مُتَعَمِّدًا فَهْوَ كَمَا قَالَ وَمَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ بِشَيْءٍ عَذَّبَهُ اللَّهُ بِهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ هَذَا حَدِيثُ سُفْيَانَ وَأَمَّا شُعْبَةُ فَحَدِيثُهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ حَلَفَ بِمِلَّةٍ سِوَى الْإِسْلَامِ كَاذِبًا فَهْوَ كَمَا قَالَ وَمَنْ ذَبَحَ نَفْسَهُ بِشَيْءٍ ذُبِحَ بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ
Ayebisaki biso [Ishaq bin Ibrahim] mpe [Ishaq bin Mansur] mpe [Abd al-Warits bin Abd ash-Shamad] makambo nyonso uta na [Abd ash-Shamad bin Abd al-Warits] uta na [Syu’bah] uta na [Ayyub] uta na [Abu Qilabah] uta na [Thabit bin adl-Dlahhak al-Ansari]. -na lisolo mosusu elobami- Mpe eyebisami na biso na [Muhammad bin Rafi’] uta na [Abdurrazzaq] uta na [ats-Tsauri] uta na [Khalid al-Hadzdza’] uta na [Abu Qilabah] uta na [Tsabit bin adl-Dlahhak] alobaki, ‘Ntoma sallallaahu ‘alaihi wasallam alobaki: ‘Nyonso oyo alapi ndayi na lingomba moko autre que Islam na lokuta pe na intention, alors azali ndenge alobi. Oyo amibomi na esaleli, Allah akonyokola ye na esaleli wana na Lifelo ya Jahannam’. Oyo ezali hadith [Sufyan] Na oyo etali hadith [Syu’bah], elobami ete Ntoma sallallaahu ‘alaihi wasallam alobaki: ‘Oyo alapi ndai na lingomba mosusu oyo ezali Islam te na lokuta, wana azali ndenge alobi. Mpe oyo amibomi na -esaleli-, nde akobomama na mokolo ya lisekwa na esaleli wana'.
Imam Muslim : 162
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ جَمِيعًا عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ قَالَ ابْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ ابْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ شَهِدْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حُنَيْنًا فَقَالَ لِرَجُلٍ مِمَّنْ يُدْعَى بِالْإِسْلَامِ هَذَا مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَلَمَّا حَضَرْنَا الْقِتَالَ قَاتَلَ الرَّجُلُ قِتَالًا شَدِيدًا فَأَصَابَتْهُ جِرَاحَةٌ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ الرَّجُلُ الَّذِي قُلْتَ لَهُ آنِفًا إِنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَإِنَّهُ قَاتَلَ الْيَوْمَ قِتَالًا شَدِيدًا وَقَدْ مَاتَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى النَّارِ فَكَادَ بَعْضُ الْمُسْلِمِينَ أَنْ يَرْتَابَ فَبَيْنَمَا هُمْ عَلَى ذَلِكَ إِذْ قِيلَ إِنَّهُ لَمْ يَمُتْ وَلَكِنَّ بِهِ جِرَاحًا شَدِيدًا فَلَمَّا كَانَ مِنْ اللَّيْلِ لَمْ يَصْبِرْ عَلَى الْجِرَاحِ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَأُخْبِرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِذَلِكَ فَقَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنِّي عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ ثُمَّ أَمَرَ بِلَالًا فَنَادَى فِي النَّاسِ أَنَّهُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا نَفْسٌ مُسْلِمَةٌ وَأَنَّ اللَّهَ يُؤَيِّدُ هَذَا الدِّينَ بِالرَّجُلِ الْفَاجِرِ
Mpe ayebisi biso [Muhammad bin Rafi’] mpe [Abd bin Humaid] nionso uta na [Abdurrazzaq], [Ibn Rafi’] alobaki, ayebisi biso [Abdurrazzaq] ayebisaki biso [Ma’mar] uta na [az-Zuhri] uta na [Ibn al-Musayyab] uta na [Abu Hurairah] alobaki, ‘Biso elongo na Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam bazali kosala bitumba na Hunain, sima alobaki na mobali moko oyo ayebanaki lokola musulman: ‘Moto oyo azali na kati ya bato ya Lifelo’. Ntango tozalaki na esika yango, tomonaki mobali yango azali kobunda makasi na boye ete azokaki makasi. Sima mutu moko apesaki rapport na Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam, ‘O Rasulullah! Moto oyo olobaki liboso, ete azalaki nkolo ya Lifelo, lelo abundi na makasi mpenza mpe akufi.’ Yango wana Ntoma sallallaahu ‘alaihi wasallam alobaki: ‘Akokende na Lifelo’. Bamizilma mosusu bazali na ntembe. Na mbala moko moto moko ayaki koyebisa ete akufaki na bitumba te, kasi azokaki makasi. Na butu wana, azalaki na motema molai te mpo na mpasi ya mpota na ye, yango wana amibomaki, yango wana eyebisamaki na Ntoma ya Nzambe (Allah). Rasulullah akobaki koloba takbir: ‘Allahu Akbar, natatoli ete nazali mosali ya Allah mpe Ntoma na Ye’. Na sima Ntoma ya Allah ayebisaki Bilal ayebisa mutu nionso que mutu moko te ako kota na Lola longola se molimo to mutu oyo amipesaki -na Allah-. Mpe ete Allah alendisi lisusu lingomba oyo na moto moko ya nguya''.
Imam Muslim : 163
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْقَارِيُّ حَيٌّ مِنْ الْعَرَبِ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْتَقَى هُوَ وَالْمُشْرِكُونَ فَاقْتَتَلُوا فَلَمَّا مَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى عَسْكَرِهِ وَمَالَ الْآخَرُونَ إِلَى عَسْكَرِهِمْ وَفِي أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلٌ لَا يَدَعُ لَهُمْ شَاذَّةً إِلَّا اتَّبَعَهَا يَضْرِبُهَا بِسَيْفِهِ فَقَالُوا مَا أَجْزَأَ مِنَّا الْيَوْمَ أَحَدٌ كَمَا أَجْزَأَ فُلَانٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَا إِنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ أَنَا صَاحِبُهُ أَبَدًا قَالَ فَخَرَجَ مَعَهُ كُلَّمَا وَقَفَ وَقَفَ مَعَهُ وَإِذَا أَسْرَعَ أَسْرَعَ مَعَهُ قَالَ فَجُرِحَ الرَّجُلُ جُرْحًا شَدِيدًا فَاسْتَعْجَلَ الْمَوْتَ فَوَضَعَ نَصْلَ سَيْفِهِ بِالْأَرْضِ وَذُبَابَهُ بَيْنَ ثَدْيَيْهِ ثُمَّ تَحَامَلَ عَلَى سَيْفِهِ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَخَرَجَ الرَّجُلُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ قَالَ وَمَا ذَاكَ قَالَ الرَّجُلُ الَّذِي ذَكَرْتَ آنِفًا أَنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَأَعْظَمَ النَّاسُ ذَلِكَ فَقُلْتُ أَنَا لَكُمْ بِهِ فَخَرَجْتُ فِي طَلَبِهِ حَتَّى جُرِحَ جُرْحًا شَدِيدًا فَاسْتَعْجَلَ الْمَوْتَ فَوَضَعَ نَصْلَ سَيْفِهِ بِالْأَرْضِ وَذُبَابَهُ بَيْنَ ثَدْيَيْهِ ثُمَّ تَحَامَلَ عَلَيْهِ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ ذَلِكَ إِنَّ الرَّجُلَ لِيَعْمَلُ عَمَلَ أَهْلِ الْجَنَّةِ فِيمَا يَبْدُو لِلنَّاسِ وَهُوَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ وَإِنَّ الرَّجُلَ لِيَعْمَلُ عَمَلَ أَهْلِ النَّارِ فِيمَا يَبْدُو لِلنَّاسِ وَهُوَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ
Elobami na biso [Qutaibah bin Sa’id] ayebisi biso [Ya’qub] - elingi koloba Ibn Abdurrahman al-Qari - - kombo ya mboka moko na Arabie - ewutaki na [Abu Hazim] uta na [Sahal bin Sa’id as-Saidi] ete Ntoma ya Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam akutanaki na ba polythéistes, yango wana etumba ebandaki. Tango Ntoma ya Allah azongaki na mampinga ya ba musulmans, pe ba infidèles bazongaki na ba soldats na bango, ezalaki na mobali moko oyo awutaki na kati ya ba Compagnons ya Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam oyo atikaki te monguna aleka. Alandi mpe abundisaka monguna na mopanga na ye. Moninga mosusu ya Ntoma alobaki ete, ‘Lelo oyo ezali na moto moko te kati na biso oyo asepeli solo lokola bongo mpe bongo’. Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam akobaki koloba: ‘Yeba! Azali na kelasi ya bato ya mayele ya Lifelo. Mobali moko ya ba musulmans alobaki, 'Nakolanda ye tango nionso'. Sahl bin Sa’ad alobaki lisusu, ‘Mobali abimi elongo na boye na boye, soki boye na boye atelemi tango azali kobunda alors atelemi mpe, tango boye na boye azali kotambola mbangu, wana azali kotambola kaka mbangu ndenge moko. Mobali yango alobaki, ‘Fulan azali na bampota makasi. Lokola akokaki kokanga motema te na mpasi oyo azalaki kokutana na yango, alingaki kokufa mbala moko, yango wana atyaki libenga ya mopanga na ye na mabele mpe amibɛtaki. Mobali yango abimaki mpo na kokutana na Ntoma ya Nzambe (Allah) mpe alobaki ete, ‘Natatoli ete yo, Muhammad, ozali momemi-nsango ya Allah’. Profeta atunaki, ‘Nini ezali mabe na yo? ’ Moto yango alobaki, ‘Moto oyo obengi expert na Lifelo ntango bato mingi bazali kotelemela likambo oyo, yango wana natatoli yo, O Ntoma ya Nzambe (Allah) na ntina na boye mpe boye, nazalaki libanda kolanda ye na boumeli ya etumba mobimba kino namonaki ete azokaki makasi, alingaki kokufa noki, na nsima asilaki kotia loboko ya mopanga na ye na mabele mpe mbeli ya mopanga kati na ntolo na ye mibale nsima amifinaki yango na ye moko mpo ete aboma ye moko’. Na yango Ntoma ya Nzambe (kimia mpe mapamboli ya Allaah ezala likolo na ye) alobaki boye: ‘Ya solo, ezali na bato oyo basalaka misala lokola misala ya moto ya mayele na Lola na miso ya bato, atako azali moto ya mayele na Lifelo. Mpe ezali mpe na bato oyo basalaka misala malamu na misala ya moto ya mayele na Lifelo na miso ya bato, atako azali moto ya mayele na Lola''.
Imam Muslim : 164
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا الزُّبَيْرِيُّ وَهُوَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ قَالَ سَمِعْتُ الْحَسَنَ يَقُولُا إِنَّ رَجُلًا مِمَّنْ كَانَ قَبْلَكُمْ خَرَجَتْ بِهِ قُرْحَةٌ فَلَمَّا آذَتْهُ انْتَزَعَ سَهْمًا مِنْ كِنَانَتِهِ فَنَكَأَهَا فَلَمْ يَرْقَأْ الدَّمُ حَتَّى مَاتَ قَالَ رَبُّكُمْ قَدْ حَرَّمْتُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ ثُمَّ مَدَّ يَدَهُ إِلَى الْمَسْجِدِ فَقَالَ إِي وَاللَّهِ لَقَدْ حَدَّثَنِي بِهَذَا الْحَدِيثِ جُنْدَبٌ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْمَسْجِدِ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ سَمِعْتُ الْحَسَنَ يَقُولُ حَدَّثَنَا جُنْدَبُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْبَجَلِيُّ فِي هَذَا الْمَسْجِدِ فَمَا نَسِينَا وَمَا نَخْشَى أَنْ يَكُونَ جُنْدَبٌ كَذَبَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ بِرَجُلٍ فِيمَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ خُرَاجٌ فَذَكَرَ نَحْوَهُ
Ayebisaki biso [Muhammad bin Rafi’] ayebisi biso [az-Zubairi] - elingi koloba Muhammad bin Abdullah bin az-Zubair - ayebisi biso [Syaiban] alobaki, nayokaki [al-Hasan] alobi, ‘Ya solo, ezalaki na mobali moko liboso na yo oyo azalaki na pus ebimaki, mpe tango pus esalaki ye pasi alors abeta flèche na socket na yango, sima a flayé ye tii makila ezalaki kosopana kozanga kotika tii akufaki. Rabb na yo alobaki: ‘Napekisi ye lola’. Na sima al-Hasan atombolaki loboko na ye epai ya mosquée mpe alobaki, ‘Na nzela ya Allah, [Jundub] alobeli biso hadith oyo uta na Ntoma sallallaahu ‘alaihi wasallam na mosquée oyo’. Mpe ayebisi biso [Muhammad bin Abu Bakr al-Muqaddami] ayebisi biso [Wahab bin Jarir] ayebisi biso [tata na ngai] alobi, nayoki [al-Hasan] alobi, ayebisi biso [Jundub bin Abdullah al-Bajali] na mosquée oyo, yango wana kobosana te mpe komitungisa te mpo Jundub kolala na kombo ya Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam na moto. Jundub alobaki que Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam alobaki: ‘Moto moko liboso na yo azalaki na ba boils likolo na ye...na sima alobelaki hadith ya boye’.
Imam Muslim : 165
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ قَالَ حَدَّثَنِي سِمَاكٌ الْحَنَفِيُّ أَبُو زُمَيْلٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ خَيْبَرَ أَقْبَلَ نَفَرٌ مِنْ صَحَابَةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا فُلَانٌ شَهِيدٌ فُلَانٌ شَهِيدٌ حَتَّى مَرُّوا عَلَى رَجُلٍ فَقَالُوا فُلَانٌ شَهِيدٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَلَّا إِنِّي رَأَيْتُهُ فِي النَّارِ فِي بُرْدَةٍ غَلَّهَا أَوْ عَبَاءَةٍ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ اذْهَبْ فَنَادِ فِي النَّاسِ أَنَّهُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا الْمُؤْمِنُونَ قَالَ فَخَرَجْتُ فَنَادَيْتُ أَلَا إِنَّهُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا الْمُؤْمِنُونَ
Ayebisaki biso [Zuhair bin Harb] ayebisi biso [Hasyim bin al-Qasim] ayebisi biso [Ikrimah bin Ammar] alobi, ayebisi biso [Simak al-Hanafi Abu Zumail] alobi, ayebisi biso [Abdullah bin Abbas] alobi, ayebisi biso [Umar bin al-Khaththab] alobi, ‘Ntango Khaibar etumba esalemaki, motango moko ya baninga bapusanaki penepene na Ntoma sallallaahu ‘alaihi wasallam ntango bazalaki koloba ete, ‘Boye mpe bongo azwaki martyr, boye mpe bongo azwaki martyr’, kino balekaki mobali moko mpe balobaki, ‘Boye mpe bongo babomaki martyr’. Yango wana Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam alobaki: ‘Bongo bongo te, ya solo namonaki ye na lifelo na bilamba to kazaka oyo azwaki -yambo ya kokabola-’. Na sima Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam alobaki lisusu: ‘Ee Ibn al-Khaththab, kende koyebisa bato ete moko te akokota na lola longola se baye bandimi’. Yango wana Umar alobaki ete, ‘Nabimaki koganga ete, ‘Yeba ete moto moko te akokɔta na lola longola kaka mondimi’.
Imam Muslim : 166
حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ وَهْبٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ ثَوْرِ بْنِ زَيْدٍ الدُّؤَلِيِّ عَنْ سَالِمٍ أَبِي الْغَيْثِ مَوْلَى ابْنِ مُطِيعٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَهَذَا حَدِيثُهُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ ثَوْرٍ عَنْ أَبِي الْغَيْثِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ خَرَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى خَيْبَرَ فَفَتَحَ اللَّهُ عَلَيْنَا فَلَمْ نَغْنَمْ ذَهَبًا وَلَا وَرِقًا غَنِمْنَا الْمَتَاعَ وَالطَّعَامَ وَالثِّيَابَ ثُمَّ انْطَلَقْنَا إِلَى الْوَادِي وَمَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَبْدٌ لَهُ وَهَبَهُ لَهُ رَجُلٌ مِنْ جُذَامَ يُدْعَى رِفَاعَةَ بْنَ زَيْدٍ مِنْ بَنِي الضُّبَيْبِ فَلَمَّا نَزَلْنَا الْوَادِي قَامَ عَبْدُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَحُلُّ رَحْلَهُ فَرُمِيَ بِسَهْمٍ فَكَانَ فِيهِ حَتْفُهُ فَقُلْنَا هَنِيئًا لَهُ الشَّهَادَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَلَّا وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ إِنَّ الشَّمْلَةَ لَتَلْتَهِبُ عَلَيْهِ نَارًا أَخَذَهَا مِنْ الْغَنَائِمِ يَوْمَ خَيْبَرَ لَمْ تُصِبْهَا الْمَقَاسِمُ قَالَ فَفَزِعَ النَّاسُ فَجَاءَ رَجُلٌ بِشِرَاكٍ أَوْ شِرَاكَيْنِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَصَبْتُ يَوْمَ خَيْبَرَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شِرَاكٌ مِنْ نَارٍ أَوْ شِرَاكَانِ مِنْ نَارٍ
Ayebisaki biso [Abu ath-Tahir] alobaki, ayebisaki biso [Ibnu Wahab] uta na [Malik bin Anas] uta na [Tsaur bin Zaid ad-Duali] uta na [Salim Abu al-Ghaits] moombo ya kala ya Ibn Muthi’, uta na [Abu Hurairah]. -na lisolo mosusu elobelami- Mpe ayebisi biso [Qutaibah bin Sa’id] mpe oyo ezali hadith, ayebisi biso [Abdul Aziz] -elingi koloba Ibn Muhammad- uta na [Tsaur] uta na [Abu al-Ghaits] uta na [Abu Hurairah] alobaki, ‘Na mokolo ya Khaibar tobimaki elongo na Ntoma sallallaahu ‘alaihi wasallam kino Allah akopesa biso elonga, kasi ezalaki ghanimah te - biloko oyo epunzami na bitumba - nde tozwaki na lolenge ya wolo to palata, kasi nde biloko, bilei mpe bilamba. Na nsima, tokendeki mbangu epai ya ngomba moko. Mpe Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam na tango wana elongo na moombo na ye bapesamaki lokola likabo na mobali moko ya Judzam oyo mingi mingi bazalaki kobengama Rifa’ah bin Zaid uta na libota ya Adl-Dlubaib. Tango tokomaki na ngomba, moombo ya Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam atɛlɛmaki mpo na kofungola bansinga ya kiti na ye. Kasi na mbalakaka abetamaki na flèche, mpe akutanaki na liwa na ye kuna. Tolobaki ete, ‘Tozali kopesa ye longonya, O Ntoma ya Nzambe (Allah), mpo na kozala martiru’. Kasi Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam na esika na yango alobaki: ‘Te, na Moto oyo na Loboko na ye molimo ya Muhammad ezali, ya solo akolyama na mɔ́tɔ ya lifelo mpo na couverture oyo eutaki na ghanimah ya bitumba ya Khaibar oyo azwaki liboso ya kokabola yango’. Abu Huraitah alobaki, ‘Bato bakamwaki. Sima na yango mobali moko ayaki komema liboke moko to mibale ya ba sangles ya sandale mpe alobaki, ‘Ee Ntoma ya Allah, nazwaki oyo na tango ya etumba ya Khaibar’. Yango wana Apostolo alobaki: 'Liboke moko ya bansinga ya sapato oyo euti na mɔtɔ ya lifelo to liboke mibale ya bansinga ya sapato oyo euti na mɔtɔ ya lifelo''.
Imam Muslim : 167
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ سُلَيْمَانَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ حَجَّاجٍ الصَّوَّافِ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ أَنَّ الطُّفَيْلَ بْنَ عَمْرٍو الدَّوْسِيَّ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ لَكَ فِي حِصْنٍ حَصِينٍ وَمَنْعَةٍ قَالَ حِصْنٌ كَانَ لِدَوْسٍ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَبَى ذَلِكَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلَّذِي ذَخَرَ اللَّهُ لِلْأَنْصَارِ فَلَمَّا هَاجَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمَدِينَةِ هَاجَرَ إِلَيْهِ الطُّفَيْلُ بْنُ عَمْرٍو وَهَاجَرَ مَعَهُ رَجُلٌ مِنْ قَوْمِهِ فَاجْتَوَوْا الْمَدِينَةَ فَمَرِضَ فَجَزِعَ فَأَخَذَ مَشَاقِصَ لَهُ فَقَطَعَ بِهَا بَرَاجِمَهُ فَشَخَبَتْ يَدَاهُ حَتَّى مَاتَ فَرَآهُ الطُّفَيْلُ بْنُ عَمْرٍو فِي مَنَامِهِ فَرَآهُ وَهَيْئَتُهُ حَسَنَةٌ وَرَآهُ مُغَطِّيًا يَدَيْهِ فَقَالَ لَهُ مَا صَنَعَ بِكَ رَبُّكَ فَقَالَ غَفَرَ لِي بِهِجْرَتِي إِلَى نَبِيِّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَا لِي أَرَاكَ مُغَطِّيًا يَدَيْكَ قَالَ قِيلَ لِي لَنْ نُصْلِحَ مِنْكَ مَا أَفْسَدْتَ فَقَصَّهَا الطُّفَيْلُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّهُمَّ وَلِيَدَيْهِ فَاغْفِرْ
Ayebisaki biso [Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Ishaq bin Ibrahim] bango nionso bawutaki na [Sulaiman], [Abu Bakr] alobi, ayebisi biso [Sulaiman bin Harb] ayebisi biso [Hammad bin Zaid] uta na [Hajjaj ash-Shawwaf] uta na [Abu az-Zubair] uta na [Jabir] ete Ath Thufail bin Amru Ad Dausi ayaki Ntoma sallallaahu ‘alaihi wasallam tango azalaki koloba, ‘Ee Ntoma ya Allah, olingi kofanda na forteresse oyo ezali makasi mpe ekoki kobatela yo?’. Moyekoli alobaki ete, ‘Fort ezalaki ya bato ya Daus na ntango ya Jahiliyiah’. Kasi, Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam aboyaki mpo ete alingaki mingi oyo Allah alakaki na bato ya Ansar. Tango Ntoma sallallaahu ‘alaihi wasallam akendeki na Medina, Abu Thufail bin Amru mpe akendeki elongo na mobali moko ya bato na ye. Nzokande, moninga ya Abu Thufail akokaki kokanga motema te na -climat- ya Medina mpe abɛlaki, sima azwaki sizo mpe akataki mabolongo ya misapi na ye kino maboko na ye ezipamaki na makila, mpe akufaki kutu. Kasi, na ndoto na ye, Abu Thufail amonaki mobali yango na état ya malamu mingi, tango azalaki kozipa maboko na ye. Na sima Abu Thufal atunaki mobali wana, ‘Nzambe na yo asali yo nini? ' Mobali ayanolaki, 'Alimbisaki ngai mpo na hijra na ngai epai na Ye, Ntoma sallallaahu 'alaihi wasallam'. Na sima Abu Thufail atunaki lisusu, ‘Kasi mpo na nini nazali komona yo ozipa maboko na yo? ’ Moto yango ayanolaki ete, ‘Balobaki na ngai ete ‘Tokobongisa te oyo obuki’. Na sima Abu Thufail ayebisaki ndoto na Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam, Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam sima alobaki: ‘Ee Allah, limbisa maboko na ye’.
Imam Muslim : 168
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ وَأَبُو عَلْقَمَةَ الْفَرْوِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ سُلَيْمٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلْمَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ يَبْعَثُ رِيحًا مِنْ الْيَمَنِ أَلْيَنَ مِنْ الْحَرِيرِ فَلَا تَدَعُ أَحَدًا فِي قَلْبِهِ قَالَ أَبُو عَلْقَمَةَ مِثْقَالُ حَبَّةٍ و قَالَ عَبْدُ الْعَزِيزِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ مِنْ إِيمَانٍ إِلَّا قَبَضَتْهُ
Ayebisaki biso [Ahmad bin Abdah adl-Dlabbi] ayebisaki biso [Abdul Aziz bin Muhammad] mpe [Abu Alqamah al-Farwi] bango mibale balobi, ayebisi biso [Shafwan bin Sulaim] uta na [Abdullah bin Salman] uta na [tata na ye] uta na [Abu Hurairah] alobaki, ‘Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam alobaki: ‘Indeed Allah ako souffler mopepe oyo azali très doux, doux lokola soie wuta direction ya Yemen, akozanga mutu te oyo na motema na ye ezali -Abu Alqamah alobi- kilo ya mbuma, -ntango Abdul Aziz alobaki; ata kilo ya mbuma ya moutarde - uta na kondima longola se soki Allah akosala ete akufa'.
Imam Muslim : 169
حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَقُتَيْبَةُ وَابْنُ حُجْرٍ جَمِيعًا عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ جَعْفَرٍ قَالَ ابْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ قَالَ أَخْبَرَنِي الْعَلَاءُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بَادِرُوا بِالْأَعْمَالِ فِتَنًا كَقِطَعِ اللَّيْلِ الْمُظْلِمِ يُصْبِحُ الرَّجُلُ مُؤْمِنًا وَيُمْسِي كَافِرًا أَوْ يُمْسِي مُؤْمِنًا وَيُصْبِحُ كَافِرًا يَبِيعُ دِينَهُ بِعَرَضٍ مِنْ الدُّنْيَا
Ayebisaki biso [Yahya bin Ayyub] na [Qutaibah] na [Ibn Hujr] bango nionso bawutaki na [Ismail bin Ja’far] alobi [Ibnu Ayyub] ayebisi biso [Ismail] alobi, ayebisi ngai [al-Ala’] epai ya [tata na ye] uta na [Abu Hurairah] ete Ntoma ya Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam alobaki: ‘Quickly sala misala ya malamu liboso ete kofinga eya lokola butu ya moindo makasi. Na tongo mobali azali mondimi, sima mondimi te na nsima ya midi. Na nsima ya midi moto azali mondimi, sima mondimi te na tongo. Atekaki lingomba na ye mpo na bisengo ya mokili’.
Imam Muslim : 170
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّهُ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَرْفَعُوا أَصْوَاتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِّ } إِلَى آخِرِ الْآيَةِ جَلَسَ ثَابِتُ بْنُ قَيْسٍ فِي بَيْتِهِ وَقَالَ أَنَا مِنْ أَهْلِ النَّارِ وَاحْتَبَسَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَعْدَ بْنَ مُعَاذٍ فَقَالَ يَا أَبَا عَمْرٍو مَا شَأْنُ ثَابِتٍ اشْتَكَى قَالَ سَعْدٌ إِنَّهُ لَجَارِي وَمَا عَلِمْتُ لَهُ بِشَكْوَى قَالَ فَأَتَاهُ سَعْدٌ فَذَكَرَ لَهُ قَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ ثَابِتٌ أُنْزِلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ وَلَقَدْ عَلِمْتُمْ أَنِّي مِنْ أَرْفَعِكُمْ صَوْتًا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَنَا مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَذَكَرَ ذَلِكَ سَعْدٌ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَلْ هُوَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ و حَدَّثَنَا قَطَنُ بْنُ نُسَيْرٍ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ كَانَ ثَابِتُ بْنُ قَيْسِ بْنِ شَمَّاسٍ خَطِيبَ الْأَنْصَارِ فَلَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ بِنَحْوِ حَدِيثِ حَمَّادٍ وَلَيْسَ فِي حَدِيثِهِ ذِكْرُ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ و حَدَّثَنِيهِ أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ صَخْرٍ الدَّارِمِيُّ حَدَّثَنَا حَبَّانُ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ { لَا تَرْفَعُوا أَصْوَاتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِّ } وَلَمْ يَذْكُرْ سَعْدَ بْنَ مُعَاذٍ فِي الْحَدِيثِ و حَدَّثَنَا هُرَيْمُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى الْأَسَدِيُّ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَذْكُرُ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ وَلَمْ يَذْكُرْ سَعْدَ بْنَ مُعَاذٍ وَزَادَ فَكُنَّا نَرَاهُ يَمْشِي بَيْنَ أَظْهُرِنَا رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ
Ayebisaki biso [Abu Bakr bin Abu Syaibah] ayebisi biso [Al Hasan bin Musa] ayebisi biso [Hammad bin Salamah] uta na [Thabit Al Bunani] uta na [Anas bin Malik] ete alobaki, ‘Ntango vɛrsɛ oyo ebimaki: ‘-Ee bino oyo bondimi, kotombola mongongo na bino te likolo ya mongongo ya Ntoma-’ -Qs. Al Hujurat: 2- tii na suka ya verset, Thabit bin Qais afandaki na ndako na ye pe alobaki, ‘Nazali moko ya bato ya Lifelo! Mpe azalaki ntango nyonso kokima Ntoma sallallaahu ‘alaihi wasallam kino Ntoma sallallaahu ‘alaihi wasallam atunaki Sa’ad bin Mu’adz mpo na yango. Atunaki: ‘Ee Abu Amru, ezalela ya Thabit ezali ndenge nini? Azali na maladi? ' Sa'd ayanolaki, 'Ezalela na ye ezali lokola momesano mpe nayoki nsango moko te ete azali na bokono'. Anas alobaki, ‘Bongo Sa’d akendaki kotala ye mpe ayebisaki ye lisolo na ye na Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam. Thabit alobaki, ‘Averse oyo ebimaki, nzokande bino banso boyebi ete nazali moto oyo azali na mongongo makasi, koleka mongongo ya Ntoma ya Nzambe sallallaahu ‘alaihi wasallam. Bongo nazali moko ya bato ya mayele na Lifelo.’ Yango wana Sa'd ayebisaki likambo oyo na Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam. Ntoma sallallaahu ‘alaihi wasallam alobaki pe: ‘Ata ye moko ya bato ya Lola’. Ayebisaki biso [Qathan bin Nusyair] Ayebisaki biso [Ja’far bin Sulaiman] ayebisi biso [Tsabit] uta na [Anas bin Malik] alobaki, ‘Thabit bin Qais azalaki molobi na kati ya ba Ansar, tango verset oyo ekita, elingi koloba lokola na Hadith ya Hammad. Kasi, hadith elobeli kombo ya Sa’d bin Mu’adz’ te. Mpe elobami na biso [Ahmad bin Sa’id bin Shakr Ad-Darimi] ayebisi biso [Habban] ayebisi biso [Sualiman Ibnul Mughirah] uta na [Thabit] uta na [Anas] alobaki ete, ‘Ntango vɛrsɛ ekita -... kotombola mongongo na yo te koleka mongongo ya Ntoma -, mpe alobelaki nkombo ya Sa’d bin Mu’adz te na hadith'. Mpe ayebisi biso [Huraim bin Abdul A’la al Asadi] ayebisi biso [al Mu’tamir bin Sualiman] alobaki, ‘Nayokaki [tata na ngai] kolobela uta na [Thabit] uta na [Anas] alobaki, ‘Ntango vɛrsɛ oyo ebimaki alobelaki hadith kozanga kolobela nkombo ya Sa’d bin Mu’adz..’. Na nsima abakisaki ete, ‘Moto moko ya bato ya likoló atambolaki kati na biso’.
Imam Muslim : 171
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ أُنَاسٌ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنُؤَاخَذُ بِمَا عَمِلْنَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ أَمَّا مَنْ أَحْسَنَ مِنْكُمْ فِي الْإِسْلَامِ فَلَا يُؤَاخَذُ بِهَا وَمَنْ أَسَاءَ أُخِذَ بِعَمَلِهِ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَالْإِسْلَامِ
Ayebisaki biso [Uthman bin Abu Syaibah] ayebisi biso [Jarir] uta na [Mansur] uta na [Abu Wail] uta na [Abdullah] alobaki, ‘Moto moko asengi Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam, ‘O Rasulullah! Tokozwa etumbu mpo na misala oyo tosalaki na boumeli ya Jahiliya?’ Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam ayanolaki: ‘Oyo nyonso kati na bino akosala malamu na eleko ya Islam, akozwa etumbu te mpo na misala na ye na eleko ya Jahiliyah. Kasi oyo akosala mbeba, akozwa etumbu mpo na misala na ye na eleko ya Jahiliyah mpe na eleko ya Islam’.
Imam Muslim : 172
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي وَوَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنُؤَاخَذُ بِمَا عَمِلْنَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ مَنْ أَحْسَنَ فِي الْإِسْلَامِ لَمْ يُؤَاخَذْ بِمَا عَمِلَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَمَنْ أَسَاءَ فِي الْإِسْلَامِ أُخِذَ بِالْأَوَّلِ وَالْآخِرِ حَدَّثَنَا مِنْجَابُ بْنُ الْحَارِثِ التَّمِيمِيُّ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ
Ayebisaki biso [Muhammad bin Abdullah bin Numair] ayebisi biso [tata na ngai] na [Waki’]. -na lisolo mosusu elobami- Mpe ayebisaki biso [Abu Bakr bin Abu Syaibah] mpe lafazh ezalaki ya ye, ayebisaki biso [Waki’] uta na [al-A’masy] uta na [Abu Wail] uta na [Abdullah] alobaki, ‘Totunaki, ‘Ee Ntoma ya Allah, tokozwa etumbu mpo na misala na biso na tango ya Jahiliyah? ' Ayanolaki ete: 'Oyo asalaki malamu na eleko ya Islam, akozwa etumbu te mpo na misala na ye na eleko ya bozangi boyebi, mpe oyo asalaki makambo ya mabe na eleko ya Islam akozwa etumbu mpo na misala na ye na eleko ya bozangi boyebi mpe Islam''. Ayebisaki biso [Minjab bin al-Harits at-Tamimi] ayebisi biso [Ali bin Mushir] uta na [al-A'masy] na sanad oyo ndakisa.
Imam Muslim : 173
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى الْعَنَزِيُّ وَأَبُو مَعْنٍ الرَّقَاشِيُّ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ كُلُّهُمْ عَنْ أَبِي عَاصِمٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ يَعْنِي أَبَا عَاصِمٍ قَالَ أَخْبَرَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ ابْنِ شِمَاسَةَ الْمَهْرِيِّ قَالَ حَضَرْنَا عَمْرَو بْنَ الْعَاصِ وَهُوَ فِي سِيَاقَةِ الْمَوْتِ فَبَكَى طَوِيلًا وَحَوَّلَ وَجْهَهُ إِلَى الْجِدَارِ فَجَعَلَ ابْنُهُ يَقُولُ يَا أَبَتَاهُ أَمَا بَشَّرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِكَذَا أَمَا بَشَّرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِكَذَا قَالَ فَأَقْبَلَ بِوَجْهِهِ فَقَالَ إِنَّ أَفْضَلَ مَا نُعِدُّ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ إِنِّي كُنْتُ عَلَى أَطْبَاقٍ ثَلَاثٍ لَقَدْ رَأَيْتُنِي وَمَا أَحَدٌ أَشَدَّ بُغْضًا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنِّي وَلَا أَحَبَّ إِلَيَّ أَنْ أَكُونَ قَدْ اسْتَمْكَنْتُ مِنْهُ فَقَتَلْتُهُ فَلَوْ مُتُّ عَلَى تِلْكَ الْحَالِ لَكُنْتُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَلَمَّا جَعَلَ اللَّهُ الْإِسْلَامَ فِي قَلْبِي أَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ ابْسُطْ يَمِينَكَ فَلْأُبَايِعْكَ فَبَسَطَ يَمِينَهُ قَالَ فَقَبَضْتُ يَدِي قَالَ مَا لَكَ يَا عَمْرُو قَالَ قُلْتُ أَرَدْتُ أَنْ أَشْتَرِطَ قَالَ تَشْتَرِطُ بِمَاذَا قُلْتُ أَنْ يُغْفَرَ لِي قَالَ أَمَا عَلِمْتَ أَنَّ الْإِسْلَامَ يَهْدِمُ مَا كَانَ قَبْلَهُ وَأَنَّ الْهِجْرَةَ تَهْدِمُ مَا كَانَ قَبْلِهَا وَأَنَّ الْحَجَّ يَهْدِمُ مَا كَانَ قَبْلَهُ وَمَا كَانَ أَحَدٌ أَحَبَّ إِلَيَّ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا أَجَلَّ فِي عَيْنِي مِنْهُ وَمَا كُنْتُ أُطِيقُ أَنْ أَمْلَأَ عَيْنَيَّ مِنْهُ إِجْلَالًا لَهُ وَلَوْ سُئِلْتُ أَنْ أَصِفَهُ مَا أَطَقْتُ لِأَنِّي لَمْ أَكُنْ أَمْلَأُ عَيْنَيَّ مِنْهُ وَلَوْ مُتُّ عَلَى تِلْكَ الْحَالِ لَرَجَوْتُ أَنْ أَكُونَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ ثُمَّ وَلِينَا أَشْيَاءَ مَا أَدْرِي مَا حَالِي فِيهَا فَإِذَا أَنَا مُتُّ فَلَا تَصْحَبْنِي نَائِحَةٌ وَلَا نَارٌ فَإِذَا دَفَنْتُمُونِي فَشُنُّوا عَلَيَّ التُّرَابَ شَنًّا ثُمَّ أَقِيمُوا حَوْلَ قَبْرِي قَدْرَ مَا تُنْحَرُ جَزُورٌ وَيُقْسَمُ لَحْمُهَا حَتَّى أَسْتَأْنِسَ بِكُمْ وَأَنْظُرَ مَاذَا أُرَاجِعُ بِهِ رُسُلَ رَبِّي
Ayebisaki biso [Muhammad bin al-Mutsanna al-Anazi] na [Abu Ma’n ar-Raqasyi] na [Ishaq bin Manshur] nionso ewutaki na [Abu Ashim] pe lafazh ezali ya Ibn al-Mutsanna, ayebisi biso [adl-Dlahhak] - elingi koloba Abu Ashim - alobi, ayebisi biso [Haiwah bin Syuraih] alobi, ayebisi biso [Yazid bin Abu Habib] uta na [Ibn Shiimasah al-Mahri] alobaki, ‘Tokendeki na [Amru bin al-Ash], tango azalaki kosukola mowei, sima alelaki ntango molai mpe abalusaki elongi na ye na efelo, sima mwana na ye abandaki koloba, ‘O tata na ngai, Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam apesaki yo nsango malamu na ndenge wana te, asalaki te Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam apesa bino sango malamu na ndenge wana'. Moyekoli alobaki, ‘Bongo abalukaki na elongi na ye mpe alobaki, ‘Ya solo eloko ya motuya mingi oyo tozali kotalela ezali litatoli ete nzambe moko te - oyo abongi na losambo - longola se Allah, mpe ete Muhammad azali momemi-nsango ya Allah, ya solo nazali na ezalela misato; Namimoni, kasi ezali na moto moko te oyo ayinaka Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam koleka ngai, mpe ezali na eloko moko te oyo nakolinga kozala penepene na ye, mpo nakoka koboma ye, soki nakufi na ezalela wana nakozala mpenza kati na bato ya lifelo. Tango Allah asali Islam na motema na ngai, nakendeki epayi ya Ntoma ya Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam pe nalobaki, ‘Sembola loboko na yo ya mobali, sima nakolaka yo bosembo’, yango wana asembolaki loboko na ye ya mobali’. Amru bin al Ash alobaki, 'Bongo nasimbaki loboko na ngai'. Atunaki ete: ‘Nini ezali mabe na yo, Amru? ' Nayanolaki ete, 'Nalingi kopesa ba conditions'. Alobaki boye: ‘Bozali kosɛnga makambo nini? ’ Nayanolaki ete, ‘Na kondima ete balimbisami’. Alobaki: ‘Boyebi te ete Islam elongolaki masumu ya kala, mpe ete hijrah mpe elongolaki masumu ya kala, mpe Hajj mpe elongolaki masumu ya kala’. Mpe ezali na moto moko te oyo nalingaka koleka Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam, mpe ezali na moto moko te oyo aleki ye polele na miso na ngai, mpe nazali na makoki te ya kotondisa miso na ngai -na eloko moko- koleka ye mpo na nkembo na ye, soki basengaki ngai nalimbola ye, na ntembe te nalingaki kozala na makoki te, mpo ete natondisi miso na ngai na ye te. Mpe soki nakufi na ezalela wana, nakozala mpenza na elikya ya kozala moko ya bafandi ya likoló. Sima toleka na eloko moko esika nayebaki te condition nini nazalaki na yango, donc soki nakufi, alors muasi moko te oyo azalaki kolela ako accompagner ngai, pe ata moto te. Tango okokunda ngai, sopa mabele likolo na ngai, sima telema zingazinga ya lilita na ngai na ntaka pene na esika wapi babomaki kamela mpe bakabolaki misuni, kino nakoyoka yo mpe nakomona nini momemi-nsango ya Nkolo na ngai amemi.
Imam Muslim : 174
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ مَيْمُونٍ وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ دِينَارٍ وَاللَّفْظُ لِإِبْرَاهِيمَ قَالَا حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يَعْلَى بْنُ مُسْلِمٍ أَنَّهُ سَمِعَ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ يُحَدِّثُ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ نَاسًا مِنْ أَهْلِ الشِّرْكِ قَتَلُوا فَأَكْثَرُوا وَزَنَوْا فَأَكْثَرُوا ثُمَّ أَتَوْا مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا إِنَّ الَّذِي تَقُولُ وَتَدْعُو لَحَسَنٌ وَلَوْ تُخْبِرُنَا أَنَّ لِمَا عَمِلْنَا كَفَّارَةً فَنَزَلَ { وَالَّذِينَ لَا يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ وَلَا يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ وَلَا يَزْنُونَ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ يَلْقَ أَثَامًا } وَنَزَلَ { يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ }
Ayebisaki biso [Muhammad bin Hatim bin Maimun] mpe [Ibrahim bin Dinar] mpe lafazh ezali ya Ibrahim, bango mibale balobi, ayebisi biso [Hajjaj] - elingi koloba Ibn Muhammad - uta na [Ibnu Juraij] alobi, ayebisaki ngai [Ya’la bin Muslim] ete ayokaki [Sa’id bin Jubair] koyebisa epai ya [Ibn Abbas] ete bato uta na bato oyo bandimaka Nzambe mingi bazali koboma bato, mpe ezali kopalangana mingi, mpe bango bazali kosala ekobo, mpe ezali kopalangana mingi. Na sima bayaki epayi ya Prophète Muhammad sallallaahu ‘alaihi wasallam pe balobi, ‘Ya solo, oyo olobaka tango nionso pe kobenga ezali malamu, soki olingaki koyebisa biso ete misala ya mabe oyo tosali ekoki ko effacer, wana verset ebimaki: ‘-Mpe baye basambelaka banzambe mosusu te elongo na Allah mpe babomaka milimo oyo Allah apekisi te -boboma bango- longola se mpo na -bantina ya malamu, . mpe kosala ekobo te, oyo akosala bongo, ya solo akozwa -kozongisa mabe mpo na masumu na ye-- ' -Qs. Al Furqan: 68-. Na sima verset ekita: '-Loba, 'Ee basali na ngai oyo baleki ndelo na bango moko, bozanga elikya te na ngolu ya Allah-' -Qs. Az Zumar: 53-.
Imam Muslim : 175
حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرَأَيْتَ أُمُورًا كُنْتُ أَتَحَنَّثُ بِهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ هَلْ لِي فِيهَا مِنْ شَيْءٍ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْلَمْتَ عَلَى مَا أَسْلَفْتَ مِنْ خَيْرٍ وَالتَّحَنُّثُ التَّعَبُّدُ
Ayebisaki biso [Harmalah bin Yahya] ayebisi biso [Ibnu Wahab] alobaki, ayebisi ngai [Yunus] uta na [Ibn Shihab] alobaki, ayebisi ngai [Urwah bin az-Zubair] ete [Hakim bin Hizam] ayebisaki ye, ete mokolo moko atunaki Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam, 'Okanisi nini mpo na mwa makambo ya malamu.' oyo nasali? esalaki yango na eleko ya Jahiliyah? Nakozwa eloko moko?’ Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ayanolaki: ‘Okota na Islam na oyo omemaki tango ozalaki nanu ignorant, ezala misala ya malamu to tawauts -kosambela-’.
Imam Muslim : 176
و حَدَّثَنَا حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ الْحُلْوَانِيُّ حَدَّثَنَا وَقَالَ عَبْدٌ حَدَّثَنِي يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْ رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ أُمُورًا كُنْتُ أَتَحَنَّثُ بِهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ مِنْ صَدَقَةٍ أَوْ عَتَاقَةٍ أَوْ صِلَةِ رَحِمٍ أَفِيهَا أَجْرٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْلَمْتَ عَلَى مَا أَسْلَفْتَ مِنْ خَيْرٍ
Mpe ayebisi biso [Hasan al-Hulwani] mpe [Abd bin Humaid], [al-Hulwani] alobaki, ayebisi biso, mpe [Abd] alobi, ayebisi ngai [Ya’qub] - elingi koloba Ibn Ibrahim bin Sa’ad - ayebisi biso [tata na ngai] uta na [Salih] uta na [Ibn Shihab] alobaki, ayebisi ngai [Urwah bin az-Zubair] ete [Hakim bin Hizam] ayebisaki ye, ete alobaki na Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam, ‘Ee Rasulullah, okanisi nini mpo na makambo mingi, na lolenge ya libonza, to kosikola baombo, to boninga, oyo nasalaki na tango ya Jahiliya? Nazwaki mbano moko epai na ye?’ Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ayanolaki: ‘Okotaki na Islam na makambo malamu oyo osalaki liboso’.
Imam Muslim : 177
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَشْيَاءَ كُنْتُ أَفْعَلُهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ هِشَامٌ يَعْنِي أَتَبَرَّرُ بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْلَمْتَ عَلَى مَا أَسْلَفْتَ لَكَ مِنْ الْخَيْرِ قُلْتُ فَوَاللَّهِ لَا أَدَعُ شَيْئًا صَنَعْتُهُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ إِلَّا فَعَلْتُ فِي الْإِسْلَامِ مِثْلَهُ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ أَعْتَقَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ مِائَةَ رَقَبَةٍ وَحَمَلَ عَلَى مِائَةِ بَعِيرٍ ثُمَّ أَعْتَقَ فِي الْإِسْلَامِ مِائَةَ رَقَبَةٍ وَحَمَلَ عَلَى مِائَةِ بَعِيرٍ ثُمَّ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِهِمْ
Ayebisaki biso [Ishaq bin Ibrahim] na [Abd bin Humaid] bango mibale balobi, ayebisi biso [Abdurrazzaq] ayebisi biso [Ma'mar] wuta [az-Zuhri] na sanad oyo. -na lisolo mosusu elobami- Mpe lokola ayebisaki biso [Ishaq bin Ibrahim] ayebisaki biso [Abu Mu’awiyah] ayebisaki biso [Hisyam bin Urwah] uta na [tata na ye] uta na [Hakim bin Hizam] alobaki, natunaki, ‘Ee Ntoma ya Nzambe, -okanisi nini- na ntina ya makambo mosusu oyo nasalaki na eleko ya jahiliyyah?, nzokande Hisham alobelaki, 'misala malamu oyo nasalaki? ' sima Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ayanolaki: 'Obongwani na Islam mpo na makambo malamu oyo osalaki kala'. Na sima nalobaki, ‘Na Allah, ezali na mosala moko te ya malamu oyo nasalaki na tango ya kozanga boyebi longola se soki nasalaki yango pe na tango ya Islam’. Elobami na biso [Abu Bakr bin Abu Syaibah] ayebisi biso [Abdulah bin Numair] uta na [Hisyam bin Urwah] uta na [tata na ye] ete [Hakim bin Hizam] alongolaki baombo nkama moko mpe apesaki bakamela nkama moko na bolingo na eleko ya bozangi boyebi, na nsima alongolaki baombo nkama na eleko ya Islam mpe apesaki bakamela nkama moko na boboto. Sima akeyi epayi ya Prophète sallallaahu 'alaihi wasallam...na sima alobelaki eloko lokola hadith na bango'.
Imam Muslim : 178
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ وَأَبُو مُعَاوِيَةَ وَوَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ { الَّذِينَ آمَنُوا وَلَمْ يَلْبِسُوا إِيمَانَهُمْ بِظُلْمٍ } شَقَّ ذَلِكَ عَلَى أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالُوا أَيُّنَا لَا يَظْلِمُ نَفْسَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْسَ هُوَ كَمَا تَظُنُّونَ إِنَّمَا هُوَ كَمَا قَالَ لُقْمَانُ لِابْنِهِ { يَا بُنَيَّ لَا تُشْرِكْ بِاللَّهِ إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ } حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَعَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ قَالَا أَخْبَرَنَا عِيسَى وَهُوَ ابْنُ يُونُسَ ح و حَدَّثَنَا مِنْجَابُ بْنُ الْحَارِثِ التَّمِيمِيُّ أَخْبَرَنَا ابْنُ مُسْهِرٍ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ كُلُّهُمْ عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ أَبُو كُرَيْبٍ قَالَ ابْنُ إِدْرِيسَ حَدَّثَنِيهِ أَوَّلًا أَبِي عَنْ أَبَانَ بْنِ تَغْلِبَ عَنْ الْأَعْمَشِ ثُمَّ سَمِعْتُهُ مِنْهُ
Ayebisaki biso [Abu Bakr bin Abu Syaibah] ayebisi biso [Abdullah bin Idris] mpe [Abu Mu’awiyah] mpe [Waki’] uta na [al-A’masy] uta na [Ibrahim] uta na [Alqamah] uta na [Abdullah] alobaki, ‘Ntango vɛrsɛ ekita: ‘-Baoyo bandimi, mpe kondima na bango esangani na injustice te-’ -Qs. Al An’am: 82-, sima baninga bayokaki kilo na likambo oyo pe balobi, ‘Ee Ntoma ya Allah, oyo kati na biso amisali mabe te! ’ Ayanolaki ete: ‘Olingi koloba yango ezali bongo te. Azali ndenge Luqman alobaki na mwana na ye: '-O mwana na ngai, kokima Allah te. Ya solo, shirk ezali injustice monene-'. -Qs. Luqman: 13-. Ayebisaki biso [Ishaq bin Ibrahim] na [Ali bin Kasyram] bango mibale balobi, ayebisaki biso [Isa] elingi koloba -Ibn Yunus-. -na lisolo mosusu elobami- Mpe ayebisi biso [Minjab bin al-Harits at-Tamimi] ayebisi biso [Ibnu Mushir]. -na lisolo mosusu elobami- Mpe lokola ayebisaki biso [Abu Kuraib] ayebisaki biso [Ibn Idris] nionso uta na [al-A'masy] na sanad oyo, [Abu Kuraib] alobaki, [Ibn Idris] alobaki, ayebisaki ngai likambo yango mbala ya liboso [tata na ngai] uta na [Aban bin Taghlib] uta na [al-A'masy] sima nayokaki yango epai na ye'.
Imam Muslim : 179
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مِنْهَالٍ الضَّرِيرُ وَأُمَيَّةُ بْنُ بِسْطَامَ الْعَيْشِيُّ وَاللَّفْظُ لِأُمَيَّةَ قَالَا حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا رَوْحٌ وَهُوَ ابْنُ الْقَاسِمِ عَنْ الْعَلَاءِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { لِلَّهِ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَإِنْ تُبْدُوا مَا فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحَاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ فَيَغْفِرُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيُعَذِّبُ مَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ } قَالَ فَاشْتَدَّ ذَلِكَ عَلَى أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ بَرَكُوا عَلَى الرُّكَبِ فَقَالُوا أَيْ رَسُولَ اللَّهِ كُلِّفْنَا مِنْ الْأَعْمَالِ مَا نُطِيقُ الصَّلَاةَ وَالصِّيَامَ وَالْجِهَادَ وَالصَّدَقَةَ وَقَدْ أُنْزِلَتْ عَلَيْكَ هَذِهِ الْآيَةُ وَلَا نُطِيقُهَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتُرِيدُونَ أَنْ تَقُولُوا كَمَا قَالَ أَهْلُ الْكِتَابَيْنِ مِنْ قَبْلِكُمْ سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا بَلْ قُولُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ قَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ فَلَمَّا اقْتَرَأَهَا الْقَوْمُ ذَلَّتْ بِهَا أَلْسِنَتُهُمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ فِي إِثْرِهَا { آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ وَقَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ } فَلَمَّا فَعَلُوا ذَلِكَ نَسَخَهَا اللَّهُ تَعَالَى فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا } قَالَ نَعَمْ { رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنَا } قَالَ نَعَمْ { رَبَّنَا وَلَا تُحَمِّلْنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهِ } قَالَ نَعَمْ { وَاعْفُ عَنَّا وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا أَنْتَ مَوْلَانَا فَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ } قَالَ نَعَمْ
Ayebisaki ngai [Muhammad bin Minhal adl-Dlarir] mpe [Umayyah bin Bistham al-Aisyi] mpe lafazh ezali ya Umayyah, bango mibale balobi, ayebisi biso [Yazid bin Zurai’] ayebisi biso [Rauh] - elingi koloba Ibn al-Qasim- uta na [al-Ala’] uta na [tata na ye] uta na [Abu Hurairah] ye alobaki, ‘Ntango vɛrsɛ yango ebimisamaki epai ya Ntoma ya Nzambe (Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam): ‘-Nyonso oyo ezali na likoló mpe na mabele ezali ya Nzambe (Allah). Mpe soki oboti oyo ezali na motema na yo to soki obombi yango, na ntembe te Allah akofuta ba comptes na yo na oyo etali misala na yo. Na yango Allah alimbisaka oyo alingi mpe apesaka etumbu na oyo alingi; mpe Allah azali Mozwi-ya-Nguya-Nyonso-' -Qs. al-Baqarah: 284- ’ Abu Hurairah alobaki, ‘Bongo likambo oyo eyokaki kilo na baninga ya Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam, yango wana bayaki epai ya Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam mpe balobaki mbote na motuka, balobi ete, ‘Ee Rasulullah, topesameli mokumba ya misala oyo tozali na makoki te ya kosala losambo, . kokila bilei, jihad mpe libonza. Ya solo, vɛrsɛ oyo emonisami epai na bino, mpe tozali na likoki te ya kosala yango! Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam alobaki: ‘Olingi koloba ndenge Bato ya Buku balobaka liboso ya koloba, ‘Toyokaki mpe totosaki te’, kasi loba, ‘Toyokaki mpe totosaki, Limbisa biso O Nkolo na biso mpe epai na Yo ezali bozongi’. Bayanolaki ete, ‘Toyokaki mpe totosaki, limbisa biso, Ee Nkolo na biso, mpe epai na Yo ezali bozongi’. Tango bato batangi yango, maloba na bango efukamaki liboso na yango, sima Allah abimisi na sima: ‘-Motindami andimaki na Coran oyo ebimisamaki epai na ye uta na Nkolo na ye, mpe bongo na baye bandimi. Moto nyonso andimaka Allah, ba anzelu na ye, mikanda na ye mpe bamemi-nsango na ye. -Balobaki-, ‘Tokeseni te kati na moko -mpe mosusu- ya bamemi-nsango na Ye’, mpe balobaki, ‘Toyoki mpe tozali kotosa’. -Basambelaki-, 'Limbisa biso, Nkolo na biso, mpe epai na Yo ezali bozongi'. -Qs. al-Baqarah: 285-. Ezali na ntina mingi. Tango basalaki boye, Allah apangusi yango, sima abimisi boye: ‘-Allah apesaka mutu kilo te longola se selon makoki na ye. Azuaka mbano - na misala ya malamu - oyo azali kosala makasi mpo na yango mpe azuaka etumbu - na mabe - oyo asalaka. -Basambelaki-: 'Nkolo na biso, kopesa biso etumbu te soki tobosani to tozali na ngambo-' Allah ayanolaki: 'Ee'. '-Ee Rabb na biso, kotia biso mokumba ya kilo te ndenge otie na baye bazalaki liboso na biso-' Allah ayanolaki: 'Ee'. '-Ee Rabb na biso, omemela biso te oyo tokoki kokanga motema te-' Allah ayanolaki: 'Ee'. '-Soki olingi bolimbisa biso; limbisa biso; mpe yokela biso mawa. Ozali Mosungi na biso, yango wana sunga biso contre ba incroyants'. -Qs. al-Baqarah: 286-. Ezali na ntina mingi. Allah ayanolaki ete: ‘Ee’.
Imam Muslim : 180
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَاللَّفْظُ لِأَبِي بَكْرٍ قَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ آدَمَ بْنِ سُلَيْمَانَ مَوْلَى خَالِدٍ قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ يُحَدِّثُ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ { وَإِنْ تُبْدُوا مَا فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحَاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ } قَالَ دَخَلَ قُلُوبَهُمْ مِنْهَا شَيْءٌ لَمْ يَدْخُلْ قُلُوبَهُمْ مِنْ شَيْءٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُولُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا وَسَلَّمْنَا قَالَ فَأَلْقَى اللَّهُ الْإِيمَانَ فِي قُلُوبِهِمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى { لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا } قَالَ قَدْ فَعَلْتُ { رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنَا } قَالَ قَدْ فَعَلْتُ { وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا أَنْتَ مَوْلَانَا } قَالَ قَدْ فَعَلْتُ
Ayebisaki biso [Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Abu Kuraib] na [Ishaq bin Ibrahim] pe lafazh eza ya Abu Bakr, alobi [Ishaq] ayebisi biso, alors que batu mibale misusu balobi, bayebisi biso [Waki'] ewutaki na [Sufyan] ewutaki na [Adam bin Sulaiman] Mowumbu ya kala ya Khalid, alobi, nayokaki [Sa'id bin Jubair] yebisa epayi ya [Ibn Abbas] alobaki, ‘Ntango akitaki verset: ‘-Mpe soki oboti eloko oyo ezali na motema na yo to obombi yango, ya solo Allah akosala calcul na yo na oyo etali misala na yo-’ -Qs. Albaqarah: 284-. Ezali na ntina mingi. Ibn Abbas alobaki, ‘Bongo mawa moko ekota na mitema na bango uta na ye oyo ekota ata moke te na mitema na bango ata moke te’. Yango wana Ntoma sallallaahu ‘alaihi wasallam alobaki: ‘Loba, ‘Nayoki mpe natosi mpe namipesi’. Ibn Abbas alobaki, ‘Bongo Allah atie kondima na mitema na bango, oyo na sima abimisi verset oyo: ‘-Allah apesaka mutu kilo te longola se selon makoki na ye. Azuaka mbano - na misala ya malamu - oyo azali kosala makasi mpo na yango mpe azuaka etumbu - na mabe - oyo asalaka. -Basambelaki-, 'Ee Rabb na biso, kopesa biso etumbu te soki tobosani to tozali na ngambo-' -Qs. Al Baqarah: 286-, Allah alobi: ‘Ya solo nasali yango’. '-O Rabb na biso, mpe kotia likolo na biso mokumba ya kilo te lokola Otiaki na baye bazalaki liboso na biso-' -Qs. Al Baqarah: 286-, Allah alobi: ‘Nasali yango’. '-O Rabb na biso, limbisa biso; limbisa biso; mpe yokela biso mawa. Ozali Mosungi na biso-' Allah alobi: 'Nasali yango'.