Imam Muslim : 161
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ وَعَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ كُلُّهُمْ عَنْ عَبْدِ الصَّمَدِ بْنِ عَبْدِ الْوَارِثِ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ ثَابِتِ بْنِ الضَّحَّاكِ الْأَنْصَارِيِّ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ الثَّوْرِيِّ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ ثَابِتِ بْنِ الضَّحَّاكِ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ حَلَفَ بِمِلَّةٍ سِوَى الْإِسْلَامِ كَاذِبًا مُتَعَمِّدًا فَهْوَ كَمَا قَالَ وَمَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ بِشَيْءٍ عَذَّبَهُ اللَّهُ بِهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ هَذَا حَدِيثُ سُفْيَانَ وَأَمَّا شُعْبَةُ فَحَدِيثُهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ حَلَفَ بِمِلَّةٍ سِوَى الْإِسْلَامِ كَاذِبًا فَهْوَ كَمَا قَالَ وَمَنْ ذَبَحَ نَفْسَهُ بِشَيْءٍ ذُبِحَ بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ
Ya gaya mana [Ishaq bin Ibrahim] da [Ishaq bin Mansur] da [Abd al-Warits bin Abd ash-Shamad] komai daga [Abd ash-Shamad bin Abd al-Warits] daga [Syu'bah] daga [Ayyub] daga [Abu Qilabah] daga [Thabit bin adl-Dlahhak al-Ansari]. (a wata ruwaya an ambaci hakan). Kuma [Muhammad bin Rafi'] ya gaya mana daga [Abdurrazzaq] daga [ats-Tsauri] daga [Khalid al-Hadzdza'] daga [Abu Qilabah] daga [Tsabit bin adl-Dlahhak] ya ce, "Annabi sallallahu alaihi wasallam ya ce: "Duk wanda ya rantse da wani addini banda Musulunci da ganganci, to, kamar yadda ya faɗa ne." Duk wanda ya kashe kansa da (kayan aiki) to Allah zai azabtar da shi da wannan kayan aikin a cikin Jahannama." Wannan hadisi ne [Sufyan] Dangane da hadisin [Syu'bah], an bayyana cewa Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya ce: "Duk wanda ya rantse da wani addini banda Musulunci da ƙarya, to kamar yadda ya faɗa ne. Kuma duk wanda ya yanka kansa da (kayan aiki), to za a yanka shi a Ranar Kiyama da wannan kayan aikin."
Imam Muslim : 162
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ جَمِيعًا عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ قَالَ ابْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ ابْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ شَهِدْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حُنَيْنًا فَقَالَ لِرَجُلٍ مِمَّنْ يُدْعَى بِالْإِسْلَامِ هَذَا مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَلَمَّا حَضَرْنَا الْقِتَالَ قَاتَلَ الرَّجُلُ قِتَالًا شَدِيدًا فَأَصَابَتْهُ جِرَاحَةٌ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ الرَّجُلُ الَّذِي قُلْتَ لَهُ آنِفًا إِنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَإِنَّهُ قَاتَلَ الْيَوْمَ قِتَالًا شَدِيدًا وَقَدْ مَاتَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى النَّارِ فَكَادَ بَعْضُ الْمُسْلِمِينَ أَنْ يَرْتَابَ فَبَيْنَمَا هُمْ عَلَى ذَلِكَ إِذْ قِيلَ إِنَّهُ لَمْ يَمُتْ وَلَكِنَّ بِهِ جِرَاحًا شَدِيدًا فَلَمَّا كَانَ مِنْ اللَّيْلِ لَمْ يَصْبِرْ عَلَى الْجِرَاحِ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَأُخْبِرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِذَلِكَ فَقَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنِّي عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ ثُمَّ أَمَرَ بِلَالًا فَنَادَى فِي النَّاسِ أَنَّهُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا نَفْسٌ مُسْلِمَةٌ وَأَنَّ اللَّهَ يُؤَيِّدُ هَذَا الدِّينَ بِالرَّجُلِ الْفَاجِرِ
Kuma ya gaya mana [Muhammad bin Rafi'] da [Abd bin Humaid] komai daga [Abdurrazzaq], [Ibn Rafi'] ya gaya mana [Abdurrazzaq] ya gaya mana [Ma'amar] daga [az-Zuhri] daga [Ibn al-Musayyab] daga [Abu Hurairah] ya ce, "Mu tare da Manzon Allah (Sallallahu Alaihi Wasallam) muna yaƙi da Hunain, sannan ya ce wa wani mutum da aka san shi da Musulmi: 'Wannan mutumin yana cikin ƙwararrun Jahannama'. Yayin da muke cikin fagen fama, mun ga mutumin yana yaƙi da gaske har sai da ya ji rauni mai tsanani. Sai wani ya ba wa Manzon Allah (Sallallahu Alaihi Wasallam) labari, 'Ya Manzon Allah! 'alaihi Wasallam' Annabi (Sallallahu Alaihi Wasallam) ya ce: "Zai je Jahannama." Wasu daga cikin Musulmai suna cikin shakku. Ba zato ba tsammani, wani ya zo ya ba da rahoton cewa bai mutu yana yaƙi ba, amma ya ji rauni mai tsanani. A wannan daren, ya kasa haƙuri da ciwon raunin da ya ji, don haka ya kashe kansa, kuma aka ba da rahoton hakan ga Manzon Allah (Sallallahu Alaihi Wasallam). Allah. Manzon Allah ya ci gaba da yin takbir: "Allahu Akbar, ina shaida cewa ni bawan Allah ne kuma Manzonsa." Sai Manzon Allah ya umarci Bilal da ya sanar da kowa cewa babu wanda zai shiga Aljanna sai rai ko mutumin da ya mika wuya (ga Allah). Kuma Allah ya ƙarfafa addini da mutum mai ƙarfi."
Imam Muslim : 163
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْقَارِيُّ حَيٌّ مِنْ الْعَرَبِ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْتَقَى هُوَ وَالْمُشْرِكُونَ فَاقْتَتَلُوا فَلَمَّا مَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى عَسْكَرِهِ وَمَالَ الْآخَرُونَ إِلَى عَسْكَرِهِمْ وَفِي أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلٌ لَا يَدَعُ لَهُمْ شَاذَّةً إِلَّا اتَّبَعَهَا يَضْرِبُهَا بِسَيْفِهِ فَقَالُوا مَا أَجْزَأَ مِنَّا الْيَوْمَ أَحَدٌ كَمَا أَجْزَأَ فُلَانٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَا إِنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ أَنَا صَاحِبُهُ أَبَدًا قَالَ فَخَرَجَ مَعَهُ كُلَّمَا وَقَفَ وَقَفَ مَعَهُ وَإِذَا أَسْرَعَ أَسْرَعَ مَعَهُ قَالَ فَجُرِحَ الرَّجُلُ جُرْحًا شَدِيدًا فَاسْتَعْجَلَ الْمَوْتَ فَوَضَعَ نَصْلَ سَيْفِهِ بِالْأَرْضِ وَذُبَابَهُ بَيْنَ ثَدْيَيْهِ ثُمَّ تَحَامَلَ عَلَى سَيْفِهِ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَخَرَجَ الرَّجُلُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ قَالَ وَمَا ذَاكَ قَالَ الرَّجُلُ الَّذِي ذَكَرْتَ آنِفًا أَنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَأَعْظَمَ النَّاسُ ذَلِكَ فَقُلْتُ أَنَا لَكُمْ بِهِ فَخَرَجْتُ فِي طَلَبِهِ حَتَّى جُرِحَ جُرْحًا شَدِيدًا فَاسْتَعْجَلَ الْمَوْتَ فَوَضَعَ نَصْلَ سَيْفِهِ بِالْأَرْضِ وَذُبَابَهُ بَيْنَ ثَدْيَيْهِ ثُمَّ تَحَامَلَ عَلَيْهِ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ ذَلِكَ إِنَّ الرَّجُلَ لِيَعْمَلُ عَمَلَ أَهْلِ الْجَنَّةِ فِيمَا يَبْدُو لِلنَّاسِ وَهُوَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ وَإِنَّ الرَّجُلَ لِيَعْمَلُ عَمَلَ أَهْلِ النَّارِ فِيمَا يَبْدُو لِلنَّاسِ وَهُوَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ
An gaya mana [Qutaibah bin Sa'id] ya gaya mana [Ya'qub] - wato Ibn Abdurrahman al-Qari - (sunan wani ƙauye a Larabawa) daga [Abu Hazim] daga [Sahal bin Sa'id as-Saidi] cewa Manzon Allah sallallahu 'alaihi wasallam' ya haɗu da mushirikai, sai yaƙi ya ɓarke. Lokacin da Manzon Allah ya koma rundunar Musulmi, kuma kafirai suka koma rundunoninsu, akwai wani mutum daga cikin Sahabban Annabi sallallahu 'alaihi wasallam' wanda bai bar maƙiyi ya wuce ba. Yana bin maƙiyi ya kai wa takobinsa hari. Wani abokin Annabi ya ce, 'A yau babu wani a cikinmu da ya gamsu da gaske kamar haka.' Manzon Allah sallallahu 'alaihi wasallam ya ci gaba da cewa: "Ku sani! Yana cikin mutanen wuta." Wani mutum daga cikin Musulmai ya ce, 'Zan bi shi koyaushe.' Sahl bin Sa'ad ya sake cewa, 'Mutumin ya fita tare da wani, idan wani ya tsaya yana yaƙi to shi ma ya tsaya, idan wani ya yi sauri, to shi ma ya yi sauri. Mutumin ya ce, 'Fulan yana da mummunan rauni. Domin bai iya jure wa azabar da yake ji ba, yana son ya mutu nan take, sai ya sanya hannun takobinsa a ƙasa ya daba wa kansa wuka. Mutumin ya fito ya haɗu da Manzon Allah ya ce, 'Na shaida cewa kai, Muhammadu, manzon Allah ne'. Annabi ya tambaya, 'Me ke damunka?' Mutumin ya ce, 'Mutumin da kake kira ƙwararre a Jahannama alhali mutane da yawa suna adawa da hakan, don haka ina shaida maka, Ya Manzon Allah game da wani, na kasance ina bin sa a duk tsawon yaƙin har sai da na gano cewa ya ji mummunan rauni, yana son ya mutu da sauri, sannan ya sanya hannun takobinsa a ƙasa da takobin a tsakanin ƙirjinsa biyu sannan ya matse shi a kansa har ya kashe kansa.' Don haka Annabi sallallahu alaihi wasallam ya ce: "Hakika, akwai maza da suke yin ayyukan alheri kamar na mutanen Aljanna a idon mutane, duk da cewa shi ƙwararre ne a wuta. Kuma akwai maza da suke yin ayyukan da na kwararru a wuta a idon mutane, duk da cewa shi ƙwararre ne a Aljanna."
Imam Muslim : 164
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا الزُّبَيْرِيُّ وَهُوَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ قَالَ سَمِعْتُ الْحَسَنَ يَقُولُا إِنَّ رَجُلًا مِمَّنْ كَانَ قَبْلَكُمْ خَرَجَتْ بِهِ قُرْحَةٌ فَلَمَّا آذَتْهُ انْتَزَعَ سَهْمًا مِنْ كِنَانَتِهِ فَنَكَأَهَا فَلَمْ يَرْقَأْ الدَّمُ حَتَّى مَاتَ قَالَ رَبُّكُمْ قَدْ حَرَّمْتُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ ثُمَّ مَدَّ يَدَهُ إِلَى الْمَسْجِدِ فَقَالَ إِي وَاللَّهِ لَقَدْ حَدَّثَنِي بِهَذَا الْحَدِيثِ جُنْدَبٌ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْمَسْجِدِ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ سَمِعْتُ الْحَسَنَ يَقُولُ حَدَّثَنَا جُنْدَبُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْبَجَلِيُّ فِي هَذَا الْمَسْجِدِ فَمَا نَسِينَا وَمَا نَخْشَى أَنْ يَكُونَ جُنْدَبٌ كَذَبَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ بِرَجُلٍ فِيمَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ خُرَاجٌ فَذَكَرَ نَحْوَهُ
Ya gaya mana [Muhammad bin Rafi'] ya gaya mana [Az-Zubairi] - wato Muhammad bin Abdullah bin Az-Zubair - ya gaya mana [Syaiban] ya ce, na ji [al-Hasan] yana cewa, "Hakika, akwai wani mutum a gabanku wanda yake da ƙuraje, kuma lokacin da ƙuraje suka sa shi wahala sai ya harba kibiya daga cikin raminsa, sannan ya yi masa fatar jiki har sai jinin ya zuba ba tare da ya tsaya ba har sai da ya mutu. Ubangijinka ya ce: 'Na haramta masa aljanna.' Sai Hasan ya ɗaga hannunsa zuwa masallacin ya ce, 'Wallahi, [Jundub] ya ba mu wannan hadisin daga Annabi sallallahu alaihi wasallam a cikin wannan masallacin.'" Kuma ya gaya mana [Muhammad bin Abu Bakr al-Muqaddami] ya gaya mana [Wahab bin Jarir] ya gaya mana [mahaifina] ya ce, na ji [al-Hasan] yana cewa, ya gaya mana [Jundub bin Abdullah al-Bajali] a cikin wannan masallaci, don haka kada ku manta kuma kada ku damu da Jundub yana ƙarya da sunan Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam. Jundub ya ce Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya ce: "Wani mutum kafin ku ya ji masa tafasa... sannan ya ambaci hadisi makamancin haka."
Imam Muslim : 165
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ قَالَ حَدَّثَنِي سِمَاكٌ الْحَنَفِيُّ أَبُو زُمَيْلٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ خَيْبَرَ أَقْبَلَ نَفَرٌ مِنْ صَحَابَةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا فُلَانٌ شَهِيدٌ فُلَانٌ شَهِيدٌ حَتَّى مَرُّوا عَلَى رَجُلٍ فَقَالُوا فُلَانٌ شَهِيدٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَلَّا إِنِّي رَأَيْتُهُ فِي النَّارِ فِي بُرْدَةٍ غَلَّهَا أَوْ عَبَاءَةٍ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ اذْهَبْ فَنَادِ فِي النَّاسِ أَنَّهُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا الْمُؤْمِنُونَ قَالَ فَخَرَجْتُ فَنَادَيْتُ أَلَا إِنَّهُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا الْمُؤْمِنُونَ
Ya gaya mana [Zuhair bin Harb] ya gaya mana [Hashim bin Al-Qasim] ya gaya mana [Ikrimah bin Ammar] ya ce, ya gaya mana [Simak al-Hanafi Abu Zumail] ya ce, ya gaya mana [Abdullah bin Abbas] ya ce, ya gaya mana [Umar bin Al-Khattab] ya ce, "Lokacin da aka yi yaƙin Khaibar, wasu sahabbai sun zo wurin Annabi sallallahu alaihi wasallam suka ce, 'Wani shahidi ne, wan-wani shahidi ne,' har sai da suka wuce ta wani mutum suka ce, 'Wani shahidi ne.' Sai Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya ce: "A'a, hakika na gan shi a cikin Jahannama sanye da riga ko rigar da ya ɗauka (kafin a raba shi). Sai Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya sake cewa: 'Ya Ibnul Khaththab, je ka gaya wa mutane cewa babu wanda zai shiga aljanna sai waɗanda suka yi imani.' Sai Umar ya ce, 'Na fito ina ihu, 'Ka sani cewa babu wanda zai shiga aljanna sai mumini'.
Imam Muslim : 166
حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ وَهْبٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ ثَوْرِ بْنِ زَيْدٍ الدُّؤَلِيِّ عَنْ سَالِمٍ أَبِي الْغَيْثِ مَوْلَى ابْنِ مُطِيعٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَهَذَا حَدِيثُهُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ ثَوْرٍ عَنْ أَبِي الْغَيْثِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ خَرَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى خَيْبَرَ فَفَتَحَ اللَّهُ عَلَيْنَا فَلَمْ نَغْنَمْ ذَهَبًا وَلَا وَرِقًا غَنِمْنَا الْمَتَاعَ وَالطَّعَامَ وَالثِّيَابَ ثُمَّ انْطَلَقْنَا إِلَى الْوَادِي وَمَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَبْدٌ لَهُ وَهَبَهُ لَهُ رَجُلٌ مِنْ جُذَامَ يُدْعَى رِفَاعَةَ بْنَ زَيْدٍ مِنْ بَنِي الضُّبَيْبِ فَلَمَّا نَزَلْنَا الْوَادِي قَامَ عَبْدُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَحُلُّ رَحْلَهُ فَرُمِيَ بِسَهْمٍ فَكَانَ فِيهِ حَتْفُهُ فَقُلْنَا هَنِيئًا لَهُ الشَّهَادَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَلَّا وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ إِنَّ الشَّمْلَةَ لَتَلْتَهِبُ عَلَيْهِ نَارًا أَخَذَهَا مِنْ الْغَنَائِمِ يَوْمَ خَيْبَرَ لَمْ تُصِبْهَا الْمَقَاسِمُ قَالَ فَفَزِعَ النَّاسُ فَجَاءَ رَجُلٌ بِشِرَاكٍ أَوْ شِرَاكَيْنِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَصَبْتُ يَوْمَ خَيْبَرَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شِرَاكٌ مِنْ نَارٍ أَوْ شِرَاكَانِ مِنْ نَارٍ
Ya gaya mana [Abu ath-Tahir] ya ce, ya gaya mana [Ibnu Wahab] daga [Malik bin Anas] daga [Tsaur bin Zaid ad-Duali] daga [Salim Abu al-Ghaits] tsohon bawan Ibn Muthi', daga [Abu Hurairah]. (a wata ruwaya an ambaci) Kuma ya gaya mana [Qutaibah bin Sa'id] kuma wannan shine hadisin, ya gaya mana [Abdul Aziz] - wato Ibn Muhammad - daga [Tsaur] daga [Abu al-Ghaits] daga [Abu Hurairah] ya ce, "A ranar Khaibar mun fita tare da Annabi sallallahu alaihi wasallam har sai da Allah ya ba mu nasara, amma ba mu sami ganima (ganimomi) ta hanyar zinare ko azurfa ba, sai dai dukiya, abinci da tufafi. Sai muka yi gaggawa zuwa wani tudu. Da muka isa wannan tudu, bawan Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya mike don ya kwance igiyar sirdi. Amma ba zato ba tsammani aka harbe shi ya mutu a can ya ce, 'Muna taya shi murna, ya Manzon Allah, da ya yi shahada.' Amma Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya ce: 'A'a, na rantse da Wanda ran Muhammadu yake hannunsa, wutar jahannama za ta cinye shi saboda bargon da ya ɗauka kafin ya raba shi.' Abu Huraitah ya ce, 'Mutanen sun yi mamaki. Bayan haka sai wani mutum ya zo yana ɗauke da madaurin takalma ɗaya ko biyu ya ce, 'Ya Manzon Allah, na same shi a lokacin yaƙin Khaibar'. Sai Manzon ya ce: 'Daurin takalma ɗaya daga wutar Jahannama ko kuma daurin takalma biyu daga wutar Jahannama'."
Imam Muslim : 167
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ سُلَيْمَانَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ حَجَّاجٍ الصَّوَّافِ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ أَنَّ الطُّفَيْلَ بْنَ عَمْرٍو الدَّوْسِيَّ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ لَكَ فِي حِصْنٍ حَصِينٍ وَمَنْعَةٍ قَالَ حِصْنٌ كَانَ لِدَوْسٍ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَبَى ذَلِكَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلَّذِي ذَخَرَ اللَّهُ لِلْأَنْصَارِ فَلَمَّا هَاجَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمَدِينَةِ هَاجَرَ إِلَيْهِ الطُّفَيْلُ بْنُ عَمْرٍو وَهَاجَرَ مَعَهُ رَجُلٌ مِنْ قَوْمِهِ فَاجْتَوَوْا الْمَدِينَةَ فَمَرِضَ فَجَزِعَ فَأَخَذَ مَشَاقِصَ لَهُ فَقَطَعَ بِهَا بَرَاجِمَهُ فَشَخَبَتْ يَدَاهُ حَتَّى مَاتَ فَرَآهُ الطُّفَيْلُ بْنُ عَمْرٍو فِي مَنَامِهِ فَرَآهُ وَهَيْئَتُهُ حَسَنَةٌ وَرَآهُ مُغَطِّيًا يَدَيْهِ فَقَالَ لَهُ مَا صَنَعَ بِكَ رَبُّكَ فَقَالَ غَفَرَ لِي بِهِجْرَتِي إِلَى نَبِيِّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَا لِي أَرَاكَ مُغَطِّيًا يَدَيْكَ قَالَ قِيلَ لِي لَنْ نُصْلِحَ مِنْكَ مَا أَفْسَدْتَ فَقَصَّهَا الطُّفَيْلُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّهُمَّ وَلِيَدَيْهِ فَاغْفِرْ
Ya gaya mana [Abubakar bin Abu Syaibah] da [Ishaq bin Ibrahim] dukkansu daga [Sulaiman], [Abubakar] ya gaya mana [Sulaiman bin Harb] ya gaya mana [Hammad bin Zaid] daga [Hajjaj ash-Shawaf] daga [Abu az-Zubair] daga [Jabir] cewa Ath Thufail bin Amru Ad Dausi ya zo wurin Annabi sallallahu alaihi wasallam yana cewa, "Ya Manzon Allah, shin kana son zama a cikin katanga mai ƙarfi kuma zai iya kare ka?" Mai ba da labari ya ce, "Katanga ta mutanen Daus ce a lokacin jahilcinsu." Amma, Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya ƙi saboda ya fi son abin da Allah ya yi wa mutanen Ansar alkawari. Lokacin da Annabi sallallahu alaihi wasallam ya yi hijira zuwa Madina, Abu Thufail bin Amru shi ma ya yi hijira tare da wani mutum daga cikin mutanensa. Amma, abokin Abu Thufail bai iya jure yanayin Madina ba sai ya yi rashin lafiya, sannan ya ɗauki almakashi ya yanke yatsunsa har sai da hannayensa suka cika da jini, har ma ya mutu. Amma, a cikin mafarkinsa, Abu Thufail ya ga mutumin yana cikin kyakkyawan yanayi, yayin da yake rufe hannayensa. Sai Abu Thufal ya tambayi mutumin, 'Me allahnka ya yi maka?' Mutumin ya amsa, 'Ya gafarta min saboda hijirata zuwa gare Shi, Annabi sallallahu alaihi wasallam.' Sai Abu Thufail ya sake tambaya, 'Amma me ya sa na gan ka kana rufe hannuwanka?' Mutumin ya amsa, 'An ce mini 'Ba za mu gyara abin da ka karya ba'. Sai Abu Thufail ya gaya wa Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam mafarkin, sai Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya ce: 'Ya Allah, ka gafarta masa hannayensa.'
Imam Muslim : 168
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ وَأَبُو عَلْقَمَةَ الْفَرْوِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ سُلَيْمٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلْمَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ يَبْعَثُ رِيحًا مِنْ الْيَمَنِ أَلْيَنَ مِنْ الْحَرِيرِ فَلَا تَدَعُ أَحَدًا فِي قَلْبِهِ قَالَ أَبُو عَلْقَمَةَ مِثْقَالُ حَبَّةٍ و قَالَ عَبْدُ الْعَزِيزِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ مِنْ إِيمَانٍ إِلَّا قَبَضَتْهُ
Ya gaya mana [Ahmad bin Abdah adl-Dlabbi] ya gaya mana [Abdul Aziz bin Muhammad] kuma [Abu Alqamah al-Farwi] duk suka ce, ya gaya mana [Shafwan bin Sulaim] daga [Abdullah bin Salman] daga [mahaifinsa] daga [Abu Hurairah] ya ce, "Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya ce: "Hakika Allah zai hura iska mai laushi sosai, mai laushi kamar siliki daga hanyar Yemen, ba zai rasa duk wanda zuciyarsa take ba -Abu Alqamah ya ce - nauyin hatsi, - yayin da Abdul Aziz ya ce; har ma da nauyin ƙwayar mustard - daga imani sai dai idan Allah zai sa shi ya mutu."
Imam Muslim : 169
حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَقُتَيْبَةُ وَابْنُ حُجْرٍ جَمِيعًا عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ جَعْفَرٍ قَالَ ابْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ قَالَ أَخْبَرَنِي الْعَلَاءُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بَادِرُوا بِالْأَعْمَالِ فِتَنًا كَقِطَعِ اللَّيْلِ الْمُظْلِمِ يُصْبِحُ الرَّجُلُ مُؤْمِنًا وَيُمْسِي كَافِرًا أَوْ يُمْسِي مُؤْمِنًا وَيُصْبِحُ كَافِرًا يَبِيعُ دِينَهُ بِعَرَضٍ مِنْ الدُّنْيَا
Ya gaya mana [Yahya bin Ayyub] da [Qutaibah] da [Ibn Hujr] dukkansu daga [Ismail bin Ja'afar] ya ce [Ibn Ayyub] ya gaya mana [Ismail] ya ce, ya gaya mini [al-Ala'] daga [mahaifinsa] daga [Abu Hurairah] cewa Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya ce: "Ku yi aiki da sauri kafin ɓatanci ya zo kamar dare mai duhu. Da safe mutum ya zama mumini, sannan da rana mutum ya zama mumini, sannan ya sayar da addininsa don jin daɗin duniya."
Imam Muslim : 170
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّهُ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَرْفَعُوا أَصْوَاتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِّ } إِلَى آخِرِ الْآيَةِ جَلَسَ ثَابِتُ بْنُ قَيْسٍ فِي بَيْتِهِ وَقَالَ أَنَا مِنْ أَهْلِ النَّارِ وَاحْتَبَسَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَعْدَ بْنَ مُعَاذٍ فَقَالَ يَا أَبَا عَمْرٍو مَا شَأْنُ ثَابِتٍ اشْتَكَى قَالَ سَعْدٌ إِنَّهُ لَجَارِي وَمَا عَلِمْتُ لَهُ بِشَكْوَى قَالَ فَأَتَاهُ سَعْدٌ فَذَكَرَ لَهُ قَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ ثَابِتٌ أُنْزِلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ وَلَقَدْ عَلِمْتُمْ أَنِّي مِنْ أَرْفَعِكُمْ صَوْتًا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَنَا مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَذَكَرَ ذَلِكَ سَعْدٌ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَلْ هُوَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ و حَدَّثَنَا قَطَنُ بْنُ نُسَيْرٍ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ كَانَ ثَابِتُ بْنُ قَيْسِ بْنِ شَمَّاسٍ خَطِيبَ الْأَنْصَارِ فَلَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ بِنَحْوِ حَدِيثِ حَمَّادٍ وَلَيْسَ فِي حَدِيثِهِ ذِكْرُ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ و حَدَّثَنِيهِ أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ صَخْرٍ الدَّارِمِيُّ حَدَّثَنَا حَبَّانُ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ { لَا تَرْفَعُوا أَصْوَاتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِّ } وَلَمْ يَذْكُرْ سَعْدَ بْنَ مُعَاذٍ فِي الْحَدِيثِ و حَدَّثَنَا هُرَيْمُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى الْأَسَدِيُّ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَذْكُرُ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ وَلَمْ يَذْكُرْ سَعْدَ بْنَ مُعَاذٍ وَزَادَ فَكُنَّا نَرَاهُ يَمْشِي بَيْنَ أَظْهُرِنَا رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ
Ya gaya mana [Abu Bakr bin Abu Syaibah] ya gaya mana [Al Hasan bin Musa] ya gaya mana [Hammad bin Salamah] daga [Tsabit Al Bunani] daga [Anas bin Malik] cewa ya ce, "Lokacin da aka saukar da wannan ayar: '(Ya ku waɗanda suka yi imani, kada ku ɗaga muryoyinku sama da muryar Annabi)' (Qs. Al Hujurat: 2) har zuwa ƙarshen ayar, Thabit bin Qais yana zaune a gidansa yana cewa, 'Ni ɗaya ne daga cikin mutanen wuta! Kuma koyaushe yana guje wa Annabi Sallallahu Alaihi Wasallama har Annabi Sallallahu Alaihi Wasallama ya tambayi Sa'ad bin Mu'adz. Ya tambaya: "Ya Abu Amru, yaya Thabit yake? Shin ba shi da lafiya?' Sa'ad ya amsa, "Yanayinsa kamar yadda aka saba ne kuma ban ji wani labari cewa ba shi da lafiya ba." Anas ya ce, 'Sa'ad ya ziyarce shi ya ba shi labarin tattaunawarsa da Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama.' Thabit ya ce, 'An saukar da wannan ayar, kuma kun san cewa ni ne mafi tsawa a cikin mutane, ina wuce muryar Manzon Allah (tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi). To ni ɗaya ne daga cikin mutanen Wuta.' Sai Sa'ad ya gaya wa Manzon Allah (tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi). Manzon Allah (tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi) ya ce, "Hakika, shi ɗaya ne daga cikin mutanen Aljanna." [Qathan ibn Nusyair] [Ja'afar ibn Sulaiman] [Thabit] ya ruwaito mana daga [Anas ibn Malik] wanda ya ce, "Thabit ibn Qais mai magana ne a tsakanin Ansar, lokacin da aka saukar da wannan ayar, wanda yake kamar yadda yake a cikin hadisin Hammad. Amma, a cikin hadisinsa ba a ambaci sunan Sa'ad ibn Mu'adh ba." Kuma an gaya mana [Ahmad bin Sa'id bin Shakr Ad-Darimi] ya gaya mana [Habban] ya gaya mana [Sualiman Ibnul Mughirah] daga [Thabit] daga [Anas] ya ce, "Lokacin da ayar ta sauka (... kada ku ɗaga muryarku fiye da muryar Annabi), kuma bai ambaci sunan Sa'ad bin Mu'adz a cikin hadisin ba." Kuma ya gaya mana [Huraim bin Abdul A'ala al Asadi] ya gaya mana [al Mu'tamir bin Sualiman] ya ce, "Na ji [mahaifina] ya ambaci daga [Thabit] daga [Anas] ya ce, "Lokacin da wannan ayar ta sauka ya faɗi hadisin ba tare da ambaton sunan Sa'ad bin Mu'adz ba..." Sannan ya ƙara da cewa, "Wani mutum daga mutanen sama ya yi tafiya a tsakaninmu."
Imam Muslim : 171
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ أُنَاسٌ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنُؤَاخَذُ بِمَا عَمِلْنَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ أَمَّا مَنْ أَحْسَنَ مِنْكُمْ فِي الْإِسْلَامِ فَلَا يُؤَاخَذُ بِهَا وَمَنْ أَسَاءَ أُخِذَ بِعَمَلِهِ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَالْإِسْلَامِ
Ya gaya mana [Uthman bin Abu Syaibah] ya gaya mana [Jarir] daga [Mansur] daga [Abu Wail] daga [Abdullah] ya ce, "Wani ya tambayi Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam, "Ya Rasulullah! Za a hukunta mu saboda ayyukan da muka aikata a lokacin Jahiliyya?" Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya amsa: "Duk wanda ya aikata alheri a cikinku a lokacin Musulunci, ba za a hukunta shi saboda ayyukansa a lokacin Jahiliyya ba. Amma duk wanda ya aikata laifi, za a hukunta shi saboda ayyukansa a lokacin Jahiliyya da kuma lokacin Musulunci."
Imam Muslim : 172
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي وَوَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنُؤَاخَذُ بِمَا عَمِلْنَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ مَنْ أَحْسَنَ فِي الْإِسْلَامِ لَمْ يُؤَاخَذْ بِمَا عَمِلَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَمَنْ أَسَاءَ فِي الْإِسْلَامِ أُخِذَ بِالْأَوَّلِ وَالْآخِرِ حَدَّثَنَا مِنْجَابُ بْنُ الْحَارِثِ التَّمِيمِيُّ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ
Ya gaya mana [Muhammad bin Abdullah bin Numair] ya gaya mana [mahaifina] da [Waki']. (a wata ruwayar an ambaci hakan). Kuma an gaya mana [Abubakar bin Abu Syaibah] kuma lafazh nasa ne, ya gaya mana [Waki'] daga [al-A'masy] daga [Abu Wail] daga [Abdullah] ya ce, "Mun tambaya, 'Ya Manzon Allah, za a hukunta mu saboda ayyukanmu a lokacin Jahiliyya?' Ya amsa: 'Duk wanda ya aikata alheri a lokacin Musulunci, to ba a hukunta shi saboda ayyukansa a lokacin Jahiliyya ba, kuma duk wanda ya aikata mummunan abu a lokacin Musulunci za a hukunta shi saboda ayyukansa a lokacin Jahiliyya da Musulunci." Ya gaya mana [Minjab bin al-Harits at-Tamimi] ya gaya mana [Ali bin Mushir] daga [al-A'masy] da wannan sandar misali.
Imam Muslim : 173
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى الْعَنَزِيُّ وَأَبُو مَعْنٍ الرَّقَاشِيُّ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ كُلُّهُمْ عَنْ أَبِي عَاصِمٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ يَعْنِي أَبَا عَاصِمٍ قَالَ أَخْبَرَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ ابْنِ شِمَاسَةَ الْمَهْرِيِّ قَالَ حَضَرْنَا عَمْرَو بْنَ الْعَاصِ وَهُوَ فِي سِيَاقَةِ الْمَوْتِ فَبَكَى طَوِيلًا وَحَوَّلَ وَجْهَهُ إِلَى الْجِدَارِ فَجَعَلَ ابْنُهُ يَقُولُ يَا أَبَتَاهُ أَمَا بَشَّرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِكَذَا أَمَا بَشَّرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِكَذَا قَالَ فَأَقْبَلَ بِوَجْهِهِ فَقَالَ إِنَّ أَفْضَلَ مَا نُعِدُّ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ إِنِّي كُنْتُ عَلَى أَطْبَاقٍ ثَلَاثٍ لَقَدْ رَأَيْتُنِي وَمَا أَحَدٌ أَشَدَّ بُغْضًا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنِّي وَلَا أَحَبَّ إِلَيَّ أَنْ أَكُونَ قَدْ اسْتَمْكَنْتُ مِنْهُ فَقَتَلْتُهُ فَلَوْ مُتُّ عَلَى تِلْكَ الْحَالِ لَكُنْتُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَلَمَّا جَعَلَ اللَّهُ الْإِسْلَامَ فِي قَلْبِي أَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ ابْسُطْ يَمِينَكَ فَلْأُبَايِعْكَ فَبَسَطَ يَمِينَهُ قَالَ فَقَبَضْتُ يَدِي قَالَ مَا لَكَ يَا عَمْرُو قَالَ قُلْتُ أَرَدْتُ أَنْ أَشْتَرِطَ قَالَ تَشْتَرِطُ بِمَاذَا قُلْتُ أَنْ يُغْفَرَ لِي قَالَ أَمَا عَلِمْتَ أَنَّ الْإِسْلَامَ يَهْدِمُ مَا كَانَ قَبْلَهُ وَأَنَّ الْهِجْرَةَ تَهْدِمُ مَا كَانَ قَبْلِهَا وَأَنَّ الْحَجَّ يَهْدِمُ مَا كَانَ قَبْلَهُ وَمَا كَانَ أَحَدٌ أَحَبَّ إِلَيَّ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا أَجَلَّ فِي عَيْنِي مِنْهُ وَمَا كُنْتُ أُطِيقُ أَنْ أَمْلَأَ عَيْنَيَّ مِنْهُ إِجْلَالًا لَهُ وَلَوْ سُئِلْتُ أَنْ أَصِفَهُ مَا أَطَقْتُ لِأَنِّي لَمْ أَكُنْ أَمْلَأُ عَيْنَيَّ مِنْهُ وَلَوْ مُتُّ عَلَى تِلْكَ الْحَالِ لَرَجَوْتُ أَنْ أَكُونَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ ثُمَّ وَلِينَا أَشْيَاءَ مَا أَدْرِي مَا حَالِي فِيهَا فَإِذَا أَنَا مُتُّ فَلَا تَصْحَبْنِي نَائِحَةٌ وَلَا نَارٌ فَإِذَا دَفَنْتُمُونِي فَشُنُّوا عَلَيَّ التُّرَابَ شَنًّا ثُمَّ أَقِيمُوا حَوْلَ قَبْرِي قَدْرَ مَا تُنْحَرُ جَزُورٌ وَيُقْسَمُ لَحْمُهَا حَتَّى أَسْتَأْنِسَ بِكُمْ وَأَنْظُرَ مَاذَا أُرَاجِعُ بِهِ رُسُلَ رَبِّي
Ya gaya mana [Muhammad bin al-Mutsanna al-Anazi] da [Abu Ma'n ar-Raqasyi] da [Ishaq bin Manshur] duk abin da ya faru daga [Abu Ashim] kuma lafazh na Ibn al-Mutsanna ne, ya gaya mana [adl-Dlahhak] - wato Abu Ashim - ya ce, ya gaya mana [Haiwah bin Syuraih] ya ce, ya gaya mana [Yazid bin Abu Habib] daga [Ibn Syimasah al-Mahri] ya ce, "Mun halarci [Amru bin al-Ash], yayin da yake wanke mamacin, sai ya yi kuka na dogon lokaci ya juya fuskarsa zuwa bango, sai ɗansa ya fara cewa, 'Ya babana, shin Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam bai yi maka albishir ta wannan hanyar ba, shin Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam bai yi maka albishir ta wannan hanyar ba?' Mai ba da labari ya ce, 'Sai ya juya fuskarsa ya ce, 'Hakika mafi muhimmanci da muke la'akari da shi shine shaidar cewa babu wani abin bautawa (wanda ya cancanci bautawa) sai Allah, kuma Muhammadu manzon Allah ne, hakika ina cikin yanayi uku; Na ga kaina, amma babu wanda ya fi son Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam fiye da ni, kuma babu abin da zan fi so in kasance kusa da shi, don in kashe shi, idan na mutu a wannan yanayin tabbas zan kasance cikin mutanen wuta. Lokacin da Allah ya kafa Musulunci a cikin zuciyata, na je wurin Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam na ce, 'Miƙa hannun damanka, zan yi maka mubaya'a', sai ya miƙa hannun damansa.' Amru bin al Ash ya ce, 'Sannan na miƙa hannuna'. Ya tambaya: 'Me ke damunka, ya Amru?' Na amsa, 'Ina so in yi sharuɗɗa.' Ya ce: "Waɗanne sharuɗɗa kake nema?' Na amsa, 'Da sharadin an gafarta mini.' Ya ce: "Shin ba ka san cewa Musulunci ya goge zunuban da suka gabata ba, kuma cewa hijra ma ya goge zunuban da suka gabata, kuma Hajji ma ya goge zunuban da suka gabata." Kuma babu wanda nake so fiye da Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam, kuma babu wanda ya fi shi haske a idona, kuma ba zan iya cika idanuna (da komai) fiye da shi ba saboda ɗaukakarsa, idan aka tambaye ni in siffanta shi, tabbas ba zan iya ba, domin ban haɗu da shi ba. Kuma idan na mutu a cikin wannan yanayin, da fatan zama ɗaya daga cikin mazauna aljanna. Sai muka shiga wani abu da ban san halin da nake ciki ba, don haka idan na mutu, to kada mace mai kuka ta raka ni, ko wuta. Idan ka binne ni, ka yayyafa mini ƙasa, sannan ka tsaya a kusa da kabarina a nesa inda ake yanka raƙumi kuma ana rarraba namansa, har sai na ji ka kuma ga abin da manzon Ubangijina ya kawo."
Imam Muslim : 174
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ مَيْمُونٍ وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ دِينَارٍ وَاللَّفْظُ لِإِبْرَاهِيمَ قَالَا حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يَعْلَى بْنُ مُسْلِمٍ أَنَّهُ سَمِعَ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ يُحَدِّثُ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ نَاسًا مِنْ أَهْلِ الشِّرْكِ قَتَلُوا فَأَكْثَرُوا وَزَنَوْا فَأَكْثَرُوا ثُمَّ أَتَوْا مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا إِنَّ الَّذِي تَقُولُ وَتَدْعُو لَحَسَنٌ وَلَوْ تُخْبِرُنَا أَنَّ لِمَا عَمِلْنَا كَفَّارَةً فَنَزَلَ { وَالَّذِينَ لَا يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ وَلَا يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ وَلَا يَزْنُونَ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ يَلْقَ أَثَامًا } وَنَزَلَ { يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ }
[Muhammad bin Hatim bin Maimun] da [Ibrahim bin Dinar] sun gaya mana kuma kalmomin na Ibrahim ne, dukansu sun ce, [Hajjaj] - wato Ibn Muhammad - ya gaya mana daga [Ibn Juraij] ya ce, [Ya'ala bin Muslim] ya sanar da ni cewa ya ji [Sa'id bin Jubair] yana gaya wa [Ibn Abbas] cewa mutanen mushrikai suna kisan kai, kuma yana ƙara yawaita, kuma suna yin zina, kuma hakan yana ƙara yaɗuwa. Sai suka zo wurin Annabi Muhammadu sallallahu alaihi wasallam suka ce, 'Hakika, abin da kuke faɗa da kira a kai koyaushe abu ne mai kyau, idan kun sanar da mu cewa munanan ayyukan da muka aikata za a iya goge su, to ayar ta sauka: '(Kuma waɗanda ba sa bauta wa wasu alloli tare da Allah kuma ba sa kashe rai wanda Allah ya haramta (kisa) sai da dalili mai kyau, kuma ba sa zina, duk wanda ya aikata haka, to lallai zai sami sakamako (sakamako) saboda zunubansa)' (Q. Al Furqan: 68). Sai ayar ta sauka: '(Ka ce, 'Ya bayina waɗanda suka wuce gona da iri, kada ku yanke ƙauna daga rahamar Allah)' (Q. Az Zumar: 53).
Imam Muslim : 175
حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرَأَيْتَ أُمُورًا كُنْتُ أَتَحَنَّثُ بِهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ هَلْ لِي فِيهَا مِنْ شَيْءٍ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْلَمْتَ عَلَى مَا أَسْلَفْتَ مِنْ خَيْرٍ وَالتَّحَنُّثُ التَّعَبُّدُ
Ya gaya mana [Harmalah bin Yahya] ya gaya mana [Ibn Wahab] ya ce, ya gaya min [Yunus] daga [Ibn Shihab] ya ce, ya gaya min [Urwah bin Az-Zubair] cewa [Hakim bin Hizam] ya gaya masa, cewa ya taɓa tambayar Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam, "Me kake tunani game da wasu abubuwan (alheri) da na aikata? abin da na aikata a zamanin Jahiliyya? Zan sami wani abu?" Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya amsa: "Ka shiga Musulunci da abin da ka zo da shi lokacin da kake jahilci, ko dai ayyukan alheri ko ibada."
Imam Muslim : 176
و حَدَّثَنَا حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ الْحُلْوَانِيُّ حَدَّثَنَا وَقَالَ عَبْدٌ حَدَّثَنِي يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْ رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ أُمُورًا كُنْتُ أَتَحَنَّثُ بِهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ مِنْ صَدَقَةٍ أَوْ عَتَاقَةٍ أَوْ صِلَةِ رَحِمٍ أَفِيهَا أَجْرٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْلَمْتَ عَلَى مَا أَسْلَفْتَ مِنْ خَيْرٍ
Kuma ya gaya mana [Hasan al-Hulwani] da [Abd bin Humaid], [al-Hulwani] ya ce, ya gaya mana, kuma [Abd] ya ce, ya gaya min [Ya'qub] - wato Ibn Ibrahim bin Sa'ad - ya gaya mana [mahaifina] daga [Salih] daga [Ibn Shihab] ya ce, ya gaya mini [Urwah bin az-Zubair] cewa [Hakim bin Hizam] ya ba shi labari, cewa ya ce wa Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam, "Ya Manzon Allah, me kake tunani game da abubuwa da yawa, a cikin nau'in sadaka, ko 'yantar da bayi, ko abota, wanda na yi a lokacin Jahiliyya? Shin na sami wani lada a kansa?" Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya amsa: "Ka shiga Musulunci da kyawawan abubuwan da ka yi a baya."
Imam Muslim : 177
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَشْيَاءَ كُنْتُ أَفْعَلُهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ هِشَامٌ يَعْنِي أَتَبَرَّرُ بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْلَمْتَ عَلَى مَا أَسْلَفْتَ لَكَ مِنْ الْخَيْرِ قُلْتُ فَوَاللَّهِ لَا أَدَعُ شَيْئًا صَنَعْتُهُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ إِلَّا فَعَلْتُ فِي الْإِسْلَامِ مِثْلَهُ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ أَعْتَقَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ مِائَةَ رَقَبَةٍ وَحَمَلَ عَلَى مِائَةِ بَعِيرٍ ثُمَّ أَعْتَقَ فِي الْإِسْلَامِ مِائَةَ رَقَبَةٍ وَحَمَلَ عَلَى مِائَةِ بَعِيرٍ ثُمَّ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِهِمْ
Ya gaya mana [Ishaq bin Ibrahim] kuma [Abd bin Humaid] duk sun ce, ya gaya mana [Abdurrazzaq] ya gaya mana [Ma'amar] daga [az-Zuhri] da wannan sanada. (a wata ruwayar an ambaci hakan). Kuma an gaya mana [Ishaq bin Ibrahim] ya gaya mana [Abu Mu'awiyah] ya gaya mana [Hisyam bin Urwah] daga [mahaifinsa] daga [Hakim bin Hizam] ya ce, na tambaya, "Ya Rasulallahi, me kake tunani) game da wasu abubuwan da na yi a lokacin jahiliyya?, yayin da Hisham ya ambaci, 'ayyukan alheri da na yi?' sallallahu alaihi wasallam ya amsa: "Ka musulunta da kyawawan ayyukan da ka yi a baya." Sai na ce, "Wallahi, babu wani aikin alheri da na yi a lokacin jahiliyya sai dai idan na yi shi a lokacin Musulunci." Raƙuma ɗari a lokacin jahiliyya, sannan ya 'yanta bayi ɗari a lokacin Musulunci kuma ya ba da gudummawar raƙuma ɗari. Sannan ya je wurin Annabi sallallahu alaihi wasallam... sannan ya ambaci wani abu kamar hadisinsu."
Imam Muslim : 178
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ وَأَبُو مُعَاوِيَةَ وَوَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ { الَّذِينَ آمَنُوا وَلَمْ يَلْبِسُوا إِيمَانَهُمْ بِظُلْمٍ } شَقَّ ذَلِكَ عَلَى أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالُوا أَيُّنَا لَا يَظْلِمُ نَفْسَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْسَ هُوَ كَمَا تَظُنُّونَ إِنَّمَا هُوَ كَمَا قَالَ لُقْمَانُ لِابْنِهِ { يَا بُنَيَّ لَا تُشْرِكْ بِاللَّهِ إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ } حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَعَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ قَالَا أَخْبَرَنَا عِيسَى وَهُوَ ابْنُ يُونُسَ ح و حَدَّثَنَا مِنْجَابُ بْنُ الْحَارِثِ التَّمِيمِيُّ أَخْبَرَنَا ابْنُ مُسْهِرٍ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ كُلُّهُمْ عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ أَبُو كُرَيْبٍ قَالَ ابْنُ إِدْرِيسَ حَدَّثَنِيهِ أَوَّلًا أَبِي عَنْ أَبَانَ بْنِ تَغْلِبَ عَنْ الْأَعْمَشِ ثُمَّ سَمِعْتُهُ مِنْهُ
Ya gaya mana [Abu Bakr bin Abu Syaibah] ya gaya mana [Abdullah bin Idris] da [Abu Mu'awiyah] da [Waki'] daga [al-A'masy] daga [Ibrahim] daga [Alqamah] daga [Abdullah] ya ce, "Lokacin da ayar ta sauka: '(Waɗanda suka yi imani, kuma imaninsu bai gauraya da zalunci ba)' (Q. Al An'am: 82), sai sahabbai suka ji cewa da gaske yake game da wannan sai suka ce, 'Ya Manzon Allah, wanene daga cikinmu bai zalunci kansa ba!' Ya amsa: 'Ba haka kake nufi ba. Dukansu suka ce, mun ba da rahoto ga [Isa] wato -Ibn Yunus-. (a wata ruwayar an faɗi) Kuma ya ba mu labari [Minjab bin al-Harits at-Tamimi] ya ba mu labari [Ibn Mushir]. (a wata ruwayar an faɗi) Kuma bayan ya ba mu labari [Abu Kuraib] ya ba mu labari [Ibn Idris] komai daga [al-A'masy] da wannan sanad, [Abu Kuraib] ya ce, [Ibn Idris] ya ba ni labarinsa a karon farko [mahaifina] daga [Aban bin Taghlib] daga [al-A'masy] sannan na ji daga gare shi.
Imam Muslim : 179
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مِنْهَالٍ الضَّرِيرُ وَأُمَيَّةُ بْنُ بِسْطَامَ الْعَيْشِيُّ وَاللَّفْظُ لِأُمَيَّةَ قَالَا حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا رَوْحٌ وَهُوَ ابْنُ الْقَاسِمِ عَنْ الْعَلَاءِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { لِلَّهِ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَإِنْ تُبْدُوا مَا فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحَاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ فَيَغْفِرُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيُعَذِّبُ مَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ } قَالَ فَاشْتَدَّ ذَلِكَ عَلَى أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ بَرَكُوا عَلَى الرُّكَبِ فَقَالُوا أَيْ رَسُولَ اللَّهِ كُلِّفْنَا مِنْ الْأَعْمَالِ مَا نُطِيقُ الصَّلَاةَ وَالصِّيَامَ وَالْجِهَادَ وَالصَّدَقَةَ وَقَدْ أُنْزِلَتْ عَلَيْكَ هَذِهِ الْآيَةُ وَلَا نُطِيقُهَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتُرِيدُونَ أَنْ تَقُولُوا كَمَا قَالَ أَهْلُ الْكِتَابَيْنِ مِنْ قَبْلِكُمْ سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا بَلْ قُولُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ قَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ فَلَمَّا اقْتَرَأَهَا الْقَوْمُ ذَلَّتْ بِهَا أَلْسِنَتُهُمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ فِي إِثْرِهَا { آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ وَقَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ } فَلَمَّا فَعَلُوا ذَلِكَ نَسَخَهَا اللَّهُ تَعَالَى فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا } قَالَ نَعَمْ { رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنَا } قَالَ نَعَمْ { رَبَّنَا وَلَا تُحَمِّلْنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهِ } قَالَ نَعَمْ { وَاعْفُ عَنَّا وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا أَنْتَ مَوْلَانَا فَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ } قَالَ نَعَمْ
Ya gaya min [Muhammad bin Minhal adl-Dlarir] da [Umayyah bin Bistham al-Aisyi] kuma lafazh na Umayyah ne, dukansu biyun sun ce, ya gaya mana [Yazid bin Zurai'] ya gaya mana [Rauh] - wato Ibn al-Qasim- daga [al-Ala'] daga [mahaifinsa] daga [Abu Hurairah] ya ce, "Lokacin da aka saukar da ayar ga Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam: '(Duk abin da ke cikin sammai da ƙasa na Allah ne. Kuma idan ka haifi abin da ke cikin zuciyarka ko ka ɓoye shi, lallai Allah zai yi maka hisabi game da ayyukanka. Don haka Allah yana gafarta wa wanda Ya so kuma yana azabtar da wanda Ya so; kuma Allah Mabuwayi ne akan komai)' (Q. Baqarah: 284) ' Abu Hurairah ya ce, 'Sannan aka ji nauyin sa ga sahabban Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam, sannan suka zo wurin Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam. alaihi wasallam ya yi gaisuwa a kan abin hawan, yana cewa, 'Ya Rasulullah, an ba mu nauyin ayyukan da ba za mu iya yin sallah ba, azumi, jihadi da sadaka. Hakika, an saukar da wannan ayar a gare ku, kuma ba za mu iya yin ta ba! Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya ce: "Shin kuna son ku ce kamar yadda ma'abuta littafi suka faɗa a gabaninku cewa, 'Mun ji kuma mun yi rashin biyayya', amma ku ce, 'Mun ji kuma mun yi biyayya, ku gafarta mana, ya Ubangijinmu, kuma zuwa gare ku ne makoma take'?" Suka amsa, 'Mun ji kuma mun yi biyayya, ku gafarta mana, ya Ubangijinmu, kuma zuwa gare ku ne makoma take.' Da mutane suka karanta shi, sai kalmominsu suka yi masa sujada, sai Allah ya saukar daga baya: '(Manzon ya yi imani da Alƙur'ani wanda aka saukar masa daga Ubangijinsa, haka nan kuma waɗanda suka yi imani. Dukansu sun yi imani da Allah, mala'ikunsa, littattafansa da manzanninsa. (Suka ce), 'Ba mu bambanta tsakanin kowa (da wani) daga manzanninsa ba', sai suka ce, 'Mun ji kuma mun yi biyayya.' Allah ya amsa: "Eh." Ubangijinmu, kada ka ɗora mana nauyi mai nauyi kamar yadda ka ɗora wa waɗanda suka gabace mu)' Allah ya amsa: "Eh." '(Ya Ubangijinmu, kada ka ɗora mana abin da ba za mu iya ɗauka ba)' Allah ya amsa: "Eh." '(Ka gafarta mana; Ka gafarta mana; kuma Ka yi mana rahama. Kai ne Mataimakinmu, don haka Ka taimake mu a kan mutanen da suka kafirta'. (Q. Al-Baqarah: 286). Allah ya amsa: "Eh."
Imam Muslim : 180
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَاللَّفْظُ لِأَبِي بَكْرٍ قَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ آدَمَ بْنِ سُلَيْمَانَ مَوْلَى خَالِدٍ قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ يُحَدِّثُ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ { وَإِنْ تُبْدُوا مَا فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحَاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ } قَالَ دَخَلَ قُلُوبَهُمْ مِنْهَا شَيْءٌ لَمْ يَدْخُلْ قُلُوبَهُمْ مِنْ شَيْءٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُولُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا وَسَلَّمْنَا قَالَ فَأَلْقَى اللَّهُ الْإِيمَانَ فِي قُلُوبِهِمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى { لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا } قَالَ قَدْ فَعَلْتُ { رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنَا } قَالَ قَدْ فَعَلْتُ { وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا أَنْتَ مَوْلَانَا } قَالَ قَدْ فَعَلْتُ
Ya gaya mana [Abu Bakr bin Abu Syaibah] da [Abu Kuraib] da [Ishaq bin Ibrahim] kuma lafazh na Abubakar ne, ya ce [Ishaq] ya gaya mana, yayin da wasu mutane biyu suka ce, sun gaya mana [Waki'i] daga [Sufyan] daga tsohon bawa na [Adamu bin Sulaiman] Khalid, ya ce, na ji [Sa'id bin Jubair] yana gaya mana daga [Ibn Abbas] ya ce, "Lokacin da ya sauko ayar: '(Kuma idan kun haifi wani abu da ke cikin zuciyarku ko kuka ɓoye shi, lallai Allah zai yi muku hukunci game da ayyukanku)' (Q. Albaqarah: 284). "Sai baƙin ciki ya zo daga gare ta cikin zukatansu wanda bai taɓa shiga zukatansu ko kaɗan ba." Ibn Abbas ya ce, "Sa'an nan Allah ya sanya imani a cikin zukatansu, wanda daga nan ya saukar da ayar: '(Allah ba ya ɗaukar wa mutum nauyi sai gwargwadon ikonsa. Yana samun lada (daga ayyukan alheri) da yake ƙoƙari a kansa kuma yana samun azaba (daga mugunta) da yake aikatawa. (Suna addu'a), 'Ya Ubangijinmu, kada ka hukunta mu idan muka manta ko kuma muka yi laifi)' (Q. Baqarah: 286), Allah yana cewa: "Hakika na aikata shi." '(Ya Ubangijinmu, kuma kada ka ɗora mana nauyi mai nauyi kamar yadda Ka ɗora wa waɗanda suka gabace mu)' (Q. Baqarah: 286), Allah yana cewa: "Na aikata shi." '(Ya Ubangijinmu, ka gafarta mana; ka gafarta mana; kuma ka yi mana rahama. Kai ne Mataimakinmu)' Allah yana cewa: "Na aikata shi."