Imam Muslim : 1
وَهُوَ الْأَثَرُ الْمَشْهُورُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ حَدَّثَ عَنِّي بِحَدِيثٍ يُرَى أَنَّهُ كَذِبٌ فَهُوَ أَحَدُ الْكَاذِبِينَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ أَيْضًا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ وَسُفْيَانَ عَنْ حَبِيبٍ عَنْ مَيْمُونِ بْنِ أَبِي شَبِيبٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَلِكَ
Kuma shi ne sanannen atsar Annabi sallallahu alaihi wasallam, "Duk wanda ya ba da hadisi daga gare ni, wanda ake zargin ƙarya ne, to shi (mai ba da labari) yana ɗaya daga cikin waɗannan maƙaryata." Ya gaya mana [Abu Bakr bin Abu Syaibah] ya ba mu [Waki'i] daga [Syu'bah] daga [al Hakam] daga [Abdurrahman bin Abu Laila] daga [Samurah bin Jundab]. (a wata ruwayar an ambaci) kuma ya gaya mana [Abu Bakr bin Abu Syaibah] ya ba mu [Waki'i] daga [Syu'bah] da [Sufyan] daga [Habib] daga [Maimun bin Abu Syabib] daga [al-Mughirah bin Syu'bah] duka sun ce, "Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya faɗi game da wannan."
Imam Muslim : 2
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ عَنْ شُعْبَةَ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ أَنَّهُ سَمِعَ عَلِيًّا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَخْطُبُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَكْذِبُوا عَلَيَّ فَإِنَّهُ مَنْ يَكْذِبْ عَلَيَّ يَلِجْ النَّارَ
Kuma ya gaya mana [Abubakar bin Abu Syaibah] ya gaya mana [Ghundar] daga [Syu'bah] (a wata riwaya an ambaci hakan) Kuma ya gaya mana [Muhammad bin al Mutsanna] da [Ibn Basysyar] duk sun ce, sun gaya mana [Muhammad bin Ja'afar] ya gaya mana [Syu'bah] daga [Mansur] daga [Rib'i bin Hirasy] cewa ya ji [Ali] yana wa'azi, ya ce, "Manzon Allah (tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi) ya ce: "Kada ku yi ƙarya da sunana, domin duk wanda ya yi ƙarya da sunana tabbas zai shiga wuta."
Imam Muslim : 3
و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ يَعْنِي ابْنَ عُلَيَّةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّهُ قَالَ إِنَّهُ لَيَمْنَعُنِي أَنْ أُحَدِّثَكُمْ حَدِيثًا كَثِيرًا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ تَعَمَّدَ عَلَيَّ كَذِبًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ
[Zuhair bin Harb] ya ruwaito mana [Ismail] - wato Ibn 'Ulayyah - daga [Abdul Aziz bin Shuhaib] daga [Anas bin Malik] cewa ya ce, 'Hakika, wani abu da ke hana ni faɗin hadisai da yawa gare ku shi ne cewa Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya ce: "Duk wanda ya yi ƙarya game da ni da gangan, to ya ɗauki matsayinsa a cikin Wuta."
Imam Muslim : 4
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْغُبَرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَبِي حَصِينٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ كَذَبَ عَلَيَّ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ
Ya gaya mana [Muhammad bin Ubaid al-Ghubari] ya gaya mana [Abu Awanah] daga [Abu Hashin] daga [Abu Shalih] daga [Abu Hurairah] ya ce, "Manzon Allah (tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi) ya ce: "Duk wanda ya yi ƙarya da sunana, to ya zauna a kujerarsa daga wuta."
Imam Muslim : 5
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ رَبِيعَةَ قَالَ أَتَيْتُ الْمَسْجِدَ وَالْمُغِيرَةُ أَمِيرُ الْكُوفَةِ قَالَ فَقَالَ الْمُغِيرَةُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ كَذِبًا عَلَيَّ لَيْسَ كَكَذِبٍ عَلَى أَحَدٍ فَمَنْ كَذَبَ عَلَيَّ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ و حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ السَّعْدِيُّ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ قَيْسٍ الْأَسْدِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ رَبِيعَةَ الْأَسَدِيِّ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ وَلَمْ يَذْكُرْ إِنَّ كَذِبًا عَلَيَّ لَيْسَ كَكَذِبٍ عَلَى أَحَدٍ
Ya gaya mana [Muhammad bin Abdullah bin Numair] ya gaya mana [mahaifina] ya gaya mana [Sa'id bin 'Ubaid] ya gaya mana [Ali bin Rabi'ah] ya ce, "Na je masallaci yayin da al-Mughirah, gwamnan Kufa, ya ce, "Sannan [al-Mughirah] ya ce, 'Na ji Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam yana cewa: "Hakika karya da sunana ba daidai yake da karya da sunan wani ba, duk wanda ya yi karya da sunana da gangan, to ya hau kujerarsa daga wuta." Kuma an gaya mini [Ali bin Hujr kamar Sa'di] ya gaya mana [Ali bin Mushir] ya gaya mana [Muhammad bin Qais al Asdi] daga [Ali bin Rabi'ah al Asdi] daga [al-Mughirah bin Syu'bah] daga Annabi sallallahu alaihi wasallam da irin wannan hadisi, amma bai ce, "Hakika, karya da sunana ba daidai yake da karya da sunan wani ba."
Imam Muslim : 6
و حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ حَدَّثَنَا أَبِي ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ قَالَا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ خُبَيْبِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ حَفْصِ بْنِ عَاصِمٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَفَى بِالْمَرْءِ كَذِبًا أَنْ يُحَدِّثَ بِكُلِّ مَا سَمِعَ و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حَفْصٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ خُبَيْبِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ حَفْصِ بْنِ عَاصِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ ذَلِكَ
Kuma ya gaya mana [Ubaidullah bin Mu'adz al Anbari] ya gaya mana [mahaifina] (a wata riwaya an ambaci hakan), Kuma ya gaya mana [Muhammad bin al Mutsanna] ya gaya mana [Abdurrahman bin Mahdi] duka biyun suka ce, ya gaya mana [Syu'bah] daga [Khubaib bin Abdurrahman] daga [Hafsh bin Ashim] ya ce, "Manzon Allah (Sallallahu Alaihi Wasallam) ya ce: "Ya isa mutum ya yi ƙarya idan ya faɗi duk abin da ya ji." Ya gaya mana [Abubakar bin Abu Syaibah] ya gaya mana [Ali bin Hafsh] ya gaya mana [Syu'bah] daga [Khubaib bin Abdurrahman] daga [Hafsh bin 'Ashim] daga [Abu Hurairah] daga Annabi (Sallallahu Alaihi Wasallam) da wannan hadisin."
Imam Muslim : 7
و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ أَبِي أَيُّوبَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو هَانِئٍ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ مُسْلِمِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ سَيَكُونُ فِي آخِرِ أُمَّتِي أُنَاسٌ يُحَدِّثُونَكُمْ مَا لَمْ تَسْمَعُوا أَنْتُمْ وَلَا آبَاؤُكُمْ فَإِيَّاكُمْ وَإِيَّاهُمْ
Kuma ya gaya mana [Muhammad bin Abdullah bin Numair] da [Zuhair bin Harb] duk sun ce, ya gaya mana [Abdullah bin Yazid] ya ce, ya gaya mini [Sa'id bin Abu Ayyub] ya ce, ya gaya mini [Abu Hani'] daga [Abu Uthman Muslim bin Yasar] daga [Abu Hurairah] daga Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam, cewa ya ce: "Za a sami mutane a ƙarshen al'ummata suna gaya muku hadisin da ba ku taɓa ji ba kuma kakanninku ba su ji shi ba, don haka ku nisance su ku nisance su."
Imam Muslim : 8
و حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَرْمَلَةَ بْنِ عِمْرَانَ التُّجِيبِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو شُرَيْحٍ أَنَّهُ سَمِعَ شَرَاحِيلَ بْنَ يَزِيدَ يَقُولُ أَخْبَرَنِي مُسْلِمُ بْنُ يَسَارٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَكُونُ فِي آخِرِ الزَّمَانِ دَجَّالُونَ كَذَّابُونَ يَأْتُونَكُمْ مِنْ الْأَحَادِيثِ بِمَا لَمْ تَسْمَعُوا أَنْتُمْ وَلَا آبَاؤُكُمْ فَإِيَّاكُمْ وَإِيَّاهُمْ لَا يُضِلُّونَكُمْ وَلَا يَفْتِنُونَكُمْ
Ya gaya min [Harmalah bin Yahya bin Abdullah bin Harmalah bin Imran at-Tujibi] ya ce, ya gaya mana [Ibn Wahb] ya ce, ya gaya mana [Abu Syuraih] ya ji [Syarahil bin Yazid] yana cewa, ya gaya mini [Muslim bin Yasar] ya ji [Abu Hurairah] yana cewa, "Manzon Allah (tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi) ya ce: "Za a yi a ƙarshen zamani, maƙaryata Dajjal za su kawo muku hadisai waɗanda ba ku taɓa ji ba kuma kakanninku ba su taɓa ji ba. Don haka ku nisanci su ku nisanci su. Ba za su iya ɓatar da ku ba kuma ba za su iya ɓatar da ku ba."
Imam Muslim : 9
حَدَّثَنِي أَبُو خَيْثَمَةَ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ كَهْمَسٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ ح و حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ وَهَذَا حَدِيثُهُ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا كَهْمَسٌ عَنْ ابْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ قَالَ كَانَ أَوَّلَ مَنْ قَالَ فِي الْقَدَرِ بِالْبَصْرَةِ مَعْبَدٌ الْجُهَنِيُّ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَحُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيُّ حَاجَّيْنِ أَوْ مُعْتَمِرَيْنِ فَقُلْنَا لَوْ لَقِينَا أَحَدًا مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلْنَاهُ عَمَّا يَقُولُ هَؤُلَاءِ فِي الْقَدَرِ فَوُفِّقَ لَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ دَاخِلًا الْمَسْجِدَ فَاكْتَنَفْتُهُ أَنَا وَصَاحِبِي أَحَدُنَا عَنْ يَمِينِهِ وَالْآخَرُ عَنْ شِمَالِهِ فَظَنَنْتُ أَنَّ صَاحِبِي سَيَكِلُ الْكَلَامَ إِلَيَّ فَقُلْتُ أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّهُ قَدْ ظَهَرَ قِبَلَنَا نَاسٌ يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ وَيَتَقَفَّرُونَ الْعِلْمَ وَذَكَرَ مِنْ شَأْنِهِمْ وَأَنَّهُمْ يَزْعُمُونَ أَنْ لَا قَدَرَ وَأَنَّ الْأَمْرَ أُنُفٌ قَالَ فَإِذَا لَقِيتَ أُولَئِكَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنِّي بَرِيءٌ مِنْهُمْ وَأَنَّهُمْ بُرَآءُ مِنِّي وَالَّذِي يَحْلِفُ بِهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ لَوْ أَنَّ لِأَحَدِهِمْ مِثْلَ أُحُدٍ ذَهَبًا فَأَنْفَقَهُ مَا قَبِلَ اللَّهُ مِنْهُ حَتَّى يُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ ثُمَّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ بَيْنَمَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ إِذْ طَلَعَ عَلَيْنَا رَجُلٌ شَدِيدُ بَيَاضِ الثِّيَابِ شَدِيدُ سَوَادِ الشَّعَرِ لَا يُرَى عَلَيْهِ أَثَرُ السَّفَرِ وَلَا يَعْرِفُهُ مِنَّا أَحَدٌ حَتَّى جَلَسَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَسْنَدَ رُكْبَتَيْهِ إِلَى رُكْبَتَيْهِ وَوَضَعَ كَفَّيْهِ عَلَى فَخِذَيْهِ وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي عَنْ الْإِسْلَامِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْإِسْلَامُ أَنْ تَشْهَدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتُقِيمَ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِيَ الزَّكَاةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ وَتَحُجَّ الْبَيْتَ إِنْ اسْتَطَعْتَ إِلَيْهِ سَبِيلًا قَالَ صَدَقْتَ قَالَ فَعَجِبْنَا لَهُ يَسْأَلُهُ وَيُصَدِّقُهُ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ الْإِيمَانِ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَتُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ الْإِحْسَانِ قَالَ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ السَّاعَةِ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ أَمَارَتِهَا قَالَ أَنْ تَلِدَ الْأَمَةُ رَبَّتَهَا وَأَنْ تَرَى الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ الْعَالَةَ رِعَاءَ الشَّاءِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبُنْيَانِ قَالَ ثُمَّ انْطَلَقَ فَلَبِثْتُ مَلِيًّا ثُمَّ قَالَ لِي يَا عُمَرُ أَتَدْرِي مَنْ السَّائِلُ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّهُ جِبْرِيلُ أَتَاكُمْ يُعَلِّمُكُمْ دِينَكُمْ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْغُبَرِيُّ وَأَبُو كَامِلٍ الْجَحْدَرِيُّ وَأَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ قَالُوا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ مَطَرٍ الْوَرَّاقِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ قَالَ لَمَّا تَكَلَّمَ مَعْبَدٌ بِمَا تَكَلَّمَ بِهِ فِي شَأْنِ الْقَدَرِ أَنْكَرْنَا ذَلِكَ قَالَ فَحَجَجْتُ أَنَا وَحُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيُّ حَجَّةً وَسَاقُوا الْحَدِيثَ بِمَعْنَى حَدِيثِ كَهْمَسٍ وَإِسْنَادِهِ وَفِيهِ بَعْضُ زِيَادَةٍ وَنُقْصَانُ أَحْرُفٍ و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ غِيَاثٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ وَحُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَا لَقِينَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ فَذَكَرْنَا الْقَدَرَ وَمَا يَقُولُونَ فِيهِ فَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ كَنَحْوِ حَدِيثِهِمْ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفِيهِ شَيْءٌ مِنْ زِيَادَةٍ وَقَدْ نَقَصَ مِنْهُ شَيْئًا و حَدَّثَنِي حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِنَحْوِ حَدِيثِهِمْ
Ya gaya min [Abu Khaitsamah Zuhair bin Harb] ya gaya mana [Waki'] daga [Kahmas] daga [Abdullah bin Buraidah] daga [Yahya bin Ya'mar]. (a wata ruwayar an ambaci hakan). Kuma an gaya mana [Ubaidullah bin Mu'adz al-'Anbari] kuma wannan shine hadisin, an gaya mana [mahaifina] an gaya mana [Kahmas] daga [Ibn Buraidah] daga [Yahya bin Ya'mar] ya ce, "Mutumin da ya fara magana game da ƙaddara a Basrah shine Ma'bad al-Juhani, don haka ni da Humaid bin Abdurrahman al-Himyari mun tafi Hajji ko Umrah, sannan muka ce, 'Idan za mu haɗu da ɗaya daga cikin sahabban Manzon Allah sallallahu 'alaihi wasallam, to za mu tambaye shi game da wani abu da suka faɗa game da ƙaddara.' Don haka Allah ya ba mu nasara (daga Allah) yayin da yake shiga masallaci. Sai ni da abokina muka dakatar da shi, ɗaya daga cikinmu a damansa ɗayan kuma a hagunsa. Sai na yi tunanin abokina zai yi magana a madadina, sai na ce, 'Ya Abu Abdurrahman, hakika akwai wasu mutane da suka bayyana a gabanmu waɗanda ke karanta Alƙur'ani kuma suna neman ilimi sannan suka yi iƙirarin cewa babu ƙaddara, kuma al'amarinsu sabo ne (ba a riga ƙaddara da ilimin Allah ba).' Sai [Abdullah bin Umar] ya ce, 'Idan ka haɗu da waɗannan mutanen, to ka sanar da su cewa na 'yantu daga gare su, kuma sun 'yantu daga gare ni. Kuma da wanda bayin Allah suka rantse da shi, idan ɗayanku ya kashe zinare kamar Dutsen Uhud, ba za a karɓi sadakarsa ba har sai ya yi imani da ƙaddara, mai kyau da mara kyau.' Ya ce, 'Sannan ya fara ba da labarin hadisin, ya ce, [Umar bin al-Khattab] ya ce, 'Mun kasance tare da Manzon Allah (tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi), sai wani mutum ya zo mana wanda tufafinsa fari ne sosai, gashinsa baƙi ne sosai, kuma babu alamun tafiya a jikinsa. Babu wani daga cikinmu da ya san shi, har sai da ya zo wurin Annabi (tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi) ya jingina gwiwansa a kan gwiwarsa, ya ce, 'Ya Muhammadu, ka ba ni labarin Musulunci?' Manzon Allah (tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi) ya amsa: "Shaida cewa babu abin bautawa sai Allah kuma Muhammadu bawansa ne kuma manzonsa, tsayar da sallah, bayar da zakka, azumin Ramadan, da kuma yin aikin hajji zuwa Dakin Allah idan za ka iya tafiya zuwa gare shi." Ya ce, 'Ka yi gaskiya.' Umar ya ce, 'Don haka muka yi mamakinsa domin ya yi tambaya game da shi kuma ya tabbatar da shi.' Ya sake tambaya, 'Ka ba ni labarin wannan imani?' Ya amsa: "Ka yi imani da Allah, mala'ikunsa, littattafansa, Manzanninsa, ranar ƙarshe, da kuma ƙaddara mai kyau da mara kyau." Ya ce, "Ka yi gaskiya." Ya tambaya, "Ka ba ni labarin ihsani?" Ya amsa: "Kana bauta wa Allah kamar kana ganinSa, don haka idan ba ka gan Shi ba, to lallai Shi yana ganinka." Ya sake tambaya, "Yaushe ne ranar ƙarshe za ta kasance?" Ya amsa: "Wanda aka tambaya bai fi wanda ya tambaya sani ba." Ya tambaya, "To, ka ba ni labarin alamu?" Ya amsa: "Idan bawa ta haifi ɗanta (ɗanta), kuma ka ga mutum mara takalmi, tsirara, talaka, mai kiwon akuya, amma yana alfahari da gina gine-gine." Sai ya tafi. Sai na yi mamaki har yanzu sai ya ce; "Ya Umar, shin ka san wanene mai tambayar?" Na amsa, "Allah da Manzonsa sun fi sani." Ya ce: "Wato Jibrilu ne, ya zo maka ne don ya koya maka ilimin addininka." An gaya mana ta hannun [Muhammad bin Ubaid al-Ghubari] da [Abu Kamil al-Jahdari] da [Ahmad bin Abdah] suka ce, [Hammad bin Yazid] daga [Mathar al Warraq] daga [Abdullah bin Buraidah] daga [Yahya bin Ya'mar] ya ce, 'Lokacin da Ma'bad ya faɗi wani abu da ya yi magana game da al'amarin ƙaddara, sai muka musanta shi.' Ya sake cewa, 'Sannan na yi aikin Hajji tare da Humaid bin Abdurrahman al-Himyari.' Sannan suka ambaci hadisin da ma'anar hadisin Kahmas. A cikinsa akwai wasu ƙari da ɓacewar wasiƙu." Kuma an gaya mana [Muhammad bin Hatim] ya gaya mana [Yahya bin Sa'id al Qaththan] ya gaya mana [Uthman bin Ghiyats] ya gaya mana [Abdullah bin Buraidah] daga [Yahya bin Ya'mar] kuma [Humaid bin Abdurrahman] duk sun ce, "Mun haɗu da [Abdullah bin Umar], sannan muka ambaci game da ƙaddara da ra'ayinsu game da shi, sannan ya danganta hadisin kamar yadda hadisinsu ya fito daga [Umar] radlialllah 'anhuma daga Annabi sallallahu 'alaihi wasallam, kuma a cikinsa akwai ƙari da ragi." Kuma ya gaya mana [Hajjaj bin ash-Sya'ir] ya gaya mana [Yunus bin Muhammad] ya gaya mana [al-Mu'tamir] daga [mahaifinsa] daga [Yahya bin Ya'mar] daga [Ibn Umar] daga [Umar] daga Annabi sallallahu 'alaihi wa sallam' da irin wannan hadisin."
Imam Muslim : 10
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ جَمِيعًا عَنْ ابْنِ عُلَيَّةَ قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي حَيَّانَ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ بْنِ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمًا بَارِزًا لِلنَّاسِ فَأَتَاهُ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِيمَانُ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكِتَابِهِ وَلِقَائِهِ وَرُسُلِهِ وَتُؤْمِنَ بِالْبَعْثِ الْآخِرِ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِسْلَامُ قَالَ الْإِسْلَامُ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ وَلَا تُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمَ الصَّلَاةَ الْمَكْتُوبَةَ وَتُؤَدِّيَ الزَّكَاةَ الْمَفْرُوضَةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِحْسَانُ قَالَ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنَّكَ إِنْ لَا تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَتَى السَّاعَةُ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ وَلَكِنْ سَأُحَدِّثُكَ عَنْ أَشْرَاطِهَا إِذَا وَلَدَتْ الْأَمَةُ رَبَّهَا فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا وَإِذَا كَانَتْ الْعُرَاةُ الْحُفَاةُ رُءُوسَ النَّاسِ فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا وَإِذَا تَطَاوَلَ رِعَاءُ الْبَهْمِ فِي الْبُنْيَانِ فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا فِي خَمْسٍ لَا يَعْلَمُهُنَّ إِلَّا اللَّهُ ثُمَّ تَلَا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْأَرْحَامِ وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ مَاذَا تَكْسِبُ غَدًا وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ } قَالَ ثُمَّ أَدْبَرَ الرَّجُلُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رُدُّوا عَلَيَّ الرَّجُلَ فَأَخَذُوا لِيَرُدُّوهُ فَلَمْ يَرَوْا شَيْئًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا جِبْرِيلُ جَاءَ لِيُعَلِّمَ النَّاسَ دِينَهُمْ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ حَدَّثَنَا أَبُو حَيَّانَ التَّيْمِيُّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ غَيْرَ أَنَّ فِي رِوَايَتِهِ إِذَا وَلَدَتْ الْأَمَةُ بَعْلَهَا يَعْنِي السَّرَارِيَّ
Kuma ya gaya mana [Abubakar bin Abu Syaibah] da [Zuhair bin Harb] komai daga [Ibn Ulayyah], [Zuhair] ya ce, ya gaya mana [Isma'il bin Ibrahim] daga [Abu Hayyan] daga [Abu Zur'ah bin Amru bin Jarir] daga [Abu Hurairah] ya ce, "Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam] wata rana yana gaban mutane, sai wani mutum ya zo masa yana cewa, 'Ya Manzon Allah, menene imani?' Ya amsa, 'Ka yi imani da Allah, mala'ikunSa, da littafinSa, ka yi imani da abubuwan da suka faru na haɗuwa da Shi, ka yi imani da ManzanninSa, kuma ka yi imani da ranar ƙarshe ta tashin matattu' Ya tambaya, 'Ya Manzon Allah, menene Musulunci? Ramadhan.' Ya sake tambaya, 'Ya Manzon Allah, menene Ihsan?' Ya amsa, 'Kana bauta wa Allah kamar kana ganinSa, to idan ba ka gan Shi ba to lallai Shi yana ganinka.' Ya sake tambaya, 'Ya Manzon Allah, yaushe ne Ranar Alkiyama za ta kasance?' Ya amsa, 'Babu wanda aka tambaye shi game da ita ya fi wanda ya yi tambaya sanin amsar, amma zan gaya maka game da alamun; wato, lokacin da baiwa mace ta haifi maigidanta. Wannan yana ɗaya daga cikin alamun. (Na biyu) idan mutum tsirara ba shi da takalma ya zama shugaban ɗan adam. Wannan yana ɗaya daga cikin alamun. (Na uku) idan masu kiwon awaki suka yi gasa da juna don gina (ginin) gine-gine. Wannan yana ɗaya daga cikin alamun a cikin alamomi biyar, babu wanda ya san shi sai Allah," sai ya karanta: '(Hakika, Allah, tare da Shi kaɗai ne ilimin Ranar Alkiyama yake; kuma Shi ne Wanda Ya saukar da ruwa, kuma Ya san abin da ke cikin mahaifa. Kuma babu wanda zai iya sanin (tabbas) abin da Zai yi gobe. Kuma babu wanda zai iya sanin inda zai mutu a duniya. Hakika, Allah Masani ne, Masani)' (Q. Luqman: 34). Sai mutumin ya sake tafiya. Sai Manzon Allah (tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi) ya ce: "Kira mutumin ya fuskance ni." at-Taimi] tare da wannan sanad hadisi ne makamancin haka, kawai a tarihi akwai jumla, 'Idan baiwa mace ta haifi mijinta, wato, ƙwaraƙwarai'.
Imam Muslim : 11
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ عُمَارَةَ وَهُوَ ابْنُ الْقَعْقَاعِ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَلُونِي فَهَابُوهُ أَنْ يَسْأَلُوهُ فَجَاءَ رَجُلٌ فَجَلَسَ عِنْدَ رُكْبَتَيْهِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِسْلَامُ قَالَ لَا تُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا وَتُقِيمُ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ وَتَصُومُ رَمَضَانَ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِيمَانُ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكِتَابِهِ وَلِقَائِهِ وَرُسُلِهِ وَتُؤْمِنَ بِالْبَعْثِ وَتُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ كُلِّهِ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِحْسَانُ قَالَ أَنْ تَخْشَى اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنَّكَ إِنْ لَا تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَتَى تَقُومُ السَّاعَةُ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ وَسَأُحَدِّثُكَ عَنْ أَشْرَاطِهَا إِذَا رَأَيْتَ الْمَرْأَةَ تَلِدُ رَبَّهَا فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا وَإِذَا رَأَيْتَ الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ الصُّمَّ الْبُكْمَ مُلُوكَ الْأَرْضِ فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا وَإِذَا رَأَيْتَ رِعَاءَ الْبَهْمِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبُنْيَانِ فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا فِي خَمْسٍ مِنْ الْغَيْبِ لَا يَعْلَمُهُنَّ إِلَّا اللَّهُ ثُمَّ قَرَأَ { إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْأَرْحَامِ وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ مَاذَا تَكْسِبُ غَدًا وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ } قَالَ ثُمَّ قَامَ الرَّجُلُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رُدُّوهُ عَلَيَّ فَالْتُمِسَ فَلَمْ يَجِدُوهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا جِبْرِيلُ أَرَادَ أَنْ تَعَلَّمُوا إِذْ لَمْ تَسْأَلُوا
Ya gaya mana [Zuhair bin Harb] ya gaya mana [Jarir] daga [Umarah] - wato Ibnul Qa'qa' - daga [Abu Zur'ah] daga [Abu Hurairah] ya ce, "Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya ce: 'Ka tambaye ni'. Amma sun ji tsoro kuma sun ƙi tambayarsa. Sai wani mutum ya zo ya zauna a gaban gwiwoyinsa, sai mutumin ya ce, 'Ya Manzon Allah, menene Musulunci?' Ya amsa, 'Musulunci shi ne kada ka haɗa Allah da komai, ka yi sallah, ka bayar da zakka, ka kuma yi azumi a lokacin Ramadan.' Ya ce, 'Ka yi gaskiya.' Sai ya sake tambaya, 'Ya Manzon Allah, menene imani?' Sai ya amsa, 'Ka yi imani da Allah, mala'ikunSa, da littafinSa, ka yi imani da abin da ya faru na haɗuwa da Shi, ka yi imani da ManzanninSa, kuma ka yi imani da Ranar Kiyama kuma ka yi imani da ƙaddarar kowa'. Sai ya ce, 'Ka yi gaskiya'. Sai ya sake tambaya, 'Ya Manzon Allah, menene ihsan?' Sai ya amsa, 'Kana tsoron Allah (khasyyah) kamar kana ganinSa, don haka idan ba ka gan Shi ba to lallai Shi Yana ganinka.' Ya ce, 'Ka yi gaskiya'. Sai ya sake tambaya, 'Ya Manzon Allah, yaushe ne Ranar Alkiyama za ta kasance?' Ya amsa, 'Babu wanda aka tambaye shi game da ita ya fi wanda ya yi tambaya sanin amsar, amma zan gaya maka game da alamun; wato, lokacin da ka ga baiwa mace tana haihuwar ubangidanta. Wannan yana ɗaya daga cikin alamomin. (Na biyu) idan ka ga mutanen da ba su da takalmi, kurame, da bebaye suna zama shugabanni (mutane) a duniya. Wannan yana ɗaya daga cikin alamomin. (Na uku) idan ka ga masu kiwon awaki suna tsere zuwa tsaunuka a cikin gine-gine. Wannan yana ɗaya daga cikin alamomin a cikin alamun ɓoye guda biyar, babu wanda ya san shi sai Allah," sannan ya karanta: '(Hakika, Allah, tare da Shi kaɗai ne ilimin Ranar Alkiyama; kuma Shi ne Wanda Ya saukar da ruwa, kuma Ya san abin da ke cikin mahaifa. Kuma babu wanda zai iya sanin (tabbas) abin da Zai yi gobe. Kuma babu wanda zai iya sanin inda zai mutu a duniya. Hakika, Allah Masani ne, " (Qs. Luqman: 34). Sai mutumin ya tashi (ya yi murabus), sai Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya ce: "Kira shi gare ni!" Sai aka neme shi, amma ba su same shi ba. Sai Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya ce: "Wannan mutumin Jibrilu ne wanda yake son ka yi karatu (addini) domin ba ka tambaya ba."
Imam Muslim : 12
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ جَمِيلِ بْنِ طَرِيفِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الثَّقَفِيُّ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ فِيمَا قُرِئَ عَلَيْهِ عَنْ أَبِي سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ سَمِعَ طَلْحَةَ بْنَ عُبَيْدِ اللَّهِ يَقُولُا جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ أَهْلِ نَجْدٍ ثَائِرُ الرَّأْسِ نَسْمَعُ دَوِيَّ صَوْتِهِ وَلَا نَفْقَهُ مَا يَقُولُ حَتَّى دَنَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِذَا هُوَ يَسْأَلُ عَنْ الْإِسْلَامِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَمْسُ صَلَوَاتٍ فِي الْيَوْمِ وَاللَّيْلَةِ فَقَالَ هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهُنَّ قَالَ لَا إِلَّا أَنْ تَطَّوَّعَ وَصِيَامُ شَهْرِ رَمَضَانَ فَقَالَ هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهُ فَقَالَ لَا إِلَّا أَنْ تَطَّوَّعَ وَذَكَرَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الزَّكَاةَ فَقَالَ هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهَا قَالَ لَا إِلَّا أَنْ تَطَّوَّعَ قَالَ فَأَدْبَرَ الرَّجُلُ وَهُوَ يَقُولُ وَاللَّهِ لَا أَزِيدُ عَلَى هَذَا وَلَا أَنْقُصُ مِنْهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفْلَحَ إِنْ صَدَقَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ جَمِيعًا عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِي سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِهَذَا الْحَدِيثِ نَحْوَ حَدِيثِ مَالِكٍ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفْلَحَ وَأَبِيهِ إِنْ صَدَقَ أَوْ دَخَلَ الْجَنَّةَ وَأَبِيهِ إِنْ صَدَقَ
An gaya mana [Qutaibah bin Sa'id bin Jamil bin Tharif bin Abdullah ats-Tsaqafi] daga [Malik bin Anas] a cikin labarin da aka karanta masa, daga [Abu Suhail] daga [mahaifinsa] cewa ya ji [Thalha bin Ubaidullah] yana cewa, "Wani mutum daga mutanen Nejd wanda gashinsa ya tsaya cak ya zo wurin Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam, mun ji rarrashin muryarsa, amma ba mu fahimci komai da ya faɗa ba. Ka faɗi har sai da ya kusaci Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam, a bayyane yake ya yi tambaya game da Musulunci. Sai Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya amsa: 'Musulunci shine yin addu'a sau biyar a rana da dare.' Ya sake tambaya, 'Shin har yanzu ina da wajibai banda Shi' Ya amsa: 'A'a, sai dai idan kun yi sallar sunnah kuma kuna azumi a watan Ramadan.' Ya tambaya, 'Shin har yanzu ina da wajibai banda Shi?' Ya amsa: 'A'a, sai dai idan ka yi azumin sunnah, kuma Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya ambaci zakka a gare shi.' Ya sake tambaya, 'Shin har yanzu ina da wajibai banda Shi?' Ya amsa: 'A'a, sai dai idan ka yi sadaka da sunnah'. Mai ba da labari ya ce, "Sai mutumin ya janye izininsa yayin da ya ce, 'Wallahi, ba zan ƙara fiye da haka ba kuma ba zan rage shi ba'. Sai Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya ce: "Zai yi farin ciki idan yana da gaskiya (yana yin hakan)." Ya gaya mana [Yahya bin Ayyub] da [Qutaibah bin Sa'id] komai daga [Ismail bin Ja'afar] daga [Abu Suhail] daga [mahaifinsa] daga [Thalha bin Ubaidullah] daga Annabi sallallahu alaihi wasallam da wannan hadisin kamar hadisin Malik, sai kawai ya ce, "Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya ce: "Zai yi farin ciki, -don mahaifinsa - idan yana da gaskiya', ko kuma zai shiga aljanna, -don mahaifinsa - idan yana da gaskiya."
Imam Muslim : 13
حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُكَيْرٍ النَّاقِدُ حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ نُهِينَا أَنْ نَسْأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ شَيْءٍ فَكَانَ يُعْجِبُنَا أَنْ يَجِيءَ الرَّجُلُ مِنْ أَهْلِ الْبَادِيَةِ الْعَاقِلُ فَيَسْأَلَهُ وَنَحْنُ نَسْمَعُ فَجَاءَ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْبَادِيَةِ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ أَتَانَا رَسُولُكَ فَزَعَمَ لَنَا أَنَّكَ تَزْعُمُ أَنَّ اللَّهَ أَرْسَلَكَ قَالَ صَدَقَ قَالَ فَمَنْ خَلَقَ السَّمَاءَ قَالَ اللَّهُ قَالَ فَمَنْ خَلَقَ الْأَرْضَ قَالَ اللَّهُ قَالَ فَمَنْ نَصَبَ هَذِهِ الْجِبَالَ وَجَعَلَ فِيهَا مَا جَعَلَ قَالَ اللَّهُ قَالَ فَبِالَّذِي خَلَقَ السَّمَاءَ وَخَلَقَ الْأَرْضَ وَنَصَبَ هَذِهِ الْجِبَالَ آللَّهُ أَرْسَلَكَ قَالَ نَعَمْ قَالَ وَزَعَمَ رَسُولُكَ أَنَّ عَلَيْنَا خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي يَوْمِنَا وَلَيْلَتِنَا قَالَ صَدَقَ قَالَ فَبِالَّذِي أَرْسَلَكَ آللَّهُ أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ نَعَمْ قَالَ وَزَعَمَ رَسُولُكَ أَنَّ عَلَيْنَا زَكَاةً فِي أَمْوَالِنَا قَالَ صَدَقَ قَالَ فَبِالَّذِي أَرْسَلَكَ آللَّهُ أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ نَعَمْ قَالَ وَزَعَمَ رَسُولُكَ أَنَّ عَلَيْنَا صَوْمَ شَهْرِ رَمَضَانَ فِي سَنَتِنَا قَالَ صَدَقَ قَالَ فَبِالَّذِي أَرْسَلَكَ آللَّهُ أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ نَعَمْ قَالَ وَزَعَمَ رَسُولُكَ أَنَّ عَلَيْنَا حَجَّ الْبَيْتِ مَنْ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا قَالَ صَدَقَ قَالَ ثُمَّ وَلَّى قَالَ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لَا أَزِيدُ عَلَيْهِنَّ وَلَا أَنْقُصُ مِنْهُنَّ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَئِنْ صَدَقَ لَيَدْخُلَنَّ الْجَنَّةَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ هَاشِمٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ عَنْ ثَابِتٍ قَالَ قَالَ أَنَسٌ كُنَّا نُهِينَا فِي الْقُرْآنِ أَنْ نَسْأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ شَيْءٍ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِهِ
Ya gaya mana [Amru bin Muhammad bin Bukair an-Naqid] ya gaya mana [Hasyim bin Al-Qasim Abu an-Nadlr] ya gaya mana [Sulaiman bin Al-Mughirah] daga [Tsabit] daga [Anas bin Malik] ya ce, "An hana mu tambayar Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam game da wani abu, wato sha'awarmu ga isowar wani mutum daga cikin mazaunan hamada wanda yake da hankali (mai hankali), sai ya tambaya, yayin da muke jin sa, sai wani mutum daga mutanen hamada ya zo ya ce, 'Ya Muhammadu, manzonka ya zo mana, sai ya yi mana da'awar cewa ka yi da'awar cewa Allah ne ya aiko ka.' Manzon Allah ya amsa: 'Eh'. Ya tambaya, 'Wa ya halicci sammai' Manzon Allah ya amsa: 'Allah.' Ya tambaya, 'Wa ya halicci duniya?' Manzon Allah ya amsa: 'Allah.' Ya tambaya, 'Wa ya kafa wadannan duwatsu kuma ya yi duk abin da ya halitta a cikinsu?' Ya amsa: 'Allah.' Ya tambaya, 'Wa ya kafa wadannan duwatsu kuma ya yi duk abin da ya halitta a cikinsu?' Ya amsa: 'Allah.' Ya tambaya, 'Wa ya kafa wadannan duwatsu kuma ya yi duk abin da ya halitta a cikinsu?' Ya amsa: 'Allah.' Ya tambaya, 'To, ina rantsuwa da wanda ya halicci sammai, ya halicci duniya, ya kuma kafa waɗannan duwatsu, shin Allah ne ya aiko ka?' Ya amsa: 'Eh.' Ya tambaya, 'Manzonku ya yi iƙirarin cewa dole ne mu yi sallah sau biyar a rana da dare, (shin haka ne)?' Ya amsa: 'Haka ne'. Ya tambaya, 'Na rantse da wanda ya aiko ka, shin Allah ne ya umarce ka da yin haka?' Ya amsa: 'Eh'. Ya tambaya, 'Manzonka ya yi iƙirarin cewa wajibi ne mu yi azumi a watan Ramadan kowace shekara, (shin haka ne)?' Ya amsa: 'Eh'. Ya tambaya, 'Na rantse da wanda ya aiko ka, shin Allah ne ya umarce ka da yin haka?' Ya amsa: 'Eh'. Ya tambaya, 'Manzonka ya yi iƙirarin cewa dole ne mu yi aikin Hajji ga wanne daga cikinmu zai iya bin hanyarsa, (shin haka ne)?' Ya amsa, 'Eh, haka ne'. Sai ya juya ya ce, 'Na rantse da wanda ya aiko ka da gaskiya, ba zan ƙara wannan wajibi ba kuma ba zan rage shi ba'. Sai Annabi sallallahu alaihi wasallam ya ce: "Idan (abin da ya faɗa) gaskiya ne, zai shiga aljanna da gaske." Mun gaya mana [Abdullahi bin Hasyim al-Abdi] sun gaya mana [Bahz] ya gaya mana [Sulaiman bin al-Mughirah] daga [Thabit] ya ce, [Anas] ya ce, "An hana mu tambayar Manzon Allah game da wani abu daga Alƙur'ani." Sannan ya kawo hadisi mai misali.
Imam Muslim : 14
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ طَلْحَةَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو أَيُّوبَ أَنَّ أَعْرَابِيًّا عَرَضَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي سَفَرٍ فَأَخَذَ بِخِطَامِ نَاقَتِهِ أَوْ بِزِمَامِهَا ثُمَّ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَوْ يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي بِمَا يُقَرِّبُنِي مِنْ الْجَنَّةِ وَمَا يُبَاعِدُنِي مِنْ النَّارِ قَالَ فَكَفَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ نَظَرَ فِي أَصْحَابِهِ ثُمَّ قَالَ لَقَدْ وُفِّقَ أَوْ لَقَدْ هُدِيَ قَالَ كَيْفَ قُلْتَ قَالَ فَأَعَادَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَعْبُدُ اللَّهَ لَا تُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمُ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ وَتَصِلُ الرَّحِمَ دَعْ النَّاقَةَ و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ بِشْرٍ قَالَا حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَوْهَبٍ وَأَبُوهُ عُثْمَانُ أَنَّهُمَا سَمِعَا مُوسَى بْنَ طَلْحَةَ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ هَذَا الْحَدِيثِ
Ya gaya mana [Muhammad bin Abdullah bin Numair] ya gaya mana [mahaifina] ya gaya mana [Amru bin Uthman] ya gaya mana [Musa bin Talha] ya ce, ya gaya mini [Abu Ayyub], cewa wani Bakiyatu ya tare Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam a lokacin da yake kan tafiya, sannan ya ɗauki igiyar raƙuminsa ko igiyarsa, sannan ya ce, 'Ya Manzon Allah, ko Ya Muhammadu, Ka gaya mini game da wani abu da ke kusantar da ni zuwa sama da kuma wani abu da ke nisantar da ni daga wuta?' Mai ba da labari ya ce, 'Sai Annabi sallallahu alaihi wasallam ya tsaya sannan ya kalli sahabbansa, sannan ya ce: "An ba shi taufik ko kuma an ba shi shiriya." Ya tambaya, 'Me ka ce?' Mai ba da labari ya ce, 'Sannan ya maimaita shi'. Sai Annabi sallallahu alaihi wasallam ya ce: "Kuna bauta wa Allah, kada ku ɓata masa rai da komai, ku yi sallah, ku bayar da zakka, ku haɗa zumunci, sannan ku bar raƙumi." "Ya gaya mana [Muhammad bin Hatim] da [Abdurrahman bin Bisyr] duk sun ce, ya gaya mana [Bahz] ya gaya mana [Syu'bah] ya gaya mana [Muhammad bin Uthman bin Abdullah bin Mauhab] da mahaifinsa [Uthman] cewa dukansu sun ji [Musa bin Thalhah] yana ba da labari daga [Abu Ayyub] daga Annabi sallallahu alaihi wasallam wani abu kamar wannan hadisi."
Imam Muslim : 15
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى التَّمِيمِيُّ أَخْبَرَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ مُوسَى بْنِ طَلْحَةَ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ دُلَّنِي عَلَى عَمَلٍ أَعْمَلُهُ يُدْنِينِي مِنْ الْجَنَّةِ وَيُبَاعِدُنِي مِنْ النَّارِ قَالَ تَعْبُدُ اللَّهَ لَا تُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمُ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ وَتَصِلُ ذَا رَحِمِكَ فَلَمَّا أَدْبَرَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنْ تَمَسَّكَ بِمَا أُمِرَ بِهِ دَخَلَ الْجَنَّةَ وَفِي رِوَايَةِ ابْنِ أَبِي شَيْبَةَ إِنْ تَمَسَّكَ بِهِ
Ya gaya mana [Yahya bin Yahya at-Tamimi] ya gaya mana [Abu al-Ahwash]. (a wata ruwaya an ambaci hakan) Kuma an gaya mana [Abu Bakr bin Abu Syaibah] ya gaya mana [Abu al-Ahwash] daga [Abu Ishaq] daga [Musa bin Talha] daga [Abu Ayyub] ya ce, "Wani mutum ya zo wurin Annabi sallallahu alaihi wasallam, ya tambaye shi, 'Nuna min wata ibada da za ta kusantar da ni zuwa sama kuma ta nisantar da ni daga wuta?' Ya amsa: 'Kuna bauta wa Allah, ko ba haka ba? Ku yi shirka da Shi da komai, ku yi sallah, ku bayar da zakka, ku ci gaba da abota da iyali.' Lokacin da ya yi bankwana, Annabi sallallahu alaihi wasallam ya ce: "Idan ya tsaya kan abin da aka umarce shi, tabbas zai shiga aljanna." Kuma a cikin tarihin [Ibn Abu Syaibah], "Idan ya tsaya kan hakan."
Imam Muslim : 16
و حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ إِسْحَقَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ أَعْرَابِيًّا جَاءَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ دُلَّنِي عَلَى عَمَلٍ إِذَا عَمِلْتُهُ دَخَلْتُ الْجَنَّةَ قَالَ تَعْبُدُ اللَّهَ لَا تُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمُ الصَّلَاةَ الْمَكْتُوبَةَ وَتُؤَدِّي الزَّكَاةَ الْمَفْرُوضَةَ وَتَصُومُ رَمَضَانَ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا أَزِيدُ عَلَى هَذَا شَيْئًا أَبَدًا وَلَا أَنْقُصُ مِنْهُ فَلَمَّا وَلَّى قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ سَرَّهُ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى رَجُلٍ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَلْيَنْظُرْ إِلَى هَذَا
Kuma ya gaya min [Abubakar bin Ishak] ya gaya mana [Affan] ya gaya mana [Wuhaib] ya gaya mana [Yahya bin Sa'id] daga [Abu Zur'ah] daga [Abu Hurairah] cewa wani Bakiyatu ya zo wurin Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya ce, 'Ya Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam, nuna mini waɗanne ayyuka idan na aikata su? Zan je sama?' Sai ya amsa: 'Ku bauta wa Allah, kada ku yi shirka da Shi da komai, ku yi sallolin farilla, ku bayar da zakka, ku kuma yi azumi a watan Ramadan.' Sai ya ce, 'Na rantse da Wanda raina yake hannunsa, ba zan ƙara komai a kan wannan ba har abada ko kuma in rage shi daga ciki.' Da ya yi bankwana, sai Manzon Allah ya ce: "Duk wanda yake son ganin wani mutum daga cikin mutanen sama, ya dube shi."
Imam Muslim : 17
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَاللَّفْظُ لِأَبِي كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ قَالَ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ النُّعْمَانُ بْنُ قَوْقَلٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ إِذَا صَلَّيْتُ الْمَكْتُوبَةَ وَحَرَّمْتُ الْحَرَامَ وَأَحْلَلْتُ الْحَلَالَ أَأَدْخُلُ الْجَنَّةَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَعَمْ و حَدَّثَنِي حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ وَالْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ قَالَا حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ شَيْبَانَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ وَأَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ قَالَ قَالَ النُّعْمَانُ بْنُ قَوْقَلٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ بِمِثْلِهِ وَزَادَا فِيهِ وَلَمْ أَزِدْ عَلَى ذَلِكَ شَيْئًا
Ya gaya mana [Abu Bakr bin Abu Syaibah] da [Abu Kuraib] da kuma lafazhnya na Abu Kuraib, dukkansu sun ce, ya gaya mana [Abu Mu'awiyah] daga [al-A'masy] daga [Abu Sufyan] daga [Jabir] ya ce, "An-Nu'uman bin Qauqal ya zo wurin Annabi sallallahu alaihi wasallam ya tambaye shi, 'Ya Manzon Allah, me kake tunani idan na yi sallah ta wajibi, na hana wani abu da yake haram, na kuma bar wani abu da yake halal, zan shiga aljanna?' Annabi sallallahu alaihi wasallam ya amsa: 'Eh'." Kuma ya gaya mini [Hajjaj bin ash-Sya'ir] da [al-Qasim bin Zakariya'] duk suka ce, ya gaya mana [Ubaidullah bin Musa] daga [Syaiban] daga [al-A'masy] daga [Abu Salih] da [Abu Sufyan] daga [Jabir] ya ce, 'An-Nu'man bin Qauqal ya ce, 'Ya Manzon Allah', da irin wannan rahoto, sai kawai ya ƙara, 'Kuma ba zan ƙara ko da kaɗan ba a kan hakan.'
Imam Muslim : 18
و حَدَّثَنِي سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَعْيَنَ حَدَّثَنَا مَعْقِلٌ وَهُوَ ابْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ أَنَّ رَجُلًا سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَرَأَيْتَ إِذَا صَلَّيْتُ الصَّلَوَاتِ الْمَكْتُوبَاتِ وَصُمْتُ رَمَضَانَ وَأَحْلَلْتُ الْحَلَالَ وَحَرَّمْتُ الْحَرَامَ وَلَمْ أَزِدْ عَلَى ذَلِكَ شَيْئًا أَأَدْخُلُ الْجَنَّةَ قَالَ نَعَمْ قَالَ وَاللَّهِ لَا أَزِيدُ عَلَى ذَلِكَ شَيْئًا
An ba ni labari [Salamah bin Syabib] cewa [al-Hasan bin A'yan] ya ba mu labari [Ma'qil] - wato, Ibn Ubaidullah - daga [Abu az-Zubair] daga [Jabir] cewa wani mutum ya tambayi Manzon Allah (tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi): "Me kake tunani idan na yi sallolin farilla, na yi azumin Ramadan, na halatta abin da ya halatta kuma na hana abin da ya haramta, amma ban ƙara komai a kan hakan ba, zan shiga Aljanna?" Manzon Allah (tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi) ya amsa: "Eh." Ya ce, "Wallahi ba zan ƙara komai a kan hakan ba."
Imam Muslim : 19
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ الْهَمْدَانِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ يَعْنِي سُلَيْمَانَ بْنَ حَيَّانَ الْأَحْمَرَ عَنْ أَبِي مَالِكٍ الْأَشْجَعِيِّ عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسَةٍ عَلَى أَنْ يُوَحَّدَ اللَّهُ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَصِيَامِ رَمَضَانَ وَالْحَجِّ فَقَالَ رَجُلٌ الْحَجُّ وَصِيَامُ رَمَضَانَ قَالَ لَا صِيَامُ رَمَضَانَ وَالْحَجُّ هَكَذَا سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Ya gaya mana [Muhammad bin Abdullah bin Numair al-Hamdani] ya gaya mana [Abu Khalid] - wato Sulaiman bin Hayyan al-Ahmar - daga [Abu Malik al-Asyja'i] daga [Sa'ad bin Ubaidah] daga [Ibn Umar] daga Annabi sallallahu alaihi wasallam, ya ce: "An gina Musulunci a kan tushe guda biyar: Wato Allah Ya haɗa kai, Ya tsayar da sallah, Ya cika zakka, Ya azumci Ramadan da Hajji." Wani mutum ya tambaya, 'Menene Hajji da (sannan) Azumin Ramadan'. Ya amsa: 'A'a, Azumin Ramadan da (sannan) Hajji.' Don haka na ji daga Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam."
Imam Muslim : 20
و حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ عُثْمَانَ الْعَسْكَرِيُّ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ زَكَرِيَّاءَ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ طَارِقٍ قَالَ حَدَّثَنِي سَعْدُ بْنُ عُبَيْدَةَ السُّلَمِيُّ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ عَلَى أَنْ يُعْبَدَ اللَّهُ وَيُكْفَرَ بِمَا دُونَهُ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَحَجِّ الْبَيْتِ وَصَوْمِ رَمَضَانَ
Ya gaya mana [Sahl bin Uthman al-Askari] ya gaya mana [Yahya bin Zakariya] ya gaya mana [Sa'ad bin Thariq] ya ce, ya gaya mini [Sa'ad bin Ubaidah as-Sulami] daga [Ibn Umar] daga Annabi sallallahu alaihi wasallam, ya ce: "An kafa Musulunci a kan tushe guda biyar: Wato a bauta wa Allah da kuma a wulakanta wasu abubuwa, tsayar da sallah, cika zakka, aikin hajji zuwa Baitullah, da azumi a lokacin Ramadan."