Imam Muslim : 1641
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ بْنِ قَعْنَبٍ حَدَّثَنَا دَاوُدُ يَعْنِي ابْنَ قَيْسٍ عَنْ عِيَاضِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ كُنَّا نُخْرِجُ إِذْ كَانَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ زَكَاةَ الْفِطْرِ عَنْ كُلِّ صَغِيرٍ وَكَبِيرٍ حُرٍّ أَوْ مَمْلُوكٍ صَاعًا مِنْ طَعَامٍ أَوْ صَاعًا مِنْ أَقِطٍ أَوْ صَاعًا مِنْ شَعِيرٍ أَوْ صَاعًا مِنْ تَمْرٍ أَوْ صَاعًا مِنْ زَبِيبٍ فَلَمْ نَزَلْ نُخْرِجُهُ حَتَّى قَدِمَ عَلَيْنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ حَاجًّا أَوْ مُعْتَمِرًا فَكَلَّمَ النَّاسَ عَلَى الْمِنْبَرِ فَكَانَ فِيمَا كَلَّمَ بِهِ النَّاسَ أَنْ قَالَ إِنِّي أَرَى أَنَّ مُدَّيْنِ مِنْ سَمْرَاءِ الشَّامِ تَعْدِلُ صَاعًا مِنْ تَمْرٍ فَأَخَذَ النَّاسُ بِذَلِكَ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ فَأَمَّا أَنَا فَلَا أَزَالُ أُخْرِجُهُ كَمَا كُنْتُ أُخْرِجُهُ أَبَدًا مَا عِشْتُ
Atugambiire [Abdullah bin Maslamah bin Qa’nab] Atugambiire [Dawud bin Qais] kuruga ahari [Iyadl bin Abdullah] kuruga ahari [Sa’id Al Khudri] akagira ati; Omurangi sallallaahu ‘alaihi wasallam ku yaabaire akiriho, tukaba tushashura zakat fitrah ahari buri omwe, yaaba omwana muto nari omukuru, obugabe nari omuhuuku, nikwo kugira ngu sha’ emwe y’eby’okurya omu muringo gwa cheese, nari engano, nari emizeituuni nari emizaabibu eyomire. Omu butegyeki bwa Mu’awiyah bin Abu Sufyan, akagamba orubazo omu kibiina kya Hajj nari Umrah, arikugira ngu, omu bintu ebindi; ‘Engano ibiri z’omu Mud ez’omu nsi ya Siria niziingana na sha’ emwe ey’emizeituuni’. Ahabw’okugamba kwe, abantu baingi bakashashura zakat fitrah yaabo batyo. Abu Sa’id akagira ati: ‘Kwonka ninkishashura nk’oku nkozire kuruga omu bwire bwa nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam kuhisya aha muheru gw’amagara gangye’.
Imam Muslim : 1642
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ أُمَيَّةَ قَالَ أَخْبَرَنِي عِيَاضُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي سَرْحٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ يَقُولُا كُنَّا نُخْرِجُ زَكَاةَ الْفِطْرِ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِينَا عَنْ كُلِّ صَغِيرٍ وَكَبِيرٍ حُرٍّ وَمَمْلُوكٍ مِنْ ثَلَاثَةِ أَصْنَافٍ صَاعًا مِنْ تَمْرٍ صَاعًا مِنْ أَقِطٍ صَاعًا مِنْ شَعِيرٍ فَلَمْ نَزَلْ نُخْرِجُهُ كَذَلِكَ حَتَّى كَانَ مُعَاوِيَةُ فَرَأَى أَنَّ مُدَّيْنِ مِنْ بُرٍّ تَعْدِلُ صَاعًا مِنْ تَمْرٍ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ فَأَمَّا أَنَا فَلَا أَزَالُ أُخْرِجُهُ كَذَلِكَ
Atugambiire [Muhammad bin Rafi’] Atugambiire [Abdurrazaq] kuruga ahari [Ma’mar] kuruga ahari [Isma’il bin Umayyah] akagira ati, akangambira [Iyadl bin Abdullah bin Sa’d bin Abu Sarh] ngu akahurira [Sa’id Al Khudri] arikugira ati; Tukaha zakat ya Fitrah omu bwire bwa nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam, nikwo kugira ngu kuruga ahari buri mwana muto n’omukuru, ow’obugabe nari omuhuuku, omu muringo gw’eby’okurya bishatu eby’omutaano, nikwo kugira ngu, sha’ emwe y’ebihimba, nari sha’ emwe y’ebihimba nari sha’ emwe y’engano. Butoosha tukaba tukishashura tutyo kuhitsya omu butegyeki bwa Mu’awiyah. Okurugirira ahariwe, ebishaka bibiri by’engaano bya Sham nibiingana na sha’ emwe y’emizeituuni. Abu Sa’id Al Khudri akagira ati, ‘Nyowe, ninkishashura nka buriijo’.
Imam Muslim : 1643
و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ عَنْ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي ذُبَابٍ عَنْ عِيَاضِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي سَرْحٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ كُنَّا نُخْرِجُ زَكَاةَ الْفِطْرِ مِنْ ثَلَاثَةِ أَصْنَافٍ الْأَقِطِ وَالتَّمْرِ وَالشَّعِيرِ
Kandi yangira [Muhammad bin Rafi’] Atugambiire [Abdurrazaq] atugambire [Ibnu Juraij] kuruga ahari [Harits bin Abdurrahman bin Abu Dzubab] kuruga ahari [Iyadl bin Abdullah bin Abu Sarh] kuruga ahari [Sa’id Al Khudri] akagira ati; ‘Nitushashura zakat fitrah kuruga omu miringo eshatu y’eby’okurya ebikuru, ni keji, emizeituuni n’engano’.
Imam Muslim : 1644
و حَدَّثَنِي عَمْرٌو النَّاقِدُ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ ابْنِ عَجْلَانَ عَنْ عِيَاضِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي سَرْحٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ مُعَاوِيَةَ لَمَّا جَعَلَ نِصْفَ الصَّاعِ مِنْ الْحِنْطَةِ عَدْلَ صَاعٍ مِنْ تَمْرٍ أَنْكَرَ ذَلِكَ أَبُو سَعِيدٍ وَقَالَ لَا أُخْرِجُ فِيهَا إِلَّا الَّذِي كُنْتُ أُخْرِجُ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَاعًا مِنْ تَمْرٍ أَوْ صَاعًا مِنْ زَبِيبٍ أَوْ صَاعًا مِنْ شَعِيرٍ أَوْ صَاعًا مِنْ أَقِطٍ
Kandi kikagambirwa nyowe [Amru An Naqid] Kikagambirwa [Hatim bin Isma’il] kuruga ahari [Ibnu Ajlan] kuruga ahari [Iyadl bin Abdullah bin Abu Sarh] kuruga ahari [Sa’id Al Khudri] ngu Mu’awiyah ku yaagyeragyeraniise ekicweka kya sha’ ky’engano kandi de Ani akagira ngu sha’ emwe ya da’, shashura zakat fitrah okwihaho n’ebintu ebikuru ebi namazire omu bwire bwa nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam, nikwo kugira ngu sha’ emwe y’ebihimba, nari sha’ emwe y’omubazi gwomire nari sha’ emwe y’engano nari cheese’.
Imam Muslim : 1645
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا أَبُو خَيْثَمَةَ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَ بِزَكَاةِ الْفِطْرِ أَنْ تُؤَدَّى قَبْلَ خُرُوجِ النَّاسِ إِلَى الصَّلَاةِ
Kitugambirwe [Yahya bin Yahya] atugambiire [Abu Khaitsamah] kuruga ahari [Musa bin Uqbah] kuruga ahari [Nafi’] kuruga ahari [Ibn Umar] ngu omutumwa wa Allah (okusaasira kwa Ruhanga kube ahariwe) akaragiira ngu abantu batakagiire kushaba zakat fitrah.
Imam Muslim : 1646
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ أَخْبَرَنَا الضَّحَّاكُ عَنْ نَافِعٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَ بِإِخْرَاجِ زَكَاةِ الْفِطْرِ أَنْ تُؤَدَّى قَبْلَ خُرُوجِ النَّاسِ إِلَى الصَّلَاةِ
Kitugambirwe [Muhammad bin Rafi’] Kitugambirwe [Ibn Abu Fudaik] atugambiire [Adl Dlahak] kuruga ahari [Nafi’] kuruga ahari [Abdullah bin Umar] ngu omutumwa wa Allah (okusaasira kwa Ruhanga kube ahariwe) akaragiira ngu abantu batakatandikire kushaba.
Imam Muslim : 1647
و حَدَّثَنِي سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا حَفْصٌ يَعْنِي ابْنَ مَيْسَرَةَ الصَّنْعَانِيَّ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ أَنَّ أَبَا صَالِحٍ ذَكْوَانَ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا مِنْ صَاحِبِ ذَهَبٍ وَلَا فِضَّةٍ لَا يُؤَدِّي مِنْهَا حَقَّهَا إِلَّا إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ صُفِّحَتْ لَهُ صَفَائِحُ مِنْ نَارٍ فَأُحْمِيَ عَلَيْهَا فِي نَارِ جَهَنَّمَ فَيُكْوَى بِهَا جَنْبُهُ وَجَبِينُهُ وَظَهْرُهُ كُلَّمَا بَرَدَتْ أُعِيدَتْ لَهُ فِي يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ حَتَّى يُقْضَى بَيْنَ الْعِبَادِ فَيَرَى سَبِيلَهُ إِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَإِمَّا إِلَى النَّارِ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَالْإِبِلُ قَالَ وَلَا صَاحِبُ إِبِلٍ لَا يُؤَدِّي مِنْهَا حَقَّهَا وَمِنْ حَقِّهَا حَلَبُهَا يَوْمَ وِرْدِهَا إِلَّا إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ بُطِحَ لَهَا بِقَاعٍ قَرْقَرٍ أَوْفَرَ مَا كَانَتْ لَا يَفْقِدُ مِنْهَا فَصِيلًا وَاحِدًا تَطَؤُهُ بِأَخْفَافِهَا وَتَعَضُّهُ بِأَفْوَاهِهَا كُلَّمَا مَرَّ عَلَيْهِ أُولَاهَا رُدَّ عَلَيْهِ أُخْرَاهَا فِي يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ حَتَّى يُقْضَى بَيْنَ الْعِبَادِ فَيَرَى سَبِيلَهُ إِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَإِمَّا إِلَى النَّارِ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَالْبَقَرُ وَالْغَنَمُ قَالَ وَلَا صَاحِبُ بَقَرٍ وَلَا غَنَمٍ لَا يُؤَدِّي مِنْهَا حَقَّهَا إِلَّا إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ بُطِحَ لَهَا بِقَاعٍ قَرْقَرٍ لَا يَفْقِدُ مِنْهَا شَيْئًا لَيْسَ فِيهَا عَقْصَاءُ وَلَا جَلْحَاءُ وَلَا عَضْبَاءُ تَنْطَحُهُ بِقُرُونِهَا وَتَطَؤُهُ بِأَظْلَافِهَا كُلَّمَا مَرَّ عَلَيْهِ أُولَاهَا رُدَّ عَلَيْهِ أُخْرَاهَا فِي يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ حَتَّى يُقْضَى بَيْنَ الْعِبَادِ فَيَرَى سَبِيلَهُ إِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَإِمَّا إِلَى النَّارِ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَالْخَيْلُ قَالَ الْخَيْلُ ثَلَاثَةٌ هِيَ لِرَجُلٍ وِزْرٌ وَهِيَ لِرَجُلٍ سِتْرٌ وَهِيَ لِرَجُلٍ أَجْرٌ فَأَمَّا الَّتِي هِيَ لَهُ وِزْرٌ فَرَجُلٌ رَبَطَهَا رِيَاءً وَفَخْرًا وَنِوَاءً عَلَى أَهْلِ الْإِسْلَامِ فَهِيَ لَهُ وِزْرٌ وَأَمَّا الَّتِي هِيَ لَهُ سِتْرٌ فَرَجُلٌ رَبَطَهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ لَمْ يَنْسَ حَقَّ اللَّهِ فِي ظُهُورِهَا وَلَا رِقَابِهَا فَهِيَ لَهُ سِتْرٌ وَأَمَّا الَّتِي هِيَ لَهُ أَجْرٌ فَرَجُلٌ رَبَطَهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ لِأَهْلِ الْإِسْلَامِ فِي مَرْجٍ وَرَوْضَةٍ فَمَا أَكَلَتْ مِنْ ذَلِكَ الْمَرْجِ أَوْ الرَّوْضَةِ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا كُتِبَ لَهُ عَدَدَ مَا أَكَلَتْ حَسَنَاتٌ وَكُتِبَ لَهُ عَدَدَ أَرْوَاثِهَا وَأَبْوَالِهَا حَسَنَاتٌ وَلَا تَقْطَعُ طِوَلَهَا فَاسْتَنَّتْ شَرَفًا أَوْ شَرَفَيْنِ إِلَّا كَتَبَ اللَّهُ لَهُ عَدَدَ آثَارِهَا وَأَرْوَاثِهَا حَسَنَاتٍ وَلَا مَرَّ بِهَا صَاحِبُهَا عَلَى نَهْرٍ فَشَرِبَتْ مِنْهُ وَلَا يُرِيدُ أَنْ يَسْقِيَهَا إِلَّا كَتَبَ اللَّهُ لَهُ عَدَدَ مَا شَرِبَتْ حَسَنَاتٍ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَالْحُمُرُ قَالَ مَا أُنْزِلَ عَلَيَّ فِي الْحُمُرِ شَيْءٌ إِلَّا هَذِهِ الْآيَةَ الْفَاذَّةُ الْجَامِعَةُ { فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ وَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ } و حَدَّثَنِي يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى الصَّدَفِيُّ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ حَدَّثَنِي هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ فِي هَذَا الْإِسْنَادِ بِمَعْنَى حَدِيثِ حَفْصِ بْنِ مَيْسَرَةَ إِلَى آخِرِهِ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ مَا مِنْ صَاحِبِ إِبِلٍ لَا يُؤَدِّي حَقَّهَا وَلَمْ يَقُلْ مِنْهَا حَقَّهَا وَذَكَرَ فِيهِ لَا يَفْقِدُ مِنْهَا فَصِيلًا وَاحِدًا وَقَالَ يُكْوَى بِهَا جَنْبَاهُ وَجَبْهَتُهُ وَظَهْرُهُ
Kandi yangira [Suwaid bin Sa’id] Atugambiire [Hafsh nikwo kugira ngu mutabani wa Maisarah Ash Shan’ani] kuruga ahari [Zaid bin Aslam] ngu [Abu Salih Dzakwan] ngu akahurira [Abu Hurairah] arikugira ati; Omurangi sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Omuntu weena oine ezaabu n’efeeza, kwonka atashashuriire zakaati, obwo aha kiro ky’okuzooka ekyoma ekirikwotsya nikiija kumukorerwa omuri gehena, reero kimugorore aha nda, omu buso n’omu mugongo. Buri murundi ogu ekyoma kyaba nikifuka, nikiija kugaruka kiyokyebwe reero kigororweho buri izooba - eizooba niriingana n’emyaka makumi ataano - omu nsi - - okuhitsya obu enshonga eracwerwemu. Bwanyima y’ekyo, obwo nibwo arikureeba omuhanda gwe gw’okurugayo, obumwe omu iguru obumwe omu muriro ogutaraara’. Bwanyima akabuuzibwa ati: Iwe Mutumwa wa Allah, kandi shi engamira? Akagarukamu ati: ‘Nikyo kimwe n’engamira, bakama baazo baaba batashashuriire zakaati zaabo. Omuri zaka ze harimu okuha sadaqah n’amate agu arikukama aha izooba eri arikwija aha maizi kuganywa. Nahabwekyo aha kiro ky’okuzooka, omuntu ogwo naija kujanjaara omu mwanya ogurikwiragura ngu atererwe engamira empango kandi eziine amashaju n’abaana baazo abato. Zoona niziteera ebigyere n'ebigyere byazo, kandi niziruma n'ameino gaazo agarikwotsya. Buri murundi ogu ogw’okubanza arikuhinguraho, haija ondiijo gukamuribatiirira. Eki nikigumizamu buri izooba kuhitsya obu omushango guraahwe kucwerwa. Ekiro kimwe nikiingana n’emyaka obukumi makumi ataano omu nsi. Nibwo arikubaasa kureeba omuhanda gwe gw’okuruga, obundi kuza omu iguru obundi kuza omu muriro ogutaraara’. Reero yagaruka yabuuzibwa ati: Iwe Mutumwa wa Allah, kandi shi ente n’embuzi? Akagarukamu ati: 'Eego, hariho na bakama b'ente n'embuzi abatarikushashura zakaati zaabo. Buzima aha kiro ky’okuzooka, naija kujanjaara omu mwanya ogurikwera, ngu ente n’embuzi zizirinde n’ebigyere byazo ebishazire kandi ziziteere n’amahembe gazo, yaaba embuzi ziine amahembe agagomiire nari zitaine mahembe nari ziine amahembe agacwekire. Eky’okubanza kyaba kyahingwireho, ekya kabiri nikiija kukuratiraho n’okugumizamu, okuhitsya obu omushango guraacwerwemu. Ekiro kimwe omunsi nikiingana n’emyaka enkumi makumi ataano omunsi. Bwanyima y’ekyo, naabaasa kureeba omuhanda gwe gwonka gw’okurugamu, yaaba naaza omu iguru nari omu muriro ogutaraara.’ Bwanyima akagaruka yaabuuzibwa ati: Kandi shi embaraasi, iwe Mutumwa wa Allah? akagarukamu ati: ‘Embaraasi ziriho emiringo eshatu, nizo; -Eky’okubanza-, ekirikubaasa kureeta ekibi, -ekyakabiri- nk’ekizibu kandi -ekyakashatu- ekirikubaasa kureeta ebihembo. Haza obwo, embaraasi ezirikureeta ekibi n’obu abantu barikuzirinda ahabwa riya`, ahabw’ekitiinisa n’okwehimbisa n’okurwanisa obusiraamu. Nahabwekyo embaraasi aha muntu ogwo neehinduka enkomo y’ekibi. -Ekyakabiri-, embaraasi nk’ekizibu, nikwo kugira ngu embaraasi etebeekanisiibwe kukora jihad omu muhanda gwa Allah, obwo mukama waayo tarikwebwa obugabe bwa Allah arikugireeberera n’okugikozesa kukora jihad, obwo embaraasi ahabw’omuntu ogwo eri nk’omurinzi we. -Ekyakashatu-, embaraasi nk’omusiri gw’ebihembo. Nikwo kugira ngu embaraasi etebeekanisiibwe jihad omu muhanda gwa Allah n’okurwanirira ebirungi by’abasiraamu omu misiri yaabo y’okuriisa. Nahabwekyo kyona eki embaraasi erikurya omu musiri, nikihandiikwa mukama w’omusiri nk’oburungi nk’oku embaraasi erikurya kandi n’oburungi nk’oku embaraasi erikuruga omu nshaho n’omu nkari. Omurunga gw’embaraasi gwatemwa, embaraasi ekairukira hare, obwo naija kuhandiikwa mukama waayo emitwarize mirungi mingi nk’emihanda y’embaraasi n’ebishaka. Buri murundi ogu embaraasi erikuraba omu mugyera ekanywa omu butanwa nari ekaheebwa mukama waayo eky’okunywa, Allah naija kuhandiikira mukama waayo emitwarize mingi nk’amaizi agu embaraasi erikunywa.’ Bwanyima y'ekyo, akagaruka yaabuuzibwa ati: 'Kandi shi Himar - endogoya - iwe Mutumwa wa Allah?' Akagarukamu ati: ‘Allah taranyohereize okushururwa kwona okurikukwata ahari himar, okwihaho orunyiriri y . ekigufu kwonka kirimu, nikwo kugira ngu, ‘Orikukora ebikorwa birungi bihango nka zarrah -ekijuma kya sinaapi-, buzima naija kureeba -ekihembo kye. Kandi weena orikukora ebibi ebigumire nka zarrah, buzima naija kureeba okufubirwa." Kandi yangira [Yunus bin Abdul A'la Ash Shadafi] atugambiire [Abdullah bin Wahb] angambire [Hsyam bin Sa'd] kuruga [Zaid bin Aslam] omu isnad egi eya Masadish. Nikyo kyonka akagira ati; ‘Oine engamira tashashura ekihikire -zakat-’ Taragizire ngu ‘Minhaa haqqihaa’ -kuruga omu bugabe bwe-’ Kandi akagira ati: ‘laa yafqidu minhaa fashiilan waahidan’, akagira ati: ‘yuhukwa his biharuba’. omutwe n’omugongo-.
Imam Muslim : 1648
و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ الْأُمَوِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ الْمُخْتَارِ حَدَّثَنَا سُهَيْلُ بْنُ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا مِنْ صَاحِبِ كَنْزٍ لَا يُؤَدِّي زَكَاتَهُ إِلَّا أُحْمِيَ عَلَيْهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ فَيُجْعَلُ صَفَائِحَ فَيُكْوَى بِهَا جَنْبَاهُ وَجَبِينُهُ حَتَّى يَحْكُمَ اللَّهُ بَيْنَ عِبَادِهِ فِي يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ ثُمَّ يَرَى سَبِيلَهُ إِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَإِمَّا إِلَى النَّارِ وَمَا مِنْ صَاحِبِ إِبِلٍ لَا يُؤَدِّي زَكَاتَهَا إِلَّا بُطِحَ لَهَا بِقَاعٍ قَرْقَرٍ كَأَوْفَرِ مَا كَانَتْ تَسْتَنُّ عَلَيْهِ كُلَّمَا مَضَى عَلَيْهِ أُخْرَاهَا رُدَّتْ عَلَيْهِ أُولَاهَا حَتَّى يَحْكُمَ اللَّهُ بَيْنَ عِبَادِهِ فِي يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ ثُمَّ يَرَى سَبِيلَهُ إِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَإِمَّا إِلَى النَّارِ وَمَا مِنْ صَاحِبِ غَنَمٍ لَا يُؤَدِّي زَكَاتَهَا إِلَّا بُطِحَ لَهَا بِقَاعٍ قَرْقَرٍ كَأَوْفَرِ مَا كَانَتْ فَتَطَؤُهُ بِأَظْلَافِهَا وَتَنْطَحُهُ بِقُرُونِهَا لَيْسَ فِيهَا عَقْصَاءُ وَلَا جَلْحَاءُ كُلَّمَا مَضَى عَلَيْهِ أُخْرَاهَا رُدَّتْ عَلَيْهِ أُولَاهَا حَتَّى يَحْكُمَ اللَّهُ بَيْنَ عِبَادِهِ فِي يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ مِمَّا تَعُدُّونَ ثُمَّ يَرَى سَبِيلَهُ إِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَإِمَّا إِلَى النَّارِ قَالَ سُهَيْلٌ فَلَا أَدْرِي أَذَكَرَ الْبَقَرَ أَمْ لَا قَالُوا فَالْخَيْلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ الْخَيْلُ فِي نَوَاصِيهَا أَوْ قَالَ الْخَيْلُ مَعْقُودٌ فِي نَوَاصِيهَا قَالَ سُهَيْلٌ أَنَا أَشُكُّ الْخَيْرُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ الْخَيْلُ ثَلَاثَةٌ فَهِيَ لِرَجُلٍ أَجْرٌ وَلِرَجُلٍ سِتْرٌ وَلِرَجُلٍ وِزْرٌ فَأَمَّا الَّتِي هِيَ لَهُ أَجْرٌ فَالرَّجُلُ يَتَّخِذُهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَيُعِدُّهَا لَهُ فَلَا تُغَيِّبُ شَيْئًا فِي بُطُونِهَا إِلَّا كَتَبَ اللَّهُ لَهُ أَجْرًا وَلَوْ رَعَاهَا فِي مَرْجٍ مَا أَكَلَتْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا كَتَبَ اللَّهُ لَهُ بِهَا أَجْرًا وَلَوْ سَقَاهَا مِنْ نَهْرٍ كَانَ لَهُ بِكُلِّ قَطْرَةٍ تُغَيِّبُهَا فِي بُطُونِهَا أَجْرٌ حَتَّى ذَكَرَ الْأَجْرَ فِي أَبْوَالِهَا وَأَرْوَاثِهَا وَلَوْ اسْتَنَّتْ شَرَفًا أَوْ شَرَفَيْنِ كُتِبَ لَهُ بِكُلِّ خُطْوَةٍ تَخْطُوهَا أَجْرٌ وَأَمَّا الَّذِي هِيَ لَهُ سِتْرٌ فَالرَّجُلُ يَتَّخِذُهَا تَكَرُّمًا وَتَجَمُّلًا وَلَا يَنْسَى حَقَّ ظُهُورِهَا وَبُطُونِهَا فِي عُسْرِهَا وَيُسْرِهَا وَأَمَّا الَّذِي عَلَيْهِ وِزْرٌ فَالَّذِي يَتَّخِذُهَا أَشَرًا وَبَطَرًا وَبَذَخًا وَرِيَاءَ النَّاسِ فَذَاكَ الَّذِي هِيَ عَلَيْهِ وِزْرٌ قَالُوا فَالْحُمُرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَيَّ فِيهَا شَيْئًا إِلَّا هَذِهِ الْآيَةَ الْجَامِعَةَ الْفَاذَّةَ { فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ وَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ } و حَدَّثَنَاه قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي الدَّرَاوَرْدِيَّ عَنْ سُهَيْلٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ و حَدَّثَنِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَزِيعٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا سُهَيْلُ بْنُ أَبِي صَالِحٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَقَالَ بَدَلَ عَقْصَاءُ عَضْبَاءُ وَقَالَ فَيُكْوَى بِهَا جَنْبُهُ وَظَهْرُهُ وَلَمْ يَذْكُر جَبِينُهُ و حَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الْأَيْلِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ أَنَّ بُكَيْرًا حَدَّثَهُ عَنْ ذَكْوَانَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ إِذَا لَمْ يُؤَدِّ الْمَرْءُ حَقَّ اللَّهِ أَوْ الصَّدَقَةَ فِي إِبِلِهِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِنَحْوِ حَدِيثِ سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ
Kandi yangira [Muhammad bin Abdul Malik Al Umawi] Atugambiire [Abdul Aziz bin Al Mukhtar] Atugambiire [Suhail bin Abu Salih] kuruga ahari [ishe] kuruga ahari [Abu Hurairah] akagira ati; Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Tihariho mukama w’ebintu otarikushashura zakat ye, kwonka aha kiro ky’okuzooka ekyoma ky’omuriro nikiija kumukorerwa ekirikuza kuheebwa omuriro ogutaraara omuri gehena ya Jahannam, reero kigororwe aha rubaju rwe, aha buso n’omu mugongo. Kuhisya obu Allah arasharamu ahagati y’abaheereza be aha izooba eririkuhikaana n’emyaka enkumi makumi ataano waagyeragyeranisa n’eizooba eri omunsi. Obwo omuhanda gw’okuza omu iguru nari okuzimu guraareebekye. Kandi tihariho mukama w’engamira n’omwe orikuremwa kushashura ekihikire - zakaati kuruga omu ngamira ye - okwihaho - aha kiro ky’okuzooka - yaagororwa omu mwanya ogurikwera, reero engamira zimuteera ebigyere. Buri murundi ogu engamira erikuhererukayo erikurabamu, eyaabandize neegaruka. Eki nikibaho kuhisya obu Allah arasharamu enshonga ahagati y’abantu eizooba rimwe, ekirikushushana n’emyaka enkumi makumi ataano -omunsi-, kandi obwo nibwo arareebe omuhanda, yaaba ogw’okuza omu iguru nari ogw’okuza omu muriro ogutaraara. Kandi tihariho mukama w’embuzi otarikushashura zakaati ye kureka aha kiro ky’okuzooka yaaza kugororwa omu mwanya ogurikwera, obwo embuzi zimuteera ebigyere n’ebigyere byazo kandi zimucume n’amahembe gaazo. Omu mbuzi, hakaba hatariho n’emwe eyabaire eine amahembe gafumbire kandi etaine mahembe. Buri murundi ogu embuzi erikuhererukayo kurabamu, embuzi eyabandize egaruka. Eki nikibaho okuhitsya obu Allah aracwemu enshonga ahagati y’abantu eizooba rimwe, erikuza kuba eri nk’emyaka enkumi makumi ataano -omunsi-, kandi obwo nibwo araareebe omuhanda, yaaba ogw’omu iguru nari ogw’omuriro ogutaraara’. Suhail akagira ati; 'Tindikumanya yaaba yaagambire ente nari ngaaha'. Reero abanywani be babuuza bati: Kandi shi embaraasi, iwe Mutumwa wa Allah? Akagira ati: ‘Aha mutwe gw’embaraasi, oburungi nibubohwaho okuhitsya aha kiro ky’okuzooka. Hariho emiringo eshatu y’embaraasi; nikwo kugira ngu embaraasi ezi bakama baazo barikwija kutunga ebihembo, embaraasi ezirikwija kuhinduka engabo, n’embaraasi ezi bakama baazo barikwija kutunga ebibi. Embaraasi ezi bakama baazo barikutunga ebihembo n’embaraasi ezitebeekanisiibwe kurwanirira ediini ya Allah n’okurwana omu muhanda gwa Allah. Nahabwekyo kyona eki embaraasi erikurya nikihandiikwa mukama waayo oburungi nk’oku embaraasi erikurya. Ku araabe naagiriisa omu ishwa, neija kuhandiikira mukama waayo emitwarize mirungi mingi nk’oku arikurya. Embaraasi ku eraabe neeheebwa amaizi g’okunywa kuruga omu mugyera, neija kuhandiikwa mukama waayo emitwarize mingi nk’amaizi agu erikunywa. Omurunga gw’embaraasi gwashara, embaraasi eirukira omu mwanya oguri ahaiguru, obwo mukama waayo naija kugira emitwarize mingi nk’omuhanda ogu embaraasi yaakuratiire. Omu bwire obwo, embaraasi eri engabo ahari mukama waayo n’omuntu orikurinda embaraasi ahabw’ekitiinisa n’okujwara atarikwebwa obugabe bwa Allah, nikwo kugira ngu okugikozesa nk’orushozi n’okuta omutima aha by’okurya byayo, yaaba omu bwire bworobi nari obugumire. Omu bwire obwo, embaraasi ei mukama waayo arikwija kutunga ekibi n’omuntu yaagigumaho kwehimbisa kandi ahabwa riya`, obwo aha muntu ogwo embaraasi neehinduka entandikwa y’ekibi’. Abashaija bagaruka babuuza bati kandi shi endogoya, iwe Mutumwa wa Allah? Akagira ati: ‘Tihariho eki Allah yashururiire ahari himar okwihaho aaya aka akagufu kwonka akarimu buri kimwe; ‘Orikukora ebikorwa birungi bihango nka zarrah -ekijuma kya sinaapi-, buzima naija kureeba -ekihembo kye. Kandi weena orikukora ebibi ebigumire nka zarrah, buzima naija kureeba okufubirwa." Kandi atugambiire [Qutaibah bin Sa'id] Atugambiire [Abdul Aziz Ad Darawardi] kuruga [Suhail] na isnad egi, kandi nawe akashoborora hadiisi. Kandi akagigambira nyowe [Muhammad bin Ab'] ahariitwe [Yazid bin Zurai’] Atugambiire [Rauh bin Al Qasim] Atugambiire [Shuhail bin Abu Salih] na isnad egi kandi akagira ati; Akaza omu mwanya gwa AQSHAA` yaataho ADLBAA`. Kandi akagamba n’aha ati; 'Reero akagorora aha nda n'omugongo'. kandi taragambire 'JABINUHU -obuso bwe-'. Kandi yangira [Harun bin Sa’id Al Aili] Atugambiire [Ibnu Wahb] yangira [Amru bin Harith] ngu [Bukair] amugambire kuruga ahari [Dzakwan] kuruga ahari [Abu Hurairah] kuruga ahari Rasulullah sallallaahu ‘alaqahi wasallam ngu akagira ati: ‘Omuheereza wa Ruhanga ku araabe ataine bugabe bwe. engamira...’ Bwanyima akashoboorora hadiisi nk’oku hadiisi Suhail kuruga ahari ishe.
Imam Muslim : 1649
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ ح و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيَّ يَقُولُا سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَا مِنْ صَاحِبِ إِبِلٍ لَا يَفْعَلُ فِيهَا حَقَّهَا إِلَّا جَاءَتْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَكْثَرَ مَا كَانَتْ قَطُّ وَقَعَدَ لَهَا بِقَاعٍ قَرْقَرٍ تَسْتَنُّ عَلَيْهِ بِقَوَائِمِهَا وَأَخْفَافِهَا وَلَا صَاحِبِ بَقَرٍ لَا يَفْعَلُ فِيهَا حَقَّهَا إِلَّا جَاءَتْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَكْثَرَ مَا كَانَتْ وَقَعَدَ لَهَا بِقَاعٍ قَرْقَرٍ تَنْطَحُهُ بِقُرُونِهَا وَتَطَؤُهُ بِقَوَائِمِهَا وَلَا صَاحِبِ غَنَمٍ لَا يَفْعَلُ فِيهَا حَقَّهَا إِلَّا جَاءَتْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَكْثَرَ مَا كَانَتْ وَقَعَدَ لَهَا بِقَاعٍ قَرْقَرٍ تَنْطَحُهُ بِقُرُونِهَا وَتَطَؤُهُ بِأَظْلَافِهَا لَيْسَ فِيهَا جَمَّاءُ وَلَا مُنْكَسِرٌ قَرْنُهَا وَلَا صَاحِبِ كَنْزٍ لَا يَفْعَلُ فِيهِ حَقَّهُ إِلَّا جَاءَ كَنْزُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ شُجَاعًا أَقْرَعَ يَتْبَعُهُ فَاتِحًا فَاهُ فَإِذَا أَتَاهُ فَرَّ مِنْهُ فَيُنَادِيهِ خُذْ كَنْزَكَ الَّذِي خَبَأْتَهُ فَأَنَا عَنْهُ غَنِيٌّ فَإِذَا رَأَى أَنْ لَا بُدَّ مِنْهُ سَلَكَ يَدَهُ فِي فِيهِ فَيَقْضَمُهَا قَضْمَ الْفَحْلِ قَالَ أَبُو الزُّبَيْرِ سَمِعْتُ عُبَيْدَ بْنَ عُمَيْرٍ يَقُولُا هَذَا الْقَوْلَ ثُمَّ سَأَلْنَا جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ مِثْلَ قَوْلِ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ و قَالَ أَبُو الزُّبَيْرِ سَمِعْتُ عُبَيْدَ بْنَ عُمَيْرٍ يَقُولُا قَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا حَقُّ الْإِبِلِ قَالَ حَلَبُهَا عَلَى الْمَاءِ وَإِعَارَةُ دَلْوِهَا وَإِعَارَةُ فَحْلِهَا وَمَنِيحَتُهَا وَحَمْلٌ عَلَيْهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ
Atugambiire [Ishaq bin Ibrahim] atugambiire [Abdurrazaq] -omu murongooti ogundi- Kandi angambire [Muhammad bin Rafi’] -lafazh ye- Atugambire [Abdurrazaq] atugambire [Ibnu Juraij] angambire [Abu Jasari] ngu we [Abu Zubair] ngu we [Abu Zubair]; Nkahurira Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam arikugira ati: ‘Tihariho mukama w’engamira otarikuhikiiriza obugabe bwe, okwihaho yaija aha kiro ky’okucwera orubanja omu bwingi, reero akajugunywa aha itaka eririkushushana n’ery’abantu, reero ente zimuteera ebigyere byazo. Kandi na mukama w’ente tarikuhikiiriza obugabe bwe, okwihaho ente niziija kwija aha kiro ky’okuzooka omu bwingi, obwo ziteirwe aha itaka ry’omutaano reero ente zimucume n’amahembe gaazo kandi zimuteera ebigyere n’ebigyere byazo. Kandi ti mukama w’embuzi otarikuhikiiriza obugabe bwe, okwihaho embuzi zaija aha kiro ky’okuzooka omu bwingi, reero ziteebwa aha itaka ry’omutaano, embuzi ziziteera kandi ziziteera ebigyere. Omu matungo tihariho etaine mahembe nari eshazire. Tihariho mukama w’ebintu otarikushashura zakaati ye, kureka ebintu bye nibihinduka enjoka mpango kandi ey’obutwa, erikukuratira mukama waayo ahu arikuza hoona, obwo we wenka obwire bwona arikuhunga enjoka egyo. Bwanyima bakamugira bati: ‘Twara eitungo eri eri obiikire, buzimazima ndi Omugaiga munonga omuriryo’. Bwanyima y'okumanya ngu tarikubaasa kuhunga enjoka, yaata omukono gwe omu kanwa k'enjoka, reero enjoka yamuruma nk'oku enyamaishwa y'ekishaija erikuruma. [Abu Zubair] akagira ati; Nkahurira [Ubaid bin Umair] arikugamba ekigambo eki. obwo tukabuuza Jabir Bin Abdullah ahari ekyo, mbwenu akagamba eki Ubaid Bin Umair yaagambire. [Abu Zubair] akagira ati; Nkahurira [Ubaid bin Umair] arikugira ati; Omushaija akagira ati; 'Iwe Mutumwa wa Allah, obugabe bw'engamira nibuha?' Akagarukamu ati: ‘Nikwo kugira ngu okumutwara omu maizi - kunywa -, okuzaara enkazi, okuzaara enshaija, okuzikama n’okuzikoresa omu muhanda gwa Allah’.
Imam Muslim : 1650
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا مِنْ صَاحِبِ إِبِلٍ وَلَا بَقَرٍ وَلَا غَنَمٍ لَا يُؤَدِّي حَقَّهَا إِلَّا أُقْعِدَ لَهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ بِقَاعٍ قَرْقَرٍ تَطَؤُهُ ذَاتُ الظِّلْفِ بِظِلْفِهَا وَتَنْطَحُهُ ذَاتُ الْقَرْنِ بِقَرْنِهَا لَيْسَ فِيهَا يَوْمَئِذٍ جَمَّاءُ وَلَا مَكْسُورَةُ الْقَرْنِ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا حَقُّهَا قَالَ إِطْرَاقُ فَحْلِهَا وَإِعَارَةُ دَلْوِهَا وَمَنِيحَتُهَا وَحَلَبُهَا عَلَى الْمَاءِ وَحَمْلٌ عَلَيْهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلَا مِنْ صَاحِبِ مَالٍ لَا يُؤَدِّي زَكَاتَهُ إِلَّا تَحَوَّلَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ شُجَاعًا أَقْرَعَ يَتْبَعُ صَاحِبَهُ حَيْثُمَا ذَهَبَ وَهُوَ يَفِرُّ مِنْهُ وَيُقَالُ هَذَا مَالُكَ الَّذِي كُنْتَ تَبْخَلُ بِهِ فَإِذَا رَأَى أَنَّهُ لَا بُدَّ مِنْهُ أَدْخَلَ يَدَهُ فِي فِيهِ فَجَعَلَ يَقْضَمُهَا كَمَا يَقْضَمُ الْفَحْلُ
Kitugambirwe [Muhammad bin Abdullah bin Numair] Kitugambirwe [taata] Kitugambirwe [Abdul Malik] kuruga ahari [Abu Zubair] kuruga ahari [Jabir bin Abdullah] kuruga ahari nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam, akagira ati: ‘Tihariho muntu weena oine comelws otaine ca, bwanyima aha kiro ky’okuzooka aryashutama aha itaka eririkushushana, reero ente zinyigire. aine ebigyere ebiine ebigyere kandi aine amahembe n'amahembe. Aha izooba eryo hakaba hatariho kinyamaishwa ekitaine mahembe, kandi tihaine ekyabaire kicwekire amahembe’. Tukabuuza tuti: Iwe Mutumwa wa Allah, obugabe bwe nibuuha? Akagarukamu ati: ‘Muzaare enshaija, muzaare enkazi, muzikama, muzitware aha maizi, kandi muzikorese omu muhanda gwa Allah. Tihariho mukama w’ebintu otarikushashura zakaati ye, kureka ebintu bye nibihinduka enjoka mpango, ey’ekiharaani, erikukuratira mukama waayo ahu arikuza hoona, obwo we wenka obwire bwona arikuhunga enjoka egyo. obwo bakamugira bati: ‘Egi n’obugaiga bwawe obu orikuhayo nabwo’. Bwanyima y'okumanya ngu tarikubaasa kuhunga enjoka, yaata omukono gwe omu kanwa k'enjoka, reero enjoka yamuruma nk'oku enyamaishwa y'ekishaija erikuruma.
Imam Muslim : 1651
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ فُضَيْلُ بْنُ حُسَيْنٍ الْجَحْدَرِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ هِلَالٍ الْعَبْسِيُّ عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ جَاءَ نَاسٌ مِنْ الْأَعْرَابِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا إِنَّ نَاسًا مِنْ الْمُصَدِّقِينَ يَأْتُونَنَا فَيَظْلِمُونَنَا قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْضُوا مُصَدِّقِيكُمْ قَالَ جَرِيرٌ مَا صَدَرَ عَنِّي مُصَدِّقٌ مُنْذُ سَمِعْتُ هَذَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا وَهُوَ عَنِّي رَاضٍ و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحِيمِ بْنُ سُلَيْمَانَ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا أَبُو أُسَامَةَ كُلُّهُمْ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي إِسْمَعِيلَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ
Atugambiire [Abu Kamil Fudlail bin Husain Al Jahdari] Atugambiire [Abdul Wahid bin Ziyad] Atugambiire [Muhammad bin Abu Isma’il] Atugambiire [Abdurrahman bin Hilal Al Absi] kuruga [Jarir bin Abdullah] akagira ati; Abaharabu abamwe ab’omukyaro bakaija kwetomboitira Rasulullah. Bagira ngu 'abamwe aha ba zakat bakaija ahariitwe, bwanyima batutoroboza'. Rasulullah akagarukamu ati: ‘Muheereze gye abakozi ba zakat’. Jarir akagira ati, ‘Kuruga obwo tinkahuriraga abakozi ba zakat kugaruka omuka okwihaho bashemereirwe kandi bashemereirwe’. Kandi atugambiire [Abu Bakr bin Abi Syaibah] Atugambiire [Abdurrahim bin Sulaiman] -omu muringo ogundi- Kandi atugambiire [Muhammad bin Basyyar] Atugambiire [Yahya bin Sa’id] -omu muringo ogundi- Kandi atugambiire [Ishaq] atugambire buri kimweMubu Ismama] na isnad egi, hadiisi erikushushana.
Imam Muslim : 1652
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ الْمَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ انْتَهَيْتُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ جَالِسٌ فِي ظِلِّ الْكَعْبَةِ فَلَمَّا رَآنِي قَالَ هُمْ الْأَخْسَرُونَ وَرَبِّ الْكَعْبَةِ قَالَ فَجِئْتُ حَتَّى جَلَسْتُ فَلَمْ أَتَقَارَّ أَنْ قُمْتُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فِدَاكَ أَبِي وَأُمِّي مَنْ هُمْ قَالَ هُمْ الْأَكْثَرُونَ أَمْوَالًا إِلَّا مَنْ قَالَ هَكَذَا وَهَكَذَا وَهَكَذَا مِنْ بَيْنَ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ وَعَنْ يَمِينِهِ وَعَنْ شِمَالِهِ وَقَلِيلٌ مَا هُمْ مَا مِنْ صَاحِبِ إِبِلٍ وَلَا بَقَرٍ وَلَا غَنَمٍ لَا يُؤَدِّي زَكَاتَهَا إِلَّا جَاءَتْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَعْظَمَ مَا كَانَتْ وَأَسْمَنَهُ تَنْطَحُهُ بِقُرُونِهَا وَتَطَؤُهُ بِأَظْلَافِهَا كُلَّمَا نَفِدَتْ أُخْرَاهَا عَادَتْ عَلَيْهِ أُولَاهَا حَتَّى يُقْضَى بَيْنَ النَّاسِ و حَدَّثَنَاه أَبُو كُرَيْبٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ الْمَعْرُورِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ انْتَهَيْتُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ جَالِسٌ فِي ظِلِّ الْكَعْبَةِ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ وَكِيعٍ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ مَا عَلَى الْأَرْضِ رَجُلٌ يَمُوتُ فَيَدَعُ إِبِلًا أَوْ بَقَرًا أَوْ غَنَمًا لَمْ يُؤَدِّ زَكَاتَهَا
Atugambiire [Abu Bakr bin Abi Syaibah] Atugambiire [Waki’] Atugambiire [Al A’masy] kuruga ahari [Al Ma’rur bin Suwaid] kuruga ahari [Abu Dzarr] akagira ati; Nkahika haihi na nabi sallallaahu 'alaihi wasallam obu yaabaire asitami omu kicuucu kya Kaaba. Ku yanreebire, yagira ati: ‘N’omukama wa Kaaba, nibo bafeerirwe’. Reero nkamuhikaho, nk’oku naabaire nshutami nkamubuuza nti, ‘Ei Mutumwa wa Allah, abo n’oha?’ Akagarukamu ati: ‘N’abantu abaine eby’obugaiga bingi. Kureka abo -abarikubara ebikorwa byabo ebirungi barikugira ngu; Nk’oku, nk’oku, nk’oku -obwe arikworeka omu maisho n’enyima, aha rubaju rwa buryo n’orwa bumosho-. Kwonka ni bakye omu mubaro. Tihariho mukama w’engamira, ente nari mukama w’embuzi otarikushashura zakaati aha matungo ge, kwonka aha kiro ky’okuzooka amatungo ge agarikukirayo obuhango kandi agarikukirayo obuhango nigaija kumuteera amahembe gaago gamuteera ebigyere n’ebigyere. Buri murundi ogu orikuhererukayo yaabaire aheza kumuteera ebigyere, ow’okubanza akaba agaruka. nikwo okubonabonesa kurikukora kuhitsya obu enshonga eracwemu’. Kandi akatugambira [Abu Kuraib Muhammad bin Al Ala`] Akatugambira [Abu Mu’awiyah] kuruga ahari [Al A’masy] kuruga ahari [Al Ma’rur] kuruga ahari [Abu Dzarr] akagira ati; Nkahika haihi na nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam, owaabaire omu bwire obwo nahungira ahansi y’ekicuucu kya Kaaba. Nahabwekyo akagamba na hadiisi eyaabaire neshushana na hadiisi ya Waki’. Nikyo kimwe ngu akagira ati; ‘N’ogwo ou omutima gwangye guri omu ngaro ze, tihaine muntu weena omu nsi egi orikufa akasigaho engamira nari ente nari embuzi ei atashashuriire zakaati ye.’
Imam Muslim : 1653
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَلَّامٍ الْجُمَحِيُّ حَدَّثَنَا الرَّبِيعُ يَعْنِي ابْنَ مُسْلِمٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا يَسُرُّنِي أَنَّ لِي أُحُدًا ذَهَبًا تَأْتِي عَلَيَّ ثَالِثَةٌ وَعِنْدِي مِنْهُ دِينَارٌ إِلَّا دِينَارٌ أَرْصُدُهُ لِدَيْنٍ عَلَيَّ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ
Kitugambirwe [Abdurrahman bin Sallam Al Juhami] Kitugambirwe [Ar Rabi’, nikwo kugira ngu mutabani we Omusiraamu] kuruga ahari [Muhammad bin Ziyad] kuruga ahari [Abu Hurairah] ngu nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Tikyaabaire nikimpa okushemererwa, nk’oku naabaire nyine ezaabu aha kiro kya Ihurd nk’oku, nkaba nkisigaize dinari emwe, okwihaho ebi naabaire mpaireyo kushashura eibanja ryangye’. Kandi atugambiire [Muhammad bin Bashyar] Atugambiire [Muhammad bin Ja’far] Atugambiire [Syu’bah] kuruga ahari [Muhammad bin Ziyad] akagira ati, nkahurira [Abu Hurairah] kuruga ahari nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam nk’eky’okureeberaho.
Imam Muslim : 1654
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَابْنُ نُمَيْرٍ وَأَبُو كُرَيْبٍ كُلُّهُمْ عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ قَالَ يَحْيَى أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ كُنْتُ أَمْشِي مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَرَّةِ الْمَدِينَةِ عِشَاءً وَنَحْنُ نَنْظُرُ إِلَى أُحُدٍ فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا أَبَا ذَرٍّ قَالَ قُلْتُ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ مَا أُحِبُّ أَنَّ أُحُدًا ذَاكَ عِنْدِي ذَهَبٌ أَمْسَى ثَالِثَةً عِنْدِي مِنْهُ دِينَارٌ إِلَّا دِينَارًا أَرْصُدُهُ لِدَيْنٍ إِلَّا أَنْ أَقُولَ بِهِ فِي عِبَادِ اللَّهِ هَكَذَا حَثَا بَيْنَ يَدَيْهِ وَهَكَذَا عَنْ يَمِينِهِ وَهَكَذَا عَنْ شِمَالِهِ قَالَ ثُمَّ مَشَيْنَا فَقَالَ يَا أَبَا ذَرٍّ قَالَ قُلْتُ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ إِنَّ الْأَكْثَرِينَ هُمْ الْأَقَلُّونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِلَّا مَنْ قَالَ هَكَذَا وَهَكَذَا وَهَكَذَا مِثْلَ مَا صَنَعَ فِي الْمَرَّةِ الْأُولَى قَالَ ثُمَّ مَشَيْنَا قَالَ يَا أَبَا ذَرٍّ كَمَا أَنْتَ حَتَّى آتِيَكَ قَالَ فَانْطَلَقَ حَتَّى تَوَارَى عَنِّي قَالَ سَمِعْتُ لَغَطًا وَسَمِعْتُ صَوْتًا قَالَ فَقُلْتُ لَعَلَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عُرِضَ لَهُ قَالَ فَهَمَمْتُ أَنْ أَتَّبِعَهُ قَالَ ثُمَّ ذَكَرْتُ قَوْلَهُ لَا تَبْرَحْ حَتَّى آتِيَكَ قَالَ فَانْتَظَرْتُهُ فَلَمَّا جَاءَ ذَكَرْتُ لَهُ الَّذِي سَمِعْتُ قَالَ فَقَالَ ذَاكَ جِبْرِيلُ أَتَانِي فَقَالَ مَنْ مَاتَ مِنْ أُمَّتِكَ لَا يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا دَخَلَ الْجَنَّةَ قَالَ قُلْتُ وَإِنْ زَنَى وَإِنْ سَرَقَ قَالَ وَإِنْ زَنَى وَإِنْ سَرَقَ
Atugambiire [Yahya bin Yahya] na [Abu Bakr bin Abi Syaibah] na [Ibn Numair] na [Abu Kuraib] boona kuruga ahari [Abu Mu’awiyah] - [Yahya] akagira- atugambiire [Abu Mu’awiyah] kuruga ahari [Al Amasy] kuruga ahari [Abuzar bin] we akagira ngu; Ekiro kimwe omu mwabazyo, nkagyendera na Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam aha itaka ry’amabaare erikwiragura obwo turikureeba aha rushozi rwa Uhud. Ahonaaho Rasulullah anyeta kandi yangira ati: ‘Oi Abu Dzar’. Nkagarukamu nti: Eego, iwe Mutumwa wa Allah. Akagira ati: ‘Orushozi rwa Uhudi ku ruraabe rwahindukire ezaabu ahariinye, tikirikwija kunshemeza, ku kiraabe ngu aha kiro kya kashatu ezaabu ekaba ekiine omu ngaro zangye dinari emwe, okwihaho dinari emwe ei naatebeekaniise kushashura eibanja. Kwonka ndyayeta abaheereza ba Allah, kandi mbagambire - obwo arikubateera omu maisho, aha rubaju rwa buryo n’orwa bumosho, nk’oku arikubaganisamu -’ Omu bwire obwo tukagumizamu nitugyendera, reero yaagaruka yanyeta ati: ‘Oi Abu Dzar!’ Nkagarukamu nti: Eego, iwe Mutumwa wa Allah. Akagira ati: ‘Abo abagaiga omu by’obugaiga bwanyima nibaija kuba abooro aha kiro ky’okuzooka, okwihaho abo abarikugira bati: Eki, eki -bagabana eby’obugaiga byabo, nk’oku baanabi aba ira baakozire-’. Bwanyima Abu Dzar akagumizamu ati; Omu bwire obwo, tukagumizamu nitugyendera, ahonaaho akagaruka yanyeta ati: ‘Iwe Abu Dzar, guma aha, kuhitsya obu ndaagarukye’. Bwanyima akagyenda okuhitsya obu yaabura omu maisho gangye. Tihariho bwire buraingwa, nkahurira oruyombo, obundi nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam akaba aine obuzibu, nkateekateeka. Kandi naanye nkaba nyine ekigyendererwa ky’okumukuratira. Kwonka nyijuka ebiragiro bye, otagira ahu orikuza okuhitsya obu ndaagarukye. Nahabwekyo, ndaza kumutegyereza kwonka. Ku yaahikireyo, naamugambira aha rwaari oru naahuriire. N’ahabw’ekyo akagira ati: ‘Ogwo ni Gaburieli, yaija ahariinye. Jibril akagira ati: Omuntu weena omubantu baawe orafa ataine ki arikukwatanisa na Allah, buzima naija kutaaha omu iguru. Omurangi sallallaahu ‘alaihi wasallam akabuuza ati: ‘N’obu yaakuba ashambaine kandi akaiba?’. Jibril akagarukamu ati, 'Eego, n'obu yaakuba ashambaine kandi akaiba'.
Imam Muslim : 1655
و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ وَهُوَ ابْنُ رُفَيْعٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ خَرَجْتُ لَيْلَةً مِنْ اللَّيَالِي فَإِذَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْشِي وَحْدَهُ لَيْسَ مَعَهُ إِنْسَانٌ قَالَ فَظَنَنْتُ أَنَّهُ يَكْرَهُ أَنْ يَمْشِيَ مَعَهُ أَحَدٌ قَالَ فَجَعَلْتُ أَمْشِي فِي ظِلِّ الْقَمَرِ فَالْتَفَتَ فَرَآنِي فَقَالَ مَنْ هَذَا فَقُلْتُ أَبُو ذَرٍّ جَعَلَنِي اللَّهُ فِدَاءَكَ قَالَ يَا أَبَا ذَرٍّ تَعَالَهْ قَالَ فَمَشَيْتُ مَعَهُ سَاعَةً فَقَالَ إِنَّ الْمُكْثِرِينَ هُمْ الْمُقِلُّونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِلَّا مَنْ أَعْطَاهُ اللَّهُ خَيْرًا فَنَفَحَ فِيهِ يَمِينَهُ وَشِمَالَهُ وَبَيْنَ يَدَيْهِ وَوَرَاءَهُ وَعَمِلَ فِيهِ خَيْرًا قَالَ فَمَشَيْتُ مَعَهُ سَاعَةً فَقَالَ اجْلِسْ هَا هُنَا قَالَ فَأَجْلَسَنِي فِي قَاعٍ حَوْلَهُ حِجَارَةٌ فَقَالَ لِي اجْلِسْ هَا هُنَا حَتَّى أَرْجِعَ إِلَيْكَ قَالَ فَانْطَلَقَ فِي الْحَرَّةِ حَتَّى لَا أَرَاهُ فَلَبِثَ عَنِّي فَأَطَالَ اللَّبْثَ ثُمَّ إِنِّي سَمِعْتُهُ وَهُوَ مُقْبِلٌ وَهُوَ يَقُولُ وَإِنْ سَرَقَ وَإِنْ زَنَى قَالَ فَلَمَّا جَاءَ لَمْ أَصْبِرْ فَقُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ جَعَلَنِي اللَّهُ فِدَاءَكَ مَنْ تُكَلِّمُ فِي جَانِبِ الْحَرَّةِ مَا سَمِعْتُ أَحَدًا يَرْجِعُ إِلَيْكَ شَيْئًا قَالَ ذَاكَ جِبْرِيلُ عَرَضَ لِي فِي جَانِبِ الْحَرَّةِ فَقَالَ بَشِّرْ أُمَّتَكَ أَنَّهُ مَنْ مَاتَ لَا يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا دَخَلَ الْجَنَّةَ فَقُلْتُ يَا جِبْرِيلُ وَإِنْ سَرَقَ وَإِنْ زَنَى قَالَ نَعَمْ قَالَ قُلْتُ وَإِنْ سَرَقَ وَإِنْ زَنَى قَالَ نَعَمْ قَالَ قُلْتُ وَإِنْ سَرَقَ وَإِنْ زَنَى قَالَ نَعَمْ وَإِنْ شَرِبَ الْخَمْرَ
Kandi Atugambiire [Qutaibah bin Sa’id] Atugambiire [Jarir] kuruga ahari [Abdul Aziz, nikwo kugira ngu mutabani wa Rufai’] kuruga ahari [Zaid bin Wahb] kuruga ahari [Abu Dzar] akagira ati; Ekiro kimwe, nkarugayo, ahonaaho nkashanga nabi sallallaahu 'alaihi wasallam arikugyendera wenka ataine orikumuhereeza. N’ahabw’ekyo nkateekateeka ngu tarikukunda abantu abandi ku barikugyenda nawe. N’ahabw’ekyo nkaba nintambura ahansi y’ekicuucu ky’okwezi, reero yaahinduka yanreeba, yaabuuza ati: ‘Ogu n’oha?’ Nkagarukamu nti, ‘Abu Dzar, Allah ankore ekicunguro kyawe’. Akagira ati: ‘Iwe Abu Dzar, ija hanu’. Mbwenu nkagyenda nawe akaire kakye, reero yagira ati: ‘Buzima abo abarikukunda kwerundaana eby’obugaiga, aha kiro ky’okuzooka baryaba bari omu abo abaijwire oburemeezi. Okwihaho abo abu Allah ahaire oburungi - obwo nashusha ngu nabuha aha rubaju rwe rwa buryo, orwa bumosho n’omu maisho n’enyima - obwo nabutegyeka gye’. Bwanyima y'ekyo, tukagyenda kumara akaire kakye. Bwanyima akagira ati: ‘Shutama aha’. N’ahabw’ekyo akanta omu mwanya muhango kandi ogushemeire gwehinguririziibwe amabaare. Bwanyima akagaruka yagira ati: ‘Shutama aha kuhitsya obu ndaagarukye ahariiwe’. Reero ahonaaho yaaza omu hurrah - eitaka eritarimu mushenyi - kuhitsya obu naabaire ntakimureeba. Bwanyima y’obwire buraingwa, nkahurira naabuuza ati: ‘N’obu araabe yaabaire aiba akashambana?’ Mbwenu ku yagarukire ataine kugumisiriza ahonaaho nkabuuza nti, ‘Iwe Nabiyullah, Allah anhindure omucunguzi waawe, noogamba n’oha aha rubaju rw’ensi etaine mushenyi? Nkahurira tihaine owagarukiremu ekibuuzo kyawe'. Akagarukamu ati: ‘Nkaba ari Gaburieli, yanshanga aharubaju rw’omushenyi yagira ati: ‘Ha abantu baawe amakuru marungi, ngu weena omuribo oraafe ataine ki arikugaita na Allah, buzima naija kutaaha omu iguru’. Mbwenu nkabuuza nti, ‘Iwe Jibril, n’obu araabe yaibire kandi akashambana? ’ akagarukamu ati, ‘Eego, n’obu araabe yaabaire aiba akashambana’. Nkagaruka naabuuza nti, ‘n’obu araabe yaibire akashambana? ’ akagarukamu ati, ‘Eego, n’obu araabe yaabaire aiba akashambana’. Nkagaruka naabuuza nti, ‘n’obu araabe yaibire akashambana? ’ Akagarukamu ati: ‘Eego, n’obu araabe yaabaire aiba kandi akanywa viinyo.’
Imam Muslim : 1656
و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْجُرَيْرِيِّ عَنْ أَبِي الْعَلَاءِ عَنْ الْأَحْنَفِ بْنِ قَيْسٍ قَالَ قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فَبَيْنَا أَنَا فِي حَلْقَةٍ فِيهَا مَلَأٌ مِنْ قُرَيْشٍ إِذْ جَاءَ رَجُلٌ أَخْشَنُ الثِّيَابِ أَخْشَنُ الْجَسَدِ أَخْشَنُ الْوَجْهِ فَقَامَ عَلَيْهِمْ فَقَالَ بَشِّرْ الْكَانِزِينَ بِرَضْفٍ يُحْمَى عَلَيْهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ فَيُوضَعُ عَلَى حَلَمَةِ ثَدْيِ أَحَدِهِمْ حَتَّى يَخْرُجَ مِنْ نُغْضِ كَتِفَيْهِ وَيُوضَعُ عَلَى نُغْضِ كَتِفَيْهِ حَتَّى يَخْرُجَ مِنْ حَلَمَةِ ثَدْيَيْهِ يَتَزَلْزَلُ قَالَ فَوَضَعَ الْقَوْمُ رُءُوسَهُمْ فَمَا رَأَيْتُ أَحَدًا مِنْهُمْ رَجَعَ إِلَيْهِ شَيْئًا قَالَ فَأَدْبَرَ وَاتَّبَعْتُهُ حَتَّى جَلَسَ إِلَى سَارِيَةٍ فَقُلْتُ مَا رَأَيْتُ هَؤُلَاءِ إِلَّا كَرِهُوا مَا قُلْتَ لَهُمْ قَالَ إِنَّ هَؤُلَاءِ لَا يَعْقِلُونَ شَيْئًا إِنَّ خَلِيلِي أَبَا الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَعَانِي فَأَجَبْتُهُ فَقَالَ أَتَرَى أُحُدًا فَنَظَرْتُ مَا عَلَيَّ مِنْ الشَّمْسِ وَأَنَا أَظُنُّ أَنَّهُ يَبْعَثُنِي فِي حَاجَةٍ لَهُ فَقُلْتُ أَرَاهُ فَقَالَ مَا يَسُرُّنِي أَنَّ لِي مِثْلَهُ ذَهَبًا أُنْفِقُهُ كُلَّهُ إِلَّا ثَلَاثَةَ دَنَانِيرَ ثُمَّ هَؤُلَاءِ يَجْمَعُونَ الدُّنْيَا لَا يَعْقِلُونَ شَيْئًا قَالَ قُلْتُ مَا لَكَ وَلِإِخْوَتِكَ مِنْ قُرَيْشٍ لَا تَعْتَرِيهِمْ وَتُصِيبُ مِنْهُمْ قَالَ لَا وَرَبِّكَ لَا أَسْأَلُهُمْ عَنْ دُنْيَا وَلَا أَسْتَفْتِيهِمْ عَنْ دِينٍ حَتَّى أَلْحَقَ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ
Kandi angambire [Zuhair bin Harb] Atugambiire [Isma’il bin Ibrahim] kuruga [Al Jurairi] kuruga [Abul Ala`] kuruga [Al Ahnaf bin Qais] akagira ati; Ku nabaire ndi Madiina kandi ndi omu guruupu y’abantu ba Quraish, ahonaaho [omushaija] akaija ajwaire ebijwaro ebigumire, oruhu rwe n’omu maisho ge nabyo bikaba biri ebigumire. Reero omushaija ayemerera ati, 'Muhe amakuru marungi abo abarikurundaana eby'obugaiga - batashashura zakaati -, ngu nibaija kubonabonesibwa n'amabaare garikwotsya omuri gehena. Bwanyima bakagiteeka aha kifuba ky’omwe aharibo okuhitsya obu eibaare ryaruga aha mabega gaabo. Bwanyima eibaare eryo bakarita ahagati y’ebibega bye kuhitsya obu ryarugire omu kifuba kye nirifuka.’ -Kuhurira ekyo- abantu baagarura emitwe ahansi. Kandi tindareebire n’omwe aharibo arikumureeba enyima. Reero omushaija ahinduka, reero naamukuratira kuhitsya obu yaashutama omu guruupu ye. N’ahabw’ekyo nkamugira nti: ‘Tindikubareeba, kwonka n’okwanga eki waagamba’. Akagira ati: ‘Buzima, abantu abo tibarikwetegyereza n’akakye. Mazima omukundwa wangye Abu Al Qasim saw akamweta rimwe, reero nkagarukamu esimu ye. Reero yaabuuza ati: ‘Waareebire orushozi rw’Orushozi Uhudi? ’ Reero nareeba eizooba nirinshasha, nateekateeka ngu naija kuntuma aha murimo gumwe, reero naagarukamu nti, ‘Eego, ninreeba’. Nahabwekyo akagira ati: ‘Tikyakanshemeza kuri nyine ezaabu mpango nk’orushozi orwo, omu mazima nkaba ninza kugishiisha yoona, okwihaho Dinari ishatu’. Kwonka batungire ebintu by’ensi kandi tibaine n’obumanyiso bukye’. Nkabuuza nti ahabwenki iwe na banyaanyazi-itwe kuruga Quraysh mutarikuza kubabuuza? Akagarukamu ati, 'Ngaaha, kandi na Rabb waawe, tindikwija kubashaba ensi kandi tindikwija kubashaba fatwa kuhisya obu ndaabugane Allah n'omutumwa we'.
Imam Muslim : 1657
و حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَشْهَبِ حَدَّثَنَا خُلَيْدٌ الْعَصَرِيُّ عَنْ الْأَحْنَفِ بْنِ قَيْسٍ قَالَ كُنْتُ فِي نَفَرٍ مِنْ قُرَيْشٍ فَمَرَّ أَبُو ذَرٍّ وَهُوَ يَقُولُ بَشِّرْ الْكَانِزِينَ بِكَيٍّ فِي ظُهُورِهِمْ يَخْرُجُ مِنْ جُنُوبِهِمْ وَبِكَيٍّ مِنْ قِبَلِ أَقْفَائِهِمْ يَخْرُجُ مِنْ جِبَاهِهِمْ قَالَ ثُمَّ تَنَحَّى فَقَعَدَ قَالَ قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالُوا هَذَا أَبُو ذَرٍّ قَالَ فَقُمْتُ إِلَيْهِ فَقُلْتُ مَا شَيْءٌ سَمِعْتُكَ تَقُولُ قُبَيْلُ قَالَ مَا قُلْتُ إِلَّا شَيْئًا قَدْ سَمِعْتُهُ مِنْ نَبِيِّهِمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قُلْتُ مَا تَقُولُ فِي هَذَا الْعَطَاءِ قَالَ خُذْهُ فَإِنَّ فِيهِ الْيَوْمَ مَعُونَةً فَإِذَا كَانَ ثَمَنًا لِدِينِكَ فَدَعْهُ
Kandi atugambiire [Syaiban bin Farrukh] atugambiire [Abul Asyhab] atugambiire [Khulaid Al ‘Ashari] kuruga [Al Ahnaf bin Qais] akagira ati; Obwire obumwe nkaba ndi omu guruupu y’abantu ba Quraysh, obwo [Abu Dzar] akahinguraho arikugira ati, ‘Muhe amakuru marungi abo abarikuteerana eby’obugaiga -kandi batarikushashura zakat zaabo-, ngu nibaija kubonabonesibwa n’ebyoma aha migongo yaabo ebirikuruga omu nda kuruga omu nshonda z’ebisya byabo’. Bwanyima y’ekyo, akaruga aha rubaju, yaashutama. Reero naabuuza nti: Ogu n'oha? abantu bakagarukamu bati, ‘Ogu ni Abu Dharr’. N’ahabw’ekyo nkamuhikaho naamubuuza nti: ‘Waagamba ki eki naaheza kuhurira?’ Abu Dzar akagarukamu ati, ‘Nkaba ntarikwija kugamba ekintu kyona enyimaho, kureka nkakihurira kuruga ahari nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam’. Bwanyima nkabuuza nti: ‘Nooteekateeka ki aha kiconco eki?’ Reero nkamubuuza ki? Abu Dharr akagarukamu ati, ‘Twara ekiconco hati nk’obuhwezi, kwonka ekiconco kyaba kiri eky’okushashura ediini yaawe, mbwenu okireke’.
Imam Muslim : 1658
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ يَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى يَا ابْنَ آدَمَ أَنْفِقْ أُنْفِقْ عَلَيْكَ وَقَالَ يَمِينُ اللَّهِ مَلْأَى وَقَالَ ابْنُ نُمَيْرٍ مَلْآنُ سَحَّاءُ لَا يَغِيضُهَا شَيْءٌ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ
Kikagambirwa [Zuhair bin Harb] na [Muhammad bin Abdullah bin Numair] bombi bakagira bati, Kikagambirwa [Sufyan bin Uyainah] kuruga ahari [Abu Zinad] kuruga ahari [Al A’raj] kuruga ahari [Abu Hurairah] kuhika ahari Nabi akagira ati: ‘Iwe mutabani wa Adamu, ohe kandi buzimazima ndyakuha ebihembo. ahariiwe’.’ Kandi akagira ati: ‘Ebiconco bya Ruhanga nibiguma biri bingi’. Ibn Numair akagira ati, ‘Ekiconco ekitarikukyendeera n’obu kiraabe nikisheesheka omushana n’ekiro’.
Imam Muslim : 1659
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ بْنُ هَمَّامٍ حَدَّثَنَا مَعْمَرُ بْنُ رَاشِدٍ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ أَخِي وَهْبِ بْنِ مُنَبِّهٍ قَالَ هَذَا مَا حَدَّثَنَا أَبُو هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ أَحَادِيثَ مِنْهَا وَقَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ قَالَ لِي أَنْفِقْ أُنْفِقْ عَلَيْكَ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمِينُ اللَّهِ مَلْأَى لَا يَغِيضُهَا سَحَّاءُ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ أَرَأَيْتُمْ مَا أَنْفَقَ مُذْ خَلَقَ السَّمَاءَ وَالْأَرْضَ فَإِنَّهُ لَمْ يَغِضْ مَا فِي يَمِينِهِ قَالَ وَعَرْشُهُ عَلَى الْمَاءِ وَبِيَدِهِ الْأُخْرَى الْقَبْضَ يَرْفَعُ وَيَخْفِضُ
Kandi atugambiire [Muhammad bin Rafi’] atugambiire [Abdurrazaq bin Hammam] atugambiire [Ma’mar bin Rasyid] kuruga ahari [Hammam bin Munabbih] munyaanya Wahb bin Munabbih, akagira ati; Ebi ni bimwe aha hadiisi ezi [Abu Hurairah] atugambireho, kuruga ahari Rasulullah - n’ahabw’ekyo nawe akagamba aha hadiisi, omurizo harimu- Kandi Rasulullah akagira ati: ‘Buzima, Allah yangira ati: ‘Infaq iwe, buzimazima ninyija kukusasira-’. Kandi nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam nawe akagira ati: ‘Ebiconco bya Allah nibimara obwire bwona, kandi tibirikukyendeera n’obu biraabe nibisheesheka omushana n’ekiro. Okateekateekaho oku Ruhanga akuhaire bingi kuruga obu eiguru n’ensi byahangwa? Buzima, ekiri omu mukono gwa Allah, tikirikukyendeera ahabwakyo. Entebe ye eri ahaiguru y’amaizi, obwo omu mukono gwe ogundi harimu okufa, okurikugaita eby’okurya by’abaheereza be nari okubikyendeeza’.
Imam Muslim : 1660
حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ الزَّهْرَانِيُّ وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ كِلَاهُمَا عَنْ حَمَّادِ بْنِ زَيْدٍ قَالَ أَبُو الرَّبِيعِ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَبِي أَسْمَاءَ عَنْ ثَوْبَانَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفْضَلُ دِينَارٍ يُنْفِقُهُ الرَّجُلُ دِينَارٌ يُنْفِقُهُ عَلَى عِيَالِهِ وَدِينَارٌ يُنْفِقُهُ الرَّجُلُ عَلَى دَابَّتِهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَدِينَارٌ يُنْفِقُهُ عَلَى أَصْحَابِهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ قَالَ أَبُو قِلَابَةَ وَبَدَأَ بِالْعِيَالِ ثُمَّ قَالَ أَبُو قِلَابَةَ وَأَيُّ رَجُلٍ أَعْظَمُ أَجْرًا مِنْ رَجُلٍ يُنْفِقُ عَلَى عِيَالٍ صِغَارٍ يُعِفُّهُمْ أَوْ يَنْفَعُهُمْ اللَّهُ بِهِ وَيُغْنِيهِمْ
Atugambiire [Abu Rabi’ Az Zahrani] na [Qutaibah bin Sa’id] bombi kuruga ahari [Hammad bin Zaid] - [Abu Rabi’] akagira- Atugambiire [Hammad] Atugambiire [Ayyub] kuruga ahari [Abu Qilabah] kuruga ahari [Abu Asma`] kuruga ahari [Tsauban] akagira ati; Omurangi sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Dinar erikukirayo oburungi - esente nari ebintu - ebi omuntu arikukoresa, n’ebyo ebi arikukoresa ahabw’eka ye, ahabw’amatungo agu arikuriisa, ahabw’okurwanirira ediini ya Allah, n’okutunga eby’okurya bya bagyenzi be abarikurwana omu muhanda gwa Allah’. Abu Kilaaba akagira ati; Akatandika n'eka'. Bwanyima Abu Kilaaba akagira ati; Kandi n’omuntu ki oine ekihembo kihango kukira omuntu orikuha eka nkye, arikuhimbisa abo abu Allah arikugasirwa kandi akabaha ebirikumara?’