Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith
Hadith
Imam Muslim : 1581
و حَدَّثَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلُ بْنُ خَالِدٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ وَأَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّهُمَا حَدَّثَاهُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّهُ قَالَ نَعَى لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ النَّجَاشِيَ صَاحِبَ الْحَبَشَةِ فِي الْيَوْمِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ فَقَالَ اسْتَغْفِرُوا لِأَخِيكُمْ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَحَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ حَدَّثَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَفَّ بِهِمْ بِالْمُصَلَّى فَصَلَّى فَكَبَّرَ عَلَيْهِ أَرْبَعَ تَكْبِيرَاتٍ و حَدَّثَنِي عَمْرٌو النَّاقِدُ وَحَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ كَرِوَايَةِ عُقَيْلٍ بِالْإِسْنَادَيْنِ جَمِيعًا
އަދި [ޢަބްދުލްމާލިކް ބިން ޝުޢޫޢިބު ބިން ލައިތު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވީ [ބައްޕަ] އަޅުގަނޑަށް [ކާފަ] ވިދާޅުވީ، [އުޤައިލް ބިން ޚާލިދު] [އިބްނު ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން [ސަޢީދު ބިން އަލް މުޞައްޔަބު] އާއި [އަބޫ ސަލާމާ ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވީ، އެދެމީހުންވެސް [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން އޭނާއަށް ކިޔައިދިން ވާހަކައެވެ؛ ޙަބީސީންގެ ރަސްގެފާނު އަންނަޖާޝީ އަވަހާރަވުމުން -ޣައިބު- ދުޢާ ކުރުމަށް ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ގޮވާލެއްވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'ތިޔަބޭފުޅުންގެ ބޭބެ - އަން-ނަޖާޝީ- އަށް މާފުކުރައްވާށެވެ'. އިބްނު ޝިހާބު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަދި ސަޢީދު ބިން އަލް މުޞައްޔަބް އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި އަބޫ ޙުރައިރާ އޭނާއަށް ވިދާޅުވީ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެމީހުންގެ ސަފުތައް މުޝާއްލާ - ހުޅުވިފައިވާ ބިމުގައި - ތަރުތީބު ކުރައްވައި، ދެން -ޣައިބު- ނަމާދުކޮށް ހަތަރު ފަހަރު ތަކްބީރު ކުރެއްވި ކަމަށެވެ. އަދި [ޢަމްރޫ އަން ނާޤިދު] އާއި [ޙަސަން އަލް ހުލްވާނީ] އަދި [ޢަބްދު ޙުމައިދު] އަޅުގަނޑަށް ރިވާކުރައްވައި، އެބޭކަލުން ވިދާޅުވީ، [ޔަޢުޤޫބު ބިން އިބްރާހީމް ބިން ސަޢުދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1582
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ عَنْ سَلِيمِ بْنِ حَيَّانَ قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مِينَاءَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى عَلَى أَصْحَمَةَ النَّجَاشِيِّ فَكَبَّرَ عَلَيْهِ أَرْبَعًا
އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި، [ޔަޒީދު ބިން ހާރޫން] [ސަލީމް ބިން ޙަޔާން] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި، [ސަޢީދު ބިން މިނާ`] [ޖާބިރު ބިން ޢަބްދުالله] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވައިދެއްވީ، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ - ސިއްރުން - އަންނަޖާޝީ ރަސްގެފާނު އަވަހާރަވުމުން ދުޢާ ކުރެއްވި ކަމަށާއި، ދެން އޭނާގެ މައްޗަށް ތަކްބިރު ވިދާޅުވިއެވެ ފަހަރު.
Hadith
Imam Muslim : 1583
و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَاتَ الْيَوْمَ عَبْدٌ لِلَّهِ صَالِحٌ أَصْحَمَةُ فَقَامَ فَأَمَّنَا وَصَلَّى عَلَيْهِ
އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ޙާތިމް] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި، [ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [އިބްނު ޖުރައިޖުން] [ޢަތާ`] ގެ އަރިހުން [ޖާބިރު ބިން ޢަބްދުالله] ގެ އަރިހުން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އެންމެ ފަހުން އޭނާ ތެދުވެ އަހަރެމެން ދުޢާގައި ގެންގޮސް އޭނާއަށްޓަކައި ދުޢާ ކުރިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1584
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْغُبَرِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ح و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ أَخًا لَكُمْ قَدْ مَاتَ فَقُومُوا فَصَلُّوا عَلَيْهِ قَالَ فَقُمْنَا فَصَفَّنَا صَفَّيْنِ
[މުޙައްމަދު ބިން އުބައިދު އަލް ޣުބާރީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙައްމާދު] ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [އައްޔޫބު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޒުބައިރު] ގެ އަރިހުން [ޖާބިރު ބިން ޢަބްދުالله] ގެ އަރިހުން -އަނެއް ސަފުހާއެއްގައި- އަދި [ޔަޙްޔާ ބިން އައްޔޫބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި -އަދި އެ ބަސްފުޅަކީ ވެސް އޭނާގެ- ރިވާކުރައްވާފައިވާ [އިބްނު އުލައިއްޔާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އައްޔޫބު] ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [އަބޫ ޒުބައިރު] ގެ އަރިހުން [ޖަބީރު] ގެ އަރިހުންނެވެ ބިން ޢަބްދުالله] އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އެހެންކަމުން އަހަރެމެން ތެދުވެ، އޭނާ އަހަރެމެންގެ ސަފުތައް ދެ ސަފަކަށް ބަހާލިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1585
و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ قَالَا حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ ح و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَبِي الْمُهَلَّبِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ إِنَّ أَخًا لَكُمْ قَدْ مَاتَ فَقُومُوا فَصَلُّوا عَلَيْهِ يَعْنِي النَّجَاشِيَ وَفِي رِوَايَةِ زُهَيْرٍ إِنَّ أَخَاكُمْ
އަދި [ޒުހައިރު ބިން ޙަރުބު] އާއި [ޢަލީ ބިން ޙުޖުރު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވީ، [އިސްމާޢީލް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ - އެހެން ގޮތަކުން - އަދި [ޔަޙްޔާ ބިން އައްޔޫބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ، [އިބްނު އުލައިއްޔާ] [އައްޔޫބު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޤިލާބާ] ގެ އަރިހުން [އަބޫ އަލް މުޙައްލަބު] ގެ އަރިހުން [އިމްރާން ބިން ޙުސައިން] ގެ އަރިހުން ވިދާޅުވިއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އަދި ޒުހައިރުގެ ރިވާޔަތުގައި ބަޔާންވެގެންވެއެވެ. 'ހަމަކަށަވަރުން ތިބާގެ ބޭބެ - އިނާ އަޚަކުމް -'.
Hadith
Imam Muslim : 1586
حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ الرَّبِيعِ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ عَنْ الشَّيْبَانِيِّ عَنْ الشَّعْبِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى عَلَى قَبْرٍ بَعْدَ مَا دُفِنَ فَكَبَّرَ عَلَيْهِ أَرْبَعًا قَالَ الشَّيْبَانِيُّ فَقُلْتُ لِلشَّعْبِيِّ مَنْ حَدَّثَكَ بِهَذَا قَالَ الثِّقَةُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ هَذَا لَفْظُ حَدِيثِ حَسَنٍ وَفِي رِوَايَةِ ابْنِ نُمَيْرٍ قَالَ انْتَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى قَبْرٍ رَطْبٍ فَصَلَّى عَلَيْهِ وَصَفُّوا خَلْفَهُ وَكَبَّرَ أَرْبَعًا قُلْتُ لِعَامِرٍ مَنْ حَدَّثَكَ قَالَ الثِّقَةُ مَنْ شَهِدَهُ ابْنُ عَبَّاسٍ و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ ح و حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ الرَّبِيعِ وَأَبُو كَامِلٍ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ ح و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ ح و حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ كُلُّ هَؤُلَاءِ عَنْ الشَّيْبَانِيِّ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ وَلَيْسَ فِي حَدِيثِ أَحَدٍ مِنْهُمْ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَبَّرَ عَلَيْهِ أَرْبَعًا و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَهَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ جَمِيعًا عَنْ وَهْبِ بْنِ جَرِيرٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ ح و حَدَّثَنِي أَبُو غَسَّانَ مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو الرَّازِيُّ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ الضُّرَيْسِ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ طَهْمَانَ عَنْ أَبِي حَصِينٍ كِلَاهُمَا عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي صَلَاتِهِ عَلَى الْقَبْرِ نَحْوَ حَدِيثِ الشَّيْبَانِيِّ لَيْسَ فِي حَدِيثِهِمْ وَكَبَّرَ أَرْبَعًا
ޙަސަން ބިން ރަބީޢު އާއި މުޙައްމަދު ބިން ޢަބްދުالله ބިން ނޫމައިރުވެސް ވިދާޅުވީ، އަބްދުالله ބިން އިދްރީސް އަޝްޝަޢީބާނުން އަޝްޝަޢީބާނުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ މަރުވެފައިވާ މީހާ ވަޅުލުމަށްފަހު ގަބުރެއްގެ މައްޗަށް ދުޢާ ކުރެއްވި ކަމަށެވެ. ހަތަރު ފަހަރު އޭނާގެ މައްޗަށް އެންމެ ބޮޑު ތަކްބީރު ވިދާޅުވި އެވެ. އާޝިބާން ވިދާޅުވި އެވެ؛ އަހަރެން އަޝްފާ ޝަޢުބީ އާއި ސުވާލުކުރީމެވެ، ‘ތިބާއަށް މި ޙަދީޘް ރިވާކުރެއްވީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟ އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވީ، އެއީ އިތުބާރު ކުރެވޭ ބޭފުޅެއް، ޢަބްދުﷲ ބިން ޢައްބާސްއޭ. އަދި މިއީ ޙަސަން ޙަދީޘްގެ ބަސްފުޅެވެ.' އަދި އިބްނު ނޫމައިރުގެ ރިވާޔަތުގައި އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަދިވެސް ތެތްވެފައިވާ ގަބުރަކާ ހަމައަށް ވަޑައިގަތުމުން، އެ ގަބުރުގެ މައްޗަށް ދުޢާ ކުރެއްވުމުން، ދެން އޭނާގެ ފަހަތުގައި ޞަޙާބީން ސަފުހަދައިގެން ތިއްބެވެ. ދެން ހަތަރު ފަހަރު އެންމެ ބޮޑު ތަކްބީރު ވިދާޅުވި އެވެ. އަހަރެން އާމިރު ގާތު އަހާލީމެވެ، 'ކަލޭގެފާނަށް މި ޙަދީޘް ރިވާކުރެއްވީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟ އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވީ އިބްނު ޢައްބާސްގެ އިތުބާރު ކުރެވޭ މީހެއްގެ ކިބައިންނެވެ. އަދި ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި ގޮތުގައި ޙުޝައިމް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި - އެހެން ގޮތަކުން - އަދި ޙަސަން ބިން ރަބީޢު އާއި އަބޫ ކާމިލް ދެބޭފުޅުންވެސް ވިދާޅުވީ، ޢަބްދުލް ވަޙީދު ބިން ޒިޔާދު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި ކަމަށް - އެހެން ގޮތަކުން - އަދި ޢަބްދުލް ވަޙީދު ބިން ޒިޔާދު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި ކަމަށް - އެހެން ގޮތަކުން - އަދި އިޝާޤު ބިން އިބްރާހީމް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވިއެވެ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވާކީޢު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި ގޮތުގައި ސޫފިޔާން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވިކަން - އެހެން ގޮތަކުން - އަދި އުބައިދުالله ބިން މުޢާޛު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި ބައްޕަ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި ވާހަކަ - އެހެން ގޮތަކުން - އަދި މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުޠުއްނާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވިއެވެ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެއްފަދަ ޙަދީޘްތަކެއް އެކުލެވިގެންވެއެވެ. އަދި އެބައިމީހުންގެ ޙަދީޘްތަކުގެ ތެރެއިން އެއިން އެއްވެސް ޙަދީޘެއް ބަޔާންކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ. އެއީ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެކަމުގެ މައްޗަށް ހަތަރު ފަހަރު ތަކްބީރު ކުރެއްވި ކަމެވެ. އަދި [އިޝާޤު ބިން އިބްރާހީމް] އާއި [ހާރޫން ބިން ޢަބްދުالله] އެންމެން [ވަޙްބު ބިން ޖަރީރު] ގެ އަރިހުން [ޝުޢުބާ] އިން [އިސްމާޢީލް ބިން އަބޫ ޚާލިދު] ގެ އަރިހުން -އެހެން ސަފުހާތަކުގައި- އަދި [އަބޫ ޣައްސާން މުޙައްމަދު ބިން ޢަމްރު ޢަރު ރާޒީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޔަޙްޔާ ބިން އަދުލް ދްލޫރައިސް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްރާހިމް ބިން ތަޙްމާން] [އަބޫ ހާޝިން] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވިއެވެ ޝަޢުބީ] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޢައްބާސް] ގެ އަރިހުން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން، ޤަބުރުގައި ޖަނާޒާގެ ނަމާދާ ބެހޭގޮތުން، އަޝްޝައިބާނީގެ ޙަދީޘްގައިވާ ފަދައިން، އެކަމަކު އެމީހުންގެ ޙަދީޘްގައި އެކަން ބަޔާންކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ؛ 'އޭނާ ހަތަރު ފަހަރު ތަކްބީރު ވިދާޅުވި'.
Hadith
Imam Muslim : 1587
و حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَرْعَرَةَ السَّامِيُّ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ حَبِيبِ بْنِ الشَّهِيدِ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى عَلَى قَبْرٍ
އަދި އަޅުގަނޑަށް [އިބްރާހީމް ބިން މުޙައްމަދު ބިން ޢަރުޢަރާ އަސް ސާމީ] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، އެއްފަހަރަކު ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޤަބުރެއްގެ މައްޗަށް ނަމާދު ކުރެއްވި ކަމަށް [ޣުންދަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޝުޢުބާ] [ޙަބީބު ބިން އަޝް ޝާހިދު] ގެ އަރިހުން [ތަބިތު] ގެ އަރިހުން [އަނަސް] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1588
و حَدَّثَنِي أَبُو الرَّبِيعِ الزَّهْرَانِيُّ وَأَبُو كَامِلٍ فُضَيْلُ بْنُ حُسَيْنٍ الْجَحْدَرِيُّ وَاللَّفْظُ لِأَبِي كَامِلٍ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادٌ وَهُوَ ابْنُ زَيْدٍ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ أَبِي رَافِعٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ امْرَأَةً سَوْدَاءَ كَانَتْ تَقُمُّ الْمَسْجِدَ أَوْ شَابًّا فَفَقَدَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلَ عَنْهَا أَوْ عَنْهُ فَقَالُوا مَاتَ قَالَ أَفَلَا كُنْتُمْ آذَنْتُمُونِي قَالَ فَكَأَنَّهُمْ صَغَّرُوا أَمْرَهَا أَوْ أَمْرَهُ فَقَالَ دُلُّونِي عَلَى قَبْرِهِ فَدَلُّوهُ فَصَلَّى عَلَيْهَا ثُمَّ قَالَ إِنَّ هَذِهِ الْقُبُورَ مَمْلُوءَةٌ ظُلْمَةً عَلَى أَهْلِهَا وَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يُنَوِّرُهَا لَهُمْ بِصَلَاتِي عَلَيْهِمْ
އަދި [އަބޫ ރަބީޢު އަޒް ޒަޙްރާނީ] އާއި [އަބޫ ކާމިލް ފުދުލައިލް ބިން ހުސައިން އަލްޖަހުދާރީ] - އަދި އެ ބަސްފުޅަކީ އަބޫ ކާމިލްގެ - ދެމީހުންވެސް ވިދާޅުވީ، [ޙައްމާދު، މާނައަކީ، ޒައިދުގެ ދަރިކަލުން] [އަބޫ ރާފީޢު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން [ޓްސާބިތު އަލް ބުނާނީ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި، ކަޅު އަންހެނަކު ނުވަތަ ޒުވާނަކު ކުނިކަހާ އުޅުނެވެ މިސްކިތް. އެއްފަހަރަކު الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެކަމަނާގެ ކިބައިން މިސްވެވަޑައިގަތުމުން އެކަމަނާއާއި ބެހޭގޮތުން ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. ޞަޙާބީން ބުނީ، އެކަމަނާ މަރުވެއްޖެއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'އަހަރެންނަށް ނުބުނީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟' ހީވަނީ އެމީހުން އޭނަގެ މަރުގެ މައްސަލަ ލުއިކޮށް ނަގާފައިވާހެންނެވެ. އޭނާ ބުންޏެވެ: 'އެކަމަނާގެ ގަބުރު ހުރިތަން އަހަންނަށް ދައްކާށެވެ.' އެހެންކަމުން ޞަޙާބީން އެކަމަނާގެ ގަބުރު ދައްކަވައި، އެންމެ ފަހުން އެކަމަނާގެ މައްޗަށް ދުޢާ ކުރެއްވިއެވެ. އެއަށްފަހު އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން އެއުރެންނަށްޓަކައި އަހަރެން ކުރި ދުޢާގެ ސަބަބުން الله އެއުރެންނަށް އަލިކަން ދެއްވާނެތެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 1589
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالُوا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ وَقَالَ أَبُو بَكْرٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى قَالَ كَانَ زَيْدٌ يُكَبِّرُ عَلَى جَنَائِزِنَا أَرْبَعًا وَإِنَّهُ كَبَّرَ عَلَى جَنَازَةٍ خَمْسًا فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُكَبِّرُهَا
[އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަދި [މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުއްޞްނާ] އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ބަޝްޔާރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [މުޙައްމަދު ބިން ޖަޢުފަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [ޝުޢޫބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި - [އަބޫބަކުރު] ވިދާޅުވި - [ޝުޢޫބާ] އިން [ޢަމްރު ބިން މުއްރަޙް] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން އަބޫ ލައިލާ] ގެ އަރިހުން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ [ޒައިދު] ކުރިން ހަތަރު ފަހަރު ތަކްބީރު ކިޔަމުން ދިޔައީ - އަހަރެމެންގެ ޖަނާޒާއަށް ދުޢާކޮށްގެން. އެކަމަކު އެއްފަހަރަކު ފަސްފަހަރު ތަކްބީރު ބުނުމުން އަހަރެން ސުވާލުކުރީމެވެ. އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1590
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَعَمْرٌو النَّاقِدُ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَابْنُ نُمَيْرٍ قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا رَأَيْتُمْ الْجَنَازَةَ فَقُومُوا لَهَا حَتَّى تُخَلِّفَكُمْ أَوْ تُوضَعَ و حَدَّثَنَاه قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ ح و حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ جَمِيعًا عَنْ ابْنِ شِهَابٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَفِي حَدِيثِ يُونُسَ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ رُمْحٍ أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا رَأَى أَحَدُكُمْ الْجَنَازَةَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ مَاشِيًا مَعَهَا فَلْيَقُمْ حَتَّى تُخَلِّفَهُ أَوْ تُوضَعَ مِنْ قَبْلِ أَنْ تُخَلِّفَهُ و حَدَّثَنِي أَبُو كَامِلٍ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ ح و حَدَّثَنِي يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ جَمِيعًا عَنْ أَيُّوبَ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ ابْنِ عَوْنٍ ح و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ كُلُّهُمْ عَنْ نَافِعٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَ حَدِيثِ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ غَيْرَ أَنَّ حَدِيثَ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا رَأَى أَحَدُكُمْ الْجَنَازَةَ فَلْيَقُمْ حِينَ يَرَاهَا حَتَّى تُخَلِّفَهُ إِذَا كَانَ غَيْرَ مُتَّبِعِهَا
އެއީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަދި [ޢަމްރު އަން ނާޤިދު] އަދި [ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބް] އަދި [އިބްނު ނޫމައިރު] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި، އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުފްޔާން] އަށް [އަޒް ޒުހުރީ] ގެ އަރިހުން [ސަލީމް] ގެ އަރިހުން [އޭނާގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން [އާމިރު ބިން ރަބިޢާ] ގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވެއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޤުޠައިބާ ބިން ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ލައިތު] ކިޔައިދިން - އެހެން ގޮތަކުން - އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޙައްމަދު ބިން ރުމްޙް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ލައިތް] ކިޔައިދިނީ - އެހެން ގޮތަކުން - އަދި އަޅުގަނޑަށް [ޙަރުމަލާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު ވަޙްބު] އަޅުގަނޑަށް [ޔޫނުސް] ކިޔައިދިން ހުރިހާ ކަމެއް [އިބްނު ޝިހާބުން] މި އިސްނާދާއެކު، އަދި އެ... ޔޫނުސްގެ ޙަދީޘްފުޅުގައި، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވާ އަޑު އިވިވަޑައިގަތެވެ: އަދި [ޤުޠައިބާ ބިން ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ލައިތު] -އަނެއް ސަފުހާއެއްގައި- އަދި [އިބްނު ރުމްޙް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ލައިތު] [ނަފީޢު] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން [އާމިރު ބިން ރަބިޢާ] ގެ އަރިހުން ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވިއެވެ. 'ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން މީހަކަށް އެ ބިޔަރެއް ހިނގާފައި ނުދާއިރު ފެނިއްޖެނަމަ، އެ ބިޔަރު ފާއިތުވާންދެން ކޮޅަށް ހުންނަންވާނެ، ނުވަތަ އޭނާގެ ލޮލުގެ ކައިރިން ފާއިތުވުމުގެ ކުރިން އެ ބިޔަރު ބަހައްޓަންވާނެއެވެ.' އަދި [އަބޫ ކާމިލް] އަހަންނަށް ކިޔައިދިނީ، [ޙައްމާދު] އަހަރެމެންނަށް ކިޔައިދިނީ - އެހެން ގޮތަކުން - އަދި [ޔަޢުޤޫބު ބިން އިބްރާހީމް] އަހަރެންނަށް ކިޔައިދިނީ، [އިސްމާޢީލް] އަހަރެމެން އެންމެންނަށް [އައްޔޫބު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދިނީ - އެހެން ގޮތަކުން - އަދި [އިބްނުލް މުޘައްނާ] އަހަރެމެންނަށް ކިޔައިދިނީ، [ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު] އަހަރެމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [އުބައިދުالله] އިން - އެހެން ގޮތަކުން - [އިބްނުލް މުޘައްނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު އަބީ އަދީ] [އިބްނު ޢާން] ގެ އަރިހުން އެކަން ކިޔައިދެއްވި - އެހެން ގޮތަކުން - އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ރާފީޢު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި، [ޢަބްދުއްރަޒާޤު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [އިބްނު ޖުރައިޖް] އަޅުގަނޑުމެން އެންމެންނަށް [ނަފީޢު] އިން މި ޗޭން އޮފް ޓްރާންސްމިޝަން އާއި އެކު ކިޔައިދިނެވެ. ނަމަވެސް އިބްނު ޖުރައިޖުގެ ޙަދީޘްފުޅުގައި؛ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1591
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا اتَّبَعْتُمْ جَنَازَةً فَلَا تَجْلِسُوا حَتَّى تُوضَعَ
އަޅުގަނޑުމެން [ޢުޘްމާން ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ޖަރީރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުހައިލް ބިން އަބޫ ޞާލިޙް] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅު] [އަބޫ ސަޢީދު] ގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1592
و حَدَّثَنِي سُرَيْجُ بْنُ يُونُسَ وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ قَالَا حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ وَهُوَ ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ هِشَامٍ الدَّسْتَوَائِيِّ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا رَأَيْتُمْ الْجَنَازَةَ فَقُومُوا فَمَنْ تَبِعَهَا فَلَا يَجْلِسْ حَتَّى تُوضَعَ
އަދި [ސޫރައިޖު ބިން ޔޫނުސް] އާއި [ޢަލީ ބިން ޙަޖުރު] އެދެބޭފުޅުންވެސް ވިދާޅުވީ، [އިސްމާޢީލް، އޭނާގެ ދަރިކަލުން އުލައިއްޔާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ހިޝާމް އައް ދަސްތާވާޢީ] އިން ކިޔައިދެއްވީ - އެހެން ސަފުހާއެއްގައި - އަދި [މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުޘައްނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ - އެ ބަސްފުޅުވެސް އޭނާގެ ކިބައިން އައިސްފައިވާ ކަމަށް - [މުޢާޛު ބިން ހިޝާމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަޅުގަނޑުގެ ބައްޕަ] [ޔަޙްޔާ ބިން އަބޫ ކަޘީރު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދިނީ، [އަބޫ ސަލާމާ ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން] [އަބޫ ސަޢީދުލް ޚުދުރީ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވާފައިވާ ގޮތުގައި الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އަދި އެއަށް ތަބާވާ މީހާ، އެ އެއްޗެއް ބަހައްޓަންދެން އިށީނދެގެން ނުވާނެއެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 1593
و حَدَّثَنِي سُرَيْجُ بْنُ يُونُسَ وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ قَالَا حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ وَهُوَ ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ هِشَامٍ الدَّسْتَوَائِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ مِقْسَمٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ مَرَّتْ جَنَازَةٌ فَقَامَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقُمْنَا مَعَهُ فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهَا يَهُودِيَّةٌ فَقَالَ إِنَّ الْمَوْتَ فَزَعٌ فَإِذَا رَأَيْتُمْ الْجَنَازَةَ فَقُومُوا
އަދި [ސޫރައިޖު ބިން ޔޫނުސް] އާއި [ޢަލީ ބިން ޙުޖުރު] ދެމީހުންވެސް އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި، [އުލައިއްޔާގެ ދަރިކަލުން އިސްމާޢީލް] [ޙިޝާމް އައް ދަސްތާވާއީ] އިން [ޔަޙްޔާ ބިން އަބޫ ކާތިރު] ގެ އަރިހުން [އުބައިދުالله ބިން މިޤްސާމް] ގެ އަރިހުން [ޖާބިރު ބިން ޢަބްދުالله] ގެ އަރިހުން ވިދާޅުވީ: އެއްފަހަރަކު އަޅުގަނޑުމެންގެ ކުރިމަތީގައި ޖަނާޒާގެ ޖަލްސާއެއް ފާއިތުވެގެން ދިޔައީ، ދެން الله ގެ ރަސޫލާއެވެ (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) ތެދުވެ އަހަރެމެންވެސް ތެދުވީމެވެ. ދެން އަޅުގަނޑުމެން ބުނީމެވެ، 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، ހަމަކަށަވަރުން ޖަނާޒާގެ ޖަލްސާއަކީ ޔަހޫދީ އަންހެނެކެވެ'. އޭނާ ވިދާޅުވީ: 'ހަމަކަށަވަރުން މަރަކީ ފަޒާ' -ބިރުވެރި-، އެހެންކަމުން ޖަނާޒާގެ ޖަލްސާ ފެނުމުން ދެން ތެދުވާށެވެ'.
Hadith
Imam Muslim : 1594
و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرًا يَقُولُا قَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِجَنَازَةٍ مَرَّتْ بِهِ حَتَّى تَوَارَتْ
އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ރާފީޢު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި، [ޢަބްދުއްރަޒާޤު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [އިބްނު ޖުރައިޖް] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި، [އަބޫ ޒުބައިރު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވީ، [ޖާބިރު] ވިދާޅުވާ އަޑު އިވުނު ވާހަކައެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1595
و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَيْضًا أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرًا يَقُولُا قَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابُهُ لِجَنَازَةِ يَهُودِيٍّ حَتَّى تَوَارَتْ
އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ރާފީޢު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި [ޢަބްދުއްރަޒާޤު] [އިބްނު ޖުރައިޖް] އިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވެ، އޭނާ އަޅުގަނޑަށް [އަބޫ ޒުބައިރު] ގާތު ވިދާޅުވީ [ޖާބިރު] ވިދާޅުވާ އަޑު އިވިފައިވާ ވާހަކައެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1596
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ عَنْ شُعْبَةَ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ ابْنِ أَبِي لَيْلَى أَنَّ قَيْسَ بْنَ سَعْدٍ وَسَهْلَ بْنَ حُنَيْفٍ كَانَا بِالْقَادِسِيَّةِ فَمَرَّتْ بِهِمَا جَنَازَةٌ فَقَامَا فَقِيلَ لَهُمَا إِنَّهَا مِنْ أَهْلِ الْأَرْضِ فَقَالَا إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّتْ بِهِ جَنَازَةٌ فَقَامَ فَقِيلَ إِنَّهُ يَهُودِيٌّ فَقَالَ أَلَيْسَتْ نَفْسًا و حَدَّثَنِيهِ الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ شَيْبَانَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَفِيهِ فَقَالَا كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَرَّتْ عَلَيْنَا جَنَازَةٌ
[އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [ގުންދަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޝުޢޫބާއިން] ކިޔައިދެއްވި - އެހެން ސަފުހާއެއްގައި - އަދި [މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުޘައްނާ] އާއި [މުޙައްމަދު ބިން ބަޝްޔާރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [މުޙައްމަދު ބިން ޖަޢުފަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޝުޢޫބާޙް] [އަމްރު ބިން މުރާޙް] އިން [އިބްނު އަބޫ ލައިލާ] ގެ އަރިހުން [ޤައިޞް ބިން ޞަޢްދު] އަދި... [ޞަޙްލު ބިން ޙުނައިފް] ވިދާޅުވީ ޤާދިސިއްޔާގައި ތިއްބަވައިގެން ކުއްލިއަކަށް ކަށުނަމާދުގެ ޖަލްސާއެއް އެމީހުންގެ ކުރިމައްޗަށް ފާއިތުވެގެން ގޮސް ދެމީހުންވެސް ތެދުވީ ކަމަށެވެ. ދެން އެމީހުންނަށް ބުނީ، 'އެ ޖަނާޒާގެ ޖަލްސާއަކީ މިގައުމުގެ ރައްޔިތުންގެ ފަރާތުން' ކަމަށެވެ. އެދެމީހުންވެސް ޖަވާބު ދިނީ، 'الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެއްފަހަރަކު ތެދުވެވަޑައިގަތީ އޭނާގެ ކުރިމަތީގައި ޖަނާޒާގެ ޖަލްސާއެއް ފާއިތުވެގެން ދިޔައިރު، އެ ޖަނާޒާގެ ޖަލްސާއަކީ ޔަހޫދީއެއް' ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ: 'ޔަހޫދީއަކަށް ވެސް ނޭވާއެއް ނުލިބޭ ހެއްޔެވެ؟' އަދި [އަލްޤާސިމް ބިން ޒަކަރިއްޔާ] އަހަންނަށް ރިވާކުރެއްވިއެވެ. [އުބައިދުالله ބިން މޫސާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވީ [ޝައިބާން] ގެ އަރިހުން [އަލްއަޢްމާޝް] ގެ އަރިހުން [އަމްރޫ ބިން މުއްރާ] ގެ އަރިހުން މި ފަތުރާ ސިލްސިލާއާއެކު، އަދި އޭގައި؛ އެހެންކަމުން ދެމީހުންވެސް ޖަވާބު ދިނީ އަހަރެމެން ތިބީ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެކުގައެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1597
و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحِ بْنِ الْمُهَاجِرِ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ وَاقِدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ أَنَّهُ قَالَ رَآنِي نَافِعُ بْنُ جُبَيْرٍ وَنَحْنُ فِي جَنَازَةٍ قَائِمًا وَقَدْ جَلَسَ يَنْتَظِرُ أَنْ تُوضَعَ الْجَنَازَةُ فَقَالَ لِي مَا يُقِيمُكَ فَقُلْتُ أَنْتَظِرُ أَنْ تُوضَعَ الْجَنَازَةُ لِمَا يُحَدِّثُ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ فَقَالَ نَافِعٌ فَإِنَّ مَسْعُودَ بْنَ الْحَكَمِ حَدَّثَنِي عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ أَنَّهُ قَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ قَعَدَ
[ޤުޠައިބާ ބިން ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ލައިތު] އަށް - އެހެން ގޮތަކުން - އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ރުމްޙް އަލް މުޢާޖިރު] - އަދި އެ ބަސްފުޅުތައް ވެސް އޭނާގެ ކިބައިން - [ލައިތު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު] ގެ އަރިހުން [ވާޤިދު ބިން އަމްރޫ ބިން ސަޢުދު ބިން މުޢާޘް] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވީ އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ ނާފިޢީ ބިން ޖުބައިރަށް އަހަރެން އަދިވެސް ކޮޅަށް ހުރިތަން ފެނުނީ އަހަރެމެން ޖަނާޒާގެ ހިތާމައިގައި ތިއްބާއެވެ. ޖަނާޒާ ބާއްވާނެ އިރަކަށް އިންތިޒާރު ކުރަމުން ފުރަތަމަ އިށީނދެގެން އިން އިރުއެވެ. އެހެންކަމުން އޭނާ އަހަރެންނާ ސުވާލުކުރީ، 'ކަލޭ ކޮޅަށް ހުންނަން ޖެހުނީ ކޮން ސަބަބަކާ ހުރެ ހެއްޔެވެ؟' އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީމެވެ، 'އަހަރެން އިންތިޒާރު ކުރަމުން ދިޔައީ [އަބޫ ސަޢީދު އަލް ޚުދުރީ] ރިވާކުރައްވާފައިވާ ގޮތަށް ޖަނާޒާ ބާއްވާނެ ދުވަހަކަށެވެ. ފަހެ [ނަފީޢު] ވިދާޅުވިއެވެ؛ ހަމަކަށަވަރުން [އިބްނު މަސްޢޫދު ބިން އަލްޙަކަމް] [ޢަލީ ބިން އަބޫ ޠާލިބު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް ވިދާޅުވެފައިވަނީ އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ކޮޅަށް ހުއްޓެވެ - ޖަނާޒާ އޭނާގެ ކުރިމަތީގައި ފާއިތުވެގެން ދިޔައިރު - ދެން އޭނާ އިށީނދެވަޑައިގެންނެވިއެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 1598
و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ جَمِيعًا عَنْ الثَّقَفِيِّ قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ قَالَ سَمِعْتُ يَحْيَى بْنَ سَعِيدٍ قَالَ أَخْبَرَنِي وَاقِدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ الْأَنْصَارِيُّ أَنَّ نَافِعَ بْنَ جُبَيْرٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ مَسْعُودَ بْنَ الْحَكَمِ الْأَنْصَارِيَّ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ سَمِعَ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ يَقُولُا فِي شَأْنِ الْجَنَائِزِ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَامَ ثُمَّ قَعَدَ وَإِنَّمَا حَدَّثَ بِذَلِكَ لِأَنَّ نَافِعَ بْنَ جُبَيْرٍ رَأَى وَاقِدَ بْنَ عَمْرٍو قَامَ حَتَّى وُضِعَتْ الْجَنَازَةُ و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي زَائِدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ
އަދި [މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުޘްޞްނާ] އާއި [އިޝާޤު ބިން އިބްރާހީމް] އަދި [އިބްނު އަބޫ ޢުމަރު] އެންމެންވެސް އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނީ [ޢަތުސް ތަޤާފީ] އިން - [އިބްނުލް މުޘައްނާ] ވިދާޅުވިއެވެ - [ޢަބްދުލް ވަޙާބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ ޖުބައިރު] އޭނާއަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި [މަޞްޢޫދު ބިން އަލްޙަކަމް އަލް އަންސާރީ] ޖަނާޒާއާ ބެހޭގޮތުން [ޢަލީ ބިން އަބޫ ޠާލިބް] ވިދާޅުވާ އަޑު އިވިފައިވާ ވާހަކަ: ‘ހަމަކަށަވަރުން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ތެދުވެވަޑައިގެން ދެން އިށީނދެވަޑައިގެންނެވި’ ކަމަށް ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. އެކަލޭގެފާނު މިހެން ވިދާޅުވީ ނާފިޢް ބިން ޖުބައިރަށް ވަޤީދު ބިން ޢަމްރު ޖަނާޒާ ނިމެންދެން ކޮޅަށް ހުންނަތަން ފެނިވަޑައިގަތުމުންނެވެ. އަދި [އަބޫ ކުރުއިބް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [އިބްނު އަބޫ ޒައިދާ] [ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު] ގެ އަރިހުން މި އިސްނަދާއެކު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ވާހަކައެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1599
و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ قَالَ سَمِعْتُ مَسْعُودَ بْنَ الْحَكَمِ يُحَدِّثُ عَنْ عَلِيٍّ قَالَ رَأَيْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَامَ فَقُمْنَا وَقَعَدَ فَقَعَدْنَا يَعْنِي فِي الْجَنَازَةِ و حَدَّثَنَاه مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ قَالَا حَدَّثَنَا يَحْيَى وَهُوَ الْقَطَّانُ عَنْ شُعْبَةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ
އަދި [ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބް] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވީ، [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން މަޙްދީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ، [ޝުޢޫބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ [މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުންކަދިރު] ގެ އަރިހުން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އެއްފަހަރަކު الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ކޮޅަށް ހުންނަތަން ފެނިގެން އަޅުގަނޑުމެން ކޮޅަށް ތިއްބެވެ. ދެން އޭނާ އިށީނުމުން އަހަރެމެން އަނެއްކާވެސް އިށީނީމެވެ. އެއީ -އެމީހުން ތިބީ- -އެމީހުންގެ ކުރިމަތީގައި- ޖަނާޒާގެ ޖަލްސާ ފާއިތުވެގެން ދިޔައީމައެވެ. އަދި [މުޙައްމަދު ބިން އަބޫބަކުރު އަލް މުޤައްދާމީ] އާއި [އުބައިދުالله ބިން ސަޢީދު] ދެމީހުންވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ، [ޔަޙްޔާ އަލްޤަޘްޠާން] [ޝުޢުބާއިން] މި އިސްނަދާއެކު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1600
و حَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الْأَيْلِيُّ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ حَبِيبِ بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ سَمِعَهُ يَقُولُ سَمِعْتُ عَوْفَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُا صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى جَنَازَةٍ فَحَفِظْتُ مِنْ دُعَائِهِ وَهُوَ يَقُولُ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَهُ وَارْحَمْهُ وَعَافِهِ وَاعْفُ عَنْهُ وَأَكْرِمْ نُزُلَهُ وَوَسِّعْ مُدْخَلَهُ وَاغْسِلْهُ بِالْمَاءِ وَالثَّلْجِ وَالْبَرَدِ وَنَقِّهِ مِنْ الْخَطَايَا كَمَا نَقَّيْتَ الثَّوْبَ الْأَبْيَضَ مِنْ الدَّنَسِ وَأَبْدِلْهُ دَارًا خَيْرًا مِنْ دَارِهِ وَأَهْلًا خَيْرًا مِنْ أَهْلِهِ وَزَوْجًا خَيْرًا مِنْ زَوْجِهِ وَأَدْخِلْهُ الْجَنَّةَ وَأَعِذْهُ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ أَوْ مِنْ عَذَابِ النَّارِ قَالَ حَتَّى تَمَنَّيْتُ أَنْ أَكُونَ أَنَا ذَلِكَ الْمَيِّتَ قَالَ و حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ جُبَيْرٍ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَوْفِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِنَحْوِ هَذَا الْحَدِيثِ أَيْضًا و حَدَّثَنَاه إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ بِالْإِسْنَادَيْنِ جَمِيعًا نَحْوَ حَدِيثِ ابْنِ وَهْبٍ
އަޅުގަނޑަށް [ޙާރޫން ބިން ސަޢީދު އަލް އައިލީ] ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [އިބްނު ވަޙްބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި [މުޢާވިޔަތު ބިން ޞާލިޙް] [ޙަބީބު ބިން ޢުބައިދު] ގެ އަރިހުން [ޖުބައިރު ބިން ނޫފައިރު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ، އޭނާ ވިދާޅުވި އަޑު އިވިގެން، [އައުފް ބިން މާލިކް] ބުނި އަޑު އިވިއްޖެއެވެ؛ އެއްފަހަރަކު الله ގެ ރަސޫލާ އެކަލޭގެފާނަށް ބަރަކާތް ލައްވައި ޞުލްޙަ ދެއްވައި، މަރުވެފައިވާ މީހުންގެ މައްޗަށް ދުޢާ ކުރައްވައި، އަޅުގަނޑު ހިތުދަސްކޮށްލީ އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވި ދުޢާއެވެ މިނަލް ޚަތަޔާ ކަމާ ނަޤްޤައިތަޓްސް ޓްސައުބަލް އަބްޔާދުލާ މިނާދު ދަނާސީ ވާ އަބްދީލްހޫ ދަރަން ޚައިރާން މިން ދަރީހީ ވާ އަހްލާން ޚައިރާން މިން އަހްލިހީ ވާ ޒައުޖަން ޚައިރާން މިން ޒައުޖީހި ވާ އަދުޚިލްހުލް ޖަންނަތާ ވާ އަޢިދުޒޫ މިން ޢަދްޒާބިލް ޤަބްރީ އައު މައިން ޢަދްޒާބިން ނާރ - އޭ ކަލާނގެ، އޭނާގެ ފާފަތައް ފުއްސަވައި، ރަޙްމަތްކޮށް، ރައްކާތެރިކޮށް، މާފުކޮށް، އެނބުރި އަންނަ ތަނަށް ޝަރަފުވެރިކަން ދެއްވައި، އޭނާގެ ގަބުރު ހުސްކޮށް، ފެނާއި ސްނޯ އަދި ފިނި ފެނުން ސާފުކޮށްލާށެވެ. ހުރިހާ ފާފަތަކުން އޭނާ ޠާހިރުކޮށް، ހުދު ހެދުންތައް ނަޖިހުން ޠާހިރުކޮށް، އޭނާގެ ގެ - ދުނިޔޭގައި - ރަނގަޅު ގެއެއް - އާޚިރަތުގައި - ބަދަލުކޮށް، އޭނާގެ އާއިލާގެ ބަދަލުގައި - ދުނިޔޭގައި - ރަނގަޅު އާއިލާއެއް، އަދި ދުނިޔޭގައި އޭނާގެ އަނބިމީހާގެ ބަދަލުގައި ރަނގަޅު އާއިލާއެއް ބަދަލުކުރައްވާށެވެ. ކަލޭގެފާނުގެ ސުވަރުގެއަށް ވަދެވަޑައިގެން ޤަބުރުގެ އަޒާބުން ނުވަތަ ނަރަކައިގެ އަލިފާނުގެ އަދަބުން ރައްކާތެރިކުރައްވާށެވެ-'. އަހަރެން ހުވަފެނުގައި ދެކޭހާ ހިނދަކު އަހަރެން އެކަނި މަރުވެއްޖެއެވެ. އަދި [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ޖުބައިރު] ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ޖުބައިރު] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅުގެ އަރިހުން] މި ފަދަ ޙަދީޘަކާއެކު އަޅުގަނޑަށް ރިވާކުރައްވާފައިވެއެވެ. އަދި [އިޝާޤް ބިން އިބްރާހީމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވާ [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން މަޙްދީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޢާވިޔަތު ބިން ޞާލިޙް] މިދެއިސްނާޑުން ރިވާކުރައްވާފައިވާ ފަދައިން، އިބްނު ވަޙްބުގެ ޙަދީޘްފުޅުގައިވެސް ވާގޮތެވެ.
