Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith
Hadith
Imam Muslim : 1501
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مِهْرَانَ الرَّازِيُّ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ الْأَوْزَاعِيُّ أَبُو عَمْرٍو وَغَيْرُهُ سَمِعْتُ ابْنَ شِهَابٍ الزُّهْرِيَّ يُخْبِرُ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ الشَّمْسَ خَسَفَتْ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَبَعَثَ مُنَادِيًا الصَّلَاةُ جَامِعَةٌ فَاجْتَمَعُوا وَتَقَدَّمَ فَكَبَّرَ وَصَلَّى أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ فِي رَكْعَتَيْنِ وَأَرْبَعَ سَجَدَاتٍ
[މުޙައްމަދު ބިން މިޙްރާން ޢަރު ރާޒީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [އަލް ވަލީދު ބިން މުސްލިމް] ވިދާޅުވީ، [އަލް އައުޒާޢީ އަބޫ އަމްރޫ] ވިދާޅުވި އަދި އެހެން ބޭފުޅުން، އަޅުގަނޑަށް [އިބްނު ޝިހާބު އަޒް ޒުހުރީ] [އުރުވާ] ގެ އަރިހުން [އައިޝަތު] ގެ އަރިހުން އަޑުއެހީ ކަމަށް؛ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޒަމާނުގައި އިރުކޭތައެއް ހިފެހެއްޓިއެވެ. އެހެންކަމުން އެކަލޭގެފާނު މީހަކު ފޮނުއްވީ، 'އާޝް ޝަލަތު އު ޖާމިއާ - ޖަމާޢަތުގައި ނަމާދު ކުރަމާ -' މިހެން ގޮވާލުމަށެވެ. އޭނާ ކުރިއަށް ވަޑައިގެން - ނަމާދު އިސްކޮށް ހުންނެވި - ދެން ތަކްބީރު ވިދާޅުވެ ހަތަރު ރަކުޢަތް ނަމާދު ކުރެއްވިއެވެ. ކޮންމެ ރަކްޢަތެއްގައި ހަތަރު ސަޖިދައެއް އޮތެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1502
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مِهْرَانَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ نَمِرٍ أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ شِهَابٍ يُخْبِرُ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَهَرَ فِي صَلَاةِ الْخُسُوفِ بِقِرَاءَتِهِ فَصَلَّى أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ فِي رَكْعَتَيْنِ وَأَرْبَعَ سَجَدَاتٍ
[މުޙައްމަދު ބިން މިޙްރާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި [އަލް ވަލީދު ބިން މުސްލިމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ނަމްރު] ރިވާކުރެއްވި ގޮތުގައި، ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޚުސޫފް ނަމާދުގައި - ހަނދުކޭތަގައި - އަޑު އުފުއްލަވާ ކަމަށް [ޢިބްނު ޝިހާބު] [ޢުރުވާ] ގެ އަރިހުން [އައިޝަތު] ގެ އަރިހުން ރިޕޯޓް އަޑުއައްސަވައި، ނަމާދު ކުރެއްވިއެވެ ރުކޫޢުކުރުމާއި ހަތަރު ސަޖިދައެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1503
قَالَ الزُّهْرِيُّ وَأَخْبَرَنِي كَثِيرُ بْنُ عَبَّاسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ صَلَّى أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ فِي رَكْعَتَيْنِ وَأَرْبَعَ سَجَدَاتٍ و حَدَّثَنَا حَاجِبُ بْنُ الْوَلِيدِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْوَلِيدِ الزُّبَيْدِيُّ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ كَانَ كَثِيرُ بْنُ عَبَّاسٍ يُحَدِّثُ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ كَانَ يُحَدِّثُ عَنْ صَلَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ كَسَفَتْ الشَّمْسُ بِمِثْلِ مَا حَدَّثَ عُرْوَةُ عَنْ عَائِشَةَ
[މުޙައްމަދު ބިން މިޙްރާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [އަލް ވަލީދު ބިން މުސްލިމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ނަމީރު] [އަޒް ޒުހުރީ] ވިދާޅުވާ އަޑު އިވިވަޑައިގެންނެވި، އަދި [ކަޘީރު ބިން ޢައްބާސް] ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން [އިބްނު ޢައްބާސް] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް ވިދާޅުވީ، ނަމާދުގައި -ޚުސޫފް- ދެ ރަކުޢަތުގައި ހަތަރު ރުކޫޢު އަދި ހަތަރު ސަޖިދަ ކުރައްވާނެ ކަމަށެވެ. އަދި [ޙަޖީބު ބިން އަލް ވަލީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [މުޙައްމަދު ބިން ޙަރްބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޙައްމަދު ބިން އަލް ވަލީދު އަޒް ޒުބައިދީ] [އަޒް ޒުހުރީ] ގެ އަރިހުން ވިދާޅުވީ، [ކަތީރު ބިން ޢައްބާސް] ކިޔައިދިން ގޮތުގައި [އިބްނު ޢައްބާސް] ކިޔައިދިނީ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ނަމާދުގެ ވާހަކައެވެ ޢާއިޝާގެ ކިބައިން އުރުވާ ރިވާކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1504
و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ سَمِعْتُ عَطَاءً يَقُولُ سَمِعْتُ عُبَيْدَ بْنَ عُمَيْرٍ يَقُولُ حَدَّثَنِي مَنْ أُصَدِّقُ حَسِبْتُهُ يُرِيدُ عَائِشَةَ أَنَّ الشَّمْسَ انْكَسَفَتْ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَامَ قِيَامًا شَدِيدًا يَقُومُ قَائِمًا ثُمَّ يَرْكَعُ ثُمَّ يَقُومُ ثُمَّ يَرْكَعُ ثُمَّ يَقُومُ ثُمَّ يَرْكَعُ رَكْعَتَيْنِ فِي ثَلَاثِ رَكَعَاتٍ وَأَرْبَعِ سَجَدَاتٍ فَانْصَرَفَ وَقَدْ تَجَلَّتْ الشَّمْسُ وَكَانَ إِذَا رَكَعَ قَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ ثُمَّ يَرْكَعُ وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ فَقَامَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لَا يَكْسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلَا لِحَيَاتِهِ وَلَكِنَّهُمَا مِنْ آيَاتِ اللَّهِ يُخَوِّفُ اللَّهُ بِهِمَا عِبَادَهُ فَإِذَا رَأَيْتُمْ كُسُوفًا فَاذْكُرُوا اللَّهَ حَتَّى يَنْجَلِيَا
[އިޝާޤު ބިން އިބްރާހީމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [މުޙައްމަދު ބިން ބަކުރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [އިބްނު ޖުރައިޖް] އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވީ، އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވުނީ [އަތަ`] ބުނި އަޑު، އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވިއްޖެ [އުބައިދު ބިން އުމައިރު] ބުނި ވާހަކަ، އަޅުގަނޑު ގަބޫލުކުރާ މީހަކު [އައިޝާ] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނީ؛ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޒަމާނުގައި އިރުކޭތައެއް ހިފެހެއްޓިއެވެ. އެހެންކަމުން އޭނާ -ނަމާދު- ގިނައިރު ކޮޅަށް ހުރެ، ދެން ބޯޖަހާ، ދެން ތެދުވިއެވެ. ދެން އަނެއްކާވެސް ރުކޫޢު ކުރެއްވުމަށްފަހު، ތެދުވެވަޑައިގެން ތިން ރުކޫޢާއި ހަތަރު ސަޖިދައިން ދެރަކުޢަތް ނަމާދު ކުރެއްވިއެވެ. އެއަށްފަހު އޭނާ އެތަނުން ނިކުމެގެން ދިޔައީ، އަނެއްކާ އިރު އަރާފައެވެ. ރުކޫޢު ކުރަން އުޅެނިކޮށް ބުނަނީ: اللَّه أكبر، ދެން ބޯލަނބާނީއެވެ. އަދި ރުކޫޢުކުރުމުން ތެދުވެވަޑައިގަތުމުން ވިދާޅުވަނީ: 'ސަމީޢައްالله ލީމާން ޙަމީދާ - الله އަކީ އެކަލާނގެ އަޅާގެ ޙަމްދު އަޑުއަހާ ރަސްކަލާނގެ-' އެވެ. އެއަށްފަހު ތެދުވެ، މާތްރަސްކަލާނގެއަށް ޙަމްދުކޮށް، އެކަލާނގެއަށް ފަޚުރުވެރިވެވަޑައިގަތުމުން، ދެން ވިދާޅުވީ: 'ހަމަކަށަވަރުން އިރުއާއި ހަނދު ކޭތަ ހިފުމަކީ މީހަކު މަރުވުމުންނާއި އުފަންވުމުން ވެސް ދިމާވާ ކަމެއް ނޫނެވެ. ދެމީހުންނާއެކު ވެސް މާތްރަސްކަލާނގެ ބޭނުންފުޅުވަނީ އެކަލާނގެ އަޅުން ބިރުގަންނަވަން ކަމުން ކޭތައެއް ފެނިއްޖެނަމަ އަލުން ވިދާލާންދެން މާތްރަސްކަލާނގެ ހަނދާން ކުރައްވާ - ދުޢާ -'.
Hadith
Imam Muslim : 1505
و حَدَّثَنِي أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا مُعَاذٌ وَهُوَ ابْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى سِتَّ رَكَعَاتٍ وَأَرْبَعَ سَجَدَاتٍ
އަޅުގަނޑަށް [އަބޫ ޣައްސާން އަލް މިޞްމާޢީ] އަދި [މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުޘައްނާ] ދެބޭފުޅުންވެސް ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ، އަޅުގަނޑުމެން [މުޢާޟް ބިން ހިޝާމް] އަށް [ޤަތަދާ] އިން [އަޘަޢު ބިން އަބޫ ރަބާޙް] ގެ އަރިހުން [ޢުބައިދު ބިން އުމައިރު] ގެ އަރިހުން [ޢާއިޝާ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް [އަހަރެންގެ ބައްޕައަށް] ރިވާވެގެން ވެއެވެ. ނަމާދު ކުރެއްވީ -ޚުސުފް- ހަ ރުކޫޢާއި ހަތަރު ސަޖިދައާ އެކުގައެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1506
و حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ الْقَعْنَبِيُّ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ يَعْنِي ابْنَ بِلَالٍ عَنْ يَحْيَى عَنْ عَمْرَةَ أَنَّ يَهُودِيَّةً أَتَتْ عَائِشَةَ تَسْأَلُهَا فَقَالَتْ أَعَاذَكِ اللَّهُ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ قَالَتْ عَائِشَةُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ يُعَذَّبُ النَّاسُ فِي الْقُبُورِ قَالَتْ عَمْرَةُ فَقَالَتْ عَائِشَةُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَائِذًا بِاللَّهِ ثُمَّ رَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ غَدَاةٍ مَرْكَبًا فَخَسَفَتْ الشَّمْسُ قَالَتْ عَائِشَةُ فَخَرَجْتُ فِي نِسْوَةٍ بَيْنَ ظَهْرَيْ الْحُجَرِ فِي الْمَسْجِدِ فَأَتَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ مَرْكَبِهِ حَتَّى انْتَهَى إِلَى مُصَلَّاهُ الَّذِي كَانَ يُصَلِّي فِيهِ فَقَامَ وَقَامَ النَّاسُ وَرَاءَهُ قَالَتْ عَائِشَةُ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلًا ثُمَّ رَكَعَ فَرَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلًا ثُمَّ رَفَعَ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الْأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ فَرَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ ذَلِكَ الرُّكُوعِ ثُمَّ رَفَعَ وَقَدْ تَجَلَّتْ الشَّمْسُ فَقَالَ إِنِّي قَدْ رَأَيْتُكُمْ تُفْتَنُونَ فِي الْقُبُورِ كَفِتْنَةِ الدَّجَّالِ قَالَتْ عَمْرَةُ فَسَمِعْتُ عَائِشَةَ تَقُولُ فَكُنْتُ أَسْمَعُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ ذَلِكَ يَتَعَوَّذُ مِنْ عَذَابِ النَّارِ وَعَذَابِ الْقَبْرِ و حَدَّثَنَاه مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ ح و حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ جَمِيعًا عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ فِي هَذَا الْإِسْنَادِ بِمِثْلِ مَعْنَى حَدِيثِ سُلَيْمَانَ بْنِ بِلَالٍ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަބްދުالله ބިން މަސްލަމާ އަލްޤަޢުނަބީ] ރިވާވެގެންވަނީ [ސުލައިމާން ބިން ބިލާލް] [ޢަމްރާއިން] [ޔަޙްޔާ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި ޔަހޫދީ އަންހެނަކު [އައިޝާ] ގެ އަރިހަށް އައިސް ޤަބުރުގެ އަދަބުން الله ރައްކާތެރިކުރައްވާށި’ ކަމަށެވެ. އައިޝާ ބުންޏެވެ؛ އެހެންކަމުން އަހަރެން ސުވާލުކުރީމެވެ، އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، الله ޤަބުރުގައި މީހުންނަށް އަދަބު ދެއްވަނީ ހެއްޔެވެ؟ އަމްރާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ އައިޝާ ބުންޏެވެ؛ الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ދެން ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ދުވާލު ސައިކަލުގައި ދުއްވާފައި ނުކުމެވަޑައިގަތުމުން، ކުއްލިއަކަށް އިރުކޭތައެއް ހިފެހެއްޓިއެވެ. އައިޝާ ބުންޏެވެ؛ އެހެންކަމުން ބައެއް އަންހެނުންނާއެކު މިސްކިތުގައި ހުރި ގެއެއްގެ ދޮރުން ބޭރަށް ނުކުތީމެވެ. ދެން ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެކަލޭގެފާނުގެ ފަރުބަދައިން ވަޑައިގެން، މުޝާއްލާ - ހުޅުވިފައިވާ ބިމާއި ހަމައަށް - ނަމާދު ކުރި ތަނަށް ވާސިލްވާންދެން ހިނގައިގަތެވެ. ދެން އޭނާ ހުއްޓެވެ - ނަމާދު ކުރަމުން - އަދި މުސްލިމުން ތިބީ - ނަމާދު ކުރަމުން - އޭނާގެ ފަހަތުގައެވެ. އައިޝާ ބުންޏެވެ؛ އޭނާ ގިނައިރު ހުއްޓިފައި، ދެން ވަރަށް ދިގު ކަނޑިއަކުން ބޯޖަހާލީ، އޭގެ ފަހުން ތެދުވެ ގިނައިރު ކޮޅަށް ހުރި ނަމަވެސް ފުރަތަމަ ކޮޅަށް ހުރި ފަދައިން ނޫނެވެ. ދެން އޭނާ ވަރަށް ގިނައިރު ބޯޖަހާލި ނަމަވެސް ފުރަތަމަ ރުކޫޢު ކުރިވަރަށް ދިގު ނޫން، ދެން ތެދުވީ އަނެއްކާވެސް އިރު އަރާފައި ވަނިކޮށެވެ. އެންމެ ފަހުން ވިދާޅުވިއެވެ: 'ހަމަކަށަވަރުން، ދަޖަލްގެ ޝަރީޢަތް ފަދައިން ފަހުން ކަލޭގެފާނު ޤަބުރުގައި އިމްތިޙާނު ކުރެވޭނެކަން އަޅުގަނޑަށް ފެނިއްޖެއެވެ'. އަމްރާއަށް ބަރަކާތް ލެއްވިއެވެ؛ އައިޝާ ބުނި އަޑު އިވުނީ، އޭގެ ފަހުން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ނަރަކައިގެ އަޒާބާއި ޤަބުރުގެ އަޒާބުން ހިމާޔަތް ހޯއްދަވާ އަޑު އިވުނެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި [މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުޘައްނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަބްދުލް ވަޙްޙަބަށް] -އަނެއްގޮތަކަށް ރިވާކުރެއްވި- އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު އަބޫ ޢުމަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުފްޔާން] އަށް ރިވާކުރެއްވި ހުރިހާ ކަމެއް [ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު] ގެ އަރިހުން މި އިސްނާދާއެކު، އަދި ސުލައިމާން ބިން ބިލާލްގެ ޙަދީޘްގެ މާނައާ އެއްގޮތަށެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1507
و حَدَّثَنِي يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ هِشَامٍ الدَّسْتَوَائِيِّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ كَسَفَتْ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي يَوْمٍ شَدِيدِ الْحَرِّ فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأَصْحَابِهِ فَأَطَالَ الْقِيَامَ حَتَّى جَعَلُوا يَخِرُّونَ ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ ثُمَّ رَفَعَ فَأَطَالَ ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ ثُمَّ رَفَعَ فَأَطَالَ ثُمَّ سَجَدَ سَجْدَتَيْنِ ثُمَّ قَامَ فَصَنَعَ نَحْوًا مِنْ ذَاكَ فَكَانَتْ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ وَأَرْبَعَ سَجَدَاتٍ ثُمَّ قَالَ إِنَّهُ عُرِضَ عَلَيَّ كُلُّ شَيْءٍ تُولَجُونَهُ فَعُرِضَتْ عَلَيَّ الْجَنَّةُ حَتَّى لَوْ تَنَاوَلْتُ مِنْهَا قِطْفًا أَخَذْتُهُ أَوْ قَالَ تَنَاوَلْتُ مِنْهَا قِطْفًا فَقَصُرَتْ يَدِي عَنْهُ وَعُرِضَتْ عَلَيَّ النَّارُ فَرَأَيْتُ فِيهَا امْرَأَةً مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ تُعَذَّبُ فِي هِرَّةٍ لَهَا رَبَطَتْهَا فَلَمْ تُطْعِمْهَا وَلَمْ تَدَعْهَا تَأْكُلُ مِنْ خَشَاشِ الْأَرْضِ وَرَأَيْتُ أَبَا ثُمَامَةَ عَمْرَو بْنَ مَالِكٍ يَجُرُّ قُصْبَهُ فِي النَّارِ وَإِنَّهُمْ كَانُوا يَقُولُونَ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لَا يَخْسِفَانِ إِلَّا لِمَوْتِ عَظِيمٍ وَإِنَّهُمَا آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ يُرِيكُمُوهُمَا فَإِذَا خَسَفَا فَصَلُّوا حَتَّى تَنْجَلِيَ و حَدَّثَنِيهِ أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ الصَّبَّاحِ عَنْ هِشَامٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ وَرَأَيْتُ فِي النَّارِ امْرَأَةً حِمْيَرِيَّةً سَوْدَاءَ طَوِيلَةً وَلَمْ يَقُلْ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ
ޔަޢުޤޫބު ބިން އިބްރާހީމް އަދު ދައުރާޤީ އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި، އިސްމާޢީލް ބިން އުލައިއްޔާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި، ހިޝާމް އަދު ދަސްތާވަޢީން ވިދާޅުވި، އަބޫ ޒުބައިރު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، ޖާބިރު ބިން ޢަބްދުاللهގެ އަރިހުން ވިދާޅުވިއެވެ. އެހެންކަމުން الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އެކަލޭގެފާނުގެ އަޞްޙާބީންނާއެކު ކޭތަ ދުޢާ ކުރެއްވިއެވެ. އެމީހުން ވެއްޓިގަންނަންދެން ގިނައިރު ކޮޅަށް ހުރެފައި ދެން އިށީނީ ވަރުބަލިކަމުގެ ސަބަބުންނެވެ. ދެން ބޯޖަހާލައިގެން ބޯދިއްކުރުން ދިގުކޮށްލުމަށްފަހު ތެދުވެ އަނެއްކާވެސް ކޮޅަށް ހުންނަން ދިގުކޮށްލިއެވެ. ދެން ބޯޖަހައި ރުކޫޢު ދިގުކޮށްލިއެވެ. އެއަށްފަހު ތެދުވެ ދެފަހަރަކު ސަޖިދަ ޖަހާލިއެވެ. ދެން ތެދުވެވަޑައިގެން ހަމަ އެގޮތަށް ކަންތައް ކުރެއްވީ، އެ ހުރިހާ ކަމެއް ހަތަރު ރަކުޢަތާއި ހަތަރު ސަޖިދަ އަށް ވާންދެންނެވެ. އެއަށްފަހު އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އަޅުގަނޑަށް ސުވަރުގެ ދެއްކީ، އެއިން އެންމެ މޭވާއެއް ހޮވައިފިނަމަ، ހަމަ ޔަޤީނުންވެސް އެ މޭވާ ނަގާނެތީ - ނުވަތަ އޭނާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި - އެއިން އެންމެ މޭވާއެއް ނަގަން އުޅުނު ނަމަވެސް އަތް އެތަނަށް ނުފޯރައެވެ. އަދި ނަރަކަވެސް އަޅުގަނޑަށް ދައްކާލެވުނީ، ދެން އެއިން އަޅުގަނޑަށް ފެނުނީ އިސްރާއީލުގެ ދަރިކޮޅުގެ އަންހެނަކު ބަނދެފައި ކާން ނުދީ އަދި ބިމުގެ ސޫފިތައް ކާން ލިބޭހާ ހިނދަކު ދޫކޮށްނުލާ ބަނޑޮހެއްގެ ސަބަބުން އަނިޔާ ކުރާތަނެވެ. އަދި ނަރަކައިގައި އަބޫ ތޫމާމާ ޢަމްރު ބިން މާލިކު ބުރަކަށީގައި ދަމާލިތަންވެސް އަހަންނަށް ފެނުނެވެ. އެމީހުން - ޖާހިލުކަމުގެ އަހުލުވެރިން - ބުނީ ބޮޑު މީހަކު މަރުވުމުން މެނުވީ އިރު އާއި ހަނދު ކޭތައެއް ނުހިނގާ ކަމަށެވެ. ހަގީގަތުގައި އެ ދެ އާޔަތަކީ ވެސް އެކަލާނގެ ދައްކަވާފައިވާ އާޔަތްތަކުގެ ތެރެއިން އާޔަތްތަކެކެވެ. ފަހެ އެބައިމީހުންގެ ތެރޭގައި ކޭތައެއް އައުމުން އެ ނަމާދު އަލުން ފެންނަންދެން އެ ނަމާދު ކުރާށެވެ. އަދި [އަބޫ ޣައްސާން އަލް މިޞްމާޢީ] އަޅުގަނޑަށް [ޢަބްދުލްމާލިކު ބިން ޝަބާޙް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [ހިޝާމް] ގެ އަރިހުން މިއާ އެއްގޮތް މި އިސްނަދާއެކުގައެވެ. އެއީ ހަމައެކަނި އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވި ގޮތުގައި: 'އަދި ނަރަކައިގައި އަހަރެންނަށް ފެނުނީ ކަޅު ހަންގަނޑެއްގެ ހިމްޔާރު އަންހެނަކު ދިގު ހަށިގަނޑުގެ ޕޯސްޗަރެއްގަ އެވެ'. އަދި 'އިސްރާއީލުގެ ދަރިންގެ ކިބައިން' ކަމަށް ވެސް ވިދާޅުވެފައެއް ނުވެއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1508
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ وَتَقَارَبَا فِي اللَّفْظِ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ جَابِرٍ قَالَ انْكَسَفَتْ الشَّمْسُ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ مَاتَ إِبْرَاهِيمُ ابْنُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ النَّاسُ إِنَّمَا انْكَسَفَتْ لِمَوْتِ إِبْرَاهِيمَ فَقَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى بِالنَّاسِ سِتَّ رَكَعَاتٍ بِأَرْبَعِ سَجَدَاتٍ بَدَأَ فَكَبَّرَ ثُمَّ قَرَأَ فَأَطَالَ الْقِرَاءَةَ ثُمَّ رَكَعَ نَحْوًا مِمَّا قَامَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ الرُّكُوعِ فَقَرَأَ قِرَاءَةً دُونَ الْقِرَاءَةِ الْأُولَى ثُمَّ رَكَعَ نَحْوًا مِمَّا قَامَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ الرُّكُوعِ فَقَرَأَ قِرَاءَةً دُونَ الْقِرَاءَةِ الثَّانِيَةِ ثُمَّ رَكَعَ نَحْوًا مِمَّا قَامَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ الرُّكُوعِ ثُمَّ انْحَدَرَ بِالسُّجُودِ فَسَجَدَ سَجْدَتَيْنِ ثُمَّ قَامَ فَرَكَعَ أَيْضًا ثَلَاثَ رَكَعَاتٍ لَيْسَ فِيهَا رَكْعَةٌ إِلَّا الَّتِي قَبْلَهَا أَطْوَلُ مِنْ الَّتِي بَعْدَهَا وَرُكُوعُهُ نَحْوًا مِنْ سُجُودِهِ ثُمَّ تَأَخَّرَ وَتَأَخَّرَتْ الصُّفُوفُ خَلْفَهُ حَتَّى انْتَهَيْنَا وَقَالَ أَبُو بَكْرٍ حَتَّى انْتَهَى إِلَى النِّسَاءِ ثُمَّ تَقَدَّمَ وَتَقَدَّمَ النَّاسُ مَعَهُ حَتَّى قَامَ فِي مَقَامِهِ فَانْصَرَفَ حِينَ انْصَرَفَ وَقَدْ آضَتْ الشَّمْسُ فَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّمَا الشَّمْسُ وَالْقَمَرُ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ وَإِنَّهُمَا لَا يَنْكَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ مِنْ النَّاسِ وَقَالَ أَبُو بَكْرٍ لِمَوْتِ بَشَرٍ فَإِذَا رَأَيْتُمْ شَيْئًا مِنْ ذَلِكَ فَصَلُّوا حَتَّى تَنْجَلِيَ مَا مِنْ شَيْءٍ تُوعَدُونَهُ إِلَّا قَدْ رَأَيْتُهُ فِي صَلَاتِي هَذِهِ لَقَدْ جِيءَ بِالنَّارِ وَذَلِكُمْ حِينَ رَأَيْتُمُونِي تَأَخَّرْتُ مَخَافَةَ أَنْ يُصِيبَنِي مِنْ لَفْحِهَا وَحَتَّى رَأَيْتُ فِيهَا صَاحِبَ الْمِحْجَنِ يَجُرُّ قُصْبَهُ فِي النَّارِ كَانَ يَسْرِقُ الْحَاجَّ بِمِحْجَنِهِ فَإِنْ فُطِنَ لَهُ قَالَ إِنَّمَا تَعَلَّقَ بِمِحْجَنِي وَإِنْ غُفِلَ عَنْهُ ذَهَبَ بِهِ وَحَتَّى رَأَيْتُ فِيهَا صَاحِبَةَ الْهِرَّةِ الَّتِي رَبَطَتْهَا فَلَمْ تُطْعِمْهَا وَلَمْ تَدَعْهَا تَأْكُلُ مِنْ خَشَاشِ الْأَرْضِ حَتَّى مَاتَتْ جُوعًا ثُمَّ جِيءَ بِالْجَنَّةِ وَذَلِكُمْ حِينَ رَأَيْتُمُونِي تَقَدَّمْتُ حَتَّى قُمْتُ فِي مَقَامِي وَلَقَدْ مَدَدْتُ يَدِي وَأَنَا أُرِيدُ أَنْ أَتَنَاوَلَ مِنْ ثَمَرِهَا لِتَنْظُرُوا إِلَيْهِ ثُمَّ بَدَا لِي أَنْ لَا أَفْعَلَ فَمَا مِنْ شَيْءٍ تُوعَدُونَهُ إِلَّا قَدْ رَأَيْتُهُ فِي صَلَاتِي هَذِهِ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާޙް] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ [ޢަބްދުالله ބިން ނޫމައިރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވާފައިވާ ވާހަކަ - އެހެން ސަފުހާއެއްގައި - އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޙައްމަދު ބިން ޢަބްދުالله ބިން ނޫމައިރު] - އޭނާގެ ބަސްފުޅުތައް ގާތްގަނޑަކަށް އެއްގޮތަކަށް ވާރިދުވެފައި އޮތް ވާހަކައެވެ ވިދާޅުވިއެވެ: އިބްރާހީމް ބިން ރަސޫލުالله ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަވަހާރަވި ދުވަހު ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޒަމާނުގައި އިރުކޭތައެއް އައިސް މީސްތަކުން ބުނީ ‘އެ ކޭތަ ހިފެހެއްޓީ އިބްރާހީމްގެ އަވަހާރަވުމުން’ ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ތެދުވެވަޑައިގެން، އެކަލޭގެފާނުގެ އަޞްޙާބީންނާއެކު ކޭތަ ނަމާދު ކުރައްވައި، ހަ ރަކުޢަތް ހަތަރު ސަޖިދައާ އެކު ނަމާދު ކުރެއްވިއެވެ. ފުރަތަމަ ތަކްބީރު ވިދާޅުވެ، އާޔަތެއް ކިޔުއްވައި ކިޔެވުން ދިގުކޮށްދެއްވިއެވެ. ދެން އޭނާ ބޯޖަހާލީ ގިނައިރުތަކެއް ވަންދެން، ގާތްގަނޑަކަށް ހުރި މުއްދަތަކަށެވެ. ދެން ބޯޖަހާލުމުން - އިޢުތިދާލުން - ބޯ އުފުލާލުމަށްފަހު އާޔަތެއް ކިޔެވި ނަމަވެސް ފުރަތަމަ އާޔަތާއި އެއް މުއްދަތަކަށް ނޫނެވެ. ދެން އޭނާ ބޯޖަހާލީ ގިނައިރުތަކެއް ވަންދެން، ގާތްގަނޑަކަށް ހުރި މުއްދަތަކަށެވެ. ދެން މަޑުޖެހި، ދެން އާޔަތެއް ކިޔެވި ނަމަވެސް އެއީ ދެވަނަ އާޔަތާ އެއްވަރަށް ދިގު ނޫނެވެ. ދެން ބޯޖަހާލީ، ކޮޅަށް ހުރިހާ ހިނދަކުއެވެ. ދެން ރުކޫޢުކުރުމުން ބޯ އުފުލާލުމަށްފަހު ސަޖިދައަށް ތިރިވެ، ދެފަހަރެއްގެ މަތިން ސަޖިދަކުރީއެވެ. ދެން އޭނާ ހުއްޓި، އޭގެ ފަހުން ތިން ފަހަރު ބޯޖަހާލިއެވެ. އަދި ކޮންމެ ރަކުޢަތެއް ކިޔެވުން، ފުރަތަމަ ރަކުޢަތް ދެން އޮތް ރަކުޢަތަށްވުރެ ދިގުވުމެވެ. ހަމައެފަދައިން ރުކޫޢުގެ ދިގުމިނާއި ސަޖިދައިގެ ދިގުމިނާ ދާދި އެއްވަރެވެ. ދެން އޭނާ ފަހަތަށް ޖެހި، ފަހަތުގައި ތިބި މުޅި ސަފު ފަހަތަށް ޖެހިލީ އަންހެނުންގެ ސަފުއާ ހަމައަށް ވާސިލްވާންދެންނެވެ. ދެން އޭނާ ކުރިއަށް ވަޑައިގެން، މުޅި ޖަމާޢަތް އޭނާގެ ފަހަތުން ދިޔައީ، އެމީހުންގެ އަސްލު ތަނަށް ވާސިލްވާންދެންނެވެ. އެއަށްފަހު ކޭތަ ނަމާދު ނިމި، އިރު އަނެއްކާވެސް ވަނީ އުޖާލާވެފައެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ ދަރުސްގައި، އެހެނިހެން ކަންކަމުގެ ތެރޭގައި، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'އޭ މީސްތަކުންނޭވެ، ހަމަކަށަވަރުން އިރުއާއި ހަނދަކީ الله ގެ މަތިވެރިކަމުގެ އެތައް ދަލީލެއްގެ ތެރެއިން ދެ ޢަލާމާތެއް - ދަލީލުތަކެއް - އެވެ. އަދި އެބައިމީހުންގެ ކޭތަ ހިފެހެއްޓީ މީހަކު މަރުވުމުންނެއް ނޫނެވެ. އެހެންކަމުން ކޭތައެއް ފެނުނު ހިނދު، ދެން އެ ކޭތަ އަލުން އުޖާލާވާންދެން ނަމާދު ކުރާށެވެ. އަހަރެންގެ މި ކުރު ދުޢާގައި الله ވަޢުދުވެވޮޑިގެންވާ ހުރިހާ ކަމެއް އަހަންނަށް ދައްކައިދީފިއެވެ. އޭނާ އަހަންނަށް ނަރަކަ ދައްކާލިއެވެ؛ އެއީ އަހަރެން ފަހަތަށް ޖެހެމުންދާތަން ފެނުމުން، އަހަރެން ލިއްސާފާނެތީ ބިރުގަންނަ ވަގުތެވެ. އަޅުގަނޑަށް ފެނުނީ ދަނޑިއެއްގެ ވެރިއަކު - އޭގެ ކޮޅު ވައްޓާލާފައި - އޭނާގެ ގޮހޮރު ނަރަކައަށް ދަމައިގަންނަތަން، ސަބަބަކީ އޭނާ - ކުރިން - އެއްފަހަރަކު އެ ދަނޑިން ހައްޖުވެރިންގެ މުދާ ވަގަށް ނަގާފައި ވާތީ އެވެ. މީހަކު ސުވާލުކޮށްފިނަމަ ކީއްވެތަ ވައްކަންކުރީ؟ އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ، އަހަރެން ގަސްތުގައި އެކަން ކުރީ އަހަރެންގެ ދަނޑިގަނޑުގައި ޖެހުނީމައެއް ނޫން ކަމަށެވެ. އެކަމަކު މީހުން ފަރުވާކުޑަވެއްޖެނަމަ އަނެއްކާވެސް ވައްކަން ކުރެއެވެ. އަހަރެންނަށް ވެސް ފެނުނީ ނަރަކައިގައި ބަނޑޮހެއްގެ ވެރިއެއް ހުރި އަންހެނަކު ހުރިތަނެވެ. އޭނާ ބަނޑޮހުގައި ބަނދެފައި ހުރި ނަމަވެސް ކާން ނުދީ، އަދި ހިކި ގަސްގަހާގެހި ފަދައިން ބަނޑޮހަށް އަމިއްލައަށް ކާނާ ހޯދުމަށް ދޫކޮށްނުލާ، އެންމެ ފަހުން ބަނޑުހައިހޫނުކަމުގައި ބަނޑުހައިވެގެން މަރުވިއެވެ. ދެން އަހަންނަށް ސުވަރުގެ ދައްކާލެވުނެވެ. އެއީ، އަޅުގަނޑު ކުރިއަށްދާތަން ފެނުމުން، އަޅުގަނޑުގެ ތަނުގައި ހުއްޓިފައި ހުރި ނަމަވެސް، މޭވާ ހޮވަން އަތް ދިއްކޮށްލާއިރު، ތިޔަ އެންމެންނަށް ފެންނަ ގޮތަށް. އެކަމަކު އެނގިއްޖެ އަހަންނަކަށް އެކަން ނުކުރެވޭނެއެވެ. މާތްالله ވަޢުދުވެވޮޑިގެންވާ އެއްވެސް ކަމެއް ނެތް ނަމަވެސް އަހަރެންގެ ދުޢާއިން އެކަން ފާޅުވެގެންދާތަން އަހަރެންނަށް ފެނިއްޖެ'.
Hadith
Imam Muslim : 1509
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ الْهَمْدَانِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ فَاطِمَةَ عَنْ أَسْمَاءَ قَالَتْ خَسَفَتْ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَدَخَلْتُ عَلَى عَائِشَةَ وَهِيَ تُصَلِّي فَقُلْتُ مَا شَأْنُ النَّاسِ يُصَلُّونَ فَأَشَارَتْ بِرَأْسِهَا إِلَى السَّمَاءِ فَقُلْتُ آيَةٌ قَالَتْ نَعَمْ فَأَطَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْقِيَامَ جِدًّا حَتَّى تَجَلَّانِي الْغَشْيُ فَأَخَذْتُ قِرْبَةً مِنْ مَاءٍ إِلَى جَنْبِي فَجَعَلْتُ أَصُبُّ عَلَى رَأْسِي أَوْ عَلَى وَجْهِي مِنْ الْمَاءِ قَالَتْ فَانْصَرَفَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ تَجَلَّتْ الشَّمْسُ فَخَطَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ النَّاسَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ مَا مِنْ شَيْءٍ لَمْ أَكُنْ رَأَيْتُهُ إِلَّا قَدْ رَأَيْتُهُ فِي مَقَامِي هَذَا حَتَّى الْجَنَّةَ وَالنَّارَ وَإِنَّهُ قَدْ أُوحِيَ إِلَيَّ أَنَّكُمْ تُفْتَنُونَ فِي الْقُبُورِ قَرِيبًا أَوْ مِثْلَ فِتْنَةِ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ لَا أَدْرِي أَيَّ ذَلِكَ قَالَتْ أَسْمَاءُ فَيُؤْتَى أَحَدُكُمْ فَيُقَالُ مَا عِلْمُكَ بِهَذَا الرَّجُلِ فَأَمَّا الْمُؤْمِنُ أَوْ الْمُوقِنُ لَا أَدْرِي أَيَّ ذَلِكَ قَالَتْ أَسْمَاءُ فَيَقُولُ هُوَ مُحَمَّدٌ هُوَ رَسُولُ اللَّهِ جَاءَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَالْهُدَى فَأَجَبْنَا وَأَطَعْنَا ثَلَاثَ مِرَارٍ فَيُقَالُ لَهُ نَمْ قَدْ كُنَّا نَعْلَمُ إِنَّكَ لَتُؤْمِنُ بِهِ فَنَمْ صَالِحًا وَأَمَّا الْمُنَافِقُ أَوْ الْمُرْتَابُ لَا أَدْرِي أَيَّ ذَلِكَ قَالَتْ أَسْمَاءُ فَيَقُولُ لَا أَدْرِي سَمِعْتُ النَّاسَ يَقُولُونَ شَيْئًا فَقُلْتُ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ فَاطِمَةَ عَنْ أَسْمَاءَ قَالَتْ أَتَيْتُ عَائِشَةَ فَإِذَا النَّاسُ قِيَامٌ وَإِذَا هِيَ تُصَلِّي فَقُلْتُ مَا شَأْنُ النَّاسِ وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ بِنَحْوِ حَدِيثِ ابْنِ نُمَيْرٍ عَنْ هِشَامٍ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ قَالَ لَا تَقُلْ كَسَفَتْ الشَّمْسُ وَلَكِنْ قُلْ خَسَفَتْ الشَّمْسُ
[މުޙައްމަދު ބިން ޢަލާ` އަލް ހަމްދާނީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [އިބްނު ނޫމައިރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ހިޝާމް] [ފާތިމަތު] ގެ އަރިހުން [އަސްމާ`] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި އެކަމަނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޒަމާނުގައި އިރުކޭތައެއް ހިފެހެއްޓިއެވެ. އެހެންކަމުން އައިޝާ ކައިރިއަށް ގޮސް ނަމާދު ކުރަމުން ދިޔަތަން ފެނުނެވެ. އަހަރެން ސުވާލުކުރީމެވެ، މީސްތަކުން ނަމާދު ކުރަނީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟ ބޮލުން އުޑުމައްޗަށް އިޝާރާތް ކުރިއެވެ. އަހަރެން ސުވާލުކުރީމެވެ، الله ގެ ނިޝާންތައް ހެއްޔެވެ؟ އައިޝާ ޖަވާބު ދިނީ އާދެ، الله ގެ ނިޝާންތަކެވެ. ﷲ ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ނަމާދުގައި ގިނައިރުތަކެއް ވަންދެން ހުއްޓިފައި، އަހަރެންގެ ބޯއެނބުރުން އިޙްސާސް ކުރެވެންދެން ހުއްޓެވެ. ދެން ފެން ޤުރުބާތެއް ނަގައިގެން އަހަރެންގެ ގާތަށް ގެނެސްދިނީމެވެ. ދެން ބޮލާއި މޫނު ދޮވެލީމެވެ. އަސްމާ` އިތުރަށް ބުންޏެވެ؛ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ނަމާދު ކުރައްވައި ނިމިގެން އަލުން އިރު އަރައިވަޑައިގަތުމުން މީސްތަކުންގެ ކުރިމަތީގައި ދަރުސް ދެއްވިއެވެ. ފުރަތަމަ الله އަށް ޙަމްދުކޮށް މަތިވެރި ކުރެއްވިއެވެ. އެއަށްފަހު އެހެން ވާހަކަތަކުގެ ތެރޭގައި އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، ޤަބުރުގައި، ނުވަތަ ދައްޖާގެ މުޞީބާތް ފަދައިން، ވަރަށް އަވަހަށް ތިބާއާ ސުވާލުކުރެވޭނެކަން އަޅުގަނޑަށް ބާވައިލެއްވިއްޖެއެވެ. ތިޔައިން ކޮންމެ މީހަކާ ގާތްވެ، ‘މި މީހާ -މުޙައްމަދު- އާ ބެހޭގޮތުން ތިޔަބައިމީހުންނަށް އެނގޭނީ ކޮން އެއްޗެއް ހެއްޔެވެ؟ ' އީމާންވެ އީމާންވާ މީހުންނަށް ޖަވާބު ދޭނީ، 'އެކަލޭގެފާނަކީ މުޙައްމަދު الله ގެ ރަސޫލާ، މާތްالله އެކަލޭގެފާނަށް ބަރަކާތް ލައްވައި ޞުލްޙަ ދެއްވާށި، އެކަލޭގެފާނު އަޅުގަނޑުމެންގެ ގާތަށް އައީ ދަލީލާއި ހިދާޔަތާއެކު، އެހެންކަމުން އަޅުގަނޑުމެން ޤަބޫލުކުރީމެވެ. އެ ސުވާލު ތިން ފަހަރާ ހަމައަށް ތަކުރާރު ކުރެވުނެވެ. އެއަށްފަހު ނިދަން ބުނިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވީ، ‘ތިޔަބޭފުޅުން ހަގީގަތުގައިވެސް އެކަލޭގެފާނަށް އީމާންވާކަން އަޅުގަނޑުމެންނަށް މިހާރުވެސް އެނގޭ. އެހެންކަމުން ރަނގަޅަށް ނިދާށެވެ'. މުނާފިޤުންނާއި، އެމީހުންގެ ޢަޤީދާއާމެދު ޝައްކުކުރާ މީހުންނާ ބެހޭގޮތުން ޖަވާބު ދެއްވީ، ‘އަހަންނަކީ އެއީ ކޮންއެއްޗެއް ނޫނެވެ. ވަރަށް ގިނަ ބަޔަކު މިހެން މިހެން ބުނާ އަޑު އިވިގެން އަހަރެން ވެސް ބުނީމެވެ'. [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އާއި [އަބޫ ކުރައިބް] ދެމީހުންވެސް ވިދާޅުވެފައިވަނީ، [އަބޫ އުސާމާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ހިޝާމް] އިން [ފާތިމަތުން] [އަސްމާ`] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވިއެވެ. އަހަރެން އައިޝާ ކައިރިއަށް ދިޔައިރު، އެނގުނީ ރައްޔިތުން ތިބީ ކޮޅަށް - ނަމާދު އަދާކުރަމުން -، އެހެންވެ އަހަރެން ސުވާލުކުރީމެވެ، 'ރައްޔިތުން ނަމާދު ކުރަނީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟' އަދި ހިޝާމްގެ ކިބައިން އިބްނު ނޫމައިރުގެ ޙަދީޘް ފަދަ ޙަދީޘެއް ވެސް ރިވާކުރައްވާފައި ވެއެވެ. ނުބުނާށެވެ؛ 'ކަސަފާތު އަސީ ޝަމްސޫ' އެވެ. އެކަމަކު ބުނާށެވެ، 'ކަސަފާތު އަސީ ޝަމްސޫ - އިރުކޭތައެއް ހިނގި-'.
Hadith
Imam Muslim : 1510
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبٍ الْحَارِثِيُّ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ حَدَّثَنِي مَنْصُورُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أُمِّهِ صَفِيَّةَ بِنْتِ شَيْبَةَ عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ أَنَّهَا قَالَتْ فَزِعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمًا قَالَتْ تَعْنِي يَوْمَ كَسَفَتْ الشَّمْسُ فَأَخَذَ دِرْعًا حَتَّى أُدْرِكَ بِرِدَائِهِ فَقَامَ لِلنَّاسِ قِيَامًا طَوِيلًا لَوْ أَنَّ إِنْسَانًا أَتَى لَمْ يَشْعُرْ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَكَعَ مَا حَدَّثَ أَنَّهُ رَكَعَ مِنْ طُولِ الْقِيَامِ و حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى الْأُمَوِيُّ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ وَقَالَ قِيَامًا طَوِيلًا يَقُومُ ثُمَّ يَرْكَعُ وَزَادَ فَجَعَلْتُ أَنْظُرُ إِلَى الْمَرْأَةِ أَسَنَّ مِنِّي وَإِلَى الْأُخْرَى هِيَ أَسْقَمُ مِنِّي
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޔަޙްޔާ ބިން ޙަބީބު އަލްޙަރީޘީ] ރިވާވެގެންވަނީ [ޚާލިދު ބިން އަލްޙަރީޘް] އެ [އިބްނު ޖުރައިޖް] އެ [މަންޝޫރު ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން] [އެކަލޭގެފާނުގެ މަންމަ، ޞަފިއްޔާ ބިން ޝައިބާ] ގެ އަރިހުން [އަސްމާ` ބިން އަބޫބަކުރު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް؛ އިރުކޭތަ ހިފާ ދުވަހު ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ހައިރާންވެވަޑައިގަތެވެ. އެހެންކަމުން އަވަސް އަވަހަށް އޭނާގެ ޒީނަތްތެރިކަން ނަގައި ހެދުމުގެ މައްޗަށް އަޅާލިއެވެ. ދެން ތެދުވެ މީސްތަކުންނާއެކު ނަމާދު ކުރިއެވެ. މީހަކު އައިސްފިނަމަ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ރުކޫޢު ކުރައްވާނެ ކަމަށް ނުދެކޭނެ ކަމަށް ވަރަށް ގިނައިރު ކޮޅަށް ހުއްޓެވެ. އަދި އަޅުގަނޑަށް [ސަޢީދު ބިން ޔަޙްޔާ އަލްއުމާވީ] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، [އަހަރެންގެ ބައްޕަ] އަޅުގަނޑަށް [އިބްނު ޖުރައިޖް] އަށް މި ޗޭން އޮފް ޓްރާންސްމިޝަން އާއި އެކު، މިފަދަ ޙަދީޘެއް ކިޔައިދިނެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. 'އޭނާ ވަރަށް ގިނައިރު ހުއްޓެވެ. އޭނާ ތެދުވެ، ދެން ބޯޖަހާލިއެވެ.'' އަދި އޭނާ ވެސް އިތުރަށް ވިދާޅުވިއެވެ. 'ދެން އަހަރެން ބަލާލީ އަހަންނަށް ވުރެ ޒުވާން އަންހެނުންނާއި އަދި އަހަންނަށް ވުރެ ތުނި އެހެން އަންހެނުންނަށް ވެސް'.
Hadith
Imam Muslim : 1511
و حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدٍ الدَّارِمِيُّ حَدَّثَنَا حَبَّانُ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ حَدَّثَنَا مَنْصُورٌ عَنْ أُمِّهِ عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ قَالَتْ كَسَفَتْ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَفَزِعَ فَأَخْطَأَ بِدِرْعٍ حَتَّى أُدْرِكَ بِرِدَائِهِ بَعْدَ ذَلِكَ قَالَتْ فَقَضَيْتُ حَاجَتِي ثُمَّ جِئْتُ وَدَخَلْتُ الْمَسْجِدَ فَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَائِمًا فَقُمْتُ مَعَهُ فَأَطَالَ الْقِيَامَ حَتَّى رَأَيْتُنِي أُرِيدُ أَنْ أَجْلِسَ ثُمَّ أَلْتَفِتُ إِلَى الْمَرْأَةِ الضَّعِيفَةِ فَأَقُولُ هَذِهِ أَضْعَفُ مِنِّي فَأَقُومُ فَرَكَعَ فَأَطَالَ الرُّكُوعَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَأَطَالَ الْقِيَامَ حَتَّى لَوْ أَنَّ رَجُلًا جَاءَ خُيِّلَ إِلَيْهِ أَنَّهُ لَمْ يَرْكَعْ
އަދި [އަޙްމަދު ބިން ސަޢީދު އަދު ދާރީމީ] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި، [ޙައްބާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [ވުހައިބް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [މަންޝޫރު] [އެކަލޭގެފާނުގެ މަންމަ] ގެ އަރިހުން [އަސްމާ` ބިންތު އަބޫބަކުރު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވިއެވެ އޭނާގެ ހެދުންތައް ހުރިތަން ދައްކަންދެނެވެ. ދެން އަހަރެން ދިޔައީ ލުއި ހޯދަން، ދެން އައިސް މިސްކިތަށް ވަނެވެ. ދެން އަހަންނަށް ފެނުނީ ﷲ ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ކޮޅަށް ހުންނަވައިގެން އަހަރެންވެސް އެކަލޭގެފާނާއެކު ކޮޅަށް ހުއްޓެވެ. އަހަރެން އިށީންނަން ބޭނުންވާހާ ހިނދަކު އޭނާގެ ކޮޅަށް ހުރިކަން ދިގުކޮށްލުމަށްފަހު އަހަރެން އެ ބަލިކަށި އަންހެންމީހާއާ ދިމާއަށް އެނބުރިލީމެވެ، އަހަރެން ބުނީމެވެ، 'މި އަންހެންމީހާ އަހަންނަށް ވުރެ ބަލިކަށި'. އެންމެ ފަހުން އަހަރެން ތެދުވީމެވެ. ދެން ބޯޖަހައި ރުކޫޢު ދިގުކޮށްލިއެވެ. ދެން ބޯ އުފުލާލަމުން އަނެއްކާވެސް ދިގުދެމިގެން ދިޔައީ މީހަކު އައިސްފިނަމަ އޭނާ ބޯޖަހާކަށް ނޫން ކަމަށް ހީވާންދެންނެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1512
حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ مَيْسَرَةَ حَدَّثَنِي زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ انْكَسَفَتْ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالنَّاسُ مَعَهُ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلًا قَدْرَ نَحْوِ سُورَةِ الْبَقَرَةِ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلًا ثُمَّ رَفَعَ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الْأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الرُّكُوعِ الْأَوَّلِ ثُمَّ سَجَدَ ثُمَّ قَامَ قِيَامًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الْأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الرُّكُوعِ الْأَوَّلِ ثُمَّ رَفَعَ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الْأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الرُّكُوعِ الْأَوَّلِ ثُمَّ سَجَدَ ثُمَّ انْصَرَفَ وَقَدْ انْجَلَتْ الشَّمْسُ فَقَالَ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ لَا يَنْكَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلَا لِحَيَاتِهِ فَإِذَا رَأَيْتُمْ ذَلِكَ فَاذْكُرُوا اللَّهَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ رَأَيْنَاكَ تَنَاوَلْتَ شَيْئًا فِي مَقَامِكَ هَذَا ثُمَّ رَأَيْنَاكَ كَفَفْتَ فَقَالَ إِنِّي رَأَيْتُ الْجَنَّةَ فَتَنَاوَلْتُ مِنْهَا عُنْقُودًا وَلَوْ أَخَذْتُهُ لَأَكَلْتُمْ مِنْهُ مَا بَقِيَتْ الدُّنْيَا وَرَأَيْتُ النَّارَ فَلَمْ أَرَ كَالْيَوْمِ مَنْظَرًا قَطُّ وَرَأَيْتُ أَكْثَرَ أَهْلِهَا النِّسَاءَ قَالُوا بِمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ بِكُفْرِهِنَّ قِيلَ أَيَكْفُرْنَ بِاللَّهِ قَالَ بِكُفْرِ الْعَشِيرِ وَبِكُفْرِ الْإِحْسَانِ لَوْ أَحْسَنْتَ إِلَى إِحْدَاهُنَّ الدَّهْرَ ثُمَّ رَأَتْ مِنْكَ شَيْئًا قَالَتْ مَا رَأَيْتُ مِنْكَ خَيْرًا قَطُّ و حَدَّثَنَاه مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ يَعْنِي ابْنَ عِيسَى أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ فِي هَذَا الْإِسْنَادِ بِمِثْلِهِ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ ثُمَّ رَأَيْنَاكَ تَكَعْكَعْتَ
[ސުވައިދު ބިން ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [ޙަފްޝް ބިން މައިސާރާ] އަޅުގަނޑަށް [ޒައިދު ބިން އަސްލަމް] [އަތަޢު ބިން ޔަސާރު] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޢައްބާސް] ގެ އަރިހުން ވިދާޅުވީ: ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޒަމާނުގައި އިރުކޭތައެއް ހިފާފައިވާ ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން ﷲ ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ދުޢާ ކުރައްވައި އެކަލޭގެފާނުގެ އަޞްޙާބީން ވެސް އެކަލޭގެފާނާ ގުޅިވަޑައިގަތެވެ. ދެން ވަރަށް ގިނައިރު ކޮޅަށް ހުއްޓެވެ، ގާތްގަނޑަކަށް އަލްބަޤަރާ ސޫރަތް ކިޔަވާ ވަގުތު، ދެން ވަރަށް ގިނައިރު ރުކޫޢު ކުރެއްވިއެވެ. ދެން ތެދުވެވަޑައިގެން - ރުކޫޢުކުރުމުން - ވަރަށް ގިނައިރު ކޮޅަށް ހުއްޓެވެ، އެކަމަކު ފުރަތަމަ ކޮޅަށް ހުރިވަރަށް ދިގު ނޫން، ދެން ވަރަށް ގިނައިރު ބޯޖަހާފައި، އެކަމަކު ފުރަތަމަ ކޮޅަށް ހުރުމާ އެއްވަރަށް ނޫން، ދެން ސަޖިދަ ކުރެއްވިއެވެ. އެއަށްފަހު އަނެއްކާވެސް ތެދުވެ ވަރަށް ގިނައިރު ކޮޅަށް ހުއްޓަސް ފުރަތަމަ ކޮޅަށް ހުރިވަރަށް ނުހުރެއެވެ. ދެން ގިނައިރު ބޯޖަހާލި ނަމަވެސް ފުރަތަމަ ކޮޅަށް ހުރިވަރަށް ބޯނުލަނބާއެވެ. ދެން ތެދުވެ ވަރަށް ގިނައިރު ކޮޅަށް ހުއްޓަސް ފުރަތަމަ ކޮޅަށް ހުރިވަރަށް ދިގު ނޫން، ދެން ވަރަށް ގިނައިރު ބޯޖަހާލި ނަމަވެސް ފުރަތަމަ ކޮޅަށް ހުރިވަރަށް ބޯނުލަނބާއެވެ. ދެން ސަޖިދަކުރީ، އޭނާ ފުރައިގެން ދާންދެނެވެ - ނަމާދު ފުރިހަމަ ކުރުމަށްފަހު - އިރު އަނެއްކާވެސް އަލިވެގެން ދިޔައެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އެއީ މީހެއްގެ މަރުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ އެމީހަކު އުފަންވުމުން ކޭތަ ހިފާފައިވާ ތަންތަނެއް ނޫނެވެ. އެމީހުން ފެނިއްޖެނަމަ ދެން الله ގެ މަތިން ހަނދުމަކުރާށެވެ'. ޞަޙާބީން ބުނީ، 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކަލޭ ފެންނަނީ ކަލޭ ކޮޅަށް ހުރި ތަނުން އެއްޗެއް ހޯދަމުންދާ ފަދައިން، އަދި ކަލޭގެ އަތުގައި ހިފައިގެން ހުރިތަން ވެސް ފެނޭ' ކަމަށެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު ބަޔާންކުރެއްވިއެވެ: 'ހަމަކަށަވަރުން، އަހަރެންނަށް ސުވަރުގެ ފެނިއްޖެ، އަދި އަހަރެންނަށް ގުރޫޕެއް ފެނިއްޖެ، އަހަރެން އެ އެއްޗެއް ނަގާނަމަ، މި ދުނިޔެ އޮތްހާ ހިނދަކު އެއިން ކާނެ.' ދެން އަޅުގަނޑަށް ވެސް ފެނުނީ ނަރަކަ، އަދި މިއަދު ފަދަ ބިރުވެރި މަންޒަރެއް އަޅުގަނޑަކަށް ނުފެނޭ، އަދި އޭގެ އާބާދީގެ ގިނަ މީހުންނަކީ އަންހެނުންކަން އަޅުގަނޑަށް ފެނުނީ'. ޞަޙާބީން ސުވާލުކުރީ، އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، ސަބަބަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟ އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވީ: 'އެމީހުންގެ ކުފުރުގެ ސަބަބުން' އެވެ. ދެން އަނެއްކާވެސް އޭނާއާ ސުވާލު ކުރެވުނީ: 'އެމީހުން الله އަށް ކާފަރުވަނީ ހެއްޔެވެ؟' އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ: 'އެބަހީ: ފިރިމީހާގެ މޮޅުކަން - ޤަބޫލުނުކުރުން-، އަދި އޭނާގެ ހެޔޮކަންތަކަށް ކުފުރުކުރުމެވެ. އެއިން މީހަކަށް ހުރިހާ ވަގުތެއްގައި ހެޔޮކަމެއް ކޮށްދީފިނަމަ، ދެން އޭނާއަށް ތިބާގެ ކިބައިން އެންމެ ނުބައި ކަމެއް ހޯދިއްޖެނަމަ، އޭނާ ބުނާނެ، 'އަހަރެން ދުވަހަކުވެސް ތިބާގެ ކިބައިން އެންމެ ރަނގަޅު ކަމެއް ހޯދިފައެއް ނުވެއެވެ'. އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ރާފީޢު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިޝާޤް] އަށް ރިވާކުރައްވާފައި ވާއިރު، އެއީ އިބްނު ޢީސާ، މި އިސްނާދުގައި މިސާލަކަށް [ޒައިދު ބިން އަސްލަމް] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މާލިކު] ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. ހަމައެކަނި އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވި ވާހަކަ؛ 'ދެން އަހަރެމެންނަށް ފެނުނީ ކުޑައިރުކޮޅަކު ހިފަހައްޓާފައި ހުރިތަނެވެ'.
Hadith
Imam Muslim : 1513
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ حَبِيبٍ عَنْ طَاوُسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ كَسَفَتْ الشَّمْسُ ثَمَانَ رَكَعَاتٍ فِي أَرْبَعِ سَجَدَاتٍ وَعَنْ عَلِيٍّ مِثْلُ ذَلِكَ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާޙް] ގެ އަރިހުން [އިސްމާޢީލް ބިން އުލައިއްޔާ] ގެ އަރިހުން [ސުފްޔާން] ގެ ކިބައިން [ޙަބީބު] ގެ އަރިހުން [ތަވޫސް] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޢައްބާސް] ގެ އަރިހުން ވާރިދުވެގެންވެއެވެ. ދެ ރަކުޢަތުންނެވެ. އަދި [ޢަލީ ބިން އަބޫ ޠާލިބު] ގެ އަރިހުންވެސް އެގޮތަށް ރިވާވެގެންވެއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1514
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَأَبُو بَكْرِ بْنُ خَلَّادٍ كِلَاهُمَا عَنْ يَحْيَى الْقَطَّانِ قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ سُفْيَانَ قَالَ حَدَّثَنَا حَبِيبٌ عَنْ طَاوُسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ صَلَّى فِي كُسُوفٍ قَرَأَ ثُمَّ رَكَعَ ثُمَّ قَرَأَ ثُمَّ رَكَعَ ثُمَّ قَرَأَ ثُمَّ رَكَعَ ثُمَّ قَرَأَ ثُمَّ رَكَعَ ثُمَّ سَجَدَ قَالَ وَالْأُخْرَى مِثْلُهَا
އަދި [މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުޘްޞްނާ] އާއި [އަބޫބަކުރު ބިން ޚައްލާދު] ދެމީހުންވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޔަޙްޔާ އަލްޤަޘްޘަން] ގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވި - [އިބްނުލް މުޘައްނާ] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ - [ޔަޙްޔާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުފްޔާން] ގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވިއެވެ ކޭތަ ހިފުމުގެ ނަމާދެވެ. -އާޔަތު- ކިޔުއްވައި، ދެން ބޯޖައްސަވައި، ދެން އަނެއްކާވެސް ކިޔަވައި، ދެން ބޯލައްވައި، ދެން އަލުން ކިޔަވައި، ދެން ބޯޖައްސަވައި، ދެން އަލުން ކިޔުއްވައި، ދެން ބޯޖައްސަވައި، އޭގެ ފަހުން، ބޯޖައްސަވައިގެންނެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ އަދި އެހެން މީހުންވެސް މިފަދައިން ރިވާކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1515
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ وَهُوَ شَيْبَانُ النَّحْوِيُّ عَنْ يَحْيَى عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ ح و حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدَّارِمِيُّ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَسَّانَ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ سَلَّامٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ خَبَرِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ أَنَّهُ قَالَ لَمَّا انْكَسَفَتْ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نُودِيَ بِ الصَّلَاةَ جَامِعَةً فَرَكَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَكْعَتَيْنِ فِي سَجْدَةٍ ثُمَّ قَامَ فَرَكَعَ رَكْعَتَيْنِ فِي سَجْدَةٍ ثُمَّ جُلِّيَ عَنْ الشَّمْسِ فَقَالَتْ عَائِشَةُ مَا رَكَعْتُ رُكُوعًا قَطُّ وَلَا سَجَدْتُ سُجُودًا قَطُّ كَانَ أَطْوَلَ مِنْهُ
[މުޙައްމަދު ބިން ރަފީޢު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި [އަބޫ ނަދުލު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ މުޢާވިޔަތު] ކިޔައިދެއްވީ އޭނާއަކީ ޝައިބާން އަން ނަޙީ ކަމުގައި، [ޔަޙްޔާ] އިން [އަބޫ ސަލާމާ] އިން [ޢަބްދުالله ބިން އަމްރޫ ބިން އަޝް] ގެ އަރިހުން -އަނެއް ސަފުހާއެއްގައި- އަދި [ޢަބްދުއްރަޙްމާން އަދު ދަރީމީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [ޔަޙްޔާ ބިން ޙަސަން] އަޅުގަނޑުމެން [ޔަޙްޔާ ބިން ޙަސަން] [ޔަޙްޔާ ބިން ޞަލަމް] ގެ ކިބައިން [ޔަޙްޔާ ބިން ސަލާމް] ގެ އަރިހުންނެވެ އަބޫ ކާތިރު] އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ، [އަބޫ ސަލާމާ ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން] [ޢަބްދުالله ބިން އަމްރޫ ބިން އަޝް] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވީ، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޒަމާނުގައި އިރުކޭތައެއް ހިފުމުން ދެން ގޮވާލެވުނީ - މުސްލިމުންނަށް - 'އާޝް ޝަލަތު އު ޖާމިޢަތު - ޖަމާޢަތުގެ ނަމާދު އަދާކުރަމާ-' މި ގޮވާލުމާއެކުގައެވެ. ފަހެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެއް ސަޖިދައެއްގައި ދެރަކުޢަތް ރުކޫޢު ކުރެއްވުމަށްފަހު ތެދުވެވަޑައިގެން އިތުރު ދެރަކުޢަތް އެއް ސަޖިދައެއްގައި ރުކޫޢުކުރެއްވިއެވެ. އެއަށްފަހު އިރު އާންމު ހާލަތަށް އައުމުން އައިޝާ ބުނީ، 'އަހަރެން ދުވަހަކުވެސް އެއަށްވުރެ ގިނައިރު ބޯޖަހާފައެއް ނުވަތަ ސަޖިދައެއް ނުކުރަން.'
Hadith
Imam Muslim : 1516
و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ عَنْ إِسْمَعِيلَ عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ الْأَنْصَارِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ يُخَوِّفُ اللَّهُ بِهِمَا عِبَادَهُ وَإِنَّهُمَا لَا يَنْكَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ مِنْ النَّاسِ فَإِذَا رَأَيْتُمْ مِنْهَا شَيْئًا فَصَلُّوا وَادْعُوا اللَّهَ حَتَّى يُكْشَفَ مَا بِكُمْ
ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް އިސްމާޢީލްގެ ކިބައިން ޙުޝައިމް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ އަބޫ މަސްޢޫދު އަލް އަންސާރީގެ އަރިހުން ޤައިސް ބިން އަބޫ ޙާޒިމްގެ އަރިހުން ކަމަށާއި އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ: الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ކޭތައެއް ފެނިއްޖެނަމަ އިރުގެ އާދައިގެ ހާލަތަށް އަންނަންދެން ދުޢާކޮށް ދުޢާކުރާށެވެ."
Hadith
Imam Muslim : 1517
و حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ وَيَحْيَى بْنُ حَبِيبٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ عَنْ إِسْمَعِيلَ عَنْ قَيْسٍ عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لَيْسَ يَنْكَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ مِنْ النَّاسِ وَلَكِنَّهُمَا آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ فَإِذَا رَأَيْتُمُوهُ فَقُومُوا فَصَلُّوا و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ وَأَبُو أُسَامَةَ وَابْنُ نُمَيْرٍ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ وَوَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ وَمَرْوَانُ كُلُّهُمْ عَنْ إِسْمَعِيلَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَفِي حَدِيثِ سُفْيَانَ وَوَكِيعٍ انْكَسَفَتْ الشَّمْسُ يَوْمَ مَاتَ إِبْرَاهِيمُ فَقَالَ النَّاسُ انْكَسَفَتْ لِمَوْتِ إِبْرَاهِيمَ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢުބައިދުالله ބިން މުޢާޘް އަލް އަންބަރީ] އަދި [ޔަޙްޔާ ބިން ޙަބީބު] އެދެބޭފުޅުންވެސް ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ މީހަކު މަރުވުމުން ނުވަތަ އުފަންވުމުން ދިމާނުވުމެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އެއީ الله ގެ ޢަލާމާތްތަކުން ފެންނަ ދެ ޢަލާމާތެއް ކަމުން އެކަންކަން ފެނުމުން ތެދުވެ ދުޢާ ކުރާށެވެ.' އަދި އަޅުގަނޑުމެން [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަށް ރިވާވެގެންވާ، އަދި އަޅުގަނޑުމެން [ވާކީޢު] އާއި [އަބޫ ޢުސާމާ] އަދި [އިބްނު ނޫމައިރު] އަށް -އެހެން ގޮތަކަށް ރިވާވެގެން ދިޔައީ- އަދި އަޅުގަނޑުމެން [އިޝާޤު ބިން އިބްރާހީމް] އަށް ރިވާވެގެން ދިޔައީ، އަދި އަޅުގަނޑުމެން [ޖަރީރު] އާއި [ވާކީ] އަށް -އެހެން ގޮތަކަށް ރިވާވެގެން ދިޔައީ- އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު އަބޫ ޢުމަރު] އަށް ރިވާވެގެން ދިޔައެވެ. އަދި އަޅުގަނޑުމެން [ސުފްޔާން] އާއި [މަރްވާން] އަށް ރިވާވެގެން ދިޔައީ، އެ އެންމެންވެސް [އިސްމާޢީލް] ގެ ފަރާތުން މި ފަތުރާ ސިލްސިލާއާއެކުގައެވެ. އަދި ސުފްޔާނާއި ވަކީޢުގެ ޙަދީޘްފުޅުގައި އެވާހަކަ ވެއެވެ؛ އިބްރާހިމް އަވަހާރަވި ދުވަހު އިރުކޭތައެއް ހިނގި ކަމުން މީހުން ބުނީ 'އިރުކޭތަ ހިނގީ އިބްރާހިމް އަވަހާރަވުމުން' ކަމަށެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1518
حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْأَشْعَرِيُّ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَرَّادٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ بُرَيْدٍ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ خَسَفَتْ الشَّمْسُ فِي زَمَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَامَ فَزِعًا يَخْشَى أَنْ تَكُونَ السَّاعَةُ حَتَّى أَتَى الْمَسْجِدَ فَقَامَ يُصَلِّي بِأَطْوَلِ قِيَامٍ وَرُكُوعٍ وَسُجُودٍ مَا رَأَيْتُهُ يَفْعَلُهُ فِي صَلَاةٍ قَطُّ ثُمَّ قَالَ إِنَّ هَذِهِ الْآيَاتِ الَّتِي يُرْسِلُ اللَّهُ لَا تَكُونُ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلَا لِحَيَاتِهِ وَلَكِنَّ اللَّهَ يُرْسِلُهَا يُخَوِّفُ بِهَا عِبَادَهُ فَإِذَا رَأَيْتُمْ مِنْهَا شَيْئًا فَافْزَعُوا إِلَى ذِكْرِهِ وَدُعَائِهِ وَاسْتِغْفَارِهِ وَفِي رِوَايَةِ ابْنِ الْعَلَاءِ كَسَفَتْ الشَّمْسُ وَقَالَ يُخَوِّفُ عِبَادَهُ
[އަބޫ އަމީރު އަލް އަޝްޢަރީ ޢަބްދުﷲ ބިން ބަރާދު] އާއި [މުޙައްމަދު ބިން އަލް ޢަލާ`] ދެމީހުންވެސް ވިދާޅުވީ، [އަބޫ އުސާމާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ބުރައިދު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ބުރުދާ] ގެ އަރިހުން [އަބޫ މޫސާ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޒަމާނުގައި އިރުކޭތައެއް ހިފުމުގެ ސަބަބުން ސިއްސައިގެން ގޮސް ޤިޔާމަތް އަތުވެދާނެތީ ބިރުން ތެދުވުމަށް އަވަސްވެގަތެވެ. މިސްކިތަށް ވަދެ ވަރަށް ގިނައިރު ކޮޅަށް ހުރެ، ރުކޫޢުކޮށް، ސަޖިދަކޮށްގެން ނަމާދު ކުރުމާ ހަމައަށް، މީގެ ކުރިން މިހާ ގިނަ ދުވަހު ކިޔެވުން ދިގުކޮށްލައްވާތަން އަޅުގަނޑަކަށް ނުފެނެއެވެ. އެހެންކަމުން އެމީހުން ފެނުމުން ދެން އަވަސްވެގަންނަންވީ الله ގެ މަތިން ހަނދުމަކޮށް، އެކަލާނގެއަށް ދުޢާކޮށް، އެކަލާނގެ މާފުކުރެއްވުމަށް އެދިވަޑައިގަންނަވާށެވެ'. އިބްނު އަލް ޢަލާ’ ރިވާކުރައްވާފައިވާ ޙަދީޘްފުޅުގައި އަންގަވާފައިވަނީ: 'އިރުކޭތައެއް ހިނގީ...' އަދި އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އެކަލާނގެ އަޅުން ބިރުދެއްކުމަށްޓަކައެވެ'.
Hadith
Imam Muslim : 1519
و حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ الْقَوَارِيرِيُّ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ حَدَّثَنَا الْجُرَيْرِيُّ عَنْ أَبِي الْعَلَاءِ حَيَّانَ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَمُرَةَ قَالَ بَيْنَمَا أَنَا أَرْمِي بِأَسْهُمِي فِي حَيَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ انْكَسَفَتْ الشَّمْسُ فَنَبَذْتُهُنَّ وَقُلْتُ لَأَنْظُرَنَّ إِلَى مَا يَحْدُثُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي انْكِسَافِ الشَّمْسِ الْيَوْمَ فَانْتَهَيْتُ إِلَيْهِ وَهُوَ رَافِعٌ يَدَيْهِ يَدْعُو وَيُكَبِّرُ وَيَحْمَدُ وَيُهَلِّلُ حَتَّى جُلِّيَ عَنْ الشَّمْسِ فَقَرَأَ سُورَتَيْنِ وَرَكَعَ رَكْعَتَيْنِ
އަޅުގަނޑަށް [ޢުބައިދުالله ބިން ޢުމަރު އަލް ޤަވާރީރީ] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ބިޝްރު އަލް މުފައްދުލާލް] [އަލް ޖުރައިރީ] [އަބުލް ޢަލާ` ޙަޔާން ބިން ޢުމައިރު] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ސަމުރާ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވާފައިވާ ގޮތުގައި، ‘އެއް ޒަމާނެއްގައި الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޒަމާނުގައި އަޅުގަނޑު ތިރިއަށް ކުޅެމުން ދިޔައިރު، ކުއްލިއަކަށް އިރުކޭތައެއް ހިފެހެއްޓިއެވެ. ދެން އަހަރެންގެ ހުރިހާ ކުޅޭ އެއްޗެހި އެއްލާލީމެވެ. އަހަރެން ބުނީމެވެ: މިފަދަ އިރުކޭތައެއް ހިފާނަމަ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ކުރައްވާނެ ގޮތް ބަލާނަމެވެ. އެމަނިކުފާނުގެ ތަނަށް އާދެވުނު އިރު އަނެއްކާވެސް އިރު އަރަންދެން ދުޢާއާއި ތަކްބީރާއި ތަޙްމީދާއި ތަޙްލީލްގައި އަތް އުފުލާލިތަން ފެނުނެވެ. ދެ ސޫރަތެއް ކިޔައި ދެ ރަކުޢަތް ނަމާދު ކުރިއެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 1520
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى عَنْ الْجُرَيْرِيِّ عَنْ حَيَّانَ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَمُرَةَ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ كُنْتُ أَرْتَمِي بِأَسْهُمٍ لِي بِالْمَدِينَةِ فِي حَيَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ كَسَفَتْ الشَّمْسُ فَنَبَذْتُهَا فَقُلْتُ وَاللَّهِ لَأَنْظُرَنَّ إِلَى مَا حَدَثَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي كُسُوفِ الشَّمْسِ قَالَ فَأَتَيْتُهُ وَهُوَ قَائِمٌ فِي الصَّلَاةِ رَافِعٌ يَدَيْهِ فَجَعَلَ يُسَبِّحُ وَيَحْمَدُ وَيُهَلِّلُ وَيُكَبِّرُ وَيَدْعُو حَتَّى حُسِرَ عَنْهَا قَالَ فَلَمَّا حُسِرَ عَنْهَا قَرَأَ سُورَتَيْنِ وَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا سَالِمُ بْنُ نُوحٍ أَخْبَرَنَا الْجُرَيْرِيُّ عَنْ حَيَّانَ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَمُرَةَ قَالَ بَيْنَمَا أَنَا أَتَرَمَّى بِأَسْهُمٍ لِي عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ خَسَفَتْ الشَّمْسُ ثُمَّ ذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِهِمَا
[އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] [ޢަބްދުލްޢަޢްލާ ބިން ޢަބްދުލްޢަޢުލާ] [އަލްޖުރައިރީ] އިން [ޙަޔާން ބިން އުމައިރު] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ސަމުރާ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި - އެއީ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އެއް އަޞްޙާބީން - އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޒަމާނުގައި މަދީނާގައި ދަރު ކުޅެން އުޅެނިކޮށް ކުއްލިއަކަށް އިރުކޭތައެއް ހިފުމުން އެ އެއްލާލާފައި ބުނީމެވެ. އެހެންކަމުން އަހަރެން އޭނާގެ ގާތަށް ގޮސް ފެނުނީ ދެއަތް އުފުލާލައިގެން ނަމާދު ކުރަން ހުއްޓެވެ. ތަސްބީހާއި ތަޙްމީދާއި ތަޙްލީލް އަދި ތަކްބީރު ކިޔުއްވައި އިރު އަރަންދެން ނަމާދު ކުރެއްވިއެވެ. އަނެއްކާ އިރު އަރައިގަތުމަށްފަހު ދެ ސޫރަތެއް ކިޔަވައި ދެ ރަކުޢަތް ނަމާދު ކުރެއްވިއެވެ. [މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުޘައްނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [ސަލީމް ބިން ނޫޙް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަލް ޖުރައިރީ] [ޙައްޔާން ބިން އުމައިރު] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ސަމުރާ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ: ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޒަމާނުގައި އަހަރެން ތިރި ޖަހަމުން ދިޔައިރު، ކުއްލިއަކަށް އިރުކޭތައެއް ހިނގިއެވެ. ދެން ދެވަނަ ޙަދީޘާއި އެއްފަދަ ޙަދީޘެއް ޛިކުރުކުރެއްވިއެވެ.
