Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith
Hadith
Imam Muslim : 1481
و حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ قَالَ قَالَتْ عَائِشَةُ وَاللَّهِ لَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُومُ عَلَى بَابِ حُجْرَتِي وَالْحَبَشَةُ يَلْعَبُونَ بِحِرَابِهِمْ فِي مَسْجِدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْتُرُنِي بِرِدَائِهِ لِكَيْ أَنْظُرَ إِلَى لَعِبِهِمْ ثُمَّ يَقُومُ مِنْ أَجْلِي حَتَّى أَكُونَ أَنَا الَّتِي أَنْصَرِفُ فَاقْدِرُوا قَدْرَ الْجَارِيَةِ الْحَدِيثَةِ السِّنِّ حَرِيصَةً عَلَى اللَّهْوِ
އަދި [އަބޫ ޠާހިރު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނީ [އިބްނު ވަޙްބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [ޔޫނުސް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު ޝިހާބު] [އުރުވާ ބިން ޒުބައިރު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. 'އަޅުގަނޑަށް ފެނުނީ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަޅުގަނޑުގެ ކޮޓަރީގެ ދޮރުމަތީގައި ހުއްޓެވެ، ހަބީސީން ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ މިސްކިތުގައި ވަޅިން ކުޅެން ތިއްބާ، އެހެންކަމުން އެމީހުންގެ ކުޅިވަރު ފެންނަ ގޮތަށް ފޮތިގަނޑުން އަހަރެން ނިވާކުރިއެވެ. ދެން އޭނާ ތެދުވީ - އަހަންނަށް އިތުރަށް މިނިވަންކަމާއެކު ފެންނަ ގޮތަށް - އަހަރެން އަމިއްލައަށް ހުއްޓިގެން ދާންދެނެވެ - ބަލަން ވަރުބަލިވެގެންނެވެ. އެހެންކަމުން އަންހެން ކުދިންނަށް ކުޅެން މިނިވަންކަން ދޭށެވެ'.
Hadith
Imam Muslim : 1482
حَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الْأَيْلِيُّ وَيُونُسُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى وَاللَّفْظُ لِهَارُونَ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنَا عَمْرٌو أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ حَدَّثَهُ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعِنْدِي جَارِيَتَانِ تُغَنِّيَانِ بِغِنَاءِ بُعَاثٍ فَاضْطَجَعَ عَلَى الْفِرَاشِ وَحَوَّلَ وَجْهَهُ فَدَخَلَ أَبُو بَكْرٍ فَانْتَهَرَنِي وَقَالَ مِزْمَارُ الشَّيْطَانِ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَقْبَلَ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ دَعْهُمَا فَلَمَّا غَفَلَ غَمَزْتُهُمَا فَخَرَجَتَا وَكَانَ يَوْمَ عِيدٍ يَلْعَبُ السُّودَانُ بِالدَّرَقِ وَالْحِرَابِ فَإِمَّا سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِمَّا قَالَ تَشْتَهِينَ تَنْظُرِينَ فَقُلْتُ نَعَمْ فَأَقَامَنِي وَرَاءَهُ خَدِّي عَلَى خَدِّهِ وَهُوَ يَقُولُ دُونَكُمْ يَا بَنِي أَرْفِدَةَ حَتَّى إِذَا مَلِلْتُ قَالَ حَسْبُكِ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَاذْهَبِي
[ހާރޫން ބިން ސަޢީދު އަލް ޢާއިލީ] އާއި [ޔޫނުސް ބިން ޢަބްދުލްޢަޢްލާ] - ބަސްފުޅު ޙާރޫންގެ ކިބައިން ވާއިރު- ދެމީހުންވެސް ވިދާޅުވީ، [އިބްނު ވަޙްބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި [އަމްރޫ] އަޅުގަނޑުމެން [މުޙައްމަދު ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން] [ޢުރުވާ] އިން [ޢަޢީޝާ] ގެ އަރިހުން އެކަމަނާ ވިދާޅުވެފައިވާ ކަމަށް ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. އަހަރެންގެ ގެއަށް ވަދެގެން ދިޔައިރު، ދެ އަޅުން އަންހެން ކުދިން ބުޢަތު ލަވަކިޔަމުން ދިޔައިރު، ދެން އޭނާ ވަގުތުން އެނދުގައި އޮށޯވެލީ މޫނު އަނބުރާލައިގެންނެވެ. އެއަށްފަހު އަބޫބަކުރު ވަދެވަޑައިގެން ވަގުތުން ރުޅިގަދަވެވަޑައިގެން ވިދާޅުވީ، ޝައިޠާނާ ލަވަކިޔަނީ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެކު ހެއްޔެވެ؟ އެހެންކަމުން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހަށް ވަޑައިގެން ވިދާޅުވިއެވެ. އޭނާ އިތުރަށް ސަމާލުކަން ނުދިނުމުން އަހަރެން އެ ދެ އަޅުންނަށް އިޝާރާތްކޮށްލީ ދެމީހުންވެސް ނުކުމެގެން ދިއުމަށެވެ. ދެން ޢީދު ދުވަހު ކަޅުމީހުން ކުޅެލީ ޒީނަތްތެރިކަމާއި ދަނޑިންނެވެ. އެއީ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި ސުވާލުކުރުމުން ނުވަތަ އެކަލޭގެފާނު އެކަލޭގެފާނު ދެކެން ބޭނުންތޯއެވެ؟ އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީ 'އާނ' އެވެ. އެހެންކަމުން އަހަރެންގެ ކޯތާފަތް އޭނާގެ ކޯތާފަތުގައި އަތްލާފައި އަހަރެން ފަހަތުގައި ކޮޅަށް ތެދުކޮށްދިނެވެ. އަދި ވިދާޅުވީ: 'ޕްލީޒް ކުޅެބަލަ، އޭ ބަނޫ އަރުފިދާ - ހަބީސީންގެ ރައްޔިތުންގެ ލަޤަބު-'. އަހަރެން ވަރުބަލިވާންދެން އޭނާ ސުވާލުކުރީ 'އެކަށީގެންވޭތަ؟' އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީ 'އާނ' އެވެ. އޭނާ ބުންޏެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1483
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ جَاءَ حَبَشٌ يَزْفِنُونَ فِي يَوْمِ عِيدٍ فِي الْمَسْجِدِ فَدَعَانِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَضَعْتُ رَأْسِي عَلَى مَنْكِبِهِ فَجَعَلْتُ أَنْظُرُ إِلَى لَعِبِهِمْ حَتَّى كُنْتُ أَنَا الَّتِي أَنْصَرِفُ عَنْ النَّظَرِ إِلَيْهِمْ و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ زَكَرِيَّاءَ بْنِ أَبِي زَائِدَةَ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ كِلَاهُمَا عَنْ هِشَامٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَلَمْ يَذْكُرَا فِي الْمَسْجِدِ
އަޅުގަނޑުމެން [ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބު] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ޖަރީރު] [ޙިޝާމް] ގެ އަރިހުން [އޭނާގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން [އައިޝަތު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި ގޮތުގައި: ޢީދު ދުވަހު ހަބީސީން މިސްކިތުގައި ކުޅެމުން ދިޔައެވެ. ފަހެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަހަންނަށް ގޮވާލެއްވުމުން، އަހަރެން އަމިއްލައަށް އެމީހުން ބަލާލުން ހުއްޓާލާންދެން އެމީހުންގެ ކުޅިވަރު ބަލާލުމަށްޓަކައި އެކަލޭގެފާނުގެ ކޮނޑުގައި ބޯ އަޅުވާލީމެވެ. އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާވެފައި އޮތީ [ޔަޙްޔާ ބިން ޒަކަރިއްޔާ ބިން އަބޫ ޒަޢިދާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވާފައިވާ ކަމާއި - އެހެން ގޮތަކުން - އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު ނޫމައިރަށް] ރިވާވެފައި އޮތީ [މުޙައްމަދު ބިން ބިޝްރު] އަޅުގަނޑުމެން ދެމީހުންނަށްވެސް [ޙިޝާމް] އިން މި ޓްރާންސްމިޝަން ޗޭނުން އަންގަވާފައިވާ ކަމުގައި ވިޔަސް، އެކަލޭގެފާނުގެ ވާހަކައެއް ނުދައްކަވައެވެ. 'މިސްކިތުގައި' އެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1484
و حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ دِينَارٍ وَعُقْبَةُ بْنُ مُكْرَمٍ الْعَمِّيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ كُلُّهُمْ عَنْ أَبِي عَاصِمٍ وَاللَّفْظُ لِعُقْبَةَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ بْنُ عُمَيْرٍ أَخْبَرَتْنِي عَائِشَةُ أَنَّهَا قَالَتْ لِلَعَّابِينَ وَدِدْتُ أَنِّي أَرَاهُمْ قَالَتْ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقُمْتُ عَلَى الْبَابِ أَنْظُرُ بَيْنَ أُذُنَيْهِ وَعَاتِقِهِ وَهُمْ يَلْعَبُونَ فِي الْمَسْجِدِ قَالَ عَطَاءٌ فُرْسٌ أَوْ حَبَشٌ قَالَ وَقَالَ لِي ابْنُ عَتِيقٍ بَلْ حَبَشٌ
އަދި [އިބްރާހިމް ބިން ދީނާރު] އާއި [އުޤްބާޙް ބިން މުރުޤާމް އަލް ޢާމީ] އަދި [ޢަބްދު ބިން ޙުމައިދު] މިހުރިހާ ކަމެއްވެސް އަޅުގަނޑަށް [އަބޫ އާޝިމް] ގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވި - ބަސްފުޅު އުޤްބާއިން ވާއިރު - އޭނާ ވިދާޅުވީ، [އަބޫ ޢާޝިމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު ޖުރައިޖުން] ރިވާކުރެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ ކުޅެން ތިބި މީހުން، 'އަހަރެން ބޭނުންވަނީ އެމީހުން ދެކެން'. އެހެންކަމުން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ތެދުވެވަޑައިގެން އަހަރެންވެސް ދޮރުމަތީގައި ހުއްޓިލީ އޭނާގެ ކަންފަތާއި ކޮނޑުގެ ދެމެދުން ފެންނަ ގޮތަށް، އެމީހުން މިސްކިތުގައި ކުޅެން ތިއްބާއެވެ. އަތާ` ސުވާލުކުރީ: އެއީ ފާރިސީންތޯ ނުވަތަ ހަބީސީންތޯއެވެ؟ އަދި އިބްނު ޢާޠިޤު އަހަންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ: އޭގެ ބަދަލުގައި އެއީ ހަބީސީންނެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1485
و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ عَبْدٌ أَخْبَرَنَا وَقَالَ ابْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ ابْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ بَيْنَمَا الْحَبَشَةُ يَلْعَبُونَ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِحِرَابِهِمْ إِذْ دَخَلَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَأَهْوَى إِلَى الْحَصْبَاءِ يَحْصِبُهُمْ بِهَا فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَعْهُمْ يَا عُمَرُ
އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ރަފީޢު] އާއި [ޢަބްދު ބިން ޙުމައިދު] -ޢަބްދު ވިދާޅުވި- އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ -އިބްނު ރަފީޢު ވިދާޅުވިއެވެ- އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [ޢަބްދުރައްޒާޤް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މާޢުމަރު] [އަޒް ޒުހުރީ] ގެ އަރިހުން [އިބްނުލް މުޞައްޔަބު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ހުރައިރާ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުގައި ހަބީސީން ވަޅިތަކާ ކުޅެން ތިއްބާ ކުއްލިއަކަށް ޢުމަރު ބިން އަލް ޚައްޠާބު ވަދެވަޑައިގެން ވަގުތުން އަތް ދިއްކޮށްލީ ކުޑަ ވަޅިއެއް ނަގައިގެން އެމީހުންގެ ގަޔަށް އުކާލުމަށެވެ. އެކަމަކު الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވަގުތުން ވިދާޅުވިއެވެ: 'އޭ އުމަރު އެމީހުން ދޫކޮށްލާށެވެ'.
Hadith
Imam Muslim : 1486
و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ أَنَّهُ سَمِعَ عَبَّادَ بْنَ تَمِيمٍ يَقُولُ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ زَيْدٍ الْمَازِنِيَّ يَقُولُا خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمُصَلَّى فَاسْتَسْقَى وَحَوَّلَ رِدَاءَهُ حِينَ اسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ
އަދި [ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ، އޭނާ ވިދާޅުވީ، [ޢަބްދުالله ބިން ބަކުރު] ގެ އަރިހުން [މާލިކަށް] އަޅުގަނޑު ކިޔެވީ، [ޢައްބާދު ބިން ތަމީމް] ބުނި އަޑު އިވިފައިވާ ވާހަކަ، އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވިފައި އޮތީ [ޢަބްދުالله ބިން ޒައިދު އަލް މަޒާނީ] ވިދާޅުވާ ވާހަކައެވެ ޤިބްލާއާ ކުރިމަތިލައިގެން ހުރެ އޭނާގެ ހެދުންތައް އަނބުރާލިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1487
و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ عَنْ عَبَّادِ بْنِ تَمِيمٍ عَنْ عَمِّهِ قَالَ خَرَجَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمُصَلَّى فَاسْتَسْقَى وَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ وَقَلَبَ رِدَاءَهُ وَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ
އަދި ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި ސުފްޔާން ބިން އުޔައިނާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ޢަބްދުالله ބިން އަބޫބަކުރުގެ އަރިހުން އައްބާދު ބިން ތަމީމްގެ އަރިހުން އޭނާގެ ދޮންބައްޕަގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1488
و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو أَنَّ عَبَّادَ بْنَ تَمِيمٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ زَيْدٍ الْأَنْصَارِيَّ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ إِلَى الْمُصَلَّى يَسْتَسْقِي وَأَنَّهُ لَمَّا أَرَادَ أَنْ يَدْعُوَ اسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ وَحَوَّلَ رِدَاءَهُ
އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، [ސުލައިމާން ބިން ބިލާލް] [ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވާފައިވާ ގޮތުގައި، [އަބޫބަކުރު ބިން މުޙައްމަދު ބިން އަމްރޫ] އަޅުގަނޑަށް އަންގަވައިދެއްވީ، [ޢަބްދުالله ބިން ޒައިދު އަލް އަންސާރީ] އޭނާއަށް އަންގަވާފައިވާ ވާހަކައެވެ ދަނޑެއްގައި އިސްތިސްޤާ` ނަމާދު ކުރާށެވެ. އަދި ނަމާދު ކުރަން ބޭނުންވި ހިނދު ޤިބްލާއާ ކުރިމަތިލާފައި ހެދުން އަނބުރާލިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1489
و حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ وَحَرْمَلَةُ قَالَا أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عَبَّادُ بْنُ تَمِيمٍ الْمَازِنِيُّ أَنَّهُ سَمِعَ عَمَّهُ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُا خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمًا يَسْتَسْقِي فَجَعَلَ إِلَى النَّاسِ ظَهْرَهُ يَدْعُو اللَّهَ وَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ وَحَوَّلَ رِدَاءَهُ ثُمَّ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ
އަދި [އަބޫ ޠާހިރު] އާއި [ޙަރުމަލާ] ދެމީހުންވެސް އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނީ، އެދެމީހުން ބުނީ، [އިބްނު ވަޙްބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ، [ޔޫނުސް] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނީ [އިބްނު ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން އޭނާ ބުނީ، އޭނާ އަޅުގަނޑަށް [އައްބާދު ބިން ތަމީމް އަލް މަޒީނީ] ގާތު ބުނީ، ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަޞްޙާބީންގެ ތެރެއިން [އޭނާގެ ދޮންބައްޕަ] ވިދާޅުވާ އަޑު އިވިފައިވާ ވާހަކައެވެ الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އިސްތިސްޤާ ނަމާދު ކުރުމަށް ނުކުމެވަޑައިގަތުމުން، ދެން ޖަމާޢަތަށް ފުރަގަސްދީ ޤިބްލާއަށް ކުރިމަތިވެވަޑައިގެން الله އަށް ދުޢާކުރެއްވިއެވެ. ދެން ހެދުން އަނބުރާލަމުން ދެ ރަކުޢަތް ނަމާދު ކުރިއެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 1490
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْفَعُ يَدَيْهِ فِي الدُّعَاءِ حَتَّى يُرَى بَيَاضُ إِبْطَيْهِ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާޙް] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ޔަޙްޔާ ބިން އަބޫ ބުކައިރު] [ޝަޢުބާތުން] [ތަބީތު] އިން [އަނަސް] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1491
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ وَعَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ لَا يَرْفَعُ يَدَيْهِ فِي شَيْءٍ مِنْ دُعَائِهِ إِلَّا فِي الِاسْتِسْقَاءِ حَتَّى يُرَى بَيَاضُ إِبْطَيْهِ غَيْرَ أَنَّ عَبْدَ الْأَعْلَى قَالَ يُرَى بَيَاضُ إِبْطِهِ أَوْ بَيَاضُ إِبْطَيْهِ و حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ ابْنِ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ أَنَّ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ حَدَّثَهُمْ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުޘައްނާ] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [އިބްނު އަބޫ އަދީ] އާއި [ޢަބްދުލްޢަޢްލާ] [ޞަޢީދު] ގެ އަރިހުން [ޤަތަދާ] އިން [އަނަސް] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވާފައިވާ ގޮތުގައި؛ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އިސްތިސްޤާ` ނަމާދުގައި މެނުވީ ނަމާދު ކުރާއިރު އަތް އުފުއްލަވައި ނުލައްވަނީ، ކަކުލުގެ ކަށިތައް ހުދުވެވަޑައިގަންނަވަންދެންނެވެ. އެކަމަކު އަބްދުލްއަޢްލާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ އޭނާގެ ކަކުލުގައި ނުވަތަ ދެ ކަކުލުގައި ވެސް ހުދުވެގެން ދިޔައެވެ. އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނުލް މުއްސައްނާ] ރިވާވެގެންވަނީ [ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު] [އިބްނު އަބޫ ޢަރަބާ] ގެ އަރިހުން [ޤަތަދާއިން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވެފައިވަނީ [އަނަސް ބިން މާލިކް] އެބައިމީހުންނަށް، ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން މިފަދަ ކަމެއް އަންގަވާފައިވާ ކަމަށެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1492
و حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اسْتَسْقَى فَأَشَارَ بِظَهْرِ كَفَّيْهِ إِلَى السَّمَاءِ
އަދި [ޢަބްދު ބިން ޙުމައިދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ، [އަލްޙަސަން ބިން މޫސާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި، [ޙައްމަދު ބިން ސަލާމާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ، [ތަބިތު] އިން، [އަނަސް ބިން މާލިކް] ގެ އަރިހުން ކަމަށް ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އިސްތިސްޤާ ނަމާދު ކުރެއްވި ކަމަށާއި، ދެން އަތްޕުޅުން އުޑުމައްޗަށް އިޝާރާތް ކުރެއްވި ކަމަށެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1493
و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى وَيَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَقُتَيْبَةُ وَابْنُ حُجْرٍ قَالَ يَحْيَى أَخْبَرَنَا وَقَالَ الْآخَرُونَ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ شَرِيكِ بْنِ أَبِي نَمِرٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ رَجُلًا دَخَلَ الْمَسْجِدَ يَوْمَ جُمُعَةٍ مِنْ بَابٍ كَانَ نَحْوَ دَارِ الْقَضَاءِ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَائِمٌ يَخْطُبُ فَاسْتَقْبَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَائِمًا ثُمَّ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلَكَتْ الْأَمْوَالُ وَانْقَطَعَتْ السُّبُلُ فَادْعُ اللَّهَ يُغِثْنَا قَالَ فَرَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدَيْهِ ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ أَغِثْنَا اللَّهُمَّ أَغِثْنَا اللَّهُمَّ أَغِثْنَا قَالَ أَنَسٌ وَلَا وَاللَّهِ مَا نَرَى فِي السَّمَاءِ مِنْ سَحَابٍ وَلَا قَزَعَةٍ وَمَا بَيْنَنَا وَبَيْنَ سَلْعٍ مِنْ بَيْتٍ وَلَا دَارٍ قَالَ فَطَلَعَتْ مِنْ وَرَائِهِ سَحَابَةٌ مِثْلُ التُّرْسِ فَلَمَّا تَوَسَّطَتْ السَّمَاءَ انْتَشَرَتْ ثُمَّ أَمْطَرَتْ قَالَ فَلَا وَاللَّهِ مَا رَأَيْنَا الشَّمْسَ سَبْتًا قَالَ ثُمَّ دَخَلَ رَجُلٌ مِنْ ذَلِكَ الْبَابِ فِي الْجُمُعَةِ الْمُقْبِلَةِ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَائِمٌ يَخْطُبُ فَاسْتَقْبَلَهُ قَائِمًا فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلَكَتْ الْأَمْوَالُ وَانْقَطَعَتْ السُّبُلُ فَادْعُ اللَّهَ يُمْسِكْهَا عَنَّا قَالَ فَرَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدَيْهِ ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ حَوْلَنَا وَلَا عَلَيْنَا اللَّهُمَّ عَلَى الْآكَامِ وَالظِّرَابِ وَبُطُونِ الْأَوْدِيَةِ وَمَنَابِتِ الشَّجَرِ فَانْقَلَعَتْ وَخَرَجْنَا نَمْشِي فِي الشَّمْسِ قَالَ شَرِيكٌ فَسَأَلْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ أَهُوَ الرَّجُلُ الْأَوَّلُ قَالَ لَا أَدْرِي و حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ رُشَيْدٍ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ حَدَّثَنِي إِسْحَقُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ أَصَابَتْ النَّاسَ سَنَةٌ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَبَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْطُبُ النَّاسَ عَلَى الْمِنْبَرِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ إِذْ قَامَ أَعْرَابِيٌّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلَكَ الْمَالُ وَجَاعَ الْعِيَالُ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمَعْنَاهُ وَفِيهِ قَالَ اللَّهُمَّ حَوَالَيْنَا وَلَا عَلَيْنَا قَالَ فَمَا يُشِيرُ بِيَدِهِ إِلَى نَاحِيَةٍ إِلَّا تَفَرَّجَتْ حَتَّى رَأَيْتُ الْمَدِينَةَ فِي مِثْلِ الْجَوْبَةِ وَسَالَ وَادِي قَنَاةَ شَهْرًا وَلَمْ يَجِئْ أَحَدٌ مِنْ نَاحِيَةٍ إِلَّا أَخْبَرَ بِجَوْدٍ و حَدَّثَنِي عَبْدُ الْأَعْلَى بْنُ حَمَّادٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْطُبُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَقَامَ إِلَيْهِ النَّاسُ فَصَاحُوا وَقَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ قَحَطَ الْمَطَرُ وَاحْمَرَّ الشَّجَرُ وَهَلَكَتْ الْبَهَائِمُ وَسَاقَ الْحَدِيثَ وَفِيهِ مِنْ رِوَايَةِ عَبْدِ الْأَعْلَى فَتَقَشَّعَتْ عَنْ الْمَدِينَةِ فَجَعَلَتْ تُمْطِرُ حَوَالَيْهَا وَمَا تُمْطِرُ بِالْمَدِينَةِ قَطْرَةً فَنَظَرْتُ إِلَى الْمَدِينَةِ وَإِنَّهَا لَفِي مِثْلِ الْإِكْلِيلِ و حَدَّثَنَاه أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ بِنَحْوِهِ وَزَادَ فَأَلَّفَ اللَّهُ بَيْنَ السَّحَابِ وَمَكَثْنَا حَتَّى رَأَيْتُ الرَّجُلَ الشَّدِيدَ تَهُمُّهُ نَفْسُهُ أَنْ يَأْتِيَ أَهْلَهُ و حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الْأَيْلِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ حَدَّثَنِي أُسَامَةُ أَنَّ حَفْصَ بْنَ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ حَدَّثَهُ أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُا جَاءَ أَعْرَابِيٌّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَهُوَ عَلَى الْمِنْبَرِ وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ وَزَادَ فَرَأَيْتُ السَّحَابَ يَتَمَزَّقُ كَأَنَّهُ الْمُلَاءُ حِينَ تُطْوَى
އަދި ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ އާއި ޔަޙްޔާ ބިން އައްޔޫބާއި ޤުޠައިބާ އާއި އިބްނު ޙުޖުރު - ޔަޙްޔާ ވިދާޅުވި - އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން އިރު - އަނެއް ބަޔަކު ބުނި - އިސްމާޢީލް ބިން ޖަޢުފަރު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން - އަނެއް ބަޔަކު ބުނީ - އަނަސް ބިން މާލިކް ވިދާޅުވިއެވެ؛ ހުކުރު ދުވަހު ދާރުލް ޤަދްލާ` އާއި ދިމާލަށް ހުރި ދޮރުން މިސްކިތަށް ވަދެގެން އައި މީހަކު ހުއްޓެވެ، ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ދަރުސް ދެއްވަމުން ހުއްޓެވެ. ދެން އެމީހާ ވަގުތުން ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި ދިމާއަށް އެނބުރިލަމުން ބުންޏެވެ. އެހެންކަމުން ވާރޭ ވެހުމަށް الله އަށް ދުޢާ ކުރާށެވެ'. އެހެންކަމުން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަތް އުފުއްލަވައި ދުޢާ ކުރެއްވިއެވެ: 'الله އަޣީތުސްނާ الله އަޣްތިސްނާ، الله އަޣްތިސްނާ - އޭ الله، އަހަރެމެންގެ މައްޗަށް ވާރޭ ވެހެދެއްވާށެވެ. އޭ الله، އަހަރެމެންގެ މައްޗަށް ވާރޭ ވެހެދެއްވާ، އޭ الله އަހަރެމެންގެ މައްޗަށް ވާރޭ ވެއްސަވާށެވެ. އަނަސް ވިދާޅުވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އުޑުމަތި ފުރާލުމަށްފަހު ފެތުރި ވާރޭ ވެހުނެވެ'. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވީ، 'ނޫން، الله ގެ ޙަޟްރަތުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެވަގުތު އިރު ނުފެނުނު' ކަމަށެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އަހަރެމެންގެ މައްޗަށް ނޫން، އަހަރެމެންގެ ވަށައިގެން ވާރޭ ވެހޭ ގޮތް ހަދާށެވެ. އޭ الله! އުސްފަސްގަނޑާއި، ބައެއް ފަރުބަދަތަކާއި، ވާދީތަކާއި، ގަސްގަހާގެހި ހެދޭ ބައެއް ބިންތަކަށް ވާރޭ ވެހެދިނުން'. އެހެންކަމުން އަހަރެމެން ވަގުތުން ތެދުވެ އަވިގަނޑުގައި ހިނގާލަން ނުކުތީމެވެ'. ޝާރިކް ބުންޏެވެ؛ ދެން އަހަރެން އަނަސް ބިން މާލިކް އާއި ސުވާލުކުރީމެވެ، ‘އެއީ ފުރަތަމަ މީހާ ހެއްޔެވެ؟ އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ 'އަހަންނަކަށް ނޭނގެ' ކަމަށެވެ. އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ދާއޫދު ބިން ރުޞައްޔިދީން] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [އަލް ވަލީދު ބިން މުސްލިމް] [އަލް އައުޒާޢީ] އިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ، [އިޝާޤު ބިން ޢަބްދުالله ބިން އަބޫ ތަލްޙާ] އަޅުގަނޑަށް [އަނަސް ބިން މާލިކު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް އަންގަވާފައިވާ ވާހަކައެވެ؛ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޒަމާނުގައި ރައްޔިތުންނަށް ބަނޑުހައިހޫނުކަމުގެ ތަކުލީފު ކުރިމަތިވިއެވެ. އެހެންކަމުން ހުކުރު ދުވަހު ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ މީސްތަކުންނަށް ދަރުސް ދެއްވަމުން ގެންދެވިއިރު، ކުއްލިއަކަށް ފަރުބަދަމަތީ އަރަބިއަކު ތެދުވެ ވިދާޅުވީ، 'އޭ ރަސޫލާ، އަހަރެމެންގެ މުދާ ހަލާކުވެ، ގާތްތިމާގެ މީހުން ބަނޑުހައިވެއްޖެ' ކަމަށެވެ. އަދި މަތީގައިވާ ޙަދީޘާ އެއްފަދަ ޙަދީޘެއްވެސް ރިވާކުރެއްވިއެވެ. އަދި އެ ފޮތުގައި އެކަލޭގެފާނު މި ދުޢާގެ ވާހަކަ ޛިކުރުކުރައްވާފައި ވެއެވެ: 'الله ޙަވާލާއިނާ ވައްލާ ޢަލައިނާ - އޭ الله، އަހަރެމެންގެ ވަށައިގެން ވާރޭ ވެހޭނެ އަދި އަހަރެމެންގެ މައްޗަށް ނޫން -'. އަދި އަތުން އިޝާރާތެއް ނުކުރައްވައި، އެއީ - ވިލާގަނޑެއް - ފެނިގެން ދިޔައީ، އަޅުގަނޑަށް މަދީނާ ސިޓީ ވަޅެއް ފަދައިން ފެންނަންދެނެވެ. އަދި ޤަނާތުގެ ވާދީގައި އޭގެ ފެން އޮހޮރެމުން ދިޔައިރު، ބޯކޮށް ވާރޭ ވެހޭ ޚަބަރާއެކު ނޫނީ އެކޮޅުން އެއްވެސް މީހަކު ނާދެއެވެ. އަދި [ޢަބްދުލްޢައްލަ ބިން ޙައްމާދު] އާއި [މުޙައްމަދު ބިން އަބޫބަކުރު އަލް މުޤައްދާމީ] އެދެބޭފުޅުންވެސް ވިދާޅުވީ، [މުޢުތަމިރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އުބައިދުالله] [ތަބިތު އަލް ބުނާނީ] އިން [އަނަސް ބިން މާލިކް] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. ހުކުރު ދުވަހު ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ދަރުސް ދެއްވިއިރު، ދެން މީސްތަކުން އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހަށް އައިސް ހަޅޭއްލަވައިގަނެ ވިދާޅުވީ، 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، ވާރޭ ހުއްޓި، ގަސްތައް ރަތްވެ، ދިރޭތަކެތި ނައްތާލެވިއްޖެ' ކަމަށެވެ. ޙަދީޘެއްވެސް ކިޔައިދިނެވެ. އަދި އޭގައި - އެކަލޭގެފާނުގެ ރިވާޔަތުން ޢަބްދުލްޢަޢުލާއިން - ބަޔާންވެގެންވެއެވެ؛ 'ދެން މަދީނާއިން ފެށިގެން ވިލާގަނޑު ފެތުރިގެން ދިޔައީ، ވަށައިގެން ވާރޭ ވެހެންދެން، މަދީނާ ސިޓީގައި އެންމެ ތިއްކެއްވެސް ވާރޭ ވެހެމުން ނުދެއެވެ. އެއަށްފަހު އަޅުގަނޑަށް މަދީނާ ފެނުމުން އެނގުނީ އޭރު މަދީނާ ސިޓީއަކީ ހަގީގަތުގައި ވެސް ތާޖެއް ފަދަ ސިޓީއެއް - ވާރޭ ވެހުމުން ހުރިހާ ތަނެއް ތެމިފައި އޮތުމުން-'. އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާވެގެންވާ [އަބޫ ކުރުއިބް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ ޢުސާމާ] އަށް [ސުލައިމާން ބިން އަލް މުޣީރާ] ގެ އަރިހުން [ޞަބީތު] ގެ އަރިހުން [އަނަސް] ގެ އަރިހުން މިސާލަކަށް ރިވާކުރެއްވިއެވެ. އަދި އިތުރަށް ބުނަނީ؛ 'ދެން މާތްالله ވިލާތައް އެއްކޮށް ގެނެސް، އެމީހާއަށް ވަގުތުން އާއިލާއަށް ދިއުމުގެ ޝައުގުވެރިކަން ދެން ހިފެހެއްޓޭކަށް ނެތްކަން އަހަންނަށް ފެންނަންދެން އަހަރެމެން އެތަނުގައި ދުވަސްކޮޅަކު މަޑުކުރީމެވެ'. އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވާފައިވަނީ [ހާރޫން ބިން ސަޢީދު އަލް އައިލީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވެފައިވަނީ [އިބްނު ވަހާބު] އަޅުގަނޑަށް [އުސާމަތަށް] ވިދާޅުވެފައިވަނީ [ޙަފްޝް ބިން އުބައިދުالله ބިން އަނަސް ބިން މާލިކް] އޭނާއަށް ވިދާޅުވެފައިވާ ވާހަކަ، [އަނަސް ބިން މާލިކް] ބުނި އަޑު އިވިފައިވާ ވާހަކައެވެ. "ފަރުބަދަތަކުގެ ތެރެއިން ޢަރަބި މީހަކު ހުކުރު ދުވަހު ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހަށް އައީ އޭނާ ޕަލްޕިޓްގައި ހުންނަވަނިކޮށެވެ." އެކަލޭގެފާނު ޙަދީޘް ރިވާކުރައްވައި، އިތުރަށް ވިދާޅުވިއެވެ: "ދެން ފެނުނީ ވިލާތައް ފެން އޮހޮރެމުންދާ ފަދައިން ވަކިވަމުން ދިޔަތަނެވެ."
Hadith
Imam Muslim : 1494
و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ أَنَسٍ قَالَ قَالَ أَنَسٌ أَصَابَنَا وَنَحْنُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَطَرٌ قَالَ فَحَسَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَوْبَهُ حَتَّى أَصَابَهُ مِنْ الْمَطَرِ فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ لِمَ صَنَعْتَ هَذَا قَالَ لِأَنَّهُ حَدِيثُ عَهْدٍ بِرَبِّهِ تَعَالَى
އަދި ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި ޖަޢުފަރު ބިން ސުލައިމާން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަނަސްގެ ތާބިތު އަލް ބުނާނީގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށާއި އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ: އަހަރެމެންގެ މައްޗަށް ވާރޭ ވެހިފައިވަނީ އަހަރެމެން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެކުގައި ތިއްބަވައިގެން، އޭނާގެ ހެދުން ނަގައިގެން ވާރޭގައި ޖެހިވަޑައިގެން، އެހެންކަމުން އަޅުގަނޑުމެން އެކަލޭގެފާނާ ސުވާލުކުރީމެވެ. އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1495
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ بْنِ قَعْنَبٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ يَعْنِي ابْنَ بِلَالٍ عَنْ جَعْفَرٍ وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ أَنَّهُ سَمِعَ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَقُولُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا كَانَ يَوْمُ الرِّيحِ وَالْغَيْمِ عُرِفَ ذَلِكَ فِي وَجْهِهِ وَأَقْبَلَ وَأَدْبَرَ فَإِذَا مَطَرَتْ سُرَّ بِهِ وَذَهَبَ عَنْهُ ذَلِكَ قَالَتْ عَائِشَةُ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ إِنِّي خَشِيتُ أَنْ يَكُونَ عَذَابًا سُلِّطَ عَلَى أُمَّتِي وَيَقُولُ إِذَا رَأَى الْمَطَرَ رَحْمَةٌ
އަޅުގަނޑުމެން [ޢަބްދުﷲ ބިން މަސްލަމާ ބިން ޤަޢުނަބް] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ސުލައިމާން، އޭނާގެ ދަރިކަލުން ބިލާލް] [ޖަޢުފަރު، އޭނާގެ ދަރިކަލުން މުޙައްމަދު] އިން [އާތަޢު ބިން އަބޫ ރަބާޙް] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ، ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަނބިކަނބަލުން [ޢައިޝާ] ވިދާޅުވާ އަޑު އިވިފައިވާ ވާހަކައެވެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم، އޭނާ ކުރިއަށް ފަހަތަށް އެނބުރެއެވެ. އަދި ވާރޭ ވެހުމުން އުފާވެ އޭނާގެ ކަންބޮޑުވުންތައް ފިލައިގެންދެއެވެ. އައިޝާ ބުނީ: އެހެންކަމުން އަހަރެން އެކަމާ ބެހޭގޮތުން ސުވާލު ކުރުމުން ޖަވާބު ދިނީ: 'އަހަރެން ބިރުގަނޭ، އެއީ އަހަރެންގެ އުއްމަތަށް ލިބޭނެ އަދަބަކަށް ވެދާނެ' ކަމަށެވެ. އަދި ވާރޭ ފެނިވަޑައިގަތުމުން ވިދާޅުވިއެވެ: '-މިއީ- ރަޙްމަތެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1496
و حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ جُرَيْجٍ يُحَدِّثُنَا عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهَا قَالَتْ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا عَصَفَتْ الرِّيحُ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ خَيْرَهَا وَخَيْرَ مَا فِيهَا وَخَيْرَ مَا أُرْسِلَتْ بِهِ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّهَا وَشَرِّ مَا فِيهَا وَشَرِّ مَا أُرْسِلَتْ بِهِ قَالَتْ وَإِذَا تَخَيَّلَتْ السَّمَاءُ تَغَيَّرَ لَوْنُهُ وَخَرَجَ وَدَخَلَ وَأَقْبَلَ وَأَدْبَرَ فَإِذَا مَطَرَتْ سُرِّيَ عَنْهُ فَعَرَفْتُ ذَلِكَ فِي وَجْهِهِ قَالَتْ عَائِشَةُ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ لَعَلَّهُ يَا عَائِشَةُ كَمَا قَالَ قَوْمُ عَادٍ { فَلَمَّا رَأَوْهُ عَارِضًا مُسْتَقْبِلَ أَوْدِيَتِهِمْ قَالُوا هَذَا عَارِضٌ مُمْطِرُنَا }
އަދި [އަބޫ ޠާހިރު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި [އިބްނު ވަޙްބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި އޭނާ ވިދާޅުވީ، [އިބްނު ޖުރައިޖް] ރަސޫލާގެ އަނބިކަނބަލުން [ޢާއިޝާ] ގެ އަރިހުން [އަތަޢު ބިން އަބޫ ރަބާޙް] އަށް ކިޔައިދެއްވި އަޑު އިވިއްޖެއެވެ. ގަދަ ވައިރޯޅިއެއް އަރާއިރު ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވަމުން ގެންދެވީ: الله إنشاء اللَّه إنِيَّمََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََ -އޭ الله، ވައިގެ ހެޔޮކަމާއި، އޭގައި ހިމެނޭ ހެޔޮކަމާއި، އެ ވައިރޯޅިން ގެނެސްދޭ ހެޔޮކަން ކަލޭގެފާނަށް އެދެމެވެ. އަދި އޭގެ ނުބައިކަމާއި، އެކަމުގައިވާ ނުބައިކަމާއި، އެއިން ގެނެސްދޭ ނުބައިކަމުން، އަހަރެން ކަލޭގެފާނުގެ ކިބައިން ރައްކާތެރިކަން ހޯދަމެވެ-'. އުޑުމަތި އަނދިރިވެ ވިލާގަނޑެއް ވެއްޓިފައި އޮތް އިރު އޭނާ ފެންނަނީ ފަނޑުވެފައި، ބޭރަށް ނުކުމެ ވަދެގެން އައިސް ކުރިއަށް ފަހަތަށް ދާށެވެ. އަދި ވާރޭ ވެހޭއިރު އޭނާއަށް ލުއިކަމެއް އިޙްސާސް ކުރެވޭނެ ކަމަށާއި، އެކަން އޭނާގެ މޫނުމަތިން ފެންނަމުން ދިޔަ ކުލަވަރުން ވެސް ފެނުނު ކަމަށެވެ. އައިޝާ ބުންޏެވެ؛ އެކަމާ ބެހޭގޮތުން އަޅުގަނޑު ސުވާލު ކުރުމުން ވިދާޅުވީ: އޭ އައިޝަތު، މޫސުން މިހެން އޮތްނަމަ، އާދުގެ މީހުން ފާޅުކުރި ގޮތަށް ކަންތައް ވެދާނެތީ، އެކަލޭގެފާނު އެމީހުންގެ ވާދީތަކަށް ވިލާގަނޑުގެ ސިފައިގައި އަދަބު ފެނުމުން ބުނީ: މިއީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވާރޭ ވެހޭނެ ވިލާއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1497
و حَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ ح و حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ أَنَّ أَبَا النَّضْرِ حَدَّثَهُ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهَا قَالَتْ مَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُسْتَجْمِعًا ضَاحِكًا حَتَّى أَرَى مِنْهُ لَهَوَاتِهِ إِنَّمَا كَانَ يَتَبَسَّمُ قَالَتْ وَكَانَ إِذَا رَأَى غَيْمًا أَوْ رِيحًا عُرِفَ ذَلِكَ فِي وَجْهِهِ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَى النَّاسَ إِذَا رَأَوْا الْغَيْمَ فَرِحُوا رَجَاءَ أَنْ يَكُونَ فِيهِ الْمَطَرُ وَأَرَاكَ إِذَا رَأَيْتَهُ عَرَفْتُ فِي وَجْهِكَ الْكَرَاهِيَةَ قَالَتْ فَقَالَ يَا عَائِشَةُ مَا يُؤَمِّنُنِي أَنْ يَكُونَ فِيهِ عَذَابٌ قَدْ عُذِّبَ قَوْمٌ بِالرِّيحِ وَقَدْ رَأَى قَوْمٌ الْعَذَابَ فَقَالُوا { هَذَا عَارِضٌ مُمْطِرُنَا }
އަދި [ހާރޫން ބިން މަޢުރޫފް] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވީ [އިބްނު ވަޙްބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަމްރު ބިން ޙާރިޘް] އިން -އެހެން ސަފުހާއެއްގައި- އަދި [އަބޫ ޠާހިރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި [ޢަބްދުالله ބިން ވަޙްބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ [އަބޫ ނަދުލު] [ސުލައިމާން ބިން ޔަސަރ] ގެ އަރިހުން [ޢައިޝާ] ގެ އަރިހުން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަނބިކަނބަލުން ކިޔައިދެއްވި ވާހަކައެވެ ޢަލައިހި ވަޞައްލަމް، އެއީ އެކަމަނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަހަރެން ދުވަހަކުވެސް ނުދެކެން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ކަރުތެރެ ފެންނަ ވަރަށް ހޭން ހުންނަތަން، ސަބަބަކީ އާންމުކޮށް އޭނާ ހަމައެކަނި ހިނިތުންވެލަނީ'. އައިޝާ ވެސް ބުންޏެވެ؛ އަދި ކަޅު ވިލާގަނޑެއް ނުވަތަ ގަދަ ވައިރޯޅިއެއް ވައިޖެހެމުން ދިޔަތަން ފެނިއްޖެނަމަ، ދެން -ހާސްކަން- އޭނާގެ މޫނުމަތިން ފެންނަމުން ދިޔައެވެ. އައިޝާ ސުވާލުކުރެއްވީ، 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، އަހަރެން މީހުންނަށް ބަލަނީ، ކަޅު ވިއްސާރައެއް ފެނުމުން، ދެން އެމީހުން އެހާ އުފާވާތީ، ވަރަށް އަވަހަށް ވާރޭ ވެހޭނެތީ، އެކަމަކު އަހަރެން ކަލެއަށް ބަލާލީ ކަލޭ ފެނުމުން، އަހަންނަށް ފެނުނީ -ހާސްކަން- ކަލޭގެ މޫނުމަތިން ފެންނަ ނަޒަރަކުން'. އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ: 'އޭ އައިޝާ، އަހަރެން ބިރުގަނޭ އެ އުދަރެހުން އަދަބަކަށް ވެދާނެތީއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، ވައިގެ އަދަބު ލިބުނު ބަޔަކު ތިބިއިރު، އެމީހުންނަށް އެ އަދަބު ފެނުނު ނަމަވެސް، އެމީހުން ބުނީ، މިއީ އަހަރެމެންގެ މައްޗަށް ވާރޭ ވެހޭނެ ވިލާގަނޑެކެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1498
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ عَنْ شُعْبَةَ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ نُصِرْتُ بِالصَّبَا وَأُهْلِكَتْ عَادٌ بِالدَّبُورِ و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ ح و حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبَانٍ الْجُعْفِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ يَعْنِي ابْنَ سُلَيْمَانَ كِلَاهُمَا عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مَسْعُودِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ
އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [ޣަންދަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޝުޢޫބާ] ގެ ކިބައިން ކިޔައިދެއްވި - އެހެން ގޮތަކުން - އަދި [މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުޘައްނާ] އާއި [އިބްނު ބަޝްޔާރު] ދެމީހުންވެސް ވިދާޅުވިއެވެ؛ [މުޙައްމަދު ބިން ޖަޢުފަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޝުޢޫބާ] [އަލްޙަކަމް] ގެ އަރިހުން [މުޖާހިދު] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޢައްބާސް] ގެ އަރިހުން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވީ، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އާއި [އަބޫ ކުރައިބު] ދެމީހުންވެސް ވިދާޅުވީ، [އަބޫ މުޢާވިޔަތު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ - އެހެން ގޮތަކުން - އަދި [ޢަބްދުالله ބިން ޢުމަރު ބިން މުޙައްމަދު ބިން އައްބާން އަލް ޖުޢުފީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ، [ޢަބްދާ، މާނައަކީ ސުލައިމާނުގެ ދަރިކަލުން] ދެމީހުންވެސް [އަލްއަޢުމާޝް] ގެ އަރިހުން [މަޞްޢޫދު ބިން މާލިކު] ގެ އަރިހުން [ސަޢީދު ބިން ޖުބައިރު] ގެ އަރިހުން ވިދާޅުވިއެވެ [އިބްނު ޢައްބާސް] ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން، މިއާ އެއްގޮތެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1499
و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَاللَّفْظُ لَهُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ خَسَفَتْ الشَّمْسُ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي فَأَطَالَ الْقِيَامَ جِدًّا ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ الرُّكُوعَ جِدًّا ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَأَطَالَ الْقِيَامَ جِدًّا وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الْأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ الرُّكُوعَ جِدًّا وَهُوَ دُونَ الرُّكُوعِ الْأَوَّلِ ثُمَّ سَجَدَ ثُمَّ قَامَ فَأَطَالَ الْقِيَامَ وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الْأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ الرُّكُوعَ وَهُوَ دُونَ الرُّكُوعِ الْأَوَّلِ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَقَامَ فَأَطَالَ الْقِيَامَ وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الْأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ الرُّكُوعَ وَهُوَ دُونَ الرُّكُوعِ الْأَوَّلِ ثُمَّ سَجَدَ ثُمَّ انْصَرَفَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ تَجَلَّتْ الشَّمْسُ فَخَطَبَ النَّاسَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ وَإِنَّهُمَا لَا يَنْخَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلَا لِحَيَاتِهِ فَإِذَا رَأَيْتُمُوهُمَا فَكَبِّرُوا وَادْعُوا اللَّهَ وَصَلُّوا وَتَصَدَّقُوا يَا أُمَّةَ مُحَمَّدٍ إِنْ مِنْ أَحَدٍ أَغْيَرَ مِنْ اللَّهِ أَنْ يَزْنِيَ عَبْدُهُ أَوْ تَزْنِيَ أَمَتُهُ يَا أُمَّةَ مُحَمَّدٍ وَاللَّهِ لَوْ تَعْلَمُونَ مَا أَعْلَمُ لَبَكَيْتُمْ كَثِيرًا وَلَضَحِكْتُمْ قَلِيلًا أَلَا هَلْ بَلَّغْتُ وَفِي رِوَايَةِ مَالِكٍ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ و حَدَّثَنَاه يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَزَادَ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ وَزَادَ أَيْضًا ثُمَّ رَفَعَ يَدَيْهِ فَقَالَ اللَّهُمَّ هَلْ بَلَّغْتُ
އަދި [ޤުޠައިބާ ބިން ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މާލިކު ބިން އަނަސް] ގެ އަރިހުން [ހިޝާމް ބިން އުރުވާ] ގެ އަރިހުން [އޭނާގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން [ޢަޢީޝާ] ގެ އަރިހުން - އެހެން ސަފުހާއެއްގައި - އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި - އަދި އެ ބަސްފުޅުވެސް އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހުން - އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޒަމާނުގައި އިރުކޭތައެއް އައިސް، ދެން ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ދުޢާކުރެއްވި - ކޭތަ -. ގިނައިރު ކޮޅަށް ހުރެ، ދެން ގިނައިރު ބޯޖަހާލުމަށްފަހު، ދެން ރުކޫޢުކުރުމުން ތެދުވެ ގިނައިރު ހުއްޓެވެ، އެކަމަކު ކުރިން ހުރިވަރަށް ނޫން، ދެން ގިނައިރު ބޯޖަހާފައި، އެކަމަކު ކުރިން ރުކޫޢުކުރިވަރަށް ނޫން، ދެން ސަޖިދައެވެ. ދެން އޭނާ ގިނައިރު ހުއްޓިފައި ހުރި ނަމަވެސް ކުރިން ހުރިވަރަކަށް ނޫން، ދެން ގިނައިރު ބޯޖަހާލި ނަމަވެސް ކުރިން ބޯޖަހާލިވަރަކަށް ނޫނެވެ. ދެން ބޯ އުފުލާލީ - ތެދުވީ -، ދެން ގިނައިރު ހުއްޓިފައި، އެކަމަކު ފުރަތަމަ ކޮޅަށް ހުރި ވަރަކަށް ދިގު ނޫން، ދެން ގިނައިރު ބޯޖަހާފައި، އެކަމަކު ފުރަތަމަ ރުކޫޢު ކުރިވަރަށް ނޫން، ދެން ސަޖިދަ ޖަހާލިއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ނަމާދު ނިންމަވާލެއްވުމުން އިރުގެ އަލިކަން ފާޅުވަމުން ދިޔައެވެ. ދެން ޖަމާޢަތުގެ ކުރިމަތީގައި ދަރުސް ދެއްވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު އެންމެ ފުރަތަމަ الله އަށް ޙަމްދުކޮށް މަތިވެރި ކުރެއްވުމަށްފަހު ދެންނެވިއެވެ. އެހެންކަމުން އިރުކޭތައެއް ނުވަތަ ހަނދުކޭތައެއް ފެނުމުން ދެން ތަކްބީރު ކިޔައި الله އަށް ދުޢާކޮށް، ދުޢާކޮށް ޞަދަޤާތްކުރާށެވެ. އޭ މުޙައްމަދުގެފާނުގެ އަހުލުވެރިންނޭވެ، ޒިނޭކުރާ އެކަލާނގެ އަޅަކު - ފިރިހެން ނުވަތަ އަންހެނަކު - ހުރެއްޖެނަމަ، الله ގެ ނަފްރަތަށްވުރެ ނަފްރަތު ބޮޑު ކަމެއް ނެތެވެ. އޭ މުޙައްމަދުގެފާނުގެ އަހުލުވެރިންނޭވެ، اللهގެ ޙަޟްރަތުން، އަޅުގަނޑަށް އެނގޭ އެއްޗެއް އެނގިވަޑައިގަންނަވާނަމަ، ހަމަކަށަވަރުން ތިޔަބޭފުޅުން ވަރަށް ގިނައިން ރޮއި، ކުޑަކޮށް ހޭން ތިއްބަވާނެ. އަހަރެން އެކަން ފޯރުކޮށްދީފައެއް ނުވޭ ހެއްޔެވެ؟' އަދި މާލިކުގެ ރިވާޔަތުގައި؛ 'ހަމަކަށަވަރުން އިރުއާއި ހަނދަކީ الله ގެ ނިޝާންތަކުގެ ދެ ނިޝާނެކެވެ'. އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގާފައިވަނީ [ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ] މި އިސްނަދާއެކު [ޙިޝާމް ބިން ޢުރުވާ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ މުޢާވިޔަތު] އަންގަވާފައިވާ ކަމަށެވެ. އަދި އިތުރަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އައްމާ ބަޢުދޫ، ހަމަކަށަވަރުން އިރުއާއި ހަނދު އަކީ الله ގެ ނިޝާންތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އެއްޗެކެވެ'. އަދި އޭނާ އިތުރަށް ވިދާޅުވީ؛ 'ދެން ދެއަތް އުފުއްލަވައިގެން ކިޔެވީ: 'އޭ الله، އަހަރެން ފޯރުކޮށްދީފައެއް ނުވޭ ހެއްޔެވެ؟ '' .
Hadith
Imam Muslim : 1500
حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنِي ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ ح و حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ وَمُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ الْمُرَادِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ عَنْ يُونُسَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ خَسَفَتْ الشَّمْسُ فِي حَيَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمَسْجِدِ فَقَامَ وَكَبَّرَ وَصَفَّ النَّاسُ وَرَاءَهُ فَاقْتَرَأَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِرَاءَةً طَوِيلَةً ثُمَّ كَبَّرَ فَرَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلًا ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ ثُمَّ قَامَ فَاقْتَرَأَ قِرَاءَةً طَوِيلَةً هِيَ أَدْنَى مِنْ الْقِرَاءَةِ الْأُولَى ثُمَّ كَبَّرَ فَرَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلًا هُوَ أَدْنَى مِنْ الرُّكُوعِ الْأَوَّلِ ثُمَّ قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ ثُمَّ سَجَدَ وَلَمْ يَذْكُرْ أَبُو الطَّاهِرِ ثُمَّ سَجَدَ ثُمَّ فَعَلَ فِي الرَّكْعَةِ الْأُخْرَى مِثْلَ ذَلِكَ حَتَّى اسْتَكْمَلَ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ وَأَرْبَعَ سَجَدَاتٍ وَانْجَلَتْ الشَّمْسُ قَبْلَ أَنْ يَنْصَرِفَ ثُمَّ قَامَ فَخَطَبَ النَّاسَ فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ قَالَ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ لَا يَخْسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلَا لِحَيَاتِهِ فَإِذَا رَأَيْتُمُوهَا فَافْزَعُوا لِلصَّلَاةِ وَقَالَ أَيْضًا فَصَلُّوا حَتَّى يُفَرِّجَ اللَّهُ عَنْكُمْ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأَيْتُ فِي مَقَامِي هَذَا كُلَّ شَيْءٍ وُعِدْتُمْ حَتَّى لَقَدْ رَأَيْتُنِي أُرِيدُ أَنْ آخُذَ قِطْفًا مِنْ الْجَنَّةِ حِينَ رَأَيْتُمُونِي جَعَلْتُ أُقَدِّمُ و قَالَ الْمُرَادِيُّ أَتَقَدَّمُ وَلَقَدْ رَأَيْتُ جَهَنَّمَ يَحْطِمُ بَعْضُهَا بَعْضًا حِينَ رَأَيْتُمُونِي تَأَخَّرْتُ وَرَأَيْتُ فِيهَا ابْنَ لُحَيٍّ وَهُوَ الَّذِي سَيَّبَ السَّوَائِبَ وَانْتَهَى حَدِيثُ أَبِي الطَّاهِرِ عِنْدَ قَوْلِهِ فَافْزَعُوا لِلصَّلَاةِ وَلَمْ يَذْكُرْ مَا بَعْدَهُ
[ޙަރުމަލާ ބިން ޔަޙްޔާ] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވީ [އިބްނު ވަޙްބު] އަޅުގަނޑަށް [ޔޫނުސް] - އެހެން ގޮތަކުން - އަދި [އަބޫ ޠާހިރު] އާއި [މުޙައްމަދު ބިން ސަލާމާ އަލް މުރާދީ] ދެމީހުންވެސް އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި، [އިބްނު ވަޙްބު] [ޔޫނުސް] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ صلى الله عليه وسلم، އެކަމަނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޒަމާނުގައި އިރުކޭތައެއް ހިފެހެއްޓިއެވެ. ފަހެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ މިސްކިތަށް ނުކުމެވަޑައިގެން ކޮޅަށް ހުރެ ތަކްބީރު ވިދާޅުވެ - ނަމާދު ކުރެއްވި - ފަހަތަށް މީސްތަކުން ވެސް ސަފު ހަދައިގެން ދިޔައެވެ. ދެން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ދިގު ކިޔެވުމަކާއެކު ކިޔެވިއެވެ. ދެން ތަކްބީރު ކިޔައި ދިގު ރުކުއަކާއެކު ބޯޖަހާލިއެވެ. ދެން އޭނާ ކިޔަވަމުން ބޯ އުފުލާލިއެވެ: 'ސާމީ الله ލިމަން ހަމީދާ ރައްބަނާ ވަ ލަކަލްހަމްދޫ - الله އަކީ އެކަލާނގެއަށް ޙަމްދުކުރާ މީހުންގެ އަޑުއަހާ ރަސްކަލާނގެ -' އެވެ. ދެން ތެދުވެވަޑައިގެން ދިގު ކިޔެވުމަކާއެކު ކިޔެވީ ނަމަވެސް ފުރަތަމަ ކިޔެވުމަށްވުރެ ކުރު ކިޔެވުމަކާއެކުގައެވެ. އެއަށްފަހު ތަކްބީރު ބުނެ ދިގު ރުކުއަހަކުން ނަމަވެސް ފުރަތަމަ ރުކުހަށްވުރެ ކުރުކޮށް ބޯޖަހާލިއެވެ. އެއަށްފަހު ކިޔަވާފައިވަނީ: 'ސާމީއައްލަހޫ ލިމާން ހަމީދާ ރައްބާނާ ވާ ލަކަލަމްދޫ' އެވެ. ދެން ސަޖިދަ ޖަހާލިއެވެ. -އަބޫ ޠާހިރު މިބަސްފުޅުގެ ވާހަކައެއް ނުދައްކަވައެވެ: ދެން ސަޖިދަ ކުރެއްވިއެވެ.- ދެން ދެން އޮތް ރަކުޢަތުގައި، ހަތަރު ރުކުހާއި ހަތަރު ސަޖިދައިން އެކުލެވިގެންވާ ނަމާދު ފުރިހަމަވާންދެން އެގޮތަށް ކަންތައް ކުރެއްވިއެވެ. އެއަށްފަހު އޭނާ ފަތުރާލުމުގެ ކުރިން އަނެއްކާވެސް އިރު ވިދާލިއެވެ. ދެން ތެދުވެވަޑައިގެން ރައްޔިތުންނަށް ދަރުސް ދެއްވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނަށް ޙައްޤުވާ ތަޢުރީފުން الله އަށް ޙަމްދު ކުރެއްވި، ދެން ވިދާޅުވިއެވެ: ‘ހަމަކަށަވަރުން އިރުއާއި ހަނދަކީ الله ގެ ޢަލާމާތްތަކުގެ ދެ ނިޝާނެއް - ނިޝާންތަކެކެވެ. އެއީ މީހަކު މަރުވުމުން ނުވަތަ އުފަންވުމުން ކޭތަ ހިފާފައިވާ ތަންތަނެއް ނޫނެވެ. ފަހެ އެމީހުން ފެނުމުން ނަމާދު ކުރުމަށް އަވަސްވެގަންނަވާށެވެ'. އަދި ހަމައެހެންމެ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އަދި الله ގެ ރަސޫލާ އެކަލޭގެފާނަށް ބަރަކާތް ލައްވައި ޞަލަވާތް ލެއްވުން ވެސް ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އަހަރެންނަށް ވެސް ފެންނަނީ އަހަރެން ޖަންނަތުގެ އަތުން މޭވާ ހޮވަން ބޭނުންވާތަން، އެއީ އަހަރެން ކުރިއަރާތަން ފެންނަ ވަގުތެވެ'. އަދި [އަލް މުރާދީ] ވިދާޅުވިއެވެ. އަތަޤައްދާމް -ކުރިއަށް ދިއުން-'. އަދި އަޅުގަނޑަށްވެސް ފެނިފައިވަނީ ޖަހަންނަމް އެކަކު އަނެކަކު ހަލާކުކޮށްލާތަން، އެއީ އަޅުގަނޑު ފަހަތަށް ޖެހެމުންދާތަން ފެންނަ ވަގުތެވެ. ދެން އަޅުގަނޑަށް ވެސް ފެނުނީ އޭގައި އަސް ސަވާޢިބު -ބުދުތަކަށް ހުށަހެޅި ޖަނަވާރުތައް-' ފޮނުއްވި އިބްނު ލުހައި އެވެ. އަބޫ ޠާހިރުގެ ޙަދީޘް ނިމޭނީ އޭނާގެ އިޙްސާސް ކުރުމުންނެވެ؛ 'ދެން އަވަސްވެގަންނަވާ ނަމާދު އަދާކުރަން'. އަދި އޭގެފަހުން ވެސް ވާހަކައެއް ނުދައްކަވައެވެ.
