Imam Muslim : 1421
و حَدَّثَنِي الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ ح و حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدَّارِمِيُّ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَسَّانَ قَالَا جَمِيعًا حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ عَنْ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ سَأَلَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ مَتَى كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي الْجُمُعَةَ قَالَ كَانَ يُصَلِّي ثُمَّ نَذْهَبُ إِلَى جِمَالِنَا فَنُرِيحُهَا زَادَ عَبْدُ اللَّهِ فِي حَدِيثِهِ حِينَ تَزُولُ الشَّمْسُ يَعْنِي النَّوَاضِحَ
Kandi angambiire [Al Qasim bin Zakariya] atugambiire [Khalid bin Makhlad] -omu murongooti ogundi- Kandi angambiire [Abdullah bin Abdurrahman Ad Darimi] atugambire [Yahya bin Hassan] bombi bakagira, atugambiire [Sulaiman bin Bilal] kuruga [fa Ja’far] ngu we naija kuruga [fa] Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam kora okushaba orwakatano?' Akagarukamu ati, ‘Obwire obwingi nashaba eshaara z’orwakatano, reero bwanyima y’ekyo tugaruka omuka omu ngamira zaitu tukazihuumuriza’. Abdullah akayongyeraho omu hadiisi ye ati; ‘Eizooba ku ririkurenga, ekyo nikibaho bwanyima y’engamira kuheebwa amaizi’.
Imam Muslim : 1422
و حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ بْنِ قَعْنَبٍ وَيَحْيَى بْنُ يَحْيَى وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ قَالَ يَحْيَى أَخْبَرَنَا و قَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَهْلٍ قَالَ مَا كُنَّا نَقِيلُ وَلَا نَتَغَدَّى إِلَّا بَعْدَ الْجُمُعَةِ زَادَ ابْنُ حُجْرٍ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Kandi atugambiire [Abdullah bin Maslamah bin Qa’nab] na [Yahya bin Yahya] na [Ali bin Hujr] - [Yahya] akagira- atugambiire - obwo abantu abandi babiri barikugira - atugambiire [Abdul Aziz bin Abu Hazim] kuruga ahari [ishe] kuruga ahari [Sahl] akagira ati; "Obwire obwingi titurikuhuumuraho, kandi titurikurya kyamushana okwihaho bwanyima y'okukora okushaba kw'Orwakatano." Ibn Hujr akagira ati; '-Nikwo kugira ngu- omubwire bwa nabi sallallaahu 'alaihi wasallam'.
Imam Muslim : 1423
و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَا أَخْبَرَنَا وَكِيعٌ عَنْ يَعْلَى بْنِ الْحَارِثِ الْمُحَارِبِيِّ عَنْ إِيَاسِ بْنِ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ كُنَّا نُجَمِّعُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا زَالَتْ الشَّمْسُ ثُمَّ نَرْجِعُ نَتَتَبَّعُ الْفَيْءَ
Kandi atugambiire [Yahya bin Yahya] na [Ishaq bin Ibrahim] bombi bakagira, atugambiire [Waki’] kuruga ahari [Ya’la bin Al Harits Al Maharibi] kuruga ahari [Iyas bin Salamah bin Al Akwa’] kuruga ahari [ishe] akagira ati; 'Tukaba nitushaba okushaba kw'orwakatano na Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam obu eizooba ryasheenya. Bwanyima y’ekyo tukagaruka omuka tukirikwetenga kusherura ekicuucu ky’okuhungiramu.’
Imam Muslim : 1424
و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ حَدَّثَنَا يَعْلَى بْنُ الْحَارِثِ عَنْ إِيَاسِ بْنِ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ كُنَّا نُصَلِّي مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْجُمُعَةَ فَنَرْجِعُ وَمَا نَجِدُ لِلْحِيطَانِ فَيْئًا نَسْتَظِلُّ بِهِ
Kandi atugambiire [Ishaq bin Ibrahim] atugambiire [Hsyam bin Abdul Malik] atugambiire [Ya’la bin Harith] kuruga ahari [Iyas bin Salamah bin Al Akwa’] kuruga ahari [ishe] akagira ati; 'Tukashaba eshaara z'orwakatano na Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam, bwanyima twagaruka omuka kwonka titukagarukire kutunga ekicuucu aha kisiika ky'okwehereera'.
Imam Muslim : 1425
و حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ الْقَوَارِيرِيُّ وَأَبُو كَامِلٍ الْجَحْدَرِيُّ جَمِيعًا عَنْ خَالِدٍ قَالَ أَبُو كَامِلٍ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْطُبُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ قَائِمًا ثُمَّ يَجْلِسُ ثُمَّ يَقُومُ قَالَ كَمَا يَفْعَلُونَ الْيَوْمَ
Kandi atugambiire [Ubaidullah bin Umar Al Qawariri] na [Abu Kamil Al Jahdari] buri kimwe kuruga ahari [Khalid] - [Abu Kamil] akagira- atugambiire [Khalid bin Harith] atugambiire [Ubaidullah] kuruga ahari [Nafi’] kuruga ahari [Ibn Umar] akagira ati; 'Nabi sallallaahu 'alaihi wasallam akabuurira aha Rwakatano ayemereire, bwanyima yashutama yaagaruka yayemerera'. Ibnu Umar akagira ati; 'Nk'oku abantu barikukora erizooba'.
Imam Muslim : 1426
و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى وَحَسَنُ بْنُ الرَّبِيعِ وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ يَحْيَى أَخْبَرَنَا و قَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ قَالَ كَانَتْ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خُطْبَتَانِ يَجْلِسُ بَيْنَهُمَا يَقْرَأُ الْقُرْآنَ وَيُذَكِّرُ النَّاسَ
Kandi atugambiire [Yahya bin Yahya] na [Hasan bin Rabi’] na [Abu Bakr bin Abu Syaibah] -Yahya akagira- atugambiire -obu abantu abandi babiri barikugira- atugambiire [Abul Ahwash] kuruga [Simak] kuruga [Jabir bin Samura] akagira ati; 'Nabi sallallaahu 'alaihi wasallam akaha obuhabuzi bw'orwakatano emirundi ebiri, ahu yaabaire ashutami ahagati y'abo bombi. Omukubuurira kwe akashoma Qur’an kandi yarabura ekibiina.
Imam Muslim : 1427
و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا أَبُو خَيْثَمَةَ عَنْ سِمَاكٍ قَالَ أَنْبَأَنِي جَابِرُ بْنُ سَمُرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَخْطُبُ قَائِمًا ثُمَّ يَجْلِسُ ثُمَّ يَقُومُ فَيَخْطُبُ قَائِمًا فَمَنْ نَبَّأَكَ أَنَّهُ كَانَ يَخْطُبُ جَالِسًا فَقَدْ كَذَبَ فَقَدْ وَاللَّهِ صَلَّيْتُ مَعَهُ أَكْثَرَ مِنْ أَلْفَيْ صَلَاةٍ
Kandi kitugambirwe [Yahya bin Yahya] atugambiire [Abu Khaitsamah] kuruga [Simak] akagira ati, yangira [Jabir bin Samurah] ngu omutumwa wa Allah akabuurira arikwemerera. Bwanyima akashutama, bwanyima y’ekyo akagaruka yaayemerera yaaha orubazo rwa kabiri. Mbwenu weena orikukugambira ngu akabuurira asitami, buzima aba agambire ebishuba. By Allah, nshabire nawe emirundi erikurenga enkumi ibiri’.
Imam Muslim : 1428
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ كِلَاهُمَا عَنْ جَرِيرٍ قَالَ عُثْمَانُ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ حُصَيْنِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَخْطُبُ قَائِمًا يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَجَاءَتْ عِيرٌ مِنْ الشَّامِ فَانْفَتَلَ النَّاسُ إِلَيْهَا حَتَّى لَمْ يَبْقَ إِلَّا اثْنَا عَشَرَ رَجُلًا فَأُنْزِلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ الَّتِي فِي الْجُمُعَةِ { وَإِذَا رَأَوْا تِجَارَةً أَوْ لَهْوًا انْفَضُّوا إِلَيْهَا وَتَرَكُوكَ قَائِمًا } و حَدَّثَنَاه أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ عَنْ حُصَيْنٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْطُبُ وَلَمْ يَقُلْ قَائِمًا
Kitugambirwe [Uthman bin Abu Syaibah] na [Ishaq bin Ibrahim] bombi kuruga [Jarir] - [Uthman] akagira- akatugambira [Jarir] kuruga [Hushain bin Abdurrahman] kuruga [Salim bin Abul Ja'd] kuruga [Jabir bin Abdullahallah] aha Rwakatano, ahonaaho ekigombe ky’abashuubuzi kikaruga omu nsi ya Siria; Nahabwekyo ekibiina kyairuka kyaza kutwara karavani, kuhisya obu abantu ikumi na babiri bonka basigaire omu muzigiti. Nahabwekyo orunyiriri oru rukashururwa - nikwo kugira ngu omu baruha Al Jumu’ah -: ‘Kandi ku barikureeba bizinesi nari emizaano, bataataana kuza aharibo kandi bakusiga oyemereire -okubuurira-’. Kandi ku yaaherize kutugambira ngu [Abu Bakr bin Abu Syaibah] akaba atugambiire [Abdullah bin Idris] kuruga [Hushain] n’isnad egi, akagira ati; Omurangi saww akaha orubazo. -taragambire ngu; kwemerera.
Imam Muslim : 1429
و حَدَّثَنَا رِفَاعَةُ بْنُ الْهَيْثَمِ الْوَاسِطِيُّ حَدَّثَنَا خَالِدٌ يَعْنِي الطَّحَّانَ عَنْ حُصَيْنٍ عَنْ سَالِمٍ وَأَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَقَدِمَتْ سُوَيْقَةٌ قَالَ فَخَرَجَ النَّاسُ إِلَيْهَا فَلَمْ يَبْقَ إِلَّا اثْنَا عَشَرَ رَجُلًا أَنَا فِيهِمْ قَالَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ { وَإِذَا رَأَوْا تِجَارَةً أَوْ لَهْوًا انْفَضُّوا إِلَيْهَا وَتَرَكُوكَ قَائِمًا } إِلَى آخِرِ الْآيَةِ
Kandi atugambiire [Rifa’ah bin Al Haitsam Al Wasithi] atugambiire [Khalid] nikwo kugira ngu Ath Thahhan, kuruga ahari [Hushain] kuruga ahari [Salim] na [Abu Sufyan] kuruga ahari [Jabir bin Abdullah] akagira ati; Tukaba turi na Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam aha Rwakatano, ahonaaho karavani y'abashuubuzi ekaija n'ahabw'ekyo ekibiina kyarugayo kumutwara kuhisya obu haabaire hatariho abantu bandi abasigaireho kureka abantu ikumi na babiri kandi nkaba ndi omwe aharibo. Nahabwekyo Allah akashuruura orunyiriri ati: ‘Kandi ku barikureeba eby’obushuubuzi nari emizaano, bataataana kuza aharibo kandi bakusiga oyemereire -okubuurira-’. Kuhitsya aha muheru gw’orunyiriri.
Imam Muslim : 1430
و حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ سَالِمٍ أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا حُصَيْنٌ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ وَسَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ بَيْنَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَائِمٌ يَوْمَ الْجُمُعَةِ إِذْ قَدِمَتْ عِيرٌ إِلَى الْمَدِينَةِ فَابْتَدَرَهَا أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى لَمْ يَبْقَ مَعَهُ إِلَّا اثْنَا عَشَرَ رَجُلًا فِيهِمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ قَالَ وَنَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ { وَإِذَا رَأَوْا تِجَارَةً أَوْ لَهْوًا انْفَضُّوا إِلَيْهَا }
Kandi ku yaaherize kutugambira [Isma’ili bin Salim] akaba atugambiire [Hushayimu] akaba atugambiire [Hushayimu] kuruga ahari [Abu Sufyan] na [Salim bin Abul Ja’di] kuruga ahari [Jabir bin Abdullah] akagira ati; Omurangi sallallaahu ‘alaihi wasallam ku yaimukire kuha obuhabuzi bwe aha Rwakatano, ahonaaho omuvugi w’abashuubuzi akaija Madiina, n’ahabw’ekyo bagyenzi ba Murangi sallallaahu ‘alaihi wasallam bakamwirukaho kuhitsya obu haabaire hatariho bantu abandi abasigaire nawe okwihaho abantu ikumi na babiri. Omuri abo hakaba harimu Abu Bakr na Umar. Nahabwekyo orunyiriri oru rukashuuma ruti: ‘Kandi ku barikureeba eby’obushuubuzi nari emizaano, bataataana kuza aharibo.’.
Imam Muslim : 1431
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ قَالَ دَخَلَ الْمَسْجِدَ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ ابْنُ أُمِّ الْحَكَمِ يَخْطُبُ قَاعِدًا فَقَالَ انْظُرُوا إِلَى هَذَا الْخَبِيثِ يَخْطُبُ قَاعِدًا وَقَالَ اللَّهُ تَعَالَى { وَإِذَا رَأَوْا تِجَارَةً أَوْ لَهْوًا انْفَضُّوا إِلَيْهَا وَتَرَكُوكَ قَائِمًا }
Kandi atugambiire [Muhammad bin Al Mutsanna] kandi [Ibn Basyyar] atugambiire [Muhammad bin Ja’far] atugambiire [Syu’bah] kuruga [Mansur] kuruga [‘Amru bin Murrah] kuruga [Abu ‘Ubaidah] kuruga [Ka’ab bin ‘Ujrah], ngu akagira ngu omu bwire bumwe. Al Hakam akaha obuhabuzi asitami, n'ahabw'ekyo akagira ati, 'Reeba omuntu ogu mubi, nabuurira asitami n'obu Allah Ta'ala araabe yaagizire ati: 'Kandi ku barikureeba bizinesi nari emizaano, bataataana kuza ahu ari kandi bakusiga oyemereire -okubuurira-...''.
Imam Muslim : 1432
و حَدَّثَنِي الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو تَوْبَةَ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ وَهُوَ ابْنُ سَلَّامٍ عَنْ زَيْدٍ يَعْنِي أَخَاهُ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا سَلَّامٍ قَالَ حَدَّثَنِي الْحَكَمُ بْنُ مِينَاءَ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ وَأَبَا هُرَيْرَةَ حَدَّثَاهُ أَنَّهُمَا سَمِعَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ عَلَى أَعْوَادِ مِنْبَرِهِ لَيَنْتَهِيَنَّ أَقْوَامٌ عَنْ وَدْعِهِمْ الْجُمُعَاتِ أَوْ لَيَخْتِمَنَّ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِهِمْ ثُمَّ لَيَكُونُنَّ مِنْ الْغَافِلِينَ
Kandi angambiire [Al Hasan bin Ali Al Hulwani] atugambiire [Abu Taubah] atugambiire [Mu’awiyah] nikwo kugira ngu Ibn Sallam kuruga ahari [Zaid], nikwo kugira ngu munyaanya, ngu akahurira [Abu Sallam] akagira ngu, angambiire [Al Hakam bin Mina`] ngu baine [Abdullah bin Ubuth] bakahurira Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam arikugira aha minbari ye ati: ‘Reka abo abarikukunda kugaya okushaba kwa Rwakatano barekye eki barikukora, nari nibenda ngu Allah abahumire emitima, bwanyima y’ekyo buzima nibaija kuba abantu abatarikufayo’.
Imam Muslim : 1433
حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ الرَّبِيعِ وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ قَالَ كُنْتُ أُصَلِّي مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكَانَتْ صَلَاتُهُ قَصْدًا وَخُطْبَتُهُ قَصْدًا
Atugambiire [Hasan bin Rabi’] na [Abu Bakr bin Abu Syaiba] bombi bakagira bati, Atugambiire [Abu Ahwash] kuruga [Simak] kuruga [Jabir bin Samura] akagira ati; Obwire obumwe nkashaba -Orwakataano- na Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam, oburaingwa bw'okushaba n'okubuurira kwe bikaba biri ahagati -tibiraingwa munonga nari bikye munonga-.
Imam Muslim : 1434
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَابْنُ نُمَيْرٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ حَدَّثَنِي سِمَاكُ بْنُ حَرْبٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ قَالَ كُنْتُ أُصَلِّي مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الصَّلَوَاتِ فَكَانَتْ صَلَاتُهُ قَصْدًا وَخُطْبَتُهُ قَصْدًا وَفِي رِوَايَةِ أَبِي بَكْرٍ زَكَرِيَّاءُ عَنْ سِمَاكٍ
Kandi atugambiire [Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Ibn Numair] bombi bakagira, atugambiire [Muhammad bin Bisyr] atugambiire [Zakariya] angambiire [Simak bin Harb] kuruga ahari [Jabir bin Samura] akagira ati; 'Tukashaba emirundi mingi - Orwakatano - na Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam, n'ahabw'ekyo okushaba kwe n'okubuurira kwe bikaba biri eby'ahagati - bitari biraingwa munonga nari bikye munonga -'. Omu bwire obwo, omu byafaayo bya Abu Bakar bin Zakariya kuruga Simak.
Imam Muslim : 1435
و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا خَطَبَ احْمَرَّتْ عَيْنَاهُ وَعَلَا صَوْتُهُ وَاشْتَدَّ غَضَبُهُ حَتَّى كَأَنَّهُ مُنْذِرُ جَيْشٍ يَقُولُ صَبَّحَكُمْ وَمَسَّاكُمْ وَيَقُولُ بُعِثْتُ أَنَا وَالسَّاعَةُ كَهَاتَيْنِ وَيَقْرُنُ بَيْنَ إِصْبَعَيْهِ السَّبَّابَةِ وَالْوُسْطَى وَيَقُولُ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ خَيْرَ الْحَدِيثِ كِتَابُ اللَّهِ وَخَيْرُ الْهُدَى هُدَى مُحَمَّدٍ وَشَرُّ الْأُمُورِ مُحْدَثَاتُهَا وَكُلُّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ ثُمَّ يَقُولُ أَنَا أَوْلَى بِكُلِّ مُؤْمِنٍ مِنْ نَفْسِهِ مَنْ تَرَكَ مَالًا فَلِأَهْلِهِ وَمَنْ تَرَكَ دَيْنًا أَوْ ضَيَاعًا فَإِلَيَّ وَعَلَيَّ و حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ حَدَّثَنِي جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُا كَانَتْ خُطْبَةُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ يَحْمَدُ اللَّهَ وَيُثْنِي عَلَيْهِ ثُمَّ يَقُولُ عَلَى إِثْرِ ذَلِكَ وَقَدْ عَلَا صَوْتُهُ ثُمَّ سَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِهِ و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَابِرٍ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْطُبُ النَّاسَ يَحْمَدُ اللَّهَ وَيُثْنِي عَلَيْهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ يَقُولُ مَنْ يَهْدِهِ اللَّهُ فَلَا مُضِلَّ لَهُ وَمَنْ يُضْلِلْ فَلَا هَادِيَ لَهُ وَخَيْرُ الْحَدِيثِ كِتَابُ اللَّهِ ثُمَّ سَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ حَدِيثِ الثَّقَفِيِّ
Kandi akatugambira [Muhammad bin Al Mutsanna] na [Abdul Wahhab bin Abdul Majid] kuruga ahari [Ja’far bin Muhammad] kuruga ahari [ishe] kuruga ahari [Jabir bin Abdullah] akagira ngu, ngu; Omurangi sallallaahu ‘alaihi wasallam ku yaabaire naabuurira, amaisho ge gakahinduka gatukura, eiraka rye rikaba riri ahaiguru, kandi ekihika kye kikaba kiri nk’omuriro nk’omukuru w’orutaro arikuragiira eihe rye. Akagira ati: ‘Butoosha mushemereire kuguma nimureeba omu kasheeshe na omu mwabazyo. Nkatumwa, obwo ahagati yangye n’ekiro ky’okucwerwa orubanja hariho nk’enkumu ezi ibiri - nikwo kugira ngu orukumu rw’okumanyisa n’orukumu rwa rwagati -’. Reero akagumizamu ati: 'AMMA BA'DU.FAINNA KHOIRUL HADIITSI KITAABULLAH WA KHOIRUL HUDA HUDA MUHAMMADIN WA SYAARUL UMUURI MUHDATSAATUHA WA KULLA BID'ATIN DHOLALAH'. Buzima ebigambo ebirungi n’ekitabo kya Allah, obuhabuzi oburungi n’obuhabuzi bwa Muhammad sallallaahu ‘alaihi wasallam. Ebintu ebibi munonga n’ebyo ebikozirwe kandi buri buhabe n’obuhabe.’ Bwanyima akagira ati: ‘Ndi ow’omugasho ahari buri musiraamu okukira we. N’ahabw’ekyo, orikutsigaho ebintu, ebintu ebyo nibiba biri eby’eka ye. Haza obwo, orikufa asigireho amabanja nari eka erekirweho, obwo obwo n’obujunaanizibwa bwangye’. Kandi atugambiire [Abdu bin Humaid] atugambiire [Khalid bin Makhlad] angambire [Sulaiman bin Bilal] angambire [Ja’far bin Muhammad] kuruga ahari [ishe] akagira ati; Nkahurira [Jabir bin Abdullah] arikugira ati; Ebirimu omu kubuurira kwa nabi sallallaahu 'alaihi wasallam aha Rwakatano bikaba biri, akahimbisa Allah, kandi yaamushomera okuhimbisa, bwanyima yaabuurira omu iraka rihango. Bwanyima akagamba aha hadiisi. Kandi atugambiire [Abu Bakr bin Abu Syaibah] atugambiire [Waki’] kuruga ahari [Sufyan] kuruga ahari [Ja’far] kuruga ahari [Ishe] kuruga ahari [Jabir] akagira ati; Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam ku yaabaire naabuurira, akasiima Allah kandi yamusiima bwanyima yagumizamu n’ebigambo ebi; ‘Omuntu weena Allah arikuha obuhabuzi, buzima tihaine oraamuhabe, kandi orikuhaba, buzima tihaine oraamuhabe, kandi ebigambo ebirungi munonga n’ekitabo kya Allah,’ obwo hadiisi nk’eya Ats Tsaqafi.
Imam Muslim : 1436
و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى كِلَاهُمَا عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَى قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنِي عَبْدُ الْأَعْلَى وَهُوَ أَبُو هَمَّامٍ حَدَّثَنَا دَاوُدُ عَنْ عَمْرِو بْنِ سَعِيدٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ ضِمَادًا قَدِمَ مَكَّةَ وَكَانَ مِنْ أَزْدِ شَنُوءَةَ وَكَانَ يَرْقِي مِنْ هَذِهِ الرِّيحِ فَسَمِعَ سُفَهَاءَ مِنْ أَهْلِ مَكَّةَ يَقُولُونَ إِنَّ مُحَمَّدًا مَجْنُونٌ فَقَالَ لَوْ أَنِّي رَأَيْتُ هَذَا الرَّجُلَ لَعَلَّ اللَّهَ يَشْفِيهِ عَلَى يَدَيَّ قَالَ فَلَقِيَهُ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ إِنِّي أَرْقِي مِنْ هَذِهِ الرِّيحِ وَإِنَّ اللَّهَ يَشْفِي عَلَى يَدِي مَنْ شَاءَ فَهَلْ لَكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الْحَمْدَ لِلَّهِ نَحْمَدُهُ وَنَسْتَعِينُهُ مَنْ يَهْدِهِ اللَّهُ فَلَا مُضِلَّ لَهُ وَمَنْ يُضْلِلْ فَلَا هَادِيَ لَهُ وَأَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ أَمَّا بَعْدُ قَالَ فَقَالَ أَعِدْ عَلَيَّ كَلِمَاتِكَ هَؤُلَاءِ فَأَعَادَهُنَّ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ قَالَ فَقَالَ لَقَدْ سَمِعْتُ قَوْلَ الْكَهَنَةِ وَقَوْلَ السَّحَرَةِ وَقَوْلَ الشُّعَرَاءِ فَمَا سَمِعْتُ مِثْلَ كَلِمَاتِكَ هَؤُلَاءِ وَلَقَدْ بَلَغْنَ نَاعُوسَ الْبَحْرِ قَالَ فَقَالَ هَاتِ يَدَكَ أُبَايِعْكَ عَلَى الْإِسْلَامِ قَالَ فَبَايَعَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَلَى قَوْمِكَ قَالَ وَعَلَى قَوْمِي قَالَ فَبَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَرِيَّةً فَمَرُّوا بِقَوْمِهِ فَقَالَ صَاحِبُ السَّرِيَّةِ لِلْجَيْشِ هَلْ أَصَبْتُمْ مِنْ هَؤُلَاءِ شَيْئًا فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ أَصَبْتُ مِنْهُمْ مِطْهَرَةً فَقَالَ رُدُّوهَا فَإِنَّ هَؤُلَاءِ قَوْمُ ضِمَادٍ
Kandi atugambiire [Ishaq bin Ibrahim] na [Muhammad bin Al Mutsanna] bombi kuruga [Al A’la] - [Ibnul Mutsanna] akagira- angambiire [Abdul A’la] ngu ni Abu Hammam, atugambiire [Dawud] kuruga [Amru bin Sa’id] kuruga [Sa’id bin] ngu ni kuruga [Sa’id bi]; ‘Obwire bumwe, Dlimam akaija Mecca. Naaruga omuri Azdi Syanu`ah, kandi namanya kukora ruqyah - okujanjaba n'okushoma okumwe - omuntu orikugwa omu iraru nari orikukwatwaho amaziini. Reero eizooba rimwe akahurira abantu ba Mecca abatarikumanya barikugira ngu Muhammad akaba ari omushema. Mbwenu Dlimad akagira ati, 'Ku ndaabe nimbaasa kureeba omushaija ogu, nyine amatsiko ngu Allah naija kumukiza kurabira omu ngaro zangye'. Nahabwekyo Dlimad akabugana nawe, yagira ati, 'Iwe Muhammad, nkaba nkora ruqyah ahabw'endwara egi, kandi Allah naija kukiza n'emikono yangye ou arikwenda. Noobaasa kukikora?’ Nahabwekyo Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam akashoma: 'INNAL HAMDA LILLAHI NAHMADUHU WA NASTA'IINUHU MAN YAHDIHILLAHU FALAA MUDLILLA LAHU WA MAN YUDLLIL FALAA HAADLIYA LAHU WA ASYHADU AN LAA LAHUYA LAHUDA ILHADU ANNA MUHAMMADAN 'ABDUHU WA RASUULUH AMMA BA'DU'. Dlimad akagira ati, 'Garuka ogambire ebigambo byawe'. Nahabwekyo nabi akakigarukamu emirundi eshatu. Aha muheru Dlimad akagira ati, 'Nkahurira ebigambo by'omuruki, ebigambo by'omufumu n'ebigambo by'omuhandiiki w'ebitebyo kwonka tinkahuriraga ebigambo nk'ebi waagamba, naanye nkagyendera omu nyanja. Mpa omukono gwawe, ndakurahira obwesigwa ahariiwe ngu okwakiire obusiraamu'. N’ahabw’ekyo akaraganisa kumwesigwa. Reero omurangi sallallaahu alayihi wasallam akagira ati: ‘Kandi n’ahabw’abantu baawe’. Dlimad akagira ati, 'Eego, n'ahabw'abantu bangye'. Tihariho bwire buraingwa bwanyima, Rasulullah akatuma Sariyah - amahe g’omutaano agaabaire gaheirwe emirimo emwe -, bwanyima bakaraba omu bantu ba Dlimad. Reero omukuru w'amahe abuuza abaserukare be ati, haine eki mwatwaire omu kyaro? obwo omushaija yaagarukamu ati, 'Eego, ntwaire ekiibo kyabo'. n'ahabw'ekyo omukuru w'engabo yaagira ati: Mukigarure. Ahabw’okuba n’abantu ba Dlimad.
Imam Muslim : 1437
حَدَّثَنِي سُرَيْجُ بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبْجَرَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ وَاصِلِ بْنِ حَيَّانَ قَالَ قَالَ أَبُو وَائِلٍ خَطَبَنَا عَمَّارٌ فَأَوْجَزَ وَأَبْلَغَ فَلَمَّا نَزَلَ قُلْنَا يَا أَبَا الْيَقْظَانِ لَقَدْ أَبْلَغْتَ وَأَوْجَزْتَ فَلَوْ كُنْتَ تَنَفَّسْتَ فَقَالَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ طُولَ صَلَاةِ الرَّجُلِ وَقِصَرَ خُطْبَتِهِ مَئِنَّةٌ مِنْ فِقْهِهِ فَأَطِيلُوا الصَّلَاةَ وَاقْصُرُوا الْخُطْبَةَ وَإِنَّ مِنْ الْبَيَانِ سِحْرًا
Akangambira [Suraij bin Yunus] akatugambira [Abdurrahman bin Abdul Malik bin Abjar] kuruga ahari [ishe] kuruga ahari [Washil bin Hayyan] akagira ati, [Abu Wa`il] akagira ati; [Ammar] rimwe akatuha okubuurira aha Rwakatano omu rurimi rugufu kandi oruhikire. N’ahabw’ekyo ku yaarugire aha minbari, tukamugira tuti: ‘Ei Abu Yaqzhan! Okubuurira kwawe ni kugufu munonga kandi nikushoboororwa gye. Nikiba kiri kirungi waakikora kiraingwa'. Ammar akagira ati; Nkahurira nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam arikugira ati: ‘Buzima, oburaingwa bw’okushaba kw’omuntu n’obugufu bw’okubuurira kwe nibyoreka okwetegyereza kwe aha diini ye. Nahabwekyo, eshaara ebe ndaingwa kandi okubuurira kube kugufu, ahabwokuba ekicweka kya bayan -okushoborora- n’eky’obufumu’.
Imam Muslim : 1438
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ عَنْ تَمِيمِ بْنِ طَرَفَةَ عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ أَنَّ رَجُلًا خَطَبَ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَنْ يُطِعْ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ رَشَدَ وَمَنْ يَعْصِهِمَا فَقَدْ غَوَى فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِئْسَ الْخَطِيبُ أَنْتَ قُلْ وَمَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ قَالَ ابْنُ نُمَيْرٍ فَقَدْ غَوِيَ
Kitugambirwe [Abu Bakr bin Abu Syaibah] kandi [Muhammad bin Abdullah bin Numair] akatugambira [Waki’] kuruga ahari [Sufyan] kuruga ahari [Abdul Aziz bin Rufai’] kuruga ahari [Tamim bin Tharafah] kuruga ahari [Adi bin Hatim] ngu omushaija akabuurira aha ‘Nabi’. ‘Ori kworobera Allah n’omutumwa we, obwo aba atungire obuhabuzi, kandi orikwanga bombi, aba ataine nshonga’. Nahabwekyo Rasulullah akagira ati: Khathib orikukirayo obubi niiwe. Mbwenu gamba oti: ‘Kandi weena orikugomera Allah n’omutumwa we’. Ibn Numair akagira ati; ‘Reero aba agiire omu muhanda’.
Imam Muslim : 1439
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَإِسْحَقُ الْحَنْظَلِيُّ جَمِيعًا عَنْ ابْنِ عُيَيْنَةَ قَالَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو سَمِعَ عَطَاءً يُخْبِرُ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ يَعْلَى عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَأُ عَلَى الْمِنْبَرِ { وَنَادَوْا يَا مَالِكُ }
Atugambiire [Qutaibah bin Sa’id] na [Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Ishaq Al Hanzhali] boona kuruga ahari [Ibn Uyainah] - [Qutaibah akagira] - atugambiire [Sufyan] kuruga ahari [Amru] ngu akahurira [Atha`] arikumugambira kuruga ahari [Sha’laphean the] shoma -orunyiriri- ahaiguru y'eminabari. Kandi baayeta bati, ‘Iwe Malik’.
Imam Muslim : 1440
و حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدَّارِمِيُّ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَسَّانَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ عَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أُخْتٍ لِعَمْرَةَ قَالَتْ أَخَذْتُ ق وَالْقُرْآنِ الْمَجِيدِ مِنْ فِي رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَهُوَ يَقْرَأُ بِهَا عَلَى الْمِنْبَرِ فِي كُلِّ جُمُعَةٍ و حَدَّثَنِيهِ أَبُو الطَّاهِرِ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَيُّوبَ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ عَمْرَةَ عَنْ أُخْتٍ لِعَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ كَانَتْ أَكْبَرَ مِنْهَا بِمِثْلِ حَدِيثِ سُلَيْمَانَ بْنِ بِلَالٍ
Kandi yangira [Abdullah bin Abdurrahman Ad Darimi] atugambiire [Yahya bin Hassan] atugambiire [Sulaiman bin Bilal] kuruga ahari [Yahya bin Sa’id] kuruga ahari [Amrah bint Abdurrahman] kuruga ahari [munyaanya wa Amrah], akagira ati, ‘Nkakwata omu mutwe Surah ‘mollahihual Qaaf’ ya Raullalahu Sa’af butoosha kuruga ahari, nikwo kugira ngu obu yaakishoma emirundi mingi aha minbari omu kubuurira aha Rwakatano’. Kandi kikangambirwa [Abu Thahir] akatugambira [Ibnu Wahb] kuruga ahari [Yahya bin Ayyub] kuruga ahari [Amrah] kuruga ahari [munyaanya] Amrah bint Abdurrahman kandi orikumukira. nikwo kugira ngu kurugiirira ahari hadiisi ya Sulaiman bin Bilal.