Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith
Hadith
Imam Muslim : 1401
حَدَّثَنَا حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ ح و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ مَيْسَرَةَ عَنْ طَاوُسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ ذَكَرَ قَوْلَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْغُسْلِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ قَالَ طَاوُسٌ فَقُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍ وَيَمَسُّ طِيبًا أَوْ دُهْنًا إِنْ كَانَ عِنْدَ أَهْلِهِ قَالَ لَا أَعْلَمُهُ و حَدَّثَنَاه إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ ح و حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ بْنُ مَخْلَدٍ كِلَاهُمَا عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ
ހަސަން އަލް ހުލްވާނީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި، ރައުޙް ބިން އުބާދާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި، އިބްނު ޖުރައިޖު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި - އެހެން ސަފުހާއެއްގައި - އަދި މުޙައްމަދު ބިން ރާފީ އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދީފައި، ޢަބްދުއްރަޒާޤް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި، އިބްރާހިމް ބިން މައިސާރާ އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދީފައިވަނީ، ތައުސްގެ އަރިހުން، އިބްނު ޢައްބާސްގެ އަރިހުން، ރަސޫލާގެ ބަސްފުޅު ފާހަގަކުރެއްވި ވާހަކައެވެ ސުލްހަ، ހުކުރު ދުވަހު ފެންވަރާލުމާ ގުޅޭގޮތުންނެވެ. ތައުސް ވިދާޅުވިއެވެ: ދެން އަހަރެން އިބްނު އައްބާސް އާއި ސުވާލުކުރީމެވެ، 'އޭނާ އާއިލާއާއެކު އުޅުނުއިރު ސެންޓެއް ނުވަތަ ތެޔޮ ބޭނުންކުރީ ހެއްޔެވެ؟' އިބްނު އައްބާސް ވިދާޅުވީ އަޅުގަނޑަކަށް ނޭނގެއެވެ. އަދި އިސްޙާޤު ބިން އިބްރާހީމް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި، މުޙައްމަދު ބިން ބަކުރު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި - އެހެން ސަފުހާއެއްގައި - އަދި ހާރޫން ބިން ޢަބްދުالله އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި، އަދުލް ދ.
Hadith
Imam Muslim : 1402
و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ طَاوُسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ حَقٌّ لِلَّهِ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ أَنْ يَغْتَسِلَ فِي كُلِّ سَبْعَةِ أَيَّامٍ يَغْسِلُ رَأْسَهُ وَجَسَدَهُ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޙައްމަދު ބިން ޙާތިމް] އަށް [ބަޙްޒް] އިން [ވުހައިބު] އިން [ޢަބްދުالله ބިން ތައުސް] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވެއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1403
و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ فِيمَا قُرِئَ عَلَيْهِ عَنْ سُمَيٍّ مَوْلَى أَبِي بَكْرٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ السَّمَّانِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ اغْتَسَلَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ غُسْلَ الْجَنَابَةِ ثُمَّ رَاحَ فَكَأَنَّمَا قَرَّبَ بَدَنَةً وَمَنْ رَاحَ فِي السَّاعَةِ الثَّانِيَةِ فَكَأَنَّمَا قَرَّبَ بَقَرَةً وَمَنْ رَاحَ فِي السَّاعَةِ الثَّالِثَةِ فَكَأَنَّمَا قَرَّبَ كَبْشًا أَقْرَنَ وَمَنْ رَاحَ فِي السَّاعَةِ الرَّابِعَةِ فَكَأَنَّمَا قَرَّبَ دَجَاجَةً وَمَنْ رَاحَ فِي السَّاعَةِ الْخَامِسَةِ فَكَأَنَّمَا قَرَّبَ بَيْضَةً فَإِذَا خَرَجَ الْإِمَامُ حَضَرَتْ الْمَلَائِكَةُ يَسْتَمِعُونَ الذِّكْرَ
އަދި [ޤުޠައިބާ ބިން ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މާލިކު ބިން އަނަސް] ގެ އަރިހުން - އެކަލޭގެފާނަށް ކިޔެވި ގޮތަށް - [ސުމައްޔިތުން] މައުލާ އަބޫބަކުރުގެ އަރިހުން، [އަބޫ ޞާލިޙް އަސް ސަމްމާން] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ ގަޑިއިރު، ދެން އޭނާގެ ޘަވާބަކީ ޖަމަލެއް ޤުރުބާންކުރުމުގެ ޘަވާބު ފަދަ އެއްޗެކެވެ. ދެވަނަ ގަޑީގައި މިސްކިތަށް ދާ މީހަކަށް ދެން އޭނާގެ ޘަވާބަކީ ކަނބުލޮ ޤުރުބާންކުރުމުގެ ޘަވާބުފަދައެވެ. އަދި ތިންވަނަ ގަޑީގައި މިސްކިތަށް ދާ މީހަކަށް ދެން އޭނާގެ ޘަވާބަކީ ބަކަރި ޤުރުބާންކުރުމުގެ ޘަވާބުފަދައެވެ. އަދި ހަތަރުވަނަ ގަޑީގައި މިސްކިތަށް ދާ މީހަކަށް ދެން އޭނާގެ ޘަވާބަކީ ކުކުޅު ޤުރުބާންކުރުމުގެ ޘަވާބުފަދައެވެ. އަދި ފަސްވަނަ ގަޑީގައި މިސްކިތަށް އާދެވުނު މީހާ، ދެން އޭނާގެ ޘަވާބަކީ ބިސް ޤުރުބާންކުރުމުގެ ޘަވާބުފަދައެވެ. އިމާމު ނުކުމެވަޑައިގަތުމުން މަލާއިކަތުން އަންނަނީ ދަރުސް އަޑުއަހަން - އަދި އޭގެ ފަހުން އެއްވެސް މީހަކު އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުލިޔެއެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 1404
و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ رُمْحِ بْنِ الْمُهَاجِرِ قَالَ ابْنُ رُمْحٍ أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا قُلْتَ لِصَاحِبِكَ أَنْصِتْ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَالْإِمَامُ يَخْطُبُ فَقَدْ لَغَوْتَ و حَدَّثَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي حَدَّثَنِي عُقَيْلُ بْنُ خَالِدٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ قَارِظٍ وَعَنْ ابْنِ الْمُسَيَّبِ أَنَّهُمَا حَدَّثَاهُ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ بِمِثْلِهِ و حَدَّثَنِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي ابْنُ شِهَابٍ بِالْإِسْنَادَيْنِ جَمِيعًا فِي هَذَا الْحَدِيثِ مِثْلَهُ غَيْرَ أَنَّ ابْنَ جُرَيْجٍ قَالَ إِبْرَاهِيمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَارِظٍ
އަދި [ޤުޠައިބާ ބިން ސަޢީދު] އާއި [މުޙައްމަދު ބިން ރުމްޙް ބިން މުހާޖިރު] -[އިބްނު ރުމްޙް]- ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ، [ލައިތު] [އުޤައިލް] އިން [އިބްނު ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް [ސަޢީދު ބިން އަލް މުޞައްޔަބު] ގާތު ވިދާޅުވީ، [އަބޫ ޙުރައިރާ] އެކަލޭގެފާނަށް ވިދާޅުވެފައިވާ ގޮތުގައި، الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ ތިބާގެ އެކުވެރިޔާ، 'މަޑުމައިތިރިވެ،' ހުކުރު ދުވަހު އިމާމު ދަރުސް ދެއްވަމުން ގެންދަވާއިރު، ދެން ތިބާގެ ހުކުރު ނަމާދު ވަނީ ބޭކާރުވެފައެވެ.' އަދި [ޢަބްދުލްމާލިކު ބިން ޝުޢަޢިބު ބިން ލައިތު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި [އަހަރެންގެ ބައްޕަ] [އަހަރެންގެ ކާފަ] އުޤައިލް ބިން ޚާލިދުގެ އަރިހުން، [އިބްނު ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން [ޢުމަރު ބިން ޢަބްދުލްޢަޒީޒް] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުالله ބިން އިބްރާހީމް ބިން ޤާރިޟ] ގެ އަރިހުން އަދި [އިބްނުލް މުޞައްޔަބު] ގެ އަރިހުން އެދެމީހުންވެސް އޭނާއަށް ކިޔައިދިނީ [އަބޫ ޙުރައިރާ] ވިދާޅުވި ވާހަކައެވެ (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) ވިދާޅުވެއެވެ. އެއީ މިކަހަލަ ޙަދީޘަކާއެކުގައެވެ. އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ޙާތިމް] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި، [މުޙައްމަދު ބިން ބަކުރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [އިބްނު ޖުރައިޖް] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި، [އިބްނު ޝިހާބު] ކިޔައިދިނީ ދެ ޗޭން އޮފް ޓްރާންސްމިޝަން އާއި އެކު، މާނައަކީ އޭނާގެ ޙަދީޘްގައިވާ ހުރިހާ އެއްޗެއް އެއާ އެއްގޮތެވެ. އެއީ ހަމަ [އިބްނު ޖުރައިޖު] ވިދާޅުވި ވާހަކައެވެ؛ [އިބްރާހިމް ބިން ޢަބްދުﷲ ބިން ޤާރިޟް].
Hadith
Imam Muslim : 1405
و حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا قُلْتَ لِصَاحِبِكَ أَنْصِتْ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَالْإِمَامُ يَخْطُبُ فَقَدْ لَغِيتَ قَالَ أَبُو الزِّنَادِ هِيَ لُغَةُ أَبِي هُرَيْرَةَ وَإِنَّمَا هُوَ فَقَدْ لَغَوْتَ
އަދި [އިބްނު އަބޫ ޢުމަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުފްޔާން] އަށް [އަބޫ ޒިނާދު] އިން [އަލްއަޢްރާޖު] އިން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އަބޫ ޒިނާދު ވިދާޅުވިއެވެ؛ މި ލަފުޒު، 'ފަޤާދު ލަޣީތާ' އަކީ އަބޫ ހުރައިރާގެ ބަހުން ލިޔެފައިވާ ބަހެއް ނަމަވެސް، ޞައްޙަ ބަހަކީ، 'ފަޤާދު ލަޣީތާ' އެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1406
و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَكَرَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَقَالَ فِيهِ سَاعَةٌ لَا يُوَافِقُهَا عَبْدٌ مُسْلِمٌ وَهُوَ يُصَلِّي يَسْأَلُ اللَّهَ شَيْئًا إِلَّا أَعْطَاهُ إِيَّاهُ زَادَ قُتَيْبَةُ فِي رِوَايَتِهِ وَأَشَارَ بِيَدِهِ يُقَلِّلُهَا
އަދި [ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވީ، އަޅުގަނޑު [މާލިކަށް] ކިޔެވީމެވެ - އެހެން ގޮތަކަށް - އަދި [ޤުޠައިބާ ބިން ސަޢީދު] [އަބޫ ޒިނާދު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޒިނާދު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން [މާލިކް ބިން އަނަސް] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ހުކުރު ދުވަހުގެ ވާހަކަފުޅު ދެއްކެވި ވާހަކައެވެ އެއީ، އެއްވެސް މުސްލިމަކަށް އެވަގުތު ހޯދައި، الله ގެ އެދުން الله ތަޢާލާ އޭނާގެ އެދުން ފުއްދަވައިދެއްވުން ފިޔަވައި ހެޔޮކަން އެދިވަޑައިނުގަންނަވައެވެ'. ޤުޠައިބާ އޭނާގެ ރިވާޔަތުގައި އިތުރަށް ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ؛ އަތުން އިޝާރާތެއް ކުރިއިރު، އޭގެ މާނައަކީ ވަގުތު މަދުވުމެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1407
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ أَبُو الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ فِي الْجُمُعَةِ لَسَاعَةً لَا يُوَافِقُهَا مُسْلِمٌ قَائِمٌ يُصَلِّي يَسْأَلُ اللَّهَ خَيْرًا إِلَّا أَعْطَاهُ إِيَّاهُ وَقَالَ بِيَدِهِ يُقَلِّلُهَا يُزَهِّدُهَا حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ ابْنِ عَوْنٍ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ أَبُو الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ و حَدَّثَنِي حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ الْبَاهِلِيُّ حَدَّثَنَا بِشْرٌ يَعْنِي ابْنَ مُفَضَّلٍ حَدَّثَنَا سَلَمَةُ وَهُوَ ابْنُ عَلْقَمَةَ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ أَبُو الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ
[ޒުހައިރު ބިން ހަރުބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [އިސްމާޢީލް ބިން އިބްރާހީމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އައްޔޫބު] [މުޙައްމަދު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަބުލް ޤާސިމް ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ދެން އަތުން އިޝާރާތެއް ކުރިއިރު އޭގެ މާނައަކީ އެ އިޝާރާތް ހަނިކުރުން. [އިބްނުލް މުއްސައްނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [އިބްނު އަބޫ އަދީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު އައުން] [މުޙައްމަދު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަބުލް ޤާސިމް صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: އެއީ އެފަދަ ޙަދީޘަކާއެކުގައެވެ. އަދި [ހުމައިދު ބިން މަސްޢަދާ އަލް ބަހިލީ] އަޅުގަނޑަށް [ބިޝްރު]، އެއީ އިބްނު މުފައްދުލާލް، [ސަލާމާ ބިން އަލްޤާމާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޙައްމަދަށް] [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. އަބުލް ޤާސިމް، މާތްالله އެކަލޭގެފާނަށް ރަޙްމަތް ލައްވާށި، އެކަލޭގެފާނަށް ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: އެއީ މިފަދަ ޙަދީޘަކާއެކުގައެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1408
و حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَلَّامٍ الْجُمَحِيُّ حَدَّثَنَا الرَّبِيعُ يَعْنِي ابْنَ مُسْلِمٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ إِنَّ فِي الْجُمُعَةِ لَسَاعَةً لَا يُوَافِقُهَا مُسْلِمٌ يَسْأَلُ اللَّهَ فِيهَا خَيْرًا إِلَّا أَعْطَاهُ إِيَّاهُ قَالَ وَهِيَ سَاعَةٌ خَفِيفَةٌ و حَدَّثَنَاه مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَقُلْ وَهِيَ سَاعَةٌ خَفِيفَةٌ
އަދި [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ސަލާމް އަލް ޖުމާހީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ. [އާރް ރަބީޢު]، އެއީ އިބްނު މުސްލިމް، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ، [މުޙައްމަދު ބިން ޒިޔާދު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން ރަސޫލާ، الله އެކަލޭގެފާނަށް ބަރަކާތް ލައްވައި ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި އެވަގުތަކީ ވަރަށް ކުރު މުއްދަތެކެވެ.' އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ރާފީޢު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ. [ޢަބްދުއްރަޒާޤް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ. [މާޢުމަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙައްމާމް ބިން މުނައްބިޙް] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން ރަސޫލާގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވީ، الله އޭނާއަށް ބަރަކާތް ލައްވައި ޞަލަވާތް ލެއްވުން ކަމުގައި ވިޔަސް، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވެފައެއް ނުވެއެވެ؛ 'އަދި އެ ވަގުތު ވަރަށް ހަނި.'
Hadith
Imam Muslim : 1409
و حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ وَعَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ قَالَا أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ عَنْ مَخْرَمَةَ بْنِ بُكَيْرٍ ح و حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الْأَيْلِيُّ وَأَحْمَدُ بْنُ عِيسَى قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنَا مَخْرَمَةُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ بْنِ أَبِي مُوسَى الْأَشْعَرِيِّ قَالَ قَالَ لِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ أَسَمِعْتَ أَبَاكَ يُحَدِّثُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي شَأْنِ سَاعَةِ الْجُمُعَةِ قَالَ قُلْتُ نَعَمْ سَمِعْتُهُ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ هِيَ مَا بَيْنَ أَنْ يَجْلِسَ الْإِمَامُ إِلَى أَنْ تُقْضَى الصَّلَاةُ
އަދި [އަބޫ ޠާހިރު] އާއި [ޢަލީ ބިން ޚާސިރަމް] ދެމީހުންވެސް ވިދާޅުވީ، [އިބްނު ވަޙްބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މަޚްރަމާ ބިން ބުކައިރު] އިން - އެހެން ސަފުހާއެއްގައި ކިޔައިދެއްވި - އަދި [ހާރޫން ބިން ސަޢީދު އަލް ޢާއިލީ] އާއި [އަޙްމަދު ބިން ޢީސާ] ދެމީހުންވެސް ވިދާޅުވިއެވެ. ޢަބްދުالله ބިން ޢުމަރު އަޅުގަނޑާ ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. އަބޫ ބުރުދާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީމެވެ، 'އާދެ، އަހަރެންނަށް އަޑުއިވިފައި އޮތީ އޭނާ ވިދާޅުވާ އަޑު: الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ވިދާޅުވާ އަޑު އިވިއްޖެއެވެ: 'އޭގެ ވަގުތަކީ އިމާމް އިށީނދެގެން އިންނަ ވަގުތާއި - ޕަލްޕިޓްގައި - ހުކުރު ނަމާދު ނިމެންދެންނެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 1410
و حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ الْأَعْرَجُ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَيْرُ يَوْمٍ طَلَعَتْ عَلَيْهِ الشَّمْسُ يَوْمُ الْجُمُعَةِ فِيهِ خُلِقَ آدَمُ وَفِيهِ أُدْخِلَ الْجَنَّةَ وَفِيهِ أُخْرِجَ مِنْهَا
އަދި އަޅުގަނޑަށް [ޙަރުމަލާ ބިން ޔަޙްޔާ] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [އިބްނު ވަޙްބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [ޔޫނުސް] [އިބްނު ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [އަބުދުއްރަޙްމާން ބިން އަލް އަޢްރާޖް] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި [އަބޫ ޙުރައިރާ] ވިދާޅުވާ އަޑު އިވިއްޖެއެވެ. އެދުވަހު އޭނާ ސުވަރުގެއަށް ވަދެ އެދުވަހު އެކަލޭގެފާނު އެތަނުން ފޮނުވާލެވުނެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 1411
و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا الْمُغِيرَةُ يَعْنِي الْحِزَامِيَّ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ خَيْرُ يَوْمٍ طَلَعَتْ عَلَيْهِ الشَّمْسُ يَوْمُ الْجُمُعَةِ فِيهِ خُلِقَ آدَمُ وَفِيهِ أُدْخِلَ الْجَنَّةَ وَفِيهِ أُخْرِجَ مِنْهَا وَلَا تَقُومُ السَّاعَةُ إِلَّا فِي يَوْمِ الْجُمُعَةِ
އަދި [ޤުޠައިބާ ބިން ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަލްމުޣީރާ]، އެއީ އަލްޙިޒާމީ، [އަބޫ ޒިނާދު] ގެ އަރިހުން [އަލްއަޢްރާޖް] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވީ، ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އެދުވަހު އޭނާ ސުވަރުގެއަށް ވައްދައި އެދުވަހު ސުވަރުގެއިން ބޭރުކޮށްލެވުނެވެ. އަދި ހުކުރު ދުވަހު މެނުވީ ޤިޔާމަތް ދުވަސް ނުވާނެއެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 1412
و حَدَّثَنَا عَمْرٌو النَّاقِدُ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْنُ الْآخِرُونَ وَنَحْنُ السَّابِقُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ بَيْدَ أَنَّ كُلَّ أُمَّةٍ أُوتِيَتْ الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِنَا وَأُوتِينَاهُ مِنْ بَعْدِهِمْ ثُمَّ هَذَا الْيَوْمُ الَّذِي كَتَبَهُ اللَّهُ عَلَيْنَا هَدَانَا اللَّهُ لَهُ فَالنَّاسُ لَنَا فِيهِ تَبَعٌ الْيَهُودُ غَدًا وَالنَّصَارَى بَعْدَ غَدٍ و حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَابْنِ طَاوُسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْنُ الْآخِرُونَ وَنَحْنُ السَّابِقُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ بِمِثْلِهِ
އަދި [އަމްރޫ އަން ނާޤިދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުފްޔާން ބިން އުޔައިނާ] [އަބޫ ޒިނާދު] ގެ އަރިހުން [އަލްއަޢުރާޖް] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ ކިބައިން ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ވީއިރު، އަޅުގަނޑުމެންގެ ކުރިން ހުރިހާ މީސްތަކުންނަށް ފޮތް ދެއްވިއިރު، އަޅުގަނޑުމެންނަށް - އެ ފޮތް ދެއްވީ - އެބައިމީހުންގެ ފަހުންނެވެ. ދެން މި ދުވަހު، އެއީ މާތްﷲ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ ދުވަހު، الله ތަޢާލާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް މަގުދައްކައިދެއްވައިފިއެވެ. އަދި އެދުވަހާ ގުޅުންހުރި އެހެން ޤައުމުތަކަކީ ތަބާވާ މީހުން ކަމުގައި ވާއިރު، ޔަހޫދީންނަށް އެއީ މާދަމާ ކަމުގައި ވާއިރު، ނަޞާރާއިންނަށް އެއީ މާދަމާއެވެ'. އަދި [އިބްނު އަބޫ ޢުމަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުފްޔާން] [އަބޫ ޒިނާދު] ގެ އަރިހުން [އަލްއަޢްރާޖް] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން އަދި [އިބްނު ތަވޫސް] [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: "އަހަރެމެން - މުޙައްމަދުގެފާނުގެ އަހުލުވެރިންނަކީ - މި ދުނިޔެއަށް އަންނަ އެންމެ ފަހު މީހުން - ނަމަވެސް އަހަރެމެންނަކީ ޤިޔާމަތް ދުވަހު އެންމެ ފުރަތަމަ - ޙުކުމް ކުރެވޭ މީހުންނެވެ." އެއީ، މިފަދަ ޙަދީޘަކާއެކުގައެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1413
و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْنُ الْآخِرُونَ الْأَوَّلُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَنَحْنُ أَوَّلُ مَنْ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ بَيْدَ أَنَّهُمْ أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِنَا وَأُوتِينَاهُ مِنْ بَعْدِهِمْ فَاخْتَلَفُوا فَهَدَانَا اللَّهُ لِمَا اخْتَلَفُوا فِيهِ مِنْ الْحَقِّ فَهَذَا يَوْمُهُمْ الَّذِي اخْتَلَفُوا فِيهِ هَدَانَا اللَّهُ لَهُ قَالَ يَوْمُ الْجُمُعَةِ فَالْيَوْمَ لَنَا وَغَدًا لِلْيَهُودِ وَبَعْدَ غَدٍ لِلنَّصَارَى
އަދި [ޤުޠައިބާ ބިން ސަޢީދު] އާއި [ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބު] އެދެބޭފުޅުންވެސް ވިދާޅުވީ، [ޖަރީރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަލްއަޢުމާޝް] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޞާލިޙް] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވިއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: 'އަހަރެމެން - މުޙައްމަދުގެފާނުގެ އަހުލުވެރިންނަކީ - އެންމެ ފަހުން - މި ދުނިޔެއަށް އައިސް - ނަމަވެސް އެންމެ ފުރަތަމަ - ޙުކުމް ކުރެވޭ - ޤިޔާމަތް ދުވަހު އެވެ. އަހަރެމެންގެ ކުރިން އެއުރެންނަށް ފޮތް ދެއްވި އިރު، އެއުރެންގެ ފަހަތުގައި ތިއްބަވައިގެން، ސުވަރުގެއަށް އެންމެ ފުރަތަމަ ވަންނަނީ އަހަރެމެންނެވެ. ދެން އެބައިމީހުން ޚިޔާލުތަފާތުވެ، ދެން الله ތަޢާލާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް މަގުދައްކަވައިދެއްވީ، އެއީ އެބައިމީހުން ޚިޔާލުތަފާތުވެވަޑައިގެންނެވި ކަމެއްގެ ޙަޤީޤަތެވެ. މިއީ އެބައިމީހުންގެ މެދުގައި ޚިޔާލުތަފާތުވުން އުފެދުނު ދުވަހެވެ.' އެކަލޭގެފާނު އަނެއްކާވެސް ވިދާޅުވިއެވެ: 'އެހެންކަމުން މިއަދަކީ - ހުކުރު ދުވަހަކީ - އަހަރެމެންނަށްޓަކައެވެ.' މާދަމާ - ހޮނިހިރު ދުވަހަކީ ޔަހޫދީންނަށް ޚާއްޞަ ދުވަހެއް ކަމަށާއި، އޭގެ ފަހުން އަންނަ ދުވަހަކީ - ހުކުރު ދުވަސް - ކްރިސްޓިއަނުންނަށް ޚާއްޞަ ދުވަހެކެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 1414
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ أَخِي وَهْبِ بْنِ مُنَبِّهٍ قَالَ هَذَا مَا حَدَّثَنَا أَبُو هُرَيْرَةَ عَنْ مُحَمَّدٍ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْنُ الْآخِرُونَ السَّابِقُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ بَيْدَ أَنَّهُمْ أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِنَا وَأُوتِينَاهُ مِنْ بَعْدِهِمْ وَهَذَا يَوْمُهُمْ الَّذِي فُرِضَ عَلَيْهِمْ فَاخْتَلَفُوا فِيهِ فَهَدَانَا اللَّهُ لَهُ فَهُمْ لَنَا فِيهِ تَبَعٌ فَالْيَهُودُ غَدًا وَالنَّصَارَى بَعْدَ غَدٍ
އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ރަފީޢު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [ޢަބްދުއްރަޒާޤު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މަޢުމަރު] [ޙައްމާމް ބިން މުނަބީޙް] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި އޭނާގެ އަޚާ ވަޙްބު ބިން މުނައްބިޙް، އޭނާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ ޙުރައިރާ] މުޙައްމަދު ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމްގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވި އެވެ -، އެކަމަކު އެންމެ ފުރަތަމަ - ޙުކުމް ކުރެވޭނެ - ޤިޔާމަތް ދުވަހުއެވެ. އަހަރެމެންގެ ކުރިން އެބައިމީހުންނަށް ފޮތް ދެއްވި ނަމަވެސް، އަހަރެމެން އެއުރެންގެ ފަހަތުގައި ތިއްބަވައިގެންނެވެ. އަދި މި ދުވަހަކީ - ހުކުރު ދުވަހަކީ އެއުރެންގެ މައްޗަށް ފަރުޟު ކުރެވިފައިވީނަމަވެސް އެކަމާމެދު އެބައިމީހުންގެ މެދުގައި ޚިޔާލުތަފާތުވުން އުފެދިފައިވާ ދުވަހެކެވެ. ދެން މާތް ﷲ އެކަން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ދެއްކެވިއެވެ. އެހެންކަމުން ހުކުރު ދުވަހާއި ގުޅުންހުރި އެހެން ރައްޔިތުންނަކީ ތަބާވާ މީހުންނެވެ. ޔަހޫދީންނަށްޓަކައި، މާދަމާއެވެ. ކްރިސްޓިއަނުންނަށް ބަލާއިރު، މާދަމާގެ ފަހު ދުވަހު'.
Hadith
Imam Muslim : 1415
و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ وَوَاصِلُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ عَنْ أَبِي مَالِكٍ الْأَشْجَعِيِّ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَعَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَضَلَّ اللَّهُ عَنْ الْجُمُعَةِ مَنْ كَانَ قَبْلَنَا فَكَانَ لِلْيَهُودِ يَوْمُ السَّبْتِ وَكَانَ لِلنَّصَارَى يَوْمُ الْأَحَدِ فَجَاءَ اللَّهُ بِنَا فَهَدَانَا اللَّهُ لِيَوْمِ الْجُمُعَةِ فَجَعَلَ الْجُمُعَةَ وَالسَّبْتَ وَالْأَحَدَ وَكَذَلِكَ هُمْ تَبَعٌ لَنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ نَحْنُ الْآخِرُونَ مِنْ أَهْلِ الدُّنْيَا وَالْأَوَّلُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ الْمَقْضِيُّ لَهُمْ قَبْلَ الْخَلَائِقِ وَفِي رِوَايَةِ وَاصِلٍ الْمَقْضِيُّ بَيْنَهُمْ حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي زَائِدَةَ عَنْ سَعْدِ بْنِ طَارِقٍ حَدَّثَنِي رِبْعِيُّ بْنُ حِرَاشٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هُدِينَا إِلَى الْجُمُعَةِ وَأَضَلَّ اللَّهُ عَنْهَا مَنْ كَانَ قَبْلَنَا فَذَكَرَ بِمَعْنَى حَدِيثِ ابْنِ فُضَيْلٍ
އަދި [އަބޫ ކުރުއިބް] އާއި [ވަޝިލް ބިން ޢަބްދުލްޢަޢްލާ] އެދެބޭފުޅުންވެސް ވިދާޅުވީ، [އިބްނު ފުދުލައިލް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ މާލިކު އަލް އަޝްޖަޢީ] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙާޒިމް] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން [ރަބްޢީ ބިން ހިރާސީ] ގެ އަރިހުން [ހުދައިފާ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ޔަހޫދީންނަށް އެ ވެއްޓުނީ ހޮނިހިރު ދުވަހު ކަމަށާއި، ކްރިސްޓިއަނުންނަށް ވެއްޓުނީ ހުކުރު ދުވަހަށެވެ. ދެން الله ތަޢާލާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ހުކުރު ދުވަހަށް ހިދާޔަތު ދެއްވިއެވެ. އެހެންކަމުން ޖެހިޖެހިގެން ތިން ދުވަހު އެއްވެ އުޅުނު - ބޮޑު ދުވަސްތަކެއް - އެއީ ހުކުރު، ހޮނިހިރު އަދި ހުކުރު ދުވަސް އެވެ. ޤިޔާމަތް ދުވަހު އެމީހުންވެސް އަހަރެމެންގެ ފަހަތުން އަންނާނެ، އަހަރެމެން ދުނިޔެއަށް އެންމެ ފަހުން ވަދެވުނު ނަމަވެސް އެހެން ޤައުމުތަކުގެ ކުރިމަތީގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ޙުކުމް ކުރެވޭނީ އަހަރެމެން'. މި ވަގުތު ވަސީލްގެ ރިވާޔަތުގައި؛ 'އެމީހުންގެ ތެރެއިން ޙުކުމް ކުރެވޭ މީހުން'. އަބޫ ކުރައިބް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައި ވާއިރު، އިބްނު އަބޫ ޒައިދާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ، ސަޢުދު ބިން ޠާރިޤުގެ އަރިހުން، ރިބްޢީ ބިން ހިރާސީގެ އަރިހުން، ހުދުޢީފާގެ އަރިހުންނެވެ. އަދި އިބްނު ފުދުލައިލްގެ ޙަދީޘާއި އެއްފަދަ ޙަދީޘެއްވެސް ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1416
و حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ وَحَرْمَلَةُ وَعَمْرُو بْنُ سَوَّادٍ الْعَامِرِيُّ قَالَ أَبُو الطَّاهِرِ حَدَّثَنَا و قَالَ الْآخَرَانِ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي أَبُو عَبْدِ اللَّهِ الْأَغَرُّ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا كَانَ يَوْمُ الْجُمُعَةِ كَانَ عَلَى كُلِّ بَابٍ مِنْ أَبْوَابِ الْمَسْجِدِ مَلَائِكَةٌ يَكْتُبُونَ الْأَوَّلَ فَالْأَوَّلَ فَإِذَا جَلَسَ الْإِمَامُ طَوَوْا الصُّحُفَ وَجَاءُوا يَسْتَمِعُونَ الذِّكْرَ وَمَثَلُ الْمُهَجِّرِ كَمَثَلِ الَّذِي يُهْدِي الْبَدَنَةَ ثُمَّ كَالَّذِي يُهْدِي بَقَرَةً ثُمَّ كَالَّذِي يُهْدِي الْكَبْشَ ثُمَّ كَالَّذِي يُهْدِي الدَّجَاجَةَ ثُمَّ كَالَّذِي يُهْدِي الْبَيْضَةَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى وَعَمْرٌو النَّاقِدُ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ
އަދި [އަބޫ ތާހިރު] އާއި [ހަރުމަލާ] އަދި [އަމްރޫ ބިން ސައްވާދު އަލް އަމީރީ] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިން - [އަބޫ ތާހިރު] ވިދާޅުވި - އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން - އެހެން ބަޔަކު ބުނި - އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [އިބްނު ވަޙްބު] އަޅުގަނޑަށް [ޔޫނޫސް] ގާތު [އިބްނު ޝިހާބު] އަޅުގަނޑަށް [އަބޫ ޢަބްދުﷲ އަލް އަޣަރު] ގާތު ބުނީ [އަބޫ ޙުރައިރާ] ބުނި އަޑު އިވިފައިވާ ވާހަކައެވެ؛ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އިމާމް އައުމުން - ޕަލްޕިޓްގައި މައުންޓް ކުރާއިރު - އެމީހުން ޝުހޫފް - ނޯޓްފޮތް - ބަންދުކޮށް ދަރުސް އަޑުއަހަން އަވަސްވެގަނެއެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ އައި މީހާގެ މިސާލަކީ ޖަމަލެއް ފަދައިންނެވެ. ދެން އޭނާގެ ފަހަތުން އަންނަ މީހާއަކީ ކަނބުލޮއެއް ފަދައިންނެވެ. ދެން ބަކަރިއެއް ފަދައިންނެވެ. ދެން ކުކުޅެއް ފަދައިންނެވެ. އަދި ދެން ކުކުޅެއް ފަދައިންނެވެ. އަދި ދެން ބިހެއް ފަދައިންނެވެ.' އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ] އަދި [ޢަމްރޫ އަން ނާޤިދު] [ސުފްޔާން] ގެ ކިބައިން [އަޒް ޒުހުރީ] ގެ ކިބައިން [ސަޢީދު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން މިސާލަކަށް ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން ރިވާކުރައްވާފައިވެއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1417
و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ عَلَى كُلِّ بَابٍ مِنْ أَبْوَابِ الْمَسْجِدِ مَلَكٌ يَكْتُبُ الْأَوَّلَ فَالْأَوَّلَ مَثَّلَ الْجَزُورَ ثُمَّ نَزَّلَهُمْ حَتَّى صَغَّرَ إِلَى مَثَلِ الْبَيْضَةِ فَإِذَا جَلَسَ الْإِمَامُ طُوِيَتْ الصُّحُفُ وَحَضَرُوا الذِّكْرَ
އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޤުޠައިބާ ބިން ސަޢީދަށް] ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ޔަޢުޤޫބު ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން] [ސުހައިލް] ގެ އަރިހުން [އޭނާގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވާފައިވާ ގޮތުގައި، الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އެމީހުން ޖަމަލެއް ޤުރުބާން ކުރާ މީހަކާ އެއްގޮތް ކުރައްވައި، ދެން އެތަކެތި ކުޑަކުރެއްވީ ބިސް ޤުރުބާން ކުރާ މީހަކަށެވެ. އަދި އިމާމު އިށީނދެވަޑައިގަތުމުން ޝުހޫފް - ރެކޯޑް ޝީޓް - ބަންދުވެ، މަލާއިކަތުން ދަރުސް އަޑުއައްސަވައިފިއެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 1418
حَدَّثَنَا أُمَيَّةُ بْنُ بِسْطَامٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ يَعْنِي ابْنَ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا رَوْحٌ عَنْ سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ اغْتَسَلَ ثُمَّ أَتَى الْجُمُعَةَ فَصَلَّى مَا قُدِّرَ لَهُ ثُمَّ أَنْصَتَ حَتَّى يَفْرُغَ مِنْ خُطْبَتِهِ ثُمَّ يُصَلِّي مَعَهُ غُفِرَ لَهُ مَا بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْجُمُعَةِ الْأُخْرَى وَفَضْلُ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ
އަޅުގަނޑުމެން [އުމައްޔާ ބިން ބިސްތާމް] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ޔަޒީދު ބިން ޒުރައި’] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ރައުޙް] އަށް [ސުހައިލް] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅުގެ އަރިހުން] [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން ރަސޫލުالله ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ގެ އަރިހުން ރިވާކުރައްވާފައި ވާކަމަށެވެ. ދަރުސް އަޑުއަހާފައި - ނިމެންދެން، ދެން އިމާމާއެކު ނަމާދު ކުރަމުން ގެންދާއިރު، ދެން އޭނާއަށް ފުއްސަވައިދެއްވޭނެ - އޭނާ ކުރި ފާފަތައް - އެދުވަހާއި ޖެހިގެން އަންނަ ހުކުރު ދުވަހާ ދެމެދުގައެވެ. އަދި އިތުރު ތިން ދުވަހާއި ހަމައަށް ވެސް މެއެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 1419
و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَ يَحْيَى أَخْبَرَنَا وَقَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ تَوَضَّأَ فَأَحْسَنَ الْوُضُوءَ ثُمَّ أَتَى الْجُمُعَةَ فَاسْتَمَعَ وَأَنْصَتَ غُفِرَ لَهُ مَا بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْجُمُعَةِ وَزِيَادَةُ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ وَمَنْ مَسَّ الْحَصَى فَقَدْ لَغَا
އަދި [ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ] އާއި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަދި [އަބޫ ކުރުއިބް] -ޔަޙްޔާ ވިދާޅުވި- އަޅުގަނޑުމެންނަށް މަޢުލޫމާތު ދެއްވި -އެހެން ދެ ބޭފުޅަކު ވިދާޅުވިއިރު- އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ މުޢާވިޔަތު] [އަލް އަޢުމާޝް] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޞާލިޙު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވިއެވެ. ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އަދި ގަނޑުފެންގަނޑެއް ހިފައިގެން ހުރި މީހާ، ދެން އޭނާ ޢަމަލުކޮށްފައިވަނީ ބޭކާރު ގޮތަކަށެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 1420
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ كُنَّا نُصَلِّي مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ نَرْجِعُ فَنُرِيحُ نَوَاضِحَنَا قَالَ حَسَنٌ فَقُلْتُ لِجَعْفَرٍ فِي أَيِّ سَاعَةٍ تِلْكَ قَالَ زَوَالَ الشَّمْسِ
އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ސައްޔައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި [އިޝާޤު ބިން އިބްރާހީމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި [ޔަޙްޔާ ބިން އާދަމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙަސަން ބިން އައްޔަސީ] [ޖަޢުފަރު ބިން މުޙައްމަދު] ގެ އަރިހުން [އޭނާގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން [ޖާބިރު ބިން ޢަބްދުالله] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައި ވެއެވެ އަޅުގަނޑުމެންގެ ދިރޭތަކެތި. ހަސަން ބުންޏެވެ: އަހަރެން ޖަޢުފަރު ގާތު ސުވާލުކުރީމެވެ. އޭނާ ޖަވާބު ދެއްވީ 'އިރުގެ ދަށަށްދާ ވަގުތު' ކަމަށެވެ.
