Imam Muslim : 121
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ حَدَّثَنَا مَرْوَانُ الْفَزَارِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو يَعْفُورٍ عَنْ الْوَلِيدِ بْنِ الْعَيْزَارِ عَنْ أَبِي عَمْرٍو الشَّيْبَانِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ قُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ أَيُّ الْأَعْمَالِ أَقْرَبُ إِلَى الْجَنَّةِ قَالَ الصَّلَاةُ عَلَى مَوَاقِيتِهَا قُلْتُ وَمَاذَا يَا نَبِيَّ اللَّهِ قَالَ بِرُّ الْوَالِدَيْنِ قُلْتُ وَمَاذَا يَا نَبِيَّ اللَّهِ قَالَ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ
Mu wax nu [Muhamed bin Abu Umar al-Makki] wax nu [Marwan al-Fazari] wax nu [Abu Ya'fur] ci [al-Walid bin al-Aizar] ci [Abu Amru as-Syaibani] ci [Abdullah bin Mas'ud] mu ne: asamaan? ' Mu tontu : ' Ñaanal ci waxtu wi war'. Ma laajaat ne leneen lan, yaw Yonent Yàlla bi? Mu tontu : 'Maa ngi topp samay waajur yépp'. Ma laajaat ne: Yaw Yonent Yàlla bi? Mu tontu ko: 'Jihad ci yoonu Yàlla'.
Imam Muslim : 122
و حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْوَلِيدِ بْنِ الْعَيْزَارِ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا عَمْرٍو الشَّيْبَانِيَّ قَالَ حَدَّثَنِي صَاحِبُ هَذِهِ الدَّارِ وَأَشَارَ إِلَى دَارِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْأَعْمَالِ أَحَبُّ إِلَى اللَّهِ قَالَ الصَّلَاةُ عَلَى وَقْتِهَا قُلْتُ ثُمَّ أَيٌّ قَالَ ثُمَّ بِرُّ الْوَالِدَيْنِ قُلْتُ ثُمَّ أَيٌّ قَالَ ثُمَّ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنِي بِهِنَّ وَلَوْ اسْتَزَدْتُهُ لَزَادَنِي حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ وَزَادَ وَأَشَارَ إِلَى دَارِ عَبْدِ اللَّهِ وَمَا سَمَّاهُ لَنَا
Mu ne nu [Ubaidullah bin Mu'adz al-Anbari] ne nu [sama pàppa] ne nu [Syu'ba] ci [al-Walid bin al-Aizar] ni dégg na [Abu Amru ash-Syaibani] mu wax, mu ne ma boroom kër gi -mu ne: Rasulullah, 'Lan moy Amalah bi Yàlla gën a bëgg? ' Mu tontu : ' Ñaanal ci waxtu wi war'. Ma laaj, 'Waa ndax?' Mu tontu : 'Maa ngi topp samay waajur yépp'. Ma laaj, 'Waa ndax?' Mu tontu ko: “Jihad ci yoonu Yàlla”. Abdulah bin Mas'ud niko, 'Wax nama lépp, su ma ñaanee lu gëna, dina yokk lu gëna'. Neena ñu [Muhamed bin Basyyar] newoon nañu [Muhamed bin Ja'far] newoon nañu [Syu'bah] ak sanad bii ci misaal. Mu dellu ni, 'Mu joxoñ kër Abdullah,' waaye waxul nu turam.
Imam Muslim : 123
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ الْحَسَنِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي عَمْرٍو الشَّيْبَانِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَفْضَلُ الْأَعْمَالِ أَوْ الْعَمَلِ الصَّلَاةُ لِوَقْتِهَا وَبِرُّ الْوَالِدَيْنِ
Neena ñu [Othman bin Abu Syaibah] neena ñu [Jarir] ci [al-Hasan bin Ubaidullah] ci [Abu Amru Ash-Syaibani] ci [Abdullah] ci Yonent bi, mu ne: 'Jëf yi gëna am solo ñooy ñaan Yàlla ci jamono.
Imam Muslim : 124
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ وَقَالَ عُثْمَانُ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُرَحْبِيلَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الذَّنْبِ أَعْظَمُ عِنْدَ اللَّهِ قَالَ أَنْ تَجْعَلَ لِلَّهِ نِدًّا وَهُوَ خَلَقَكَ قَالَ قُلْتُ لَهُ إِنَّ ذَلِكَ لَعَظِيمٌ قَالَ قُلْتُ ثُمَّ أَيٌّ قَالَ ثُمَّ أَنْ تَقْتُلَ وَلَدَكَ مَخَافَةَ أَنْ يَطْعَمَ مَعَكَ قَالَ قُلْتُ ثُمَّ أَيٌّ قَالَ ثُمَّ أَنْ تُزَانِيَ حَلِيلَةَ جَارِكَ
Neena ñu [Uthman bin Abu Syaibah] ak [Ishaq bin Ibrahim] ne [Ishaq] wax nu [Jarir], [Othmaan] wax nu [Jarir] ci [Mansur] ci [Abu Wail] ci [Amru bin Syurahike] ci [Abdullah Sailahullah] ni ko waxee, wasallam ne ko lan moy bàkkaar bi gëna mag fa kanam Yàlla? Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam tontu ko ni: 'Yeen a ngi defar lu tolloo ak Yàlla -shirk-, fekk moom moo leen sàkk'. Mani ko: “Dëgg la, bàkkaar bu mel noonu rëy na.” Kon leneen lan?' Muni ko: 'Kon danga ray sa doom ndax danga ragaloon mu lekk ak yaw'. Ma laajaat, 'kon leneen?' Rasuullah sallallaahu aleyhi wasallam. mu ne: 'Yaa ngi njaaloo ak jabaru sa dëkkandoo'.
Imam Muslim : 125
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ جَرِيرٍ قَالَ عُثْمَانُ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُرَحْبِيلَ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ قَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الذَّنْبِ أَكْبَرُ عِنْدَ اللَّهِ قَالَ أَنْ تَدْعُوَ لِلَّهِ نِدًّا وَهُوَ خَلَقَكَ قَالَ ثُمَّ أَيٌّ قَالَ أَنْ تَقْتُلَ وَلَدَكَ مَخَافَةَ أَنْ يَطْعَمَ مَعَكَ قَالَ ثُمَّ أَيٌّ قَالَ أَنْ تُزَانِيَ حَلِيلَةَ جَارِكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ تَصْدِيقَهَا { وَالَّذِينَ لَا يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ وَلَا يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ وَلَا يَزْنُونَ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ يَلْقَ أَثَامًا }
Uthman bin Abu Syaibah ak Ishaq bin Ibrahim nettali nu lépp lu jëm ci Jarir, Osmaan neena, wax nu Jarir ci Al-Amasy ci Abu Wail ci Amru bin Syurahbil, mu ne: Abdullah dafa wax ni: 'Abdullah neena: de Allah'. Mu tontu ko: 'Yaa ngi waaja xëcc Yàlla doonte moo la sàkk.' Mu laaj, 'Waa lan?' Mu tontu ko : ‘ Yaw nga rey sa doom ndax ragaloon mu bokk ak yaw ? Mu laaj, 'Waa lan?' Mu tontu ko ni: 'Yaa ngi njaayum jabaru sa dëkkandoo'. Ngir firnde dëgg gi, Yàlla dafa wàcce aaya bii di wax: '-Ak ñi dul jaamu leneen ci Yàlla, te duñu ray ruuh yu Yàlla tere, ludul ci anam wi Shari'a nangu, te duñu njaaloo. Ku def jëf jii, dina jot mbugal ci ay bàkkaaram-' -Qs. BENN; Furqaan: 68-.
Imam Muslim : 126
حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُكَيْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ النَّاقِدُ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ سَعِيدٍ الْجُرَيْرِيِّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ كُنَّا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَلَا أُنَبِّئُكُمْ بِأَكْبَرِ الْكَبَائِرِ ثَلَاثًا الْإِشْرَاكُ بِاللَّهِ وَعُقُوقُ الْوَالِدَيْنِ وَشَهَادَةُ الزُّورِ أَوْ قَوْلُ الزُّورِ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُتَّكِئًا فَجَلَسَ فَمَا زَالَ يُكَرِّرُهَا حَتَّى قُلْنَا لَيْتَهُ سَكَتَ
Daf ma wax [Amru bin Muhammad bin Bukair bin Muhammad an-Naqid] daf nu wax [Ismail bin Ulayyah] ci [Sa'id al-Juraiji] daf nu wax [Abdurrahman bin Abu Bakrah] ci [pàppaam] mu ne: 'Bi nu nekkee ak Yonent bi, mu ne: wax la bàkkaar bi gëna mag?' Ñetti mbir yooyu ñooy: dëddu Yàlla, déggal waajur, ak seede lu dul dëgg walla wax wax ju dul dëgg.' Ci noonu mu jéng ci ginaaw toog. Mu wéy di baamtu ba nu ni, 'Yaakaar naa mu bàyyi'.
Imam Muslim : 127
و حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ حَبِيبٍ الْحَارِثِيُّ حَدَّثَنَا خَالِدٌ وَهُوَ ابْنُ الْحَارِثِ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْكَبَائِرِ قَالَ الشِّرْكُ بِاللَّهِ وَعُقُوقُ الْوَالِدَيْنِ وَقَتْلُ النَّفْسِ وَقَوْلُ الزُّورِ
[Yahya bin Habib al-Haritsi] wax nu [Khalid] - maanaam Ibn al-Harits - wax nu [Syu'bah] wax nu [Ubaidullah bin Abu Bakr] ci [Anas] ci Yonent bi sallallaahu 'alaihi wasallam: waajur yi, di ray ruuh gi, di wax lu dul dëgg'.
Imam Muslim : 128
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْوَلِيدِ بْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ قَالَ ذَكَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْكَبَائِرَ أَوْ سُئِلَ عَنْ الْكَبَائِرِ فَقَالَ الشِّرْكُ بِاللَّهِ وَقَتْلُ النَّفْسِ وَعُقُوقُ الْوَالِدَيْنِ وَقَالَ أَلَا أُنَبِّئُكُمْ بِأَكْبَرِ الْكَبَائِرِ قَالَ قَوْلُ الزُّورِ أَوْ قَالَ شَهَادَةُ الزُّورِ قَالَ شُعْبَةُ وَأَكْبَرُ ظَنِّي أَنَّهُ شَهَادَةُ الزُّورِ
Mu wax nu [Muhamed bin al-Walid bin Abdul Hamid] wax nu [Muhamed bin Ja'far] wax nu [Syu'bah] mu wax, wax nu [Ubaidullah bin Abu Bakr] mu wax, 'Dégg naa [Anas bin Malik] wax: 'Yonent bi Yàlla waxoon na. laaj ko ci bàkkaar yu mag, mu tontu ko: 'Shirk ci Yàlla, ray ruuh, déggadi waajur' ba noppi mu tontuwaat, 'Bëgg nga ma wax la ci bàkkaar yi gëna mag?' mu dellu ni: 'Wax yu fen,' wala mu wax: 'Seede bu dul dëgg'. [Syu'bah] niko, 'Lima gëna ñaaw xel mooy 'seede bu dul dëgg''.
Imam Muslim : 129
حَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الْأَيْلِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ عَنْ ثَوْرِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أَبِي الْغَيْثِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ اجْتَنِبُوا السَّبْعَ الْمُوبِقَاتِ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا هُنَّ قَالَ الشِّرْكُ بِاللَّهِ وَالسِّحْرُ وَقَتْلُ النَّفْسِ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ وَأَكْلُ مَالِ الْيَتِيمِ وَأَكْلُ الرِّبَا وَالتَّوَلِّي يَوْمَ الزَّحْفِ وَقَذْفُ الْمُحْصِنَاتِ الْغَافِلَاتِ الْمُؤْمِنَاتِ
Dañu ma wax [Harun bin Sa'id al-Aili] newoon nañu [Ibn Wahab] mu ne, waxoon nañu [Sulayman bin Bilal] ci [Tsaur bin Zaid] ci [Abu al-Ghaits] ci [Abu Hurairah] ni Yonent bi dafa wara def lépp lumu mën. Ñu ni ko luy juróom ñaari bàkkaar yi yaw Yonent Yàlla? Mu tontu ko ni: 'Bàkkaaru bokk ak Yàlla, luxus, ray ruuh yu Yàlla tere ñu ray ludul ci yoon, lekk alalu mbokk yi, lekk ribaa, daw toolu xare, ak tuumal jigéen ju gëm ju baax ci njaayum'.
Imam Muslim : 130
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ الْهَادِ عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مِنْ الْكَبَائِرِ شَتْمُ الرَّجُلِ وَالِدَيْهِ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَهَلْ يَشْتِمُ الرَّجُلُ وَالِدَيْهِ قَالَ نَعَمْ يَسُبُّ أَبَا الرَّجُلِ فَيَسُبُّ أَبَاهُ وَيَسُبُّ أُمَّهُ فَيَسُبُّ أُمَّهُ و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ جَمِيعًا عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ شُعْبَةَ ح و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ كِلَاهُمَا عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ
Dañu wax nu [Qutaibah bin Sa'id] newoon nañu nu [al-Laits] ci [Ibn al-Had] ci [Sa'ad bin Ibrahim] ci [Humaid bin Abdurrahman] ci [Abdullah bin Amru bin al-Ash] ni Yonent Yàlla (saw) ku góor ki dafay ŋàññi ay waajuram. Sahaba yi laaj ko: Yaw Yonent Yàlla, ndax man na góor di ŋàññi ay waajuram? ’ Mu tontu : ‘ Waaw. Dafay ŋàññi pàppay keneen, nit ki -bañ-bañ- ŋàññi pàppaam, ba noppi mu ŋàññi yaayam, ba noppi nit ki -bañ-bañ- ŋàññi yaayam'. Nettali na nu Abu Bakr bin Abu Syaibah ak Muhamed bin Al-Mutsanna ak Ibn Basyyar lépp lu tàmbalee ci Muhamed bin Jafar ba ci Syuba. -ci beneen riwaat dafa wax- Te wax nañu [Muhamed bin Hatim] wax nu [Yahya bin Sa'id] wax nu [Sufyan] ñaari [Sa'ad bin Ibrahim] ak sanad bii melni hadith boobu'.
Imam Muslim : 131
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ دِينَارٍ جَمِيعًا عَنْ يَحْيَى بْنِ حَمَّادٍ قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبَانَ بْنِ تَغْلِبَ عَنْ فُضَيْلٍ الْفُقَيْمِيِّ عَنْ إِبْرَاهِيمَ النَّخَعِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ مِنْ كِبْرٍ قَالَ رَجُلٌ إِنَّ الرَّجُلَ يُحِبُّ أَنْ يَكُونَ ثَوْبُهُ حَسَنًا وَنَعْلُهُ حَسَنَةً قَالَ إِنَّ اللَّهَ جَمِيلٌ يُحِبُّ الْجَمَالَ الْكِبْرُ بَطَرُ الْحَقِّ وَغَمْطُ النَّاسِ
Ibnu Mutsanna wax na nu lépp lu jëm ci Yahya bin Hammad, Ibn Mutsanna wax nu, wax nu Syu'bah ci Aban Falabqail. [Ibrahim an-Nakha'i] ci [Alqamah] ci [Abdullah bin Mas'ud] ci Yonent bi, mu ne: 'Ku am ci xolam diisaayu benn jiwwu mutard bu réy-réylu du dugg ci asamaan si'. Benn waay laaj, 'Goor ñi bëgg nañu su seen yéere ak seeni dàll rafetee, ndax loolu dañu jàpp ni amul benn njariñ?' Mu tontu ko ne: «Dëgg la Yàlla baaxna te bëgg na lu baax, réy-réy dafay dàq dëgg, day suufeel nit ñi».
Imam Muslim : 132
حَدَّثَنَا مِنْجَابُ بْنُ الْحَارِثِ التَّمِيمِيُّ وَسُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ كِلَاهُمَا عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُسْهِرٍ قَالَ مِنْجَابٌ أَخْبَرَنَا ابْنُ مُسْهِرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَدْخُلُ النَّارَ أَحَدٌ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةِ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ وَلَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ أَحَدٌ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةِ خَرْدَلٍ مِنْ كِبْرِيَاءَ
Minjab ne, Ibn Mushir, Al-Amasy, Ibrahim, Alqamah, Abdullahullah, Abdullahullah, mu ne: du dem safara su xol amee ngëm bu diis ni jiwwu mutard, te kenn du dugg ci asamaan ku xol di réylu ni jiwwu mutard.
Imam Muslim : 133
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبَانَ بْنِ تَغْلِبَ عَنْ فُضَيْلٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ مِنْ كِبْرٍ
Muhammad bin Basysyar neena ñu Abu Dawud neena ñu Syu'bah ci Aban bin Taghlib ci [Fudlail] ci [Ibrahim] ci [Alqamah] ci [Abdullah] ci Yonent bi. ci peppu ngor'.
Imam Muslim : 134
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي وَوَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ شَقِيقٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ وَكِيعٌ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ و قَالَ ابْنُ نُمَيْرٍ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ مَاتَ يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا دَخَلَ النَّارَ وَقُلْتُ أَنَا وَمَنْ مَاتَ لَا يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا دَخَلَ الْجَنَّةَ
Waki' waxna nu [Muhamed bin Abdullah bin Numair] waxna nu [sama pàppa], [Waki'] ci [al-A'masy] ci [Syaqiq] ci [Abdullah], Waki' ne: 'Rasulullah wax, Ibn Numair wax: 'Dégg naa Rasulullah: bu dee ci anam wumu boole lépp ak Yàlla, dina dem safara'. Mani ko man ak nit ku dee te bokkul ak Yàlla dara, danuy dugg ci asamaan si.
Imam Muslim : 135
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ قَالَ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْمُوجِبَتَانِ فَقَالَ مَنْ مَاتَ لَا يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا دَخَلَ الْجَنَّةَ وَمَنْ مَاتَ يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا دَخَلَ النَّارَ
Abu Bakr bin Abu Syaibah ak Abu Kuraib ñoom ñaar ñépp dañu wax, wax nañu nu Abu Mua'wiyah ci [al-A'masy] ci [Abu Sufyan] ci [Jabir] mu ne: 'Dafa am ku ñëw ci Yonent bi, soo bañee Yàlla ci dara, danga wara dem asamaan si, te ku dee di saaga Yàlla ci dara, fàww nga dem safara."
Imam Muslim : 136
و حَدَّثَنِي أَبُو أَيُّوبَ الْغَيْلَانِيُّ سُلَيْمَانُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَحَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا قُرَّةُ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ حَدَّثَنَا جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ لَقِيَ اللَّهَ لَا يُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا دَخَلَ الْجَنَّةَ وَمَنْ لَقِيَهُ يُشْرِكُ بِهِ دَخَلَ النَّارَ قَالَ أَبُو أَيُّوبَ قَالَ أَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ و حَدَّثَنِي إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ أَخْبَرَنَا مُعَاذٌ وَهُوَ ابْنُ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بِمِثْلِهِ
Nettali nañu ma [Abu Ayyub al-Ghailani Sulaiman bin Abdullah] ak [Hajjaj bin Ash-Sya'ir] ñoom ñaar ñépp ne, wax nañu nu [Abdul Malik bin Amru] wax nu [Alqura] ci [Abu az-Zubair] wax nu [Jabir bin Abdullah] wax nu [Jabir bin Abdullah] 'alaihi wasallam neena : 'Nit ñiy dee dañu daje ak Yàlla te duñu am luñu la xañ Yàlla, dinga dem asamaan si, te ki dee - daje ak Yàlla - ci anam wu nga xañ Yàlla ci dara, dina dem safara'. [Abuu Ayyub] nee na; [Abu Az-Zubair] dafa wax ci [Jabir]. Neena ñu ma [Ishaq bin Mansur] neena ñu [Mu'adz] - maanaam Ibn Hisham - mu wax ma [sama pàppa] ci [Abu az-Zubair] ci [Jabir] ni Yonent Yàlla sallallaahu aleyhi wasallam dafa wax, ni ko hadith bi waxee.
Imam Muslim : 137
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ وَاصِلٍ الْأَحْدَبِ عَنْ الْمَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا ذَرٍّ يُحَدِّثُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ أَتَانِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام فَبَشَّرَنِي أَنَّهُ مَنْ مَاتَ مِنْ أُمَّتِكَ لَا يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا دَخَلَ الْجَنَّةَ قُلْتُ وَإِنْ زَنَى وَإِنْ سَرَقَ قَالَ وَإِنْ زَنَى وَإِنْ سَرَقَ
Mu wax nu [Muhamed bin al-Mutsanna] ak [Ibn al-Mutsanna], [Muhamed bin al-Mutsanna] wax nu [Muhamed bin al-Mutsanna] wax nu [Syu'bah] ci [Washil al-Ahdab] ci [al-Ma'ruur bin Suwaid] mu ne: 'alaihi wasallam, niko: 'Jibril Alaihissalam ñëw ci man, waxma xibaar bu neex, ni képp ku dee ci sa askan te du tooñ Yàlla ci dara, ci dëgg dina dugg ci asamaan si'. Ma laaj ko : ‘ Doon te dafa njaaloo ba noppi sàcc ? Jibril tontu ko, 'Doon te dafa njaaloo ak sàcc.'
Imam Muslim : 138
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَأَحْمَدُ بْنُ خِرَاشٍ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ حَدَّثَنِي حُسَيْنٌ الْمُعَلِّمُ عَنْ ابْنِ بُرَيْدَةَ أَنَّ يَحْيَى بْنَ يَعْمَرَ حَدَّثَهُ أَنَّ أَبَا الْأَسْوَدِ الدِّيلِيَّ حَدَّثَهُ أَنَّ أَبَا ذَرٍّ حَدَّثَهُ قَالَ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ نَائِمٌ عَلَيْهِ ثَوْبٌ أَبْيَضُ ثُمَّ أَتَيْتُهُ فَإِذَا هُوَ نَائِمٌ ثُمَّ أَتَيْتُهُ وَقَدْ اسْتَيْقَظَ فَجَلَسْتُ إِلَيْهِ فَقَالَ مَا مِنْ عَبْدٍ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ ثُمَّ مَاتَ عَلَى ذَلِكَ إِلَّا دَخَلَ الْجَنَّةَ قُلْتُ وَإِنْ زَنَى وَإِنْ سَرَقَ قَالَ وَإِنْ زَنَى وَإِنْ سَرَقَ قُلْتُ وَإِنْ زَنَى وَإِنْ سَرَقَ قَالَ وَإِنْ زَنَى وَإِنْ سَرَقَ ثَلَاثًا ثُمَّ قَالَ فِي الرَّابِعَةِ عَلَى رَغْمِ أَنْفِ أَبِي ذَرٍّ قَالَ فَخَرَجَ أَبُو ذَرٍّ وَهُوَ يَقُولُ وَإِنْ رَغِمَ أَنْفُ أَبِي ذَرٍّ
Mu wax nu [Zuhair bin Harb] ak [Ahmad bin Khirasi] ñoom ñaar ñépp wax, wax nu [Abdu Shamad bin Abd al-Warits] wax nu [sama pàppa] mu ne, wax nu [Husain al-Mu'allim] ci [Ibn Buraidah] ni [Yahya, bi] ad-Dailami] daf ko wax, ni [Abu Dzar] daf ko wax, mu ni, 'Dama ñëwoon ci Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam bi doon nelaw ca jamono jooju, mu sol yéere yu weex. Bima yeggee ci moom -waat-, mingi nelaw ba leegi, bima yeggee ci moom mu yeewu. Ma daal di toog jàkkarloo ak moom, muni ma: 'Amul jaam bu wax ni, 'amul yàlla - yelloo jaamu - ludul Yàlla', su ko defee mu dee te tëye ci loolu, waaye dina dugg ci asamaan si. Ma laaj ko, 'Doon te dafay njaaloo ak sàcc'. Mu tontu ko ni: 'Doon te dafay njaaloo ak sàcc'. Ma laaj ko, 'Doon te dafay njaaloo ak sàcc'. Mu tontu ko ni: 'Doon te dafay njaaloo ak sàcc'. Ñetti yoon. Ba noppi mu wax ñeenteelu yoon: 'Doon te Abu Dzar nanguwul'. Naatkat bi dafa wax ni, Abu Dzar génn na, ci noonu la Abu Dzar nanguwul.
Imam Muslim : 139
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ وَاللَّفْظُ مُتَقَارِبٌ أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَدِيِّ بْنِ الْخِيَارِ عَنْ الْمِقْدَادِ بْنِ الْأَسْوَدِ أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ إِنْ لَقِيتُ رَجُلًا مِنْ الْكُفَّارِ فَقَاتَلَنِي فَضَرَبَ إِحْدَى يَدَيَّ بِالسَّيْفِ فَقَطَعَهَا ثُمَّ لَاذَ مِنِّي بِشَجَرَةٍ فَقَالَ أَسْلَمْتُ لِلَّهِ أَفَأَقْتُلُهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ بَعْدَ أَنْ قَالَهَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَقْتُلْهُ قَالَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ قَدْ قَطَعَ يَدِي ثُمَّ قَالَ ذَلِكَ بَعْدَ أَنْ قَطَعَهَا أَفَأَقْتُلُهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَقْتُلْهُ فَإِنْ قَتَلْتَهُ فَإِنَّهُ بِمَنْزِلَتِكَ قَبْلَ أَنْ تَقْتُلَهُ وَإِنَّكَ بِمَنْزِلَتِهِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ كَلِمَتَهُ الَّتِي قَالَ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ جَمِيعًا عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ أَمَّا الْأَوْزَاعِيُّ وَابْنُ جُرَيْجٍ فَفِي حَدِيثِهِمَا قَالَ أَسْلَمْتُ لِلَّهِ كَمَا قَالَ اللَّيْثُ فِي حَدِيثِهِ وَأَمَّا مَعْمَرٌ فَفِي حَدِيثِهِ فَلَمَّا أَهْوَيْتُ لِأَقْتُلَهُ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ و حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ اللَّيْثِيُّ ثُمَّ الْجُنْدَعِيُّ أَنَّ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَدِيِّ بْنِ الْخِيَارِ أَخْبَرَهُ أَنَّ الْمِقْدَادَ بْنَ عَمْرِو بْنِ الْأَسْوَدِ الْكِنْدِيَّ وَكَانَ حَلِيفًا لِبَنِي زُهْرَةَ وَكَانَ مِمَّنْ شَهِدَ بَدْرًا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ إِنْ لَقِيتُ رَجُلًا مِنْ الْكُفَّارِ ثُمَّ ذَكَرَ بِمِثْلِ حَدِيثِ اللَّيْثِ
Neena ñu [Qutayba bin Sa'id] newoon nañu [Laits]. -Ci beneen riwaat dafa wax- Dan daf nu wax ni [Muhammad bin Rumh] ak lafazh dañu jege seen biir te dañuy nuru. Dañu nu nettali [Laits] ci [Ibn Shihab] ci [Atha' bin Yazid al-Laitsi] ci [Ubaidullah bin Adi bin al-Khiyar] ci [al-Miqdad bin al-Aswad] niko, mu wax ko, ni: 'Yaa Yonent Yàlla, looy xalaat ci man, su ma daje ak ab jël sabreem ci sama benn loxo. Ba noppi mu daw ci man mu nëbbu ci ginaw garab, su ko defee ki def loolu ne jébbal naa sama bopp ngir Yàlla. Yaw Yonent Yàlla, ndax mën naa ko ray ginaaw bimu waxee wax ji -tawheed-? '' Yonent Yàlla bi niko: '' Buleen ko ray''. Miqdad tontu ko, 'Yaw Yonent Yàlla! Ku góor ki dagg na sama loxo, bimu ko daggee ba noppi mu wax ko! Ndax mën naa ko ray?' Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam tontu ko: 'Bul ko ray, soo ray nit ki, ci dëgg dina melni yaw balaa nga koy ray, fekk yaa ngi woon ci barabam balaa muy wax kàddu yooyu - maanaam ku gëmul -'. Neena ñu [Ishaq bin Ibrahim] ak [Abd bin Humaid] ñoom ñaar ñépp neena ñu, wax nu [Abdurrazzaq] mu ne, wax nu [Ma'mar]. -ci beneen riwaat dafa wax- Te wax nu [Ishaq bin Musa al-Ansari] wax nu [al-Walid bin Muslim] ci [al-Auza'i]. - ci beneen riwaat dafa wax- Te wax nañu [Muhamed bin Rafi'] wax nu [Abdurrazaq] wax nu [Ibnu Juraij] lépp lu tàmbalee ci [Az-Zuhri] ak sanad bii. Al-Auza'i ak Ibn Juraij, ci seen ñaareelu hadiis dafa wax ni, "maa ngi jébbalu sama bopp ci Yàlla" ni ko Al-Laits waxee ci hadiis bi. Ci wàllu Ma'mar, ci xadiisam dafa wax ne: "Bima ko bëggee ray, mu ne: "Amul yàlla - bu yelloo jaamu - lu dul Yàlla". Neena ñu [Harmalah bin Yahya] newoon nañu [Ibn Wahab] mu ne, ne ma [Yunus] ci [Ibn Shihab] mu ne, ne ma [Atha' bin Yazid al-Laitsi al-Junda'i] ni [Abdullah bin Adi bin al-Khiyar] moo ko wax. al-Kindi] - mu bokkoon ci doomi Zuhrah, bokkoon ci ñi bokkoon ci xarab Badr ak Yonent Yàlla sallallaahu aleyhi wasallam - mu ne: Yaw Yonent Yàlla, looy xalaat sudee daje naa ak nit ku bokk ci gëm-gëm yi? ' Ginaaw loolu mu wax ci hadith al-Laits'.
Imam Muslim : 140
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الْأَحْمَرُ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ كِلَاهُمَا عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي ظِبْيَانَ عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ وَهَذَا حَدِيثُ ابْنِ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ بَعَثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَرِيَّةٍ فَصَبَّحْنَا الْحُرَقَاتِ مِنْ جُهَيْنَةَ فَأَدْرَكْتُ رَجُلًا فَقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَطَعَنْتُهُ فَوَقَعَ فِي نَفْسِي مِنْ ذَلِكَ فَذَكَرْتُهُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَقَتَلْتَهُ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّمَا قَالَهَا خَوْفًا مِنْ السِّلَاحِ قَالَ أَفَلَا شَقَقْتَ عَنْ قَلْبِهِ حَتَّى تَعْلَمَ أَقَالَهَا أَمْ لَا فَمَا زَالَ يُكَرِّرُهَا عَلَيَّ حَتَّى تَمَنَّيْتُ أَنِّي أَسْلَمْتُ يَوْمَئِذٍ قَالَ فَقَالَ سَعْدٌ وَأَنَا وَاللَّهِ لَا أَقْتُلُ مُسْلِمًا حَتَّى يَقْتُلَهُ ذُو الْبُطَيْنِ يَعْنِي أُسَامَةَ قَالَ قَالَ رَجُلٌ أَلَمْ يَقُلْ اللَّهُ { وَقَاتِلُوهُمْ حَتَّى لَا تَكُونَ فِتْنَةٌ وَيَكُونَ الدِّينُ كُلُّهُ لِلَّهِ } فَقَالَ سَعْدٌ قَدْ قَاتَلْنَا حَتَّى لَا تَكُونَ فِتْنَةٌ وَأَنْتَ وَأَصْحَابُكَ تُرِيدُونَ أَنْ تُقَاتِلُوا حَتَّى تَكُونُ فِتْنَةٌ
Neena ñu [Abu Bakr bin Abu Syaiba] ne nu [Abu Khalid Al-Ahmar]. -ci beneen riwaat dafa wax- Te nettali nu [Abu Kurayb] ak [Ishaq bin Ibrahim] ci [Abu Mu'awiyah] ñoom ñaar ci [al-A'masy] ci [Abu Dlibyan] ci [Usamah bin Zaid] te lii mooy hadith bu Ibn Abu Syahillahulla's. larme. Benn suba nu yegsi ci al-Huruqat, di barab bu nekk ci diwaanu Juhainah. Daje naa ak genn góor, góor gi daldi ne LAA ILAAHA ILLAALLAHU -Amul yàlla ju yelloo jaamu ludul Yàlla-, waaye ba tay ma jam ko. Ci noonu ma yëg ni amna jafe-jafe ci sama biir ndax loolu, ma nettali ko Yonent bi. Rasulullah laaj ko : Lu tax ngeen di ray nit ñi wax Laa Ilaaha Illaahu? Ma tontu ko, 'Yaw Yonent Yàlla bi! Booy seet, waa ji dafa wax loolu ndax dafa ragaloon ni sabre bi di yëngu.' Rasulullah laajaat: 'Ndax dagg nga dënnam ngir xam ndax waxna Kalimah Shahadat dëgg am déet?' Yonent bi wéy dima baamtu laaj boobu, mu may xalaat ni dama dugg ci Islam ci jamono jooju.' Usamah nettaliwaat ni, Sa'd newoon na: 'Wallaahi duma ray jullit, ba keroog ku am biir bu ndaw ray ko, mooy Usamah'. Usamah newaat: «Amna nit ku laaj, ndax Yàlla waxul, xeexleen leen, ngir ñu baña am fitna, ngeen def diine ngir Yàlla kese.» -Qs. Al anfal: 38-. Sa'ad tontu ko ne: "Dëgg la, danu leen xeex ngir ñu baña am tuutal, waaye yaw ak say sahaba ngeen xeex, ngir indi tuutal."