Imam Muslim : 1341
و حَدَّثَنَا مِنْجَابُ بْنُ الْحَارِثِ التَّمِيمِيُّ أَخْبَرَنَا ابْنُ مُسْهِرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ الْأَنْصَارِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَرَأَ هَاتَيْنِ الْآيَتَيْنِ مِنْ آخِرِ سُورَةِ الْبَقَرَةِ فِي لَيْلَةٍ كَفَتَاهُ قَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ فَلَقِيتُ أَبَا مَسْعُودٍ وَهُوَ يَطُوفُ بِالْبَيْتِ فَسَأَلْتُهُ فَحَدَّثَنِي بِهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ و حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ أَخْبَرَنَا عِيسَى يَعْنِي ابْنَ يُونُسَ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ جَمِيعًا عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا حَفْصٌ وَأَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ
Kandi atugambiire [Minjab bin Harits At Tamimi] atugambiire [Ibnu Mushir] kuruga ahari [Al A’masy] kuruga ahari [Ibrahim] kuruga ahari [Abdurrahman bin Yazid] kuruga ahari [Alqamah bin Qais] kuruga ahari [Abu Mas’ud Al Anshari] akagira ati; Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Omuntu weena orikushoma enyuguta ezi ibiri, nikwo kugira ngu kuruga aha muheru gwa Surah Al Baqarah ekiro kimwe, obwo zombi niziija kumurinda akabi’. Abdurrahman akagira ati; Nkabugana Abu Mas’ud owabaire nakora tawaf ahari Baitullah, mbwenu nkamubuuza. Nahabwekyo akangambira ahari ekyo kuruga ahari nabi saw. Kandi akangira ngu [Ali bin Khasyram] akaba atugambiire [Isa] nikwo kugira ngu Ibn Yunus. -omu murongooti ogundi- Kandi atugambiire [Abu Bakr bin Abu Syaibah] atugambiire [Abdullah bin Numair] buri kimwe kuruga ahari [Al A’masy] kuruga ahari [Ibrahim] kuruga ahari [Alqamah] na [Abdurrahman bin Yazid] kuruga ahari [Abu Mas’ud] kuruga ahari nabi sallallaah ahabw’eky’okureeberaho kikaba kiri. -omu murongooti ogundi- Kandi atugambiire [Abu Bakr bin Abu Syaibah] atugambiire [Hafsh] na [Abu Mu’awiyah] kuruga ahari [Al A’masy] kuruga ahari [Ibrahim] kuruga ahari [Abdurrahman bin Yazid] kuruga ahari [Abu Mas’ud] kuruga ahari Nabi sallallaahu eky’okureeberaho.
Imam Muslim : 1342
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ الْغَطَفَانِيِّ عَنْ مَعْدَانَ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ الْيَعْمَرِيِّ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ حَفِظَ عَشْرَ آيَاتٍ مِنْ أَوَّلِ سُورَةِ الْكَهْف عُصِمَ مِنْ الدَّجَّالِ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ح و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ جَمِيعًا عَنْ قَتَادَةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ شُعْبَةُ مِنْ آخِرِ الْكَهْفِ و قَالَ هَمَّامٌ مِنْ أَوَّلِ الْكَهْف كَمَا قَالَ هِشَامٌ
Kandi atugambiire [Muhammad bin Al Mutsanna] atugambiire [Mu’adz bin Hisham] angambiire [taata] kuruga [Qatadah] kuruga [Salim bin Abul Ja’d Al Ghathafani] kuruga [Ma’dan bin Abu Thalhah Al Ya’mari] kuruga [Abu Dardaahilla`] ngu omurangi akagira ati: enyuguta ikumi kuruga aha kutandika kwa Surah Al Kahf, obwo naija kurindwa -obubi- Dajjall’. Kandi atugambiire [Muhammad bin Al Mutsanna] na [Ibn Basyyar] bombi bakagira, atugambiire [Muhammad bin Ja’far] atugambiire [Syu’bah] -omu murongooti ogundi- Kandi atugambiire [Zuhair bin Harb] atugambiire [Abdurrahman bin Mahdi] eki aine kutugambira [eki na] Shuba akagira ati; ‘Kuruga aha muheru gwa Suura Al Kahf’. Hamamu akagira ati; ‘Kuruga omu kutandika kwa Suura Al Kahf’. Nk’oku Hisyam yaagambire.
Imam Muslim : 1343
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى عَنْ الْجُرَيْرِيِّ عَنْ أَبِي السَّلِيلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَبَاحٍ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ يَا أَبَا الْمُنْذِرِ أَتَدْرِي أَيُّ آيَةٍ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ مَعَكَ أَعْظَمُ قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ يَا أَبَا الْمُنْذِرِ أَتَدْرِي أَيُّ آيَةٍ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ مَعَكَ أَعْظَمُ قَالَ قُلْتُ { اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ } قَالَ فَضَرَبَ فِي صَدْرِي وَقَالَ وَاللَّهِ لِيَهْنِكَ الْعِلْمُ أَبَا الْمُنْذِرِ
Atugambiire [Abu Bakr bin Abu Syaibah] atugambiire [Abdul A’la bin Abdul A’la] kuruga [Al Jurairi] kuruga [Abu As Salil] kuruga [Abdullah bin Rabah Al Ansari] kuruga [Ubay bin Ka’ab] akagira ati; Rasulullah akagira ati: ‘Ei Abu Mundzir! Noomanya orunyiriri orurikukirayo obukuru omu runyiriri rwa Qur’an oru oine?’ Abu Mundzir akagira ati; Nkagarukamu nti, ‘Allah n’omutumwa we nibo barikumanya gye’. Akagaruka yaabuuza ati: ‘Iwe Abu Mundzir, noomanya orunyiriri orurikukirayo obukuru omu runyiriri rwa Qur’an oru oine?’ Abu Mundzir akagira ati; Nkagarukamu nti, 'ALLAHU LAA ILAAHA ILLAA HUWAL HAYYUL QAYYUUM'. Abu Mundzir akagira ati; bwanyima yanteera omu kifuba yagira ati: ‘Na Allah, ekifuba kyawe kiijure okumanya, iwe Abu Mundzir’.
Imam Muslim : 1344
و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ مَعْدَانَ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَيَعْجِزُ أَحَدُكُمْ أَنْ يَقْرَأَ فِي لَيْلَةٍ ثُلُثَ الْقُرْآنِ قَالُوا وَكَيْفَ يَقْرَأْ ثُلُثَ الْقُرْآنِ قَالَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ تَعْدِلُ ثُلُثَ الْقُرْآنِ و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا أَبَانُ الْعَطَّارُ جَمِيعًا عَنْ قَتَادَةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَفِي حَدِيثِهِمَا مِنْ قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ اللَّهَ جَزَّأَ الْقُرْآنَ ثَلَاثَةَ أَجْزَاءٍ فَجَعَلَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ جُزْءًا مِنْ أَجْزَاءِ الْقُرْآنِ
Kandi kikangira [Zuhair bin Harb] na [Muhammad bin Basysyar] - [Zuhair] akagira- kitugambiire [Yahya bin Sa’id] kuruga [Syu’bah] kuruga [Qatadah] kuruga [Salim bin Abul Ja’d] kuruga [Ma’dan bin Abu Talha’al heala` kuruga [Abu Darlalla heala`] akagira ati: ‘Tihariho n’omwe omuriimwe orikumanya kushoma? ekicweka kya kashatu kya Qur’an omu kiro kimwe?’ Bakagaruka bambuuza bati: ‘Ninshoma nta ekya kashatu?’ Omurangi akagarukamu ati: ''QUL HUWALLAHU AHAD' - Surah Al Ikhlash - neeshushana n'ekicweka kimwe kya kashatu kya Qur'an'. Kandi atugambiire [Ishaq bin Ibrahim] atugambiire [Muhammad bin Bakr] atugambiire [Sa’id bin Abu ‘Arubah] -omu murongooti ogundi- Kandi atugambiire [Abu Bakr bin Abu Syaibah] atugambiire [‘Affan] Atugambire [Aban eki niQathard na] buri kimwe. Kandi omu hadiisi ya kabiri nikiruga omu bigambo bya nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam: ‘Buzima, Allah ‘azza wajalla akakora Qur’an omu bicweka bishatu. Bwanyima Yaakora ati, ‘QUL HUWALLAHU AHAD’. Nk’ekicweka kimwe aha bicweka bya Qur’an’.
Imam Muslim : 1345
و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ وَيَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ يَحْيَى قَالَ ابْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ كَيْسَانَ حَدَّثَنَا أَبُو حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ احْشُدُوا فَإِنِّي سَأَقْرَأُ عَلَيْكُمْ ثُلُثَ الْقُرْآنِ فَحَشَدَ مَنْ حَشَدَ ثُمَّ خَرَجَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَرَأَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ثُمَّ دَخَلَ فَقَالَ بَعْضُنَا لِبَعْضٍ إِنِّي أُرَى هَذَا خَبَرٌ جَاءَهُ مِنْ السَّمَاءِ فَذَاكَ الَّذِي أَدْخَلَهُ ثُمَّ خَرَجَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنِّي قُلْتُ لَكُمْ سَأَقْرَأُ عَلَيْكُمْ ثُلُثَ الْقُرْآنِ أَلَا إِنَّهَا تَعْدِلُ ثُلُثَ الْقُرْآنِ
Kandi angambire [Muhammad bin Hatim] na [Ya’qub bin Ibrahim] buri kimwe kuruga ahari [Yahya] - [Ibn Hatim] - akagira ati; atugambiire [Yahya bin Sa’id] atugambiire [Yazid bin Kaisan] atugambire [Abu Hazim] kuruga ahari [Abu Hurairah] akagira ati; Rasulullah akagira ati: ‘Muteerane mwena, ahabw’okuba ninyija kubashomera kimwe kya kashatu kya Qur’an’. Mbwenu tukateerana, ababaire baine obwire bw’okuteerana, obwo omurangi saww akarugayo yaashoma ati: ‘QUL HUWALLAHU AHAD’. Bwanyima y'ekyo, akagaruka yaataaha.Nahabwekyo tukagirana'. Nkateekateeka ngu okushururwa oku kukaba kwaheza kwoherezibwa kuruga omu iguru, n’ahabw’ekyo nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam ahonaaho akaza omu kishengye kye’. Tihakyahingwireho obwire buraingwa nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam akarugayo yagira ati: ‘Enyima nkaraganisa kukushomera kimwe kya kashatu kya Qur’an. Manya ngu, ‘QUL HUWALLAHU AHAD’ neeshushana n’ekicweka kimwe kya kashatu kya Qur’an omu muheendo’.
Imam Muslim : 1346
و حَدَّثَنَا وَاصِلُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ عَنْ بَشِيرٍ أَبِي إِسْمَعِيلَ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ خَرَجَ إِلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَقْرَأُ عَلَيْكُمْ ثُلُثَ الْقُرْآنِ فَقَرَأَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ اللَّهُ الصَّمَدُ حَتَّى خَتَمَهَا
Kandi ku yaaherize kutugambira [Washil bin Abdul A’la] akaba atugambiire [Ibn Fudlail] kuruga ahari [Basyir bin Abu Isma’il] kuruga ahari [Abu Hazim] kuruga ahari [Abu Hurairah] akagira ati; Rasulullah akarugayo yagira ati: ‘Ninza kukushomera - enyuguta erikwingana na - kimwe kya kashatu kya Qur’an’. N’ahabw’ekyo akashoma ati: ‘QUL HUWALLAHU AHAD’. Akagishoma kuhitsya aha muheru.
Imam Muslim : 1347
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ وَهْبٍ حَدَّثَنَا عَمِّي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلَالٍ أَنَّ أَبَا الرِّجَالِ مُحَمَّدَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ حَدَّثَهُ عَنْ أُمِّهِ عَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَكَانَتْ فِي حَجْرِ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَ رَجُلًا عَلَى سَرِيَّةٍ وَكَانَ يَقْرَأُ لِأَصْحَابِهِ فِي صَلَاتِهِمْ فَيَخْتِمُ بِقُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ فَلَمَّا رَجَعُوا ذُكِرَ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ سَلُوهُ لِأَيِّ شَيْءٍ يَصْنَعُ ذَلِكَ فَسَأَلُوهُ فَقَالَ لِأَنَّهَا صِفَةُ الرَّحْمَنِ فَأَنَا أُحِبُّ أَنْ أَقْرَأَ بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبِرُوهُ أَنَّ اللَّهَ يُحِبُّهُ
Atugambiire [Ahmad bin Abdurrahman bin Wahb] atugambiire shwenkazi wangye, nikwo kugira ngu [Abdullah bin Wahb], atugambiire [Amru bin Harith] kuruga ahari [Sa’id bin Abu Hilal] ngu [Abu Rijal] Muhammad bin Abdurrahman, akaba ari omu nju ya nyina omu [ wa Aisyah, omukazi wa nabi saw, kuruga [Aisyah] ngu omutumwa wa Allah saw akatuma omushaija omu sariyyah -amahe g’omutaano agateirweho kukora emirimo emwe-. Omushaija ogu ku yaabaire aba omwebembezi w’okushabira banywani be, butoosha akaba ahendera okushoma ebaruha ye na ‘QUL HUWALLAHU AHAD’. Ku baagarukire omuka, amakuru ago gakahikirizibwa Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam, n’ahabw’ekyo akagira ati: ‘Mubuuze ahabw’enki yaakora ekyo?’ Bwanyima bakamubuuza. Akagarukamu ati, ‘Ahabw’okuba kirimu emitwarize ya Ar Rahman, kandi ninkunda kukishoma obwire bwona’. Ekyo ku yaahuriire, Rasulullah naamugira ati: ‘Mumugambire ngu Allah Ta’ala nawe naamukunda’.
Imam Muslim : 1348
و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ بَيَانٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَمْ تَرَ آيَاتٍ أُنْزِلَتْ اللَّيْلَةَ لَمْ يُرَ مِثْلُهُنَّ قَطُّ قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ وَقُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ
Kandi ku yaaherize kutugambira ngu [Qutaiba bin Sa’id] akaba atugambiire [Jarir] kuruga [Bayan] kuruga [Qais bin Abu Hazim] kuruga [Uqba bin Amir] akagira ati; Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Timureebire enyuguta nyingi ezashohoziibwe ekiro kya nyomwebazyo, tihaine enyuguta ezirikushushana nazo. Nikyo; 'QUL A'UUDZU BIRABBIL FALAQ na QUL A'UUDZU BIRABBINNAAS' -Surat Al Falaq na An Nas-.
Imam Muslim : 1349
و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ عَنْ قَيْسٍ عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُنْزِلَ أَوْ أُنْزِلَتْ عَلَيَّ آيَاتٌ لَمْ يُرَ مِثْلُهُنَّ قَطُّ الْمُعَوِّذَتَيْنِ و حَدَّثَنَاه أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ ح و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ كِلَاهُمَا عَنْ إِسْمَعِيلَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ وَفِي رِوَايَةِ أَبِي أُسَامَةَ عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ الْجُهَنِيِّ وَكَانَ مِنْ رُفَعَاءِ أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Kandi ku yaaherize kungambira [Muhammad bin Abdullah bin Numair] akatugambira [taata] kuruga [Isma’il] kuruga [Qais] kuruga [Uqbah bin Amir] akagira ati; Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam akangira ati: ‘Nkashururwaho enyuguta nyingi ezitakagyeragyeranisibwaga nazo. Nikwo kugira ngu Al Mu’awwidzatain -Surat Al Falaq na An Nas-’. Kandi atugambiire [Abu Bakr bin Abu Syaibah] atugambiire [Waki’] -omu muringo ogundi- Kandi atugambiire [Muhammad bin Rafi’] atugambiire [Abu Usamah] bombi ba [Isma’il] na isnad egi nk’eky’okureeberaho. Kandi omu byafaayo bya Abu Usamah kuruga ahari Uqbah bin Amir Al Juhani. Kandi akaba ari omwe aha ‘banyabwengye’ omu banywani ba Muhammad saw.
Imam Muslim : 1350
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَعَمْرٌو النَّاقِدُ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ كُلُّهُمْ عَنْ ابْنِ عُيَيْنَةَ قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا حَسَدَ إِلَّا فِي اثْنَتَيْنِ رَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ الْقُرْآنَ فَهُوَ يَقُومُ بِهِ آنَاءَ اللَّيْلِ وَآنَاءَ النَّهَارِ وَرَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ مَالًا فَهُوَ يُنْفِقُهُ آنَاءَ اللَّيْلِ وَآنَاءَ النَّهَارِ
Atugambiire [Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Amru An Naqid] na [Zuhair bin Harb] boona kuruga ahari [Ibn Uyainah] -[Zuhair]- bakagira ngu; Atugambiire [Sufyan bin Uyainah] Atugambiire [Az Zuhri] kuruga ahari [Salim] kuruga ahari [ishe] kuruga ahari Nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam, akagira ati: ‘Tihariho eitima okwihaho ebintu bibiri. -Okubanza- aha muntu ou Allah yaahaire -okuta omu mutwe- Qur’an, ngu agishome ekiro n’omushana. -Ekya kabiri- aha muntu ou Allah ahaire eby’obugaiga, reero abimara omushana n’ekiro -omu muhanda gwa Allah-,’.
Imam Muslim : 1351
حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا حَسَدَ إِلَّا عَلَى اثْنَتَيْنِ رَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ هَذَا الْكِتَابَ فَقَامَ بِهِ آنَاءَ اللَّيْلِ وَآنَاءَ النَّهَارِ وَرَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ مَالًا فَتَصَدَّقَ بِهِ آنَاءَ اللَّيْلِ وَآنَاءَ النَّهَارِ
Atugambiire [Harmalah bin Yahya] atugambiire [Ibnu Wahb] akangambira [Yunus] kuruga ahari [Ibn Shihab] akagira ati, akangambira [Salim bin Abdullah bin Umar] kuruga ahari [ishe] akagira ati; Omurangi sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Torikubaasa kugira eitima okwihaho ebintu bibiri. -Okubanza- aha muntu owaheebwa Allah -okuta omu mutwe- Qur’an, ngu agishome ekiro n’omushana. -Ekya kabiri- aha muntu ou Allah ahaire eby’obugaiga, reero abimara omushana n’ekiro -omu muhanda gwa Allah-,’.
Imam Muslim : 1352
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْمَعِيلَ عَنْ قَيْسٍ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي وَمُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ قَالَا حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ عَنْ قَيْسٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ يَقُولُا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا حَسَدَ إِلَّا فِي اثْنَتَيْنِ رَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ مَالًا فَسَلَّطَهُ عَلَى هَلَكَتِهِ فِي الْحَقِّ وَرَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ حِكْمَةً فَهُوَ يَقْضِي بِهَا وَيُعَلِّمُهَا
Kandi ku yaaherize kutugambira [Abu Bakr bin Abu Syaibah] akatugambira [Waki’] kuruga [Isma’il] kuruga [Qais] akagira ati, [Abdullah bin Mas’ud] akagira ati; -omu murongooti ogundi- Kandi atugambiire [Ibn Numair] atugambiire [taata] na [Muhammad bin Bisyr] bombi bakagira, atugambiire [Isma’il] kuruga [Qais] akagira ati, nkahurira [Abdullah bin Mas’ud] arikugira ati; Omurangi sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Tihariho eihari - okwihaho ebintu bibiri. -Okubanza- omuntu ou Allah arikuha eby’obugaiga, bwanyima abikorese omu kuhikiirira. -Kandi ekya kabiri- aha muntu ou Allah yaahaire obwengye -okumanya-, ngu acwemu nabwo kandi nabwo abushomese’.
Imam Muslim : 1353
و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَامِرِ بْنِ وَاثِلَةَ أَنَّ نَافِعَ بْنَ عَبْدِ الْحَارِثِ لَقِيَ عُمَرَ بِعُسْفَانَ وَكَانَ عُمَرُ يَسْتَعْمِلُهُ عَلَى مَكَّةَ فَقَالَ مَنْ اسْتَعْمَلْتَ عَلَى أَهْلِ الْوَادِي فَقَالَ ابْنَ أَبْزَى قَالَ وَمَنْ ابْنُ أَبْزَى قَالَ مَوْلًى مِنْ مَوَالِينَا قَالَ فَاسْتَخْلَفْتَ عَلَيْهِمْ مَوْلًى قَالَ إِنَّهُ قَارِئٌ لِكِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَإِنَّهُ عَالِمٌ بِالْفَرَائِضِ قَالَ عُمَرُ أَمَا إِنَّ نَبِيَّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ قَالَ إِنَّ اللَّهَ يَرْفَعُ بِهَذَا الْكِتَابِ أَقْوَامًا وَيَضَعُ بِهِ آخَرِينَ و حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدَّارِمِيُّ وَأَبُو بَكْرِ بْنُ إِسْحَقَ قَالَا أَخْبَرَنَا أَبُو الْيَمَانِ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ حَدَّثَنِي عَامِرُ بْنُ وَاثِلَةَ اللَّيْثِيُّ أَنَّ نَافِعَ بْنَ عَبْدِ الْحَارِثِ الْخُزَاعِيَّ لَقِيَ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ بِعُسْفَانَ بِمِثْلِ حَدِيثِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ
Kandi atugambiire [Zuhair bin Harb] atugambiire [Ya’qub bin Ibrahim] angambiire [taata] kuruga ahari [Ibnu Shihab] kuruga ahari [Amir bin Watsilah] ngu; Nafi’ bin Abdul Harith, rimwe akabugana Khalifa [Umar] omuri ‘Usfan. Omubwire obwo, Nafi’ akaba nakora nk’omukuru omu rurembo Mecca. Umar akabuuza Nafi ati, 'Nootoorana oha kuba omukuru w'abantu ba Wadli?' Nafi’ akagarukamu ati, ‘Ibn Abza’. Umar akagaruka yabuuza ati Ibn Abza n'oha? Nafi’ akagarukamu ati, ‘Omwe ahari ba Maula - abahuuku abacungurirwe - omu ba Maula baitu baingi’. Umar akabuuza ati ahabwenki Maula yatooranwa? Nafi’ akagarukamu ati, ‘Ahabw’okuba n’omuntu oine obwengye aha kitabo kya Allah kandi oine obwengye aha sayansi ya fara`idl - sayansi y’okugabanisa obuhunguzi-’. Umar akagira ati: 'Nikihikire, nabi waawe sallallaahu 'alaihi wasallam akagira ati: 'Buzima, Allah naija kuhimbisa abantu n'ekitabo eki - Qur'an - kandi ashekyerere abandi'. Kandi angambiire [Abdullah bin Abdurrahman Ad Darimi] na [Abu Bakr bin Ishaq] bombi bakagira, akatugambira [Abul Yaman] akatugambira [Syu’aib] kuruga [Az Zuhri] akagira ati, angambire [Amir bin Watsilah Al Laitsi] ngu Nafi’ bin Abdul Harith biU Al K ‘Usfaani. Eki nikishushana na hadiisi ya Ibrahimu bin Sa’d kuruga Az Zuhri.
Imam Muslim : 1354
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدٍ الْقَارِيِّ قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ يَقُولُا سَمِعْتُ هِشَامَ بْنَ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ يَقْرَأُ سُورَةَ الْفُرْقَانِ عَلَى غَيْرِ مَا أَقْرَؤُهَا وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَقْرَأَنِيهَا فَكِدْتُ أَنْ أَعْجَلَ عَلَيْهِ ثُمَّ أَمْهَلْتُهُ حَتَّى انْصَرَفَ ثُمَّ لَبَّبْتُهُ بِرِدَائِهِ فَجِئْتُ بِهِ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي سَمِعْتُ هَذَا يَقْرَأُ سُورَةَ الْفُرْقَانِ عَلَى غَيْرِ مَا أَقْرَأْتَنِيهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْسِلْهُ اقْرَأْ فَقَرَأَ الْقِرَاءَةَ الَّتِي سَمِعْتُهُ يَقْرَأُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَكَذَا أُنْزِلَتْ ثُمَّ قَالَ لِي اقْرَأْ فَقَرَأْتُ فَقَالَ هَكَذَا أُنْزِلَتْ إِنَّ هَذَا الْقُرْآنَ أُنْزِلَ عَلَى سَبْعَةِ أَحْرُفٍ فَاقْرَءُوا مَا تَيَسَّرَ مِنْهُ و حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ الْمِسْوَرَ بْنَ مَخَرَمَةَ وَعَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَبْدٍ الْقَارِيَّ أَخْبَرَاهُ أَنَّهُمَا سَمِعَا عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ يَقُولُا سَمِعْتُ هِشَامَ بْنَ حَكِيمٍ يَقْرَأُ سُورَةَ الْفُرْقَانِ فِي حَيَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِهِ وَزَادَ فَكِدْتُ أُسَاوِرُهُ فِي الصَّلَاةِ فَتَصَبَّرْتُ حَتَّى سَلَّمَ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ كَرِوَايَةِ يُونُسَ بِإِسْنَادِهِ
Ku yaaherize kutugambira [Yahya bin Yahya] akagira ati, Nkashomera [Malik] kuruga ahari [Ibn Shihab] kuruga ahari [Urwah bin Zubair] kuruga ahari [Abdurrahman bin Abdul Qari] akagira ati, Nkahurira [Umar bin Al Khaththab] arikugira ati; Nkahurira Hisyam bin Hakim bin Hizam arikushoma Surah Al Furqan, okutashushana n’okushoma -qiraat- oku yaabaire anshomereire. Ahabw’ekyo, nkaba ndi haihi kumutwariza kubi. Kwonka nkamureka yaagyenda kwonka. Kwonka nkakwata emyenda ye, bwanyima naamureeta omu maisho ga nabi saw. Nkagira nti: Ai Mutumwa wa Allah, nkahurira omuntu ogu yashoma ebaruha ya Al Furqan etari nk’eyi wanshomera, eki nikibaho kita? Rasulullah akagarukamu ati: ‘Mureke agyende, mugambire ngu agarukye agishome’. Bwanyima Hisyam akagaruka yaakishoma nk’oku yaabaire agishomire enyima. Bwanyima y’ekyo, nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Oku nikwo yaashuumirwe’. Reero omurangi saw.a.w.akangambira ngu nshome. Reero nkagishoma nk’oku nkira kushoma. Nahabwekyo nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Eego, buzima ogwo runyiriri rukashururwa nk’orwo. Omu mazima, Qur’an ekashururwa omu nyuguta mushanju - enyuguta mushanju z’orurimi -. N’ahabw’ekyo, shoma omu mabaruha agarikwanguhira’. Kandi kigambirwe nyowe [Harmalah bin Yahya] atugambiire [Ibnu Wahb] yangira [Yunus] kuruga [Ibn Shihab] yangira [Urwah bin Zubair] ngu [Miswar bin Makhramah] na [Abdurrahman bin Abdul Qari] bamugambiire, ngu bombi Al Khathaard of [U; Nkahurira Hisyam bin Hakim arikushoma ebaruha ya Al Furqan omubwire bwa nabi saw. Kandi akagamba na hadiisi erikushushana n’egyo. Kandi yaayongyeraho ati; ‘Kandi nkaba ndi haihi kumugambira kubi omu bwire bw’okushaba. Kwonka nkateeraho kugumisiriza kuhitsya obu yaangira ngu naramutsya.’ Atugambiire [Ishaq bin Ibrahim] na [Abd bin Humaid] bombi bakagira, atugambiire [Abdurrazaq] atugambiire [Ma’mar] kuruga [Az Zuhri] nk’ebyafaayo bya Yunus na Isnad ye.
Imam Muslim : 1355
و حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ حَدَّثَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَقْرَأَنِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام عَلَى حَرْفٍ فَرَاجَعْتُهُ فَلَمْ أَزَلْ أَسْتَزِيدُهُ فَيَزِيدُنِي حَتَّى انْتَهَى إِلَى سَبْعَةِ أَحْرُفٍ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ بَلَغَنِي أَنَّ تِلْكَ السَّبْعَةَ الْأَحْرُفَ إِنَّمَا هِيَ فِي الْأَمْرِ الَّذِي يَكُونُ وَاحِدًا لَا يَخْتَلِفُ فِي حَلَالٍ وَلَا حَرَامٍ و حَدَّثَنَاه عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ
Kandi angambiire [Harmalah bin Yahya] atugambiire [Ibnu Wahb] angambiire [Yunus] kuruga [Ibnu Shihab] angambire [Ubaidullah bin Abdullah bin Utbah] ngu [Ibnu Abbas] amugambiire ngu Omutumwa wa Allah n’okubanza akagira ati: ebaruha -shoma n'omwe lahjah- kwonka. Bwanyima nkashaba ngu banyongyereho. Nahabwekyo Jibril akabiyongyeraho kukora enyuguta mushanju -lahjah okushoma-'. Ibuni Shihabu akagira ati; 'Amakuru gakaija ahariinye ngu enyuguta mushanju, omu nshonga z'ebiragiro, n'emwe, tihaine n'okutaikirizana omurizo aha bikwatiraine na halal na haram'. Kandi atugambiire [Abdu bin Humaid] atugambire [Abdur Razaq] atugambire [Ma’mar] kuruga [Az Zuhri] na Isnad egi.
Imam Muslim : 1356
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عِيسَى بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ جَدِّهِ عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ قَالَ كُنْتُ فِي الْمَسْجِدِ فَدَخَلَ رَجُلٌ يُصَلِّي فَقَرَأَ قِرَاءَةً أَنْكَرْتُهَا عَلَيْهِ ثُمَّ دَخَلَ آخَرُ فَقَرَأَ قِرَاءَةً سِوَى قَرَاءَةِ صَاحِبِهِ فَلَمَّا قَضَيْنَا الصَّلَاةَ دَخَلْنَا جَمِيعًا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ إِنَّ هَذَا قَرَأَ قِرَاءَةً أَنْكَرْتُهَا عَلَيْهِ وَدَخَلَ آخَرُ فَقَرَأَ سِوَى قِرَاءَةِ صَاحِبِهِ فَأَمَرَهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَرَأَا فَحَسَّنَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَأْنَهُمَا فَسَقَطَ فِي نَفْسِي مِنْ التَّكْذِيبِ وَلَا إِذْ كُنْتُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَلَمَّا رَأَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا قَدْ غَشِيَنِي ضَرَبَ فِي صَدْرِي فَفِضْتُ عَرَقًا وَكَأَنَّمَا أَنْظُرُ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَرَقًا فَقَالَ لِي يَا أُبَيُّ أُرْسِلَ إِلَيَّ أَنْ اقْرَأْ الْقُرْآنَ عَلَى حَرْفٍ فَرَدَدْتُ إِلَيْهِ أَنْ هَوِّنْ عَلَى أُمَّتِي فَرَدَّ إِلَيَّ الثَّانِيَةَ اقْرَأْهُ عَلَى حَرْفَيْنِ فَرَدَدْتُ إِلَيْهِ أَنْ هَوِّنْ عَلَى أُمَّتِي فَرَدَّ إِلَيَّ الثَّالِثَةَ اقْرَأْهُ عَلَى سَبْعَةِ أَحْرُفٍ فَلَكَ بِكُلِّ رَدَّةٍ رَدَدْتُكَهَا مَسْأَلَةٌ تَسْأَلُنِيهَا فَقُلْتُ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِأُمَّتِي اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِأُمَّتِي وَأَخَّرْتُ الثَّالِثَةَ لِيَوْمٍ يَرْغَبُ إِلَيَّ الْخَلْقُ كُلُّهُمْ حَتَّى إِبْرَاهِيمُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ حَدَّثَنِي إِسْمَعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عِيسَى عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى أَخْبَرَنِي أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ أَنَّهُ كَانَ جَالِسًا فِي الْمَسْجِدِ إِذْ دَخَلَ رَجُلٌ فَصَلَّى فَقَرَأَ قِرَاءَةً وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ حَدِيثِ ابْنِ نُمَيْرٍ
Atugambiire [Muhammad bin Abdullah bin Numair] atugambiire [taata] atugambiire [Isma’il bin Abu Khalid] kuruga ahari [Abdullah bin Isa bin Abdurrahman bin Abu Laila] kuruga ahari [ishekuru] kuruga ahari [Ubay bin Ka’ab] akagira ati; Obwire bumwe nkaba ndi omu muzigiti, ahonaaho omushaija akaija yashaba. Bwanyima akashoma - Qur'an - na qiraah - okushoma - eki nayehakaine. Reero ondiijo mushaija yaija yashoma Qur'an aine qiraah endiijo. Bwanyima y'okukora okushaba, twena tukabugana nabi sallallaahu 'alaihi wasallam. Nkagira nti: Buzima, omuntu ogu nashoma Qur’an aine qiraah ei ndikwehakana. Reero ondiijo mushaija yaija yashoma - Qur'an - n'eyindi qiraah'. Nahabwekyo nabi akaragiira bombi kugaruka omu kushoma kwabo, bwanyima nabi akakihamya. Bwanyima y’ekyo, okushoroora kw’ebishuba okwabaire kuri omu mutima gwangye kukahwaho kandi n’enyehurira ezi naabaire nyine obu naabaire nkiri omu nshobi. Mbwenu Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam ku yaareebire ekintu ekyabaire kinhikireho, yanteera omu kifuba, kandi okumanya kwanyiguriraho ngu kikaba kiri nk’oku naareebire Allah n’okutiina kwingi. Bwanyima akagira ati: ‘Iwe Ubay, -Jibril- antumire ngu nshome Qur’an n’enyuguta emwe yonka -lahjah recitation-, n’ahabw’ekyo ningumizamu ninmushaba kuha abantu bangye obuhwezi. N’ahabw’ekyo akagaruka ahariinye ngu mbaase kugishoma n’enyuguta ibiri. Na hati ninkigumizamu nimushaba kuha abantu bangye obuhwezi. Mbwenu akagaruka - kandi yampa obusingye - ngu mbone kugishoma omu nyuguta mushanju. Jibril ati, 'Nikwo kiri buri kugaruka, ninkiikiriza eki orikushaba'. N’ahabw’ekyo nkashaba nti: ‘ALLAHUMMAGHFIR LI UMMATII -Ai Ruhanga, nsasira abantu bangye-’. Kandi nkaheza ekya kashatu kumara eizooba rimwe, ahu ebihangirwe byona birikunteekateekaho, kuhitsya ahari Ibrahim sallallaahu ‘alaihi wasallam’. Atugambiire [Abu Bakr bin Abu Syaibah] atugambiire [Muhammad bin Bisyr] akangambira [Isma’il bin Abu Khalid] akangambira [Abdullah bin Isa] kuruga [Abdurrahman bin Abu Laila] akangambira [Ubay bin Ka’ab omu mwaka gwa 1990). akashaba kandi akashoma -Qur’an- aine qiraah. Kandi akashoboorora hadiisi eyaabaire neeshushana na hadiisi ya Ibn Numair.
Imam Muslim : 1357
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ عَنْ شُعْبَةَ ح و حَدَّثَنَاه ابْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ ابْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ عِنْدَ أَضَاةِ بَنِي غِفَارٍ قَالَ فَأَتَاهُ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكَ أَنْ تَقْرَأَ أُمَّتُكَ الْقُرْآنَ عَلَى حَرْفٍ فَقَالَ أَسْأَلُ اللَّهَ مُعَافَاتَهُ وَمَغْفِرَتَهُ وَإِنَّ أُمَّتِي لَا تُطِيقُ ذَلِكَ ثُمَّ أَتَاهُ الثَّانِيَةَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكَ أَنْ تَقْرَأَ أُمَّتُكَ الْقُرْآنَ عَلَى حَرْفَيْنِ فَقَالَ أَسْأَلُ اللَّهَ مُعَافَاتَهُ وَمَغْفِرَتَهُ وَإِنَّ أُمَّتِي لَا تُطِيقُ ذَلِكَ ثُمَّ جَاءَهُ الثَّالِثَةَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكَ أَنْ تَقْرَأَ أُمَّتُكَ الْقُرْآنَ عَلَى ثَلَاثَةِ أَحْرُفٍ فَقَالَ أَسْأَلُ اللَّهَ مُعَافَاتَهُ وَمَغْفِرَتَهُ وَإِنَّ أُمَّتِي لَا تُطِيقُ ذَلِكَ ثُمَّ جَاءَهُ الرَّابِعَةَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكَ أَنْ تَقْرَأَ أُمَّتُكَ الْقُرْآنَ عَلَى سَبْعَةِ أَحْرُفٍ فَأَيُّمَا حَرْفٍ قَرَءُوا عَلَيْهِ فَقَدْ أَصَابُوا و حَدَّثَنَاه عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا شُعْبَةُ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ
Kandi atugambiire [Abu Bakr bin Abu Syaibah] atugambiire [Ghundar] kuruga [Syu’bah] -omu murongooti ogundi- Kandi atugambiire [Ibnul Mutsanna] na [Ibn Basyyar] - [Ibnul Mutsanna] - akagira, atugambire [Muhammad bin Ja’far] aine kutugambira] [Ibn Abu Laila] kuruga ahari [Ubay bin Ka’ab] ngu nabi akaba ari omu kidiba ky’amaizi kya Bani Ghifar. Bwanyima akahikirwaho Jibril 'Alaihis Salam yagira ati: Buzima Allah akuragiire kushomera abantu baawe Qur'an n'enyuguta emwe -lahjah recitation-. Kandi akagira ati: ‘Ninshaba embabazi ze n’okusaasirwa kwe, buzima abantu bangye tibarikwija kubaasa kukora ekyo’. obwo Jibril akaija omurundi gwa kabiri yagira ati: Buzima Allah akuragiire kushomera abantu baawe Qur’an omu nyuguta ibiri. Kandi akagira ati: ‘Ninshaba embabazi ze n’okusaasirwa kwe, buzima abantu bangye tibarikwija kubaasa kukora ekyo’. Bwanyima Jibril akaija ahariwe omurundi gwa kashatu yagira ati: Buzima Allah akuragiire kushomera abantu baawe Qur’an erimu enyuguta ishatu. Akagira ngu ‘ninshaba embabazi ze n’okusaasirwa, buzima abantu bangye tibarikwija kubaasa kukora ekyo’. Reero Jibril akaija omurundi gwa kana yagira ati: Buzima Allah akuragiire kushomera abantu baawe Qur’an erimu enyuguta mushanju. N’enyuguta zoona ezi barikukoresa kushoma, okushoma kwabo nikuhikire’. Kandi atugambiire [Ubaidullah bin Mu’adz] atugambiire [taata] atugambiire [Syu’bah] na isnad egi nk’eky’okureeberaho.
Imam Muslim : 1358
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَابْنُ نُمَيْرٍ جَمِيعًا عَنْ وَكِيعٍ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ يُقَالُ لَهُ نَهِيكُ بْنُ سِنَانٍ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ فَقَالَ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ كَيْفَ تَقْرَأُ هَذَا الْحَرْفَ أَلِفًا تَجِدُهُ أَمْ يَاءً { مِنْ مَاءٍ غَيْرِ آسِنٍ } أَوْ { مِنْ مَاءٍ غَيْرِ يَاسِنٍ } قَالَ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ وَكُلَّ الْقُرْآنِ قَدْ أَحْصَيْتَ غَيْرَ هَذَا قَالَ إِنِّي لَأَقْرَأُ الْمُفَصَّلَ فِي رَكْعَةٍ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ هَذًّا كَهَذِّ الشِّعْرِ إِنَّ أَقْوَامًا يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ لَا يُجَاوِزُ تَرَاقِيَهُمْ وَلَكِنْ إِذَا وَقَعَ فِي الْقَلْبِ فَرَسَخَ فِيهِ نَفَعَ إِنَّ أَفْضَلَ الصَّلَاةِ الرُّكُوعُ وَالسُّجُودُ إِنِّي لَأَعْلَمُ النَّظَائِرَ الَّتِي كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرُنُ بَيْنَهُنَّ سُورَتَيْنِ فِي كُلِّ رَكْعَةٍ ثُمَّ قَامَ عَبْدُ اللَّهِ فَدَخَلَ عَلْقَمَةُ فِي إِثْرِهِ ثُمَّ خَرَجَ فَقَالَ قَدْ أَخْبَرَنِي بِهَا قَالَ ابْنُ نُمَيْرٍ فِي رِوَايَتِهِ جَاءَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي بَجِيلَةَ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ وَلَمْ يَقُلْ نَهِيكُ بْنُ سِنَانٍ و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ يُقَالُ لَهُ نَهِيكُ بْنُ سِنَانٍ بِمِثْلِ حَدِيثِ وَكِيعٍ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَجَاءَ عَلْقَمَةُ لِيَدْخُلَ عَلَيْهِ فَقُلْنَا لَهُ سَلْهُ عَنْ النَّظَائِرِ الَّتِي كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَأُ بِهَا فِي رَكْعَةٍ فَدَخَلَ عَلَيْهِ فَسَأَلَهُ ثُمَّ خَرَجَ عَلَيْنَا فَقَالَ عِشْرُونَ سُورَةً مِنْ الْمُفَصَّلِ فِي تَأْلِيفِ عَبْدِ اللَّهِ و حَدَّثَنَاه إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ فِي هَذَا الْإِسْنَادِ بِنَحْوِ حَدِيثِهِمَا وَقَالَ إِنِّي لَأَعْرِفُ النَّظَائِرَ الَّتِي كَانَ يَقْرَأُ بِهِنَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اثْنَتَيْنِ فِي رَكْعَةٍ عِشْرِينَ سُورَةً فِي عَشْرِ رَكَعَاتٍ
Atugambiire [Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Ibn Numair] buri kimwe kuruga ahari [Waki’] - [Abu Bakr] akagira- atugambiire [Waki’] kuruga ahari [Al A’masy] kuruga ahari [Abu Wa`il] akagira ati; Omushaija omwe orikwetwa Nahik bin Sinan akaija ahari [Abdullah] yagira ati: ‘Iwe Abu Abdurrahman, nooshoma ota ebaruha egi, erimu enyuguta Alif nari Yaa`, nikwo kugira ngu: ‘MIN MAA`OMU GHARI `AASIN’ nari, ‘MIN MAA`OMU GHARI YAASIN’. Mbwenu Abdullah akagarukamu ati, 'Wabara buri Qur'an endiijo okwihaho egi?' Nahik akagaruka yagira ati, ‘Omu mazima, buzima nkashoma Al Mufashshal omu rak’ah emwe’. Abdullah akagira ati, ‘Osipiidi ei yaabaire nashomamu ekaba eri nk’omuvuyo ogu yaabaire nashomamu ebitontome. Hariho abantu abarikushoma Qur’an, kwonka okushoma kwabo tikurikurenga ahamimiro yaabo. Okushoma okuhandiikirwe omu mutima kandi kukahamibwa gye, nikwija kuba okw’omugasho kwonka. Ebicweka ebikuru eby’okushaba n’okufukama n’okufukama. Buzimazima nimmanya An Nazha`ir - enyuguta eziri haihi kushushana omu buraingwa n’omu makuru -, ezi Rasulullah arikushoma omuri buri rak’ah’. Reero Abdullah yayemerera, reero Alqamah yataaha omu mugongo reero yarugayo yagira ati 'eki yangira'. Ibn Numair akagira omu byafaayo bye ati; Omushaija kuruga Banu Bajilah akaija ahari Abdullah’. Tarikugamba ahari Nahik bin Sinan. Kandi atugambiire [Abu Kuraib] Atugambire [Abu Mu’awiyah] kuruga [Al A’masy] kuruga [Abu Wa’il] akagira ati; ‘Omushaija orikwetwa Nahik bin Sinan akaija ahari [Abdullah]’. Ekirikushushana na hadiisi Waki’, niwe wenka orikugambaho; Bwanyima Alqamah akaija yabugana Abdullah, twamugira tuti, ‘Mubuuze ahari An Nazha`ir - amabaruha agari haihi kushushana omu buraingwa n’omu makuru - agu Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam yaabaire ashomire omu rak’a emwe’. bwanyima yaataaha kumureeba, yaamubuuza. Bwanyima y'ekyo, akarugayo yagira ati, Ezo n'amabaruha makumi abiri kuruga ahari Al Mufashshal omu Ta`lif ya Abdullah. Kandi atugambiire [Ishaq bin Ibrahim] atugambiire [Isa bin Yunus] Atugambiire [Al A’masy] omu isnad egi nk’oku kiri omu hadiisi ya kabiri. Kandi akagambaho ati; Buzima, buzimazima nimmanya An Nazha’ir - eshuura eziri haihi kushushana omu buraingwa n’omu makuru - ezi Rasulullah saw.
Imam Muslim : 1359
حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ حَدَّثَنَا مَهْدِيُّ بْنُ مَيْمُونٍ حَدَّثَنَا وَاصِلٌ الْأَحْدَبُ عَنْ أَبِي وَائِلٍ قَالَ غَدَوْنَا عَلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ يَوْمًا بَعْدَ مَا صَلَّيْنَا الْغَدَاةَ فَسَلَّمْنَا بِالْبَابِ فَأَذِنَ لَنَا قَالَ فَمَكَثْنَا بِالْبَابِ هُنَيَّةً قَالَ فَخَرَجَتْ الْجَارِيَةُ فَقَالَتْ أَلَا تَدْخُلُونَ فَدَخَلْنَا فَإِذَا هُوَ جَالِسٌ يُسَبِّحُ فَقَالَ مَا مَنَعَكُمْ أَنْ تَدْخُلُوا وَقَدْ أُذِنَ لَكُمْ فَقُلْنَا لَا إِلَّا أَنَّا ظَنَنَّا أَنَّ بَعْضَ أَهْلِ الْبَيْتِ نَائِمٌ قَالَ ظَنَنْتُمْ بِآلِ ابْنِ أُمِّ عَبْدٍ غَفْلَةً قَالَ ثُمَّ أَقْبَلَ يُسَبِّحُ حَتَّى ظَنَّ أَنَّ الشَّمْسَ قَدْ طَلَعَتْ فَقَالَ يَا جَارِيَةُ انْظُرِي هَلْ طَلَعَتْ قَالَ فَنَظَرَتْ فَإِذَا هِيَ لَمْ تَطْلُعْ فَأَقْبَلَ يُسَبِّحُ حَتَّى إِذَا ظَنَّ أَنَّ الشَّمْسَ قَدْ طَلَعَتْ قَالَ يَا جَارِيَةُ انْظُرِي هَلْ طَلَعَتْ فَنَظَرَتْ فَإِذَا هِيَ قَدْ طَلَعَتْ فَقَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَقَالَنَا يَوْمَنَا هَذَا فَقَالَ مَهْدِيٌّ وَأَحْسِبُهُ قَالَ وَلَمْ يُهْلِكْنَا بِذُنُوبِنَا قَالَ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ قَرَأْتُ الْمُفَصَّلَ الْبَارِحَةَ كُلَّهُ قَالَ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ هَذًّا كَهَذِّ الشِّعْرِ إِنَّا لَقَدْ سَمِعْنَا الْقَرَائِنَ وَإِنِّي لَأَحْفَظُ الْقَرَائِنَ الَّتِي كَانَ يَقْرَؤُهُنَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَمَانِيَةَ عَشَرَ مِنْ الْمُفَصَّلِ وَسُورَتَيْنِ مِنْ آلِ حم
Atugambiire [Syaiban bin Farrukh] atugambiire [Mahdi bin Maimun] atugambiire [Washil Al Ahdab] kuruga [Abu Wa`il] akagira ati; Eizooba rimwe bwanyima y’okukora okushaba kwa Fajr, tukaza kureeba [Abdullah bin Mas’ud]. Tukaramutsya aha rwigi, reero yaatuikiriza kutaaha, kwonka twaguma haihi n’orwigi kumara akaanya kakye reero omuzaana w’omwishiki yaarugayo yaagira ati: ‘Torikwija kutaaha?” Mbwenu ahonaaho tukataaha, twashanga Ibnu Mas’ud asitami omu kushaba. Ibn Mas’ud akabuuza ati: “Niki ekirikukuremesa kutaaha, n’obu oraabe oikiriziibwe?” Twagarukamu tuti, 'Tihariho, kwonka tukateekateeka ngu abamwe abaabaire nibatuura omu nju bakaba bakigwejegyeire'. Ibn Mas’ud akagira ati: ‘Noteekateeka ngu ab’eka ya Ibn Ummi Abdu n’abashema?” Bwanyima akagumizamu nashoma tasbih ye kuhisya obu twateekateekire ngu eizooba ryarugayo. Bwanyima yaabuuza ati: ‘Iwe Jariyah - omuzaana -, reeba yaaba eizooba ryaruga?” Omuzaanakazi yaareeba, yaareeba eizooba ritakaizire. Nahabwekyo Ibn Mas’ud akagumizamu nashaba kuhisya obu yahuriire ngu eizooba ryaruga, reero yagaruka yabuuza ati, iwe Jariyah, eizooba ryaruga? Omuzaanakazi yaakireeba, kyashangwa ngu eizooba ryaruga. Nahabwekyo Ibn Mas’ud akagira ati: ‘Okusiimwa kube ahari Allah owatuzoire erizooba’. Mahdi akagira ati; Ninteekateeka ngu akagira ati, ‘Kandi taratucwekyereza ahabw’ebibi byaitu’. Reero omushaija kuruga omu bantu abo akagira ati, ‘Ekiro kya nyomwebazyo, nkashoma Al Mufashshal yoona’. Nahabwekyo Abdullah bin Mas’ud akagira ati, ‘Omuvuyo ogu yaabaire nashomamu gukaba guri nk’omuvuyo ogu yaabaire nashomamu ebitontome. N’amazire kumanya An Nazha`ir - enyuguta eziri haihi kushushana omu buraingwa n’omu makuru -, ezi Rasulullah yaashomire, nikwo kugira ngu enyuguta ikumi na munaana kuruga ahari Al Mufashshal n’enyuguta ibiri kuruga ahari Alif Lamm Hammim’.
Imam Muslim : 1360
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ الْجُعْفِيُّ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ شَقِيقٍ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي بَجِيلَةَ يُقَالُ لَهُ نَهِيكُ بْنُ سِنَانٍ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ فَقَالَ إِنِّي أَقْرَأُ الْمُفَصَّلَ فِي رَكْعَةٍ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ هَذًّا كَهَذِّ الشِّعْرِ لَقَدْ عَلِمْتُ النَّظَائِرَ الَّتِي كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَأُ بِهِنَّ سُورَتَيْنِ فِي رَكْعَةٍ
Atugambiire [Abdu bin Humaid] atugambiire [Husain bin Ali Al Ju’fi] kuruga [Za`idah] kuruga [Mansur] kuruga [Syaqiq] akagira ati; Omushaija kuruga Banu Bajilah owaabaire akira kwetwa Nahik bin Sinan akaija ahari [Abdullah] yagira ati: ‘Nkashoma Al Mufashshal -enyuguta eziri ahagati y’enyuguta za Qaaf -nari Hujurat- kuhika aha muheru gwa Mushhaf- omu rak’a emwe’. Mbwenu Abdullah akagira ati, 'Noshoma nk'omuvuyo gw'okushoma ebitontome. N’obu ndaabe naaheza kumanya An Nazha`ir - amashuura agari haihi kushushana omu buraingwa n’omu makuru -, omu Rasulullah saw.