Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith
Hadith
Imam Muslim : 1341
و حَدَّثَنَا مِنْجَابُ بْنُ الْحَارِثِ التَّمِيمِيُّ أَخْبَرَنَا ابْنُ مُسْهِرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ الْأَنْصَارِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَرَأَ هَاتَيْنِ الْآيَتَيْنِ مِنْ آخِرِ سُورَةِ الْبَقَرَةِ فِي لَيْلَةٍ كَفَتَاهُ قَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ فَلَقِيتُ أَبَا مَسْعُودٍ وَهُوَ يَطُوفُ بِالْبَيْتِ فَسَأَلْتُهُ فَحَدَّثَنِي بِهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ و حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ أَخْبَرَنَا عِيسَى يَعْنِي ابْنَ يُونُسَ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ جَمِيعًا عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا حَفْصٌ وَأَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ
އަދި [މިންޖާބު ބިން ޙާރިޘް ޢަތު ތަމީމީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި [އިބްނު މުޝީރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަލްއަޢުމާސީ] އިން [އިބްރާހީމް] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ޔަޒީދު] ގެ އަރިހުން [އަލްޤާމާ ބިން ޤައިސް] ގެ އަރިހުން [އަބޫ މަސްޢޫދު އަލް އަންސާރީ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އަބްދުއްރަހްމާން ވިދާޅުވި އެވެ؛ މަޖިލިސް ވަށައިގެން ޠަވާފް ކުރައްވަމުން ގެންދެވި އަބޫ މަސްޢޫދާ ބައްދަލުވެވަޑައިގަތުމުން އަޅުގަނޑު ސުވާލުކުރީމެވެ. އެހެންކަމުން ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނެވެ. އަދި [ޢަލީ ބިން ޚާސިރަމް] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނީ [އީސާ]، އެއީ އިބްނު ޔޫނުސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން ވާހަކައެވެ. -އަނެއް ސަފުހާއެއްގައި- އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި [ޢަބްދުالله ބިން ނޫމައިރު] އެ ހުރިހާ ވާހަކައެއް [އަލް އަޢްމާސީ] އިން [އިބްރާހީމް] އިން [އަލްޤާމާ] އިން އަދި [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ޔަޒީދު] [އަބޫ މަސްޢޫދު] ގެ އަރިހުން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެފަދަ ކަންތައްތައް ކިޔައިދެއްވިއެވެ. -އަނެއް ސަފުހާއެއްގައި- އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙަފްޝް] އަދި [އަބޫ މުޢާވިޔަތު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަލްއަޢްމާސީ] އިން [އިބްރާހީމް] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ޔަޒީދު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ މަސްޢޫދު] ގެ އަރިހުން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން އަދި އެފަދަ ކަންތައްތައް ކިޔައިދެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1342
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ الْغَطَفَانِيِّ عَنْ مَعْدَانَ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ الْيَعْمَرِيِّ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ حَفِظَ عَشْرَ آيَاتٍ مِنْ أَوَّلِ سُورَةِ الْكَهْف عُصِمَ مِنْ الدَّجَّالِ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ح و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ جَمِيعًا عَنْ قَتَادَةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ شُعْبَةُ مِنْ آخِرِ الْكَهْفِ و قَالَ هَمَّامٌ مِنْ أَوَّلِ الْكَهْف كَمَا قَالَ هِشَامٌ
އަދި [މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުޘައްނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [މުޢާޛު ބިން ހިޝާމް] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި، [ބައްޕަ] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި، [ޤަތަދާއިން] އިން [ސަލީމް ބިން އަބުލްޖަޢުދު އަލް ޣަތަފާނީ] އިން [މަޢުދާން ބިން އަބޫ ތަލްޙާ އަލް ޔަޢުމަރީ] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ދަރުދާ`] ގެ އަރިހުން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވި އެވެ އަލް ކަޙްފް ސޫރަތުގެ ފެށުމުގައި، ދަޖަލް' ގެ -ނުބައިކަމުން- އޭނާ ރައްކާތެރިވެވަޑައިގަންނަވާނެއެވެ. އަދި [މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުޘްޞްނާ] އާއި [އިބްނު ބަޝްޔާރު] ދެމީހުންވެސް ވިދާޅުވީ، [މުޙައްމަދު ބިން ޖަޢުފަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [ޝުޢޫބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ - އެހެން ގޮތަކުން - އަދި [ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ، [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން މަޙްދީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ. ޝުޢޫބާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަލްކަހްފް ސޫރަތުގެ ފަހުކޮޅުން'. ހައްމާމް ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'އަލްކަހްފް ސޫރަތުގެ ފެށުނީއްސުރެ'. ހިޝާމް ވިދާޅުވި ފަދައިންނެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1343
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى عَنْ الْجُرَيْرِيِّ عَنْ أَبِي السَّلِيلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَبَاحٍ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ يَا أَبَا الْمُنْذِرِ أَتَدْرِي أَيُّ آيَةٍ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ مَعَكَ أَعْظَمُ قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ يَا أَبَا الْمُنْذِرِ أَتَدْرِي أَيُّ آيَةٍ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ مَعَكَ أَعْظَمُ قَالَ قُلْتُ { اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ } قَالَ فَضَرَبَ فِي صَدْرِي وَقَالَ وَاللَّهِ لِيَهْنِكَ الْعِلْمُ أَبَا الْمُنْذِرِ
[އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަބްދުލްޢަޢުލާ ބިން ޢަބްދުލްޢަޢްލާ] [އަލް ޖުރައިރީ] އިން [އަބޫ އަސްސާލިލް] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުالله ބިން ރަބާ އަލް އަންސާރީ] ގެ އަރިހުން [އުބައި ބިން ކަޢުބު] ގެ އަރިހުން ރިވާކުރައްވާފައިވެއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ތިބާގެ އަތުގައި އޮތް ޤުރުއާނުގެ ކޮން އާޔަތަކީ އެންމެ ރަނގަޅު އާޔަތެއްކަން އެނގޭ ހެއްޔެވެ؟' އަބޫ މުންދިރު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީ، 'الله އާއި އެކަލާނގެ ރަސޫލާ އެންމެ ރަނގަޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވާ' ކަމަށެވެ. އެކަލޭގެފާނު އަނެއްކާވެސް ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ: އޭ އަބޫ މުންދިރު، ތިބާގެ އަތުގައި އޮތް ޤުރުއާނުގެ ކޮން އާޔަތަކީ އެންމެ ރަނގަޅު އާޔަތެއްކަން އެނގޭ ހެއްޔެވެ؟’ އަބޫ މުންދިރު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީ، 'الله ލާ އިލާހާ އިލާހު ހުވާލް ހައްޔޫލް ޤައްޔޫމް' އެވެ. އަބޫ މުންދިރު ވިދާޅުވިއެވެ؛ ދެން އަހަރެންގެ މޭގައި ފިރުމާލަމުން ބުންޏެވެ: 'اللهގެ ޙަޟްރަތުގައި ތިބާގެ މޭމަތީގައި ޢިލްމު ފުރިގެންވާށި، އޭ އަބޫ މުންދިރު’ އެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1344
و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ مَعْدَانَ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَيَعْجِزُ أَحَدُكُمْ أَنْ يَقْرَأَ فِي لَيْلَةٍ ثُلُثَ الْقُرْآنِ قَالُوا وَكَيْفَ يَقْرَأْ ثُلُثَ الْقُرْآنِ قَالَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ تَعْدِلُ ثُلُثَ الْقُرْآنِ و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا أَبَانُ الْعَطَّارُ جَمِيعًا عَنْ قَتَادَةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَفِي حَدِيثِهِمَا مِنْ قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ اللَّهَ جَزَّأَ الْقُرْآنَ ثَلَاثَةَ أَجْزَاءٍ فَجَعَلَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ جُزْءًا مِنْ أَجْزَاءِ الْقُرْآنِ
އަދި [ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބު] އާއި [މުޙައްމަދު ބިން ބަޝްޔާރު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި - [ޒުހައިރު] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ - [ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު] [ޝަޢުބާތުން] [ޤަތަދާއިން] [ސަލީމް ބިން އަބޫލްޖަޢުދު] ގެ އަރިހުން [މަޢުދާން ބިން އަބޫ ތަލްޙާ] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ދަރުދާ`] ގެ އަރިހުން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން އެއްވެސް މީހަކު ރެއެއްގެ ތެރޭގައި ޤުރުއާނުގެ ތިންބައިކުޅަ އެއްބައި ކިޔަވާ ހެއްޔެވެ؟' އެމީހުން ސުވާލުކުރީ، ތިންވަނަ ކިޔަނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ: ''ޤުލް ޙުއްالله އަޙްދް' - ސޫރަތުލް އިޚްލާޝް - އެއްވަރުވަނީ ޤުރުއާނުގެ ތިންބައިކުޅަ އެއްބައި އާއެވެ.' އަދި [އިޝާޤް ބިން އިބްރާހީމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ، [މުޙައްމަދު ބިން ބަކުރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވި، [ސަޢީދު ބިން އަބޫ ޢަރޫބާ] -އަނެއްގޮތަކަށް- އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި ދެވަނަ ޙަދީޘްގައިވަނީ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ބަސްފުޅުންނެވެ: ހަމަކަށަވަރުން الله ޢައްޒާ ވަޖައްލާ ޤުރުއާން ތިންބައި ކުރެއްވިއެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު ހެއްދެވީ، 'ޤުލް ހުވަالله އަޙްދު' އެވެ. ޤުރުއާނުގެ ބައިތަކުގެ އެއް ބައެއްގެ ގޮތުގައެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1345
و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ وَيَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ يَحْيَى قَالَ ابْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ كَيْسَانَ حَدَّثَنَا أَبُو حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ احْشُدُوا فَإِنِّي سَأَقْرَأُ عَلَيْكُمْ ثُلُثَ الْقُرْآنِ فَحَشَدَ مَنْ حَشَدَ ثُمَّ خَرَجَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَرَأَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ثُمَّ دَخَلَ فَقَالَ بَعْضُنَا لِبَعْضٍ إِنِّي أُرَى هَذَا خَبَرٌ جَاءَهُ مِنْ السَّمَاءِ فَذَاكَ الَّذِي أَدْخَلَهُ ثُمَّ خَرَجَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنِّي قُلْتُ لَكُمْ سَأَقْرَأُ عَلَيْكُمْ ثُلُثَ الْقُرْآنِ أَلَا إِنَّهَا تَعْدِلُ ثُلُثَ الْقُرْآنِ
އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ޙާތިމް] އާއި [ޔަޢުޤޫބު ބިން އިބްރާހީމް] އެންމެންވެސް [ޔަޙްޔާ] - [އިބްނު ޙާތިމް] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނެވެ؛ [ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [ޔަޒީދު ބިން ކައިސަން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ ޙާޒިމް] [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އެހެންކަމުން އަޅުގަނޑުމެން އެއްވެ، އެއްވާން ވަގުތު ލިބުނު ވަރަކަށް، ދެން ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ނުކުމެވަޑައިގެން ކީރިތި ކުރެއްވިއެވެ. އެއަށްފަހު އެނބުރި ވަދެގެން އައީ އެހެންވެ އަހަރެމެން އެކަކު އަނެކަކަށް ބުނީމެވެ'. އަހަރެން ހީކުރީ މި ވަޙީ ދެންމެ އުޑުމަތިން ފައިބައިގެން ދިޔައީތީ، ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވަގުތުން އެކަލޭގެފާނުގެ ކޮޓަރިއަށް ވަދެވަޑައިގަތެވެ'. އޭގެ މާގިނަ ދުވަހެއް ނުވެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ނުކުމެވަޑައިގެން ވިދާޅުވިއެވެ. ދަންނާށެވެ، 'ޤުލް ހުވަﷲ އަޙްދު' އަކީ ޤުރުއާނުގެ ތިންބައިކުޅަ އެއްބައި އެއްވަރު އެއްޗެކެވެ'.
Hadith
Imam Muslim : 1346
و حَدَّثَنَا وَاصِلُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ عَنْ بَشِيرٍ أَبِي إِسْمَعِيلَ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ خَرَجَ إِلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَقْرَأُ عَلَيْكُمْ ثُلُثَ الْقُرْآنِ فَقَرَأَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ اللَّهُ الصَّمَدُ حَتَّى خَتَمَهَا
އަދި [ވާޝިލް ބިން ޢަބްދުލްޢަޢްލާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [އިބްނު ފުދުލައިލް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ބަޝީރު ބިން އަބޫ އިސްމާޢީލް] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙާޒިމް] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ނުކުމެވަޑައިގެން ވިދާޅުވިއެވެ: 'ތިޔަބައިމީހުންނަށް - ޤުރުއާނުގެ ތިންބައިކުޅަ އެއްބައި އާއި އެއްވަރުގެ ސޫރަތެއް ކިޔަވާނަމެވެ'. އެހެންކަމުން އޭނާ ކިޔަވާފައިވަނީ: 'ޤުލް ހުވަالله އަހާދު' އެވެ. އެކަން ނިމެންދެން ކިޔަމުން ދިޔައެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1347
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ وَهْبٍ حَدَّثَنَا عَمِّي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلَالٍ أَنَّ أَبَا الرِّجَالِ مُحَمَّدَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ حَدَّثَهُ عَنْ أُمِّهِ عَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَكَانَتْ فِي حَجْرِ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَ رَجُلًا عَلَى سَرِيَّةٍ وَكَانَ يَقْرَأُ لِأَصْحَابِهِ فِي صَلَاتِهِمْ فَيَخْتِمُ بِقُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ فَلَمَّا رَجَعُوا ذُكِرَ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ سَلُوهُ لِأَيِّ شَيْءٍ يَصْنَعُ ذَلِكَ فَسَأَلُوهُ فَقَالَ لِأَنَّهَا صِفَةُ الرَّحْمَنِ فَأَنَا أُحِبُّ أَنْ أَقْرَأَ بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبِرُوهُ أَنَّ اللَّهَ يُحِبُّهُ
[އަޙްމަދު ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ވަޙްބް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި އަޅުގަނޑުގެ ދޮންބައްޕަ، [ޢަބްދުالله ބިން ވަޙްބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި [އަމްރޫ ބިން ހާރިތު] [ސަޢީދު ބިން އަބޫ ހިލާލް] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ، [އަބޫ ރިޖަލް] މުޙައްމަދު ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން، އޭނާގެ މަންމަ [ޢަމްރާ ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން] ގެ އަރިހުން އޭނާއަށް ކިޔައިދިން ވާހަކައެވެ صلى الله عليه وسلم، [އައިޝަތު] ގެ އަރިހުން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ސަރިއްޔާއެއްގައި މީހަކު ފޮނުއްވި ކަމަށް - ވަކި އޮޕަރޭޝަނަކަށް ޙަވާލުކުރެވިފައިވާ ޚާއްޞަ ބާރެއް -. އެމީހާ އޭނާގެ ޞަޙާބީންނަށްޓަކައި ނަމާދުގެ އިމާމަކަށް ވެވަޑައިގަތުމުން، އަބަދުވެސް އެ ސިޓީ ކިޔެވުން ނިންމާލައްވަނީ 'ޤުލް ހުވަالله އަޙްދް' އިންނެވެ. އެމީހުން އެނބުރި އައުމުން އެ ޚަބަރު الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށް ފޯރުކޮށްދިނުމުން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ދެން އެމީހުން އޭނާއާ ސުވާލުކުރިއެވެ. އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ 'އެހެނީ އޭގައި އާ ރަހުމާނުގެ ޠަބީޢަތް ހިމެނޭތީ، އަދި އަހަރެން އަބަދުވެސް އެ ކިޔަން ކަމުދާތީ' ކަމަށެވެ. އެ އަޑު އިވުމުން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1348
و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ بَيَانٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَمْ تَرَ آيَاتٍ أُنْزِلَتْ اللَّيْلَةَ لَمْ يُرَ مِثْلُهُنَّ قَطُّ قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ وَقُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ
އަދި [ޤުޠައިބާ ބިން ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޖަރީރު] [ބަޔާން] އިން [ޤައިޞް ބިން އަބޫ ޙާޒިމް] ގެ އަރިހުން [އުޤްބާޙް ބިން އަމީރު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވިއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އެއީ؛ 'ޤުލް އަޢޫދުޒޫ ބިރާބިލް ފަލާޤާއި ޤުލްއަޢުދުޒޫ ބިރާބިންނާސް' - ސޫރަތުލް ފަލާޤާއި އަން ނާސް-...
Hadith
Imam Muslim : 1349
و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ عَنْ قَيْسٍ عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُنْزِلَ أَوْ أُنْزِلَتْ عَلَيَّ آيَاتٌ لَمْ يُرَ مِثْلُهُنَّ قَطُّ الْمُعَوِّذَتَيْنِ و حَدَّثَنَاه أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ ح و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ كِلَاهُمَا عَنْ إِسْمَعِيلَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ وَفِي رِوَايَةِ أَبِي أُسَامَةَ عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ الْجُهَنِيِّ وَكَانَ مِنْ رُفَعَاءِ أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ޢަބްދުالله ބިން ނޫމައިރު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި، [އަހަރެންގެ ބައްޕަ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި، [އިސްމާޢީލް] ގެ އަރިހުން [ޤައިސް] ގެ އަރިހުން [އުޤްބާ ބިން އަމީރު] ގެ އަރިހުން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަޅުގަނޑަށް ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އެއީ އަލް މުޢައްވިޟާތާއިން - ސޫރަތުލް ފަލާޤް އަދި އަން ނާސް-' އެވެ. އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [ވާކީޢު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވި - އެހެން ގޮތަކުން - އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ރާފީޢު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [އަބޫ އުސާމާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވި، އެދެމީހުންވެސް [އިސްމާޢީލް] އިން މި ޗޭން އޮފް ޓްރާންސްމިޝަން އާއި އެކު، އެއާ އެއްގޮތް. އަދި އުޤްބާ ބިން އަމީރު އަލް ޖުހާނީގެ ކިބައިން އަބޫ ޢުސާމާގެ ރިވާޔަތުގައިވެއެވެ. އަދި މުޙައްމަދު ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޞަޙާބީންގެ ތެރެއިން ޢިލްމުވެރިންގެ ތެރެއިން އެކަކެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1350
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَعَمْرٌو النَّاقِدُ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ كُلُّهُمْ عَنْ ابْنِ عُيَيْنَةَ قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا حَسَدَ إِلَّا فِي اثْنَتَيْنِ رَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ الْقُرْآنَ فَهُوَ يَقُومُ بِهِ آنَاءَ اللَّيْلِ وَآنَاءَ النَّهَارِ وَرَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ مَالًا فَهُوَ يُنْفِقُهُ آنَاءَ اللَّيْلِ وَآنَاءَ النَّهَارِ
[އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އާއި [ޢަމްރު އަން ނާޤިދު] އަދި [ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބް] މިހުރިހާ ކަމެއްވެސް [އިބްނު އުއްޔިނާ] -[ޒުހައިރު]- ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވެއެވެ؛ [ސުފްޔާން ބިން އުއްޔިނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވާ [އަޒް ޒުހުރީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސަލީމް] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅުގެ އަރިހުން] ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވިއެވެ. -ފުރަތަމަ- الله ތަޢާލާ ޤުރުއާން -ހިތުދަސް- ދެއްވާފައިވާ މީހަކަށް، އެހެންކަމުން އޭނާ އެ ޤުރުއާން ރެއާއި ދުވާލު ކިޔައެވެ. -ދެވަނަ- الله ތަޢާލާ މުދާ ދެއްވާފައިވާ މީހަކަށް، އެހެންކަމުން އޭނާ އެ މުދާ ރެއާއި ދުވާލު -الله ގެ މަގުގައި ހޭދަކުރެއެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 1351
حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا حَسَدَ إِلَّا عَلَى اثْنَتَيْنِ رَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ هَذَا الْكِتَابَ فَقَامَ بِهِ آنَاءَ اللَّيْلِ وَآنَاءَ النَّهَارِ وَرَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ مَالًا فَتَصَدَّقَ بِهِ آنَاءَ اللَّيْلِ وَآنَاءَ النَّهَارِ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙަރުމަލާ ބިން ޔަޙްޔާ] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، [އިބްނު ވަޙްބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޔޫނޫސް] [އިބްނު ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށާއި، އެއީ އަޅުގަނޑަށް [ސަލީމް ބިން ޢަބްދުالله ބިން ޢުމަރު] [އޭނާގެ ބައްޕަ] ގެ ފަރާތުން ރިވާވެގެންވާ ވާހަކައެއް ކަމަށެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. -ފުރަތަމަ- الله ތަޢާލާ ހިތުން ޤުރުއާން ދެއްވާފައިވާ މީހަކު، އެހެންކަމުން އޭނާ އެ ޤުރުއާން ރެއާއި ދުވާލު ކިޔައެވެ. -ދެވަނަ- الله ތަޢާލާ މުދާ ދެއްވާފައިވާ މީހަކު، ފަހެ، ރެއާއި ދުވާލު -الله ގެ މަގުގައި ހޭދަކުރާ މީހެކެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 1352
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْمَعِيلَ عَنْ قَيْسٍ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي وَمُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ قَالَا حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ عَنْ قَيْسٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ يَقُولُا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا حَسَدَ إِلَّا فِي اثْنَتَيْنِ رَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ مَالًا فَسَلَّطَهُ عَلَى هَلَكَتِهِ فِي الْحَقِّ وَرَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ حِكْمَةً فَهُوَ يَقْضِي بِهَا وَيُعَلِّمُهَا
އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ވާކީޢު] [އިސްމާޢީލް] ގެ އަރިހުން [ޤައިޞް] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. -އަނެއްކާ ސަފުހާއެއްގައި- އަދި [އިބްނު ނޫމައިރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [އަހަރެންގެ ބައްޕަ] އާއި [މުޙައްމަދު ބިން ބިޝާރު] ދެމީހުންވެސް ވިދާޅުވީ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިސްމާޢީލް] [ޤާޢީސް] ގެ ކިބައިން ކިޔައިދިން ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. -ފުރަތަމަ- الله ތަޢާލާ މުދާ ދެއްވައި، ޞާލިޙުކަމުގައި ހޭދަކުރާ މީހެކެވެ. -އަދި ދެވަނަ- الله ޙިކުމަތް ދެއްވާފައިވާ މީހެކެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 1353
و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَامِرِ بْنِ وَاثِلَةَ أَنَّ نَافِعَ بْنَ عَبْدِ الْحَارِثِ لَقِيَ عُمَرَ بِعُسْفَانَ وَكَانَ عُمَرُ يَسْتَعْمِلُهُ عَلَى مَكَّةَ فَقَالَ مَنْ اسْتَعْمَلْتَ عَلَى أَهْلِ الْوَادِي فَقَالَ ابْنَ أَبْزَى قَالَ وَمَنْ ابْنُ أَبْزَى قَالَ مَوْلًى مِنْ مَوَالِينَا قَالَ فَاسْتَخْلَفْتَ عَلَيْهِمْ مَوْلًى قَالَ إِنَّهُ قَارِئٌ لِكِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَإِنَّهُ عَالِمٌ بِالْفَرَائِضِ قَالَ عُمَرُ أَمَا إِنَّ نَبِيَّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ قَالَ إِنَّ اللَّهَ يَرْفَعُ بِهَذَا الْكِتَابِ أَقْوَامًا وَيَضَعُ بِهِ آخَرِينَ و حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدَّارِمِيُّ وَأَبُو بَكْرِ بْنُ إِسْحَقَ قَالَا أَخْبَرَنَا أَبُو الْيَمَانِ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ حَدَّثَنِي عَامِرُ بْنُ وَاثِلَةَ اللَّيْثِيُّ أَنَّ نَافِعَ بْنَ عَبْدِ الْحَارِثِ الْخُزَاعِيَّ لَقِيَ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ بِعُسْفَانَ بِمِثْلِ حَدِيثِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ
އަދި [ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި [ޔަޢުޤޫބު ބިން އިބްރާހީމް] އަޅުގަނޑަށް [އަހަރެންގެ ބައްޕަ] [އިބްނު ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން [އާމިރު ބިން ވަޞީލާ] ގެ އަރިހުން ބުނީ؛ ނާފިޢު ބިން ޢަބްދުލްޙަރީޘް، އެއްފަހަރަކު ޚަލީފާ [ޢުމަރު] އާއި ޢުސްފާންގައި ބައްދަލުކުރެއްވިއެވެ. އެދުވަސްވަރު ނާފިޢު ހުންނެވީ މައްކާ ސިޓީގައި އޮފިޝަލެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ޢުމަރު ނާފިޢު އާއި ސުވާލުކުރެއްވީ، ވަދުލީ ރައްޔިތުންގެ ވެރިއަކަށް ކަނޑައެޅުއްވީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟ ނާފިޢު ޖަވާބު ދިނީ އިބްނު އަބްޒާއެވެ. އުމަރު އަނެއްކާވެސް ސުވާލު ކުރެއްވީ އިބްނު އަބްޒާ އަކީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟ ނާފިޢު ޖަވާބު ދެއްވީ، 'އަހަރެމެންގެ މައުލާގެ ތެރެއިން މައުލާގެ ތެރެއިން އެކަކު - މިނިވަން އަޅެއް -' ކަމަށެވެ. އުމަރު ސުވާލު ކުރެއްވީ މައުލާ އައްޔަން ކުރީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟ ނާފިޢު ޖަވާބު ދެއްވީ، 'އެހެނީ އެކަލޭގެފާނަކީ الله ގެ ފޮތާއި ބެހޭ ޢިލްމުވެރިއެއް އަދި ފަރަޢީދުލް - ވާރުތަވެރިކަން ބަހާލުމުގެ ޢިލްމު- ޢިލްމުވެރި ބޭފުޅަކަށް ވާތީއެވެ. ޢުމަރު ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި [ޢަބްދުالله ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން އައްދަރީމީ] އާއި [އަބޫބަކުރު ބިން އިސްޙާޤު] އެދެބޭފުޅުންވެސް ވިދާޅުވީ، [އަބުލް ޔަމާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ [ޝުޢޫޢިބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ [އަޒް ޒުހުރީ] އިން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ. އެއީ، އަޒް ޒުހުރީގެ އަރިހުން އިބްރާހިމް ބިން ސަޢުދުގެ ޙަދީޘާ އެއްގޮތެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1354
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدٍ الْقَارِيِّ قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ يَقُولُا سَمِعْتُ هِشَامَ بْنَ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ يَقْرَأُ سُورَةَ الْفُرْقَانِ عَلَى غَيْرِ مَا أَقْرَؤُهَا وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَقْرَأَنِيهَا فَكِدْتُ أَنْ أَعْجَلَ عَلَيْهِ ثُمَّ أَمْهَلْتُهُ حَتَّى انْصَرَفَ ثُمَّ لَبَّبْتُهُ بِرِدَائِهِ فَجِئْتُ بِهِ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي سَمِعْتُ هَذَا يَقْرَأُ سُورَةَ الْفُرْقَانِ عَلَى غَيْرِ مَا أَقْرَأْتَنِيهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْسِلْهُ اقْرَأْ فَقَرَأَ الْقِرَاءَةَ الَّتِي سَمِعْتُهُ يَقْرَأُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَكَذَا أُنْزِلَتْ ثُمَّ قَالَ لِي اقْرَأْ فَقَرَأْتُ فَقَالَ هَكَذَا أُنْزِلَتْ إِنَّ هَذَا الْقُرْآنَ أُنْزِلَ عَلَى سَبْعَةِ أَحْرُفٍ فَاقْرَءُوا مَا تَيَسَّرَ مِنْهُ و حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ الْمِسْوَرَ بْنَ مَخَرَمَةَ وَعَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَبْدٍ الْقَارِيَّ أَخْبَرَاهُ أَنَّهُمَا سَمِعَا عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ يَقُولُا سَمِعْتُ هِشَامَ بْنَ حَكِيمٍ يَقْرَأُ سُورَةَ الْفُرْقَانِ فِي حَيَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِهِ وَزَادَ فَكِدْتُ أُسَاوِرُهُ فِي الصَّلَاةِ فَتَصَبَّرْتُ حَتَّى سَلَّمَ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ كَرِوَايَةِ يُونُسَ بِإِسْنَادِهِ
ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި، އަޅުގަނޑު މާލިކަށް ކިޔެވީ އިބްނު ޝިހާބުގެ އަރިހުން އުރުވާ ބިން ޒުބައިރުގެ އަތުން ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ޢަބްދުލްޤާރީގެ އަރިހުން، އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ، އަޅުގަނޑަށް އިވުނީ ޢުމަރު ބިން އަލް ޚައްޠާބު ވިދާޅުވި އަޑު. އޭނާއާ މެދު ހަރުކަށި ގޮތަކަށް އަހަރެން ކިރިޔާވެސް އަމަލުކުރީ އެހެންވެއެވެ. އެކަމަކު އަހަރެން އޭނާ ދޫކޮށްލީމެވެ. އެކަމަކު އަހަރެން އޭނާގެ ގަމީހުގައި ހިފަހައްޓައިގެން ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހަށް ގެނެސްދިނީމެވެ. އަހަރެން ބުނީމެވެ. މިއީ ކިހިނެއް؟' الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ. ދެން ހިޝާމް ކިޔަވާފައިވާ ގޮތަށް އަނެއްކާވެސް ކިޔަވާލިއެވެ. އެއަށްފަހު الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ދެން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެ ކިޔެވުމަށް ދެންނެވިއެވެ. ދެން އަހަރެން އާންމުކޮށް ކިޔަވާ ގޮތަށް ކިޔަވާލީމެވެ. ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން ޤުރުއާން ބާވައިލެއްވީ ހަތް އަކުރަކުން - ބަހުގެ ހަތް ބަހުރުވައަކުން - އެވެ. އެހެންކަމުން ތިބާއަށް ފަސޭހަ ސިޓީއެއްގައި ކިޔައިދޭށެވެ'. އަދި އަޅުގަނޑަށް [ޙަރުމަލާ ބިން ޔަޙްޔާ] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [އިބްނު ވަޙްބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [ޔޫނުސް] [އިބްނު ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނީ [އުރުވާ ބިން ޒުބައިރު] އޭނާއަށް [މިސްވާރު ބިން މަޚްރަމާ] އާއި [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ޢަބްދުލްޤާރީ] އެދެމީހުންނަށްވެސް [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚައްޠާބު] ބުނި އަޑު އިވިފައިވާ ވާހަކައެވެ އަލް ފުރްޤާން ސޫރަތު ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޒަމާނުގައި. އަދި މިފަދަ ޙަދީޘެއްވެސް ބަޔާން ކުރެއްވިއެވެ. އަދި އޭނާ އިތުރަށް ވިދާޅުވިއެވެ: 'އަދި ނަމާދުގެ ތެރޭގައި އޭނާއާ މެދު ކިރިޔާވެސް ހަރުކަށި އަމަލުތައް ހިންގީމެވެ. އެކަމަކު އޭނާ ސަލާމް ބުނަން ޖެހެންދެން ކެތްތެރިވާން މަސައްކަތް ކުރިން'. އެއީ [އިޝާޤު ބިން އިބްރާހީމް] އާއި [ޢަބްދު ބިން ޙުމައިދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވާ ވާހަކައެއް ކަމަށާއި، އެދެބޭފުޅުންވެސް ވިދާޅުވެފައިވަނީ، އެއީ [ޢަބްދުއްރަޒާޤު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވާ އެއްޗެއް ކަމަށާއި، އެއީ [މާޢުމަރު] [ޢަޒް ޒުހުރީ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވާ އެއްޗެއް ކަމަށް، ޔޫނުސް ރިވާކުރައްވާފައިވާ ފަދައިން، އޭގެ އިސްނާދާއެކުގައެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1355
و حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ حَدَّثَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَقْرَأَنِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام عَلَى حَرْفٍ فَرَاجَعْتُهُ فَلَمْ أَزَلْ أَسْتَزِيدُهُ فَيَزِيدُنِي حَتَّى انْتَهَى إِلَى سَبْعَةِ أَحْرُفٍ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ بَلَغَنِي أَنَّ تِلْكَ السَّبْعَةَ الْأَحْرُفَ إِنَّمَا هِيَ فِي الْأَمْرِ الَّذِي يَكُونُ وَاحِدًا لَا يَخْتَلِفُ فِي حَلَالٍ وَلَا حَرَامٍ و حَدَّثَنَاه عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ
އަދި [ޙަރުމަލާ ބިން ޔަޙްޔާ] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނީ، [އިބްނު ވަޙްބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ، [ޔޫނުސް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [އިބްނު ޝިހާބު] އިން އަޅުގަނޑަށް [އުބައިދުالله ބިން ޢަބްދުالله ބިން ޢުޘްބާ] ގާތު ވިދާޅުވީ [އިބްނު ޢައްބާސް] އެކަލޭގެފާނުގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވިއެވެ އެއް އަކުރު - އެއް ލަފުޒެއް އެކުލެވޭ ކިޔެވުމެއް - ހަމައެކަނި. ދެން އިތުރަށް އެދުނީމެވެ. އެހެންކަމުން ޖިބްރީލް އެ އިތުރުކުރެއްވީ ހަތް އަކުރަށް - ކިޔެވުމުގެ ލަފުޒުތައް -' ކަމަށް ވެއެވެ. އިބްނު ޝިހާބު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަޅުގަނޑަށް ރިޕޯޓްކުރެވިފައި އޮތީ، އެ ހަތް އަކުރަކީ، ޤާނޫނީ ކަންކަމުގައި، އެއް އަކުރެއް، އެއީ ޙަލާލާއި ޙަރާމްއާ ގުޅޭގޮތުން އެއްވެސް ފުށުއެރުމެއް ނެތް އަކުރެއް'. އަދި [ޢަބްދު ބިން ޙުމައިދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ، [ޢަބްދުއްރައްޒާޤު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ، [މާޢުމަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަޒް ޒުހުރީ] އިން މި އިސްނާދާއެކު ކިޔައިދިނެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1356
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عِيسَى بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ جَدِّهِ عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ قَالَ كُنْتُ فِي الْمَسْجِدِ فَدَخَلَ رَجُلٌ يُصَلِّي فَقَرَأَ قِرَاءَةً أَنْكَرْتُهَا عَلَيْهِ ثُمَّ دَخَلَ آخَرُ فَقَرَأَ قِرَاءَةً سِوَى قَرَاءَةِ صَاحِبِهِ فَلَمَّا قَضَيْنَا الصَّلَاةَ دَخَلْنَا جَمِيعًا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ إِنَّ هَذَا قَرَأَ قِرَاءَةً أَنْكَرْتُهَا عَلَيْهِ وَدَخَلَ آخَرُ فَقَرَأَ سِوَى قِرَاءَةِ صَاحِبِهِ فَأَمَرَهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَرَأَا فَحَسَّنَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَأْنَهُمَا فَسَقَطَ فِي نَفْسِي مِنْ التَّكْذِيبِ وَلَا إِذْ كُنْتُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَلَمَّا رَأَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا قَدْ غَشِيَنِي ضَرَبَ فِي صَدْرِي فَفِضْتُ عَرَقًا وَكَأَنَّمَا أَنْظُرُ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَرَقًا فَقَالَ لِي يَا أُبَيُّ أُرْسِلَ إِلَيَّ أَنْ اقْرَأْ الْقُرْآنَ عَلَى حَرْفٍ فَرَدَدْتُ إِلَيْهِ أَنْ هَوِّنْ عَلَى أُمَّتِي فَرَدَّ إِلَيَّ الثَّانِيَةَ اقْرَأْهُ عَلَى حَرْفَيْنِ فَرَدَدْتُ إِلَيْهِ أَنْ هَوِّنْ عَلَى أُمَّتِي فَرَدَّ إِلَيَّ الثَّالِثَةَ اقْرَأْهُ عَلَى سَبْعَةِ أَحْرُفٍ فَلَكَ بِكُلِّ رَدَّةٍ رَدَدْتُكَهَا مَسْأَلَةٌ تَسْأَلُنِيهَا فَقُلْتُ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِأُمَّتِي اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِأُمَّتِي وَأَخَّرْتُ الثَّالِثَةَ لِيَوْمٍ يَرْغَبُ إِلَيَّ الْخَلْقُ كُلُّهُمْ حَتَّى إِبْرَاهِيمُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ حَدَّثَنِي إِسْمَعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عِيسَى عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى أَخْبَرَنِي أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ أَنَّهُ كَانَ جَالِسًا فِي الْمَسْجِدِ إِذْ دَخَلَ رَجُلٌ فَصَلَّى فَقَرَأَ قِرَاءَةً وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ حَدِيثِ ابْنِ نُمَيْرٍ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [މުޙައްމަދު ބިން ޢަބްދުالله ބިން ނޫމައިރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އަހަރެންގެ ބައްޕަ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިސްމާޢީލް ބިން އަބޫ ޚާލިދު] ކިޔައިދީފައިވަނީ [ޢަބްދުالله ބިން ޢީސާ ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން އަބޫ ލައިލާ] ގެ އަތުން [އޭނާގެ ކާފަ] ގެ އަރިހުން [އުބައި ބިން ކަޢުބު] އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ އެއްފަހަރަކު އަހަރެން މިސްކިތުގައި ހުއްޓާ ކުއްލިއަކަށް މީހަކު އައިސް ނަމާދު ކުރިއެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު -އަލްޤުރުއާން- ކިޔަވަނީ ޤިރާޙު -ކިޔެވުމާއެކު- އެކަމަށް އަޅުގަނޑު އިންކާރުކުރަމެވެ. ދެން އެހެން މީހަކު އައިސް އިތުރު ޤިރާއަކާއެކު -އަލްޤުރުއާން- ކިޔެވިއެވެ. ނަމާދު ކުރުމަށްފަހު އަޅުގަނޑުމެން އެންމެން ދިޔައީ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހަށް. އަހަރެން ބުނީމެވެ، ހަމަކަށަވަރުން މިމީހާ -އަލްޤުރުއާން- ކިޔަވަނީ ޤިރާޢަތުން ކަމަށާއި އެކަމަށް އަޅުގަނޑު އިންކާރުކުރާ ކަމަށެވެ. ދެން އެހެން މީހަކު އައިސް އޭނާ -އަލްޤުރުއާން- ކިޔެވީ އެހެން ޤިރާޢަތަކަށެވެ. ފަހެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އެ ދެމީހުންނަށް ވެސް އެމީހެއްގެ ކިޔެވުން ތަކުރާރު ކުރުމަށް އަމުރު ކުރެއްވި އިރު، ދެން ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އެކަން ކަށަވަރުކޮށްދެއްވިއެވެ. އެއަށްފަހު އަހަރެންގެ ހިތުގައި އުފެދުނު ދޮގު ތަފާތުކުރުންތައް ނެތިގެން ގޮސް އަދި ހަމައެހެންމެ އަހަރެން އަދިވެސް ޖާހިލުވެފައި ހުރިއިރު ކުރާ އިޙްސާސްތައް ވެސް ނެތިގެން ދިޔައެވެ. ފަހެ، ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް އަހަންނަށް ދިމާވި ކަމެއް ފެނިވަޑައިގަތުމުން، އަހަރެންގެ މޭގައި ފިރުމާލެއްވުމުން، ވަރަށް ބިރުން الله ފެނުނު ކަހަލަ ޢިލްމެއް އަހަންނަށް ހުޅުވިގެން ދިޔައެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'އޭ އުބައި، -ޖިބްރީލް- އަޅުގަނޑަށް ފޮނުއްވާފައިވަނީ ހަމައެކަނި އެއް އަކުރަކުން -ލަހުޖާ ކިޔެވުން- ޤުރުއާން ކިޔެވޭތޯ، އެހެންކަމުން އަޅުގަނޑުގެ ރައްޔިތުންނަށް ލުއި ދެއްވުމަށް އެކަލޭގެފާނަށް އިލްތިމާސް ކުރަމުން ގެންދަމެވެ. އެހެންކަމުން އޭނާ އަހަރެންގެ ގާތަށް އެނބުރި އައީ އަހަރެންނަށް ދެ އަކުރަކުން ކިޔައިލެވޭނެ ގޮތަކަށެވެ. އަޅުގަނޑުގެ ރައްޔިތުންނަށް ލުއިތަކެއް ދެއްވުމަށް އަޅުގަނޑު އަދިވެސް އެމަނިކުފާނަށް ގޮވާލަމެވެ. އެހެންކަމުން އޭނާ އަނެއްކާވެސް އެނބުރި އައިސް - އަދި އަހަންނަށް ލުއި ދިނީ - އަހަރެންނަށް ހަތް އަކުރެއްގައި ކިޔައިލެވޭނެ ގޮތަކަށެވެ. ޖިބްރީލް ބުނީ 'އެއީ ކަލޭ އެނބުރި އަންނަ ކޮންމެ ފަހަރަކު، އަހަރެން ކަލޭގެ އެދުން ފުއްދަން' ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން އަހަރެން ދުޢާކުރީމެވެ: 'ALLAHUMMAGHFIR LI UMMATII -އޭ الله އަހަރެންގެ މީސްތަކުންނަށް މާފުކުރައްވާ-'. އަދި އިބްރާހީމް ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި ހަމައަށް ހުރިހާ މަޚްލޫޤުން އަޅުގަނޑަށް އުންމީދުކުރާ ދުވަހަކަށް ތިންވަނަ ފަހަރު ނިންމާލީމެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [މުޙައްމަދު ބިން ބިސީރު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދީފައި [އިސްމާޢީލް ބިން އަބޫ ޚާލިދު] އަޅުގަނޑަށް [ޢަބްދުالله ބިން ޢީސާ] [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން އަބޫ ލައިލާ] ގެ ފަރާތުން އަޅުގަނޑަށް [ޢުބައި ބިން ކަޢާބު] އަންގަވާފައިވާ ގޮތުގައި އެއްދުވަހަކު އޭނާ މިސްކިތުގައި އިށީނދެގެން އިންދާ، ކުއްލިއަކަށް މީހަކު އައިސް ނަމާދުކޮށް ކިޔެވި -އެ ޤުރުއާން- ޤިރާއަކާއެކު. އަދި އިބްނު ނޫމައިރުގެ ޙަދީޘާއި އެއްފަދަ ޙަދީޘެއް ވެސް ރިވާކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1357
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ عَنْ شُعْبَةَ ح و حَدَّثَنَاه ابْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ ابْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ عِنْدَ أَضَاةِ بَنِي غِفَارٍ قَالَ فَأَتَاهُ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكَ أَنْ تَقْرَأَ أُمَّتُكَ الْقُرْآنَ عَلَى حَرْفٍ فَقَالَ أَسْأَلُ اللَّهَ مُعَافَاتَهُ وَمَغْفِرَتَهُ وَإِنَّ أُمَّتِي لَا تُطِيقُ ذَلِكَ ثُمَّ أَتَاهُ الثَّانِيَةَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكَ أَنْ تَقْرَأَ أُمَّتُكَ الْقُرْآنَ عَلَى حَرْفَيْنِ فَقَالَ أَسْأَلُ اللَّهَ مُعَافَاتَهُ وَمَغْفِرَتَهُ وَإِنَّ أُمَّتِي لَا تُطِيقُ ذَلِكَ ثُمَّ جَاءَهُ الثَّالِثَةَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكَ أَنْ تَقْرَأَ أُمَّتُكَ الْقُرْآنَ عَلَى ثَلَاثَةِ أَحْرُفٍ فَقَالَ أَسْأَلُ اللَّهَ مُعَافَاتَهُ وَمَغْفِرَتَهُ وَإِنَّ أُمَّتِي لَا تُطِيقُ ذَلِكَ ثُمَّ جَاءَهُ الرَّابِعَةَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكَ أَنْ تَقْرَأَ أُمَّتُكَ الْقُرْآنَ عَلَى سَبْعَةِ أَحْرُفٍ فَأَيُّمَا حَرْفٍ قَرَءُوا عَلَيْهِ فَقَدْ أَصَابُوا و حَدَّثَنَاه عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا شُعْبَةُ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ
އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ، [ޣުންދަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޝުޢުބާއިން] ކިޔައިދެއްވީ - އެހެން ގޮތަކުން - އަދި [އިބްނުލް މުޘައްނާ] އާއި [އިބްނު ބަޝްޔާރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ - [އިބްނުލް މުޘައްނާ] ވިދާޅުވިއެވެ އަބޫ ލައިލާ] ގެ އަރިހުން [އުބައި ބިން ކަޢުބު] ގެ އަރިހުން ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ހުންނެވީ ބަނީ ޣީފަރުގެ ޕޫލުގައި ކަމަށް ބުނެފައިވެއެވެ. ދެން ޖިބްރީލް ރަޟިޔަﷲ ޢަންހު އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހަށް އައިސް ވިދާޅުވިއެވެ. ދެން ޖިބްރީލް ދެވަނަ ފަހަރަށް އައިސް ވިދާޅުވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ދެން ޖިބްރީލް ތިންވަނަ ފަހަރަށް އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހަށް އައިސް ވިދާޅުވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ދެން ޖިބްރީލް ހަތަރުވަނަ ފަހަރަށް އައިސް ވިދާޅުވިއެވެ. އެމީހުން ކިޔެވުމަށް ބޭނުންކުރި ކޮންމެ އަކުރަކުން، ދެން އެމީހުންގެ ކިޔެވުން ޞައްޙަވާނެއެވެ'. އަދި އެކަލޭގެފާނު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި [އުބައިދުالله ބިން މުޢާޘް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި [ބައްޕަ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޝުޢޫބާއަށް] ރިވާކުރެއްވީ އެއާ އެއްފަދަ މި ޗޭން އޮފް ޓްރާންސްމިޝަން އާއެކުގައެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1358
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَابْنُ نُمَيْرٍ جَمِيعًا عَنْ وَكِيعٍ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ يُقَالُ لَهُ نَهِيكُ بْنُ سِنَانٍ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ فَقَالَ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ كَيْفَ تَقْرَأُ هَذَا الْحَرْفَ أَلِفًا تَجِدُهُ أَمْ يَاءً { مِنْ مَاءٍ غَيْرِ آسِنٍ } أَوْ { مِنْ مَاءٍ غَيْرِ يَاسِنٍ } قَالَ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ وَكُلَّ الْقُرْآنِ قَدْ أَحْصَيْتَ غَيْرَ هَذَا قَالَ إِنِّي لَأَقْرَأُ الْمُفَصَّلَ فِي رَكْعَةٍ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ هَذًّا كَهَذِّ الشِّعْرِ إِنَّ أَقْوَامًا يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ لَا يُجَاوِزُ تَرَاقِيَهُمْ وَلَكِنْ إِذَا وَقَعَ فِي الْقَلْبِ فَرَسَخَ فِيهِ نَفَعَ إِنَّ أَفْضَلَ الصَّلَاةِ الرُّكُوعُ وَالسُّجُودُ إِنِّي لَأَعْلَمُ النَّظَائِرَ الَّتِي كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرُنُ بَيْنَهُنَّ سُورَتَيْنِ فِي كُلِّ رَكْعَةٍ ثُمَّ قَامَ عَبْدُ اللَّهِ فَدَخَلَ عَلْقَمَةُ فِي إِثْرِهِ ثُمَّ خَرَجَ فَقَالَ قَدْ أَخْبَرَنِي بِهَا قَالَ ابْنُ نُمَيْرٍ فِي رِوَايَتِهِ جَاءَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي بَجِيلَةَ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ وَلَمْ يَقُلْ نَهِيكُ بْنُ سِنَانٍ و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ يُقَالُ لَهُ نَهِيكُ بْنُ سِنَانٍ بِمِثْلِ حَدِيثِ وَكِيعٍ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَجَاءَ عَلْقَمَةُ لِيَدْخُلَ عَلَيْهِ فَقُلْنَا لَهُ سَلْهُ عَنْ النَّظَائِرِ الَّتِي كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَأُ بِهَا فِي رَكْعَةٍ فَدَخَلَ عَلَيْهِ فَسَأَلَهُ ثُمَّ خَرَجَ عَلَيْنَا فَقَالَ عِشْرُونَ سُورَةً مِنْ الْمُفَصَّلِ فِي تَأْلِيفِ عَبْدِ اللَّهِ و حَدَّثَنَاه إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ فِي هَذَا الْإِسْنَادِ بِنَحْوِ حَدِيثِهِمَا وَقَالَ إِنِّي لَأَعْرِفُ النَّظَائِرَ الَّتِي كَانَ يَقْرَأُ بِهِنَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اثْنَتَيْنِ فِي رَكْعَةٍ عِشْرِينَ سُورَةً فِي عَشْرِ رَكَعَاتٍ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަދި [އިބްނު ނޫމައިރު] އަށް [ވާކީޢު] ގެ ކިބައިން ހުރިހާ ވާހަކައެއް ކިޔައިދީފައި - [އަބޫބަކުރު] ވިދާޅުވި- [އަލްއަޢުމާސީން] [އަބޫ ވަޢީލް] ގެ ކިބައިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ވާކީޢު] ކިޔައިދީފައި ވެއެވެ. ނާހިކް ބިން ސިނާން ކިޔާ މީހަކު [ޢަބްދުالله] ގެ އަރިހަށް އައިސް ވިދާޅުވީ، އޭ އަބޫ ޢަބްދުއްރަޙްމާން، މި އަކުރު ކިޔަނީ ކިހިނެއްތޯ، އަލިފް ނުވަތަ ޔާޢު އަކުރު އެކުލެވިގެންވާ، އެއީ: 'މިން މާ`އިން ޣައިރީ `އާސިން' ނުވަތަ، 'މިން މާ`އިން ޣަރީ ޔާސީން' އެވެ. އެހެންކަމުން ޢަބްދުﷲ ޖަވާބު ދެއްވީ، މި ނޫން ކޮންމެ ޤުރުއާނެއް ގުނާފައިވޭތޯއެވެ؟ ނާހިކް އަނެއްކާވެސް ބުނީ، 'ހަގީގަތުގައި އަހަރެން އަސްލު އަލް މުފަޝްޝަލް ކިޔާފައިވަނީ އެއް ރަކުއަތުން' ކަމަށެވެ. ޢަބްދުﷲ ވިދާޅުވިއެވެ. ޤުރުއާން ކިޔަވާ ބަޔަކު އެބަތިބި ނަމަވެސް އެމީހުންގެ ކިޔެވުން ކަރުތެރެއިން ބޭރަށް ނުދެއެވެ. ހިތުގައި ތަތްވެފައި، އެ ހިތުގައި ވަރުގަދައަށް ތާށިވެފައި އޮންނަ ކިޔެވުން، ހަމައެކަނި ބޭނުންތެރިވާނެއެވެ. ނަމާދުގެ އެންމެ މުހިއްމު ބައިތަކަކީ ރުކޫޢުކުރުމާއި ސަޖިދަކުރުމެވެ. އަޅުގަނޑަށް ޙަޤީޤަތުގައިވެސް އެނގޭ އަން ނަޟާޢީރު - ދިގުމިނާއި މާނަ ގާތްގަނޑަކަށް އެއް އަކުރުތަކެއް -، ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ކޮންމެ ރަކުޢަތެއްގައި ކިޔަވާ އަކުރުތަކެވެ. ދެން އަބްދުالله ތެދުވެވަޑައިގަތީ، ދެން އަލްޤާމާ ފަހަތަށް ވަދެވަޑައިގަތުމުން ދެން ނުކުމެވަޑައިގެން ވިދާޅުވީ، 'އޭނާ އަޅުގަނޑަށް މިކަން ކިޔައިދީފި' ކަމަށެވެ. އިބްނު ނޫމައިރުގެ ތާރީޚުގައި ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ؛ ބަނީ ބަޖިލާގެ މީހަކު އަބްދުالله ގެ އަރިހަށް އައެވެ'. އޭނާ ނާހިކް ބިން ސިނާންގެ ވާހަކައެއް ނުދައްކަވައެވެ. އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައިވަނީ [އަބޫ ކުރުއިބް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ މުޢާވިޔަތު] [އަލްއަޢުމާސީ] އިން [އަބޫ ވަޢީލް] ގެ ކިބައިން ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. 'ނާހިކް ބިން ސިނާން ކިޔާ މީހަކު [ޢަބްދުالله] ގެ އަރިހަށް އައެވެ'. އެއީ ވަކީޢު ޙަދީޘާ އެއްގޮތް އެއްޗެއް ކަމުގައި ހަމައެކަނި އޭނާ ފާހަގަކުރައްވައެވެ؛ ދެން އަލްޤާމާ ޢަބްދުاللهއާ ބައްދަލުކުރައްވަން އައީ، އެހެންކަމުން އަޅުގަނޑުމެން އޭނާއަށް ބުނީމެވެ، 'އަން ނަޒްހަޢީރުގެ - ދިގުމިނާއި މާނަ ގާތްގަނޑަކަށް އެއްގޮތް އަކުރުތަކެއް - ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެއް ރަކުޢަތެއްގައި ކިޔުއްވާފައިވާ އަކުރުތަކާ ބެހޭގޮތުން ސުވާލުކުރައްވާށެވެ. އެއަށްފަހު އޭނާ ބައްލަވަން ވަދެގެން އަހާލިއެވެ. އެއަށްފަހު ނުކުމެވަޑައިގެން ވިދާޅުވީ، އެއީ ޢަބްދުﷲގެ ޠާޢީދުގައިވާ އަލް މުފާޝްޝާލްގެ ވިހި ސިޓީއެވެ. އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި [އިޝާޤު ބިން އިބްރާހީމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި [އީސާ ބިން ޔޫނުސް] ދެވަނަ ޙަދީޘްގައިވާ ފަދައިން މި އިސްނަދުގައިވެސް އަޅުގަނޑުމެން [އަލްއަޢުމާސީ] އަންގަވާފައިވެއެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނު ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ؛ ހަމަކަށަވަރުން، އަޅުގަނޑަށް ޙަޤީޤަތުގައިވެސް އެނގޭ، ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެއް ރަކުޢަތުން ދެ ސޫރަތް، އެއީ ދިހަ ރަކުޢަތުގައި ވިހި ސޫރަތް ކިޔަވާފައިވާ އަން ނަޒްހަޢިރު - ދިގުމިނާއި މާނަ ގާތްގަނޑަކަށް އެއްގޮތް ސޫރަތެކެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1359
حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ حَدَّثَنَا مَهْدِيُّ بْنُ مَيْمُونٍ حَدَّثَنَا وَاصِلٌ الْأَحْدَبُ عَنْ أَبِي وَائِلٍ قَالَ غَدَوْنَا عَلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ يَوْمًا بَعْدَ مَا صَلَّيْنَا الْغَدَاةَ فَسَلَّمْنَا بِالْبَابِ فَأَذِنَ لَنَا قَالَ فَمَكَثْنَا بِالْبَابِ هُنَيَّةً قَالَ فَخَرَجَتْ الْجَارِيَةُ فَقَالَتْ أَلَا تَدْخُلُونَ فَدَخَلْنَا فَإِذَا هُوَ جَالِسٌ يُسَبِّحُ فَقَالَ مَا مَنَعَكُمْ أَنْ تَدْخُلُوا وَقَدْ أُذِنَ لَكُمْ فَقُلْنَا لَا إِلَّا أَنَّا ظَنَنَّا أَنَّ بَعْضَ أَهْلِ الْبَيْتِ نَائِمٌ قَالَ ظَنَنْتُمْ بِآلِ ابْنِ أُمِّ عَبْدٍ غَفْلَةً قَالَ ثُمَّ أَقْبَلَ يُسَبِّحُ حَتَّى ظَنَّ أَنَّ الشَّمْسَ قَدْ طَلَعَتْ فَقَالَ يَا جَارِيَةُ انْظُرِي هَلْ طَلَعَتْ قَالَ فَنَظَرَتْ فَإِذَا هِيَ لَمْ تَطْلُعْ فَأَقْبَلَ يُسَبِّحُ حَتَّى إِذَا ظَنَّ أَنَّ الشَّمْسَ قَدْ طَلَعَتْ قَالَ يَا جَارِيَةُ انْظُرِي هَلْ طَلَعَتْ فَنَظَرَتْ فَإِذَا هِيَ قَدْ طَلَعَتْ فَقَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَقَالَنَا يَوْمَنَا هَذَا فَقَالَ مَهْدِيٌّ وَأَحْسِبُهُ قَالَ وَلَمْ يُهْلِكْنَا بِذُنُوبِنَا قَالَ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ قَرَأْتُ الْمُفَصَّلَ الْبَارِحَةَ كُلَّهُ قَالَ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ هَذًّا كَهَذِّ الشِّعْرِ إِنَّا لَقَدْ سَمِعْنَا الْقَرَائِنَ وَإِنِّي لَأَحْفَظُ الْقَرَائِنَ الَّتِي كَانَ يَقْرَؤُهُنَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَمَانِيَةَ عَشَرَ مِنْ الْمُفَصَّلِ وَسُورَتَيْنِ مِنْ آلِ حم
[ޝައިބާން ބިން ފަރުޚް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [މަޙްދީ ބިން މައިމޫން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ވާޝިލް އަލް އަޙްދާބު] ކިޔައިދެއްވީ [އަބޫ ވަޢީލް] ގެ އަރިހުން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ ފަޖުރު ނަމާދު ކުރުމަށްފަހު އެއްދުވަހު އަހަރެމެން ދިޔައީ [ޢަބްދުالله ބިން މަސްޢޫދު] އަށެވެ. އަހަރެމެން ދޮރުމަތީގައި ސަލާމް ކުރިއިރު، އޭނާ އަހަރެމެންނަށް ހުއްދަ ދިން ނަމަވެސް އަހަރެމެން ދޮރުކައިރީގައި އިރުކޮޅަކު ތިބިއިރު، ދެން އަޅެއް ނުކުމެ ބުނީ ވަންނަނީ ނޫންތަ؟ އެހެންކަމުން އަޅުގަނޑުމެން އެތެރެއަށް ވަދެ، އިބްނު މަސްޢޫދު އިށީނދެގެން އިންނަވައި، الله ތަޢާލާއަށް މަތިވެރިކުރައްވަމުން ގެންދެވިތަން ފެނުނެވެ. އިބްނު މަސްޢޫދު ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. އަހަރެމެން ޖަވާބު ދިނީ 'އެއްވެސް ކަމެއް ނޫން، އެކަމަކު އަހަރެމެން ހަމައެކަނި ހީކުރީ ގޭގައި ތިބި ބައެއް މީހުން އަދިވެސް ނިދާފައި ތިބި ކަމަށް.' އިބްނު މަސްޢޫދު ވިދާޅުވިއެވެ. އެއަށްފަހު އެކަލޭގެފާނުގެ މަތިވެރިކަން ކިޔަވަމުން ގެންދެވީ އަހަރެމެންނަށް އިރު އަރާފައިވާ ކަމަށް ހީވާންދެންނެވެ. ދެން އޭނާ ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. އަޅާ އަންހެން ކުއްޖާ ބަލާލިއިރު އިރު އަރާފައި ނުވާކަން އެނގުނެވެ. އެހެންކަމުން އިބްނު މަސްޢޫދު އިރު އަރާފައިވާކަން އިޙްސާސް ކުރެވެންދެން ތަސްބީޙް ތަކުރާރު ކުރެއްވުމުން، ދެން އަނެއްކާވެސް ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ ދިގުމިން ނުވަތަ މާނަ - އެއީ الله ގެ ރަސޫލާ އެކަލޭގެފާނަށް ބަރަކާތް ލައްވައި ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ކިޔެވި، އެއީ އަލް މުފަޝްޝަލްގެ އަށާރަ ސިޓީއާއި އަލިފް ލަމްމް ހަމީމްގެ ދެ ސިޓީއެވެ'.
Hadith
Imam Muslim : 1360
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ الْجُعْفِيُّ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ شَقِيقٍ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي بَجِيلَةَ يُقَالُ لَهُ نَهِيكُ بْنُ سِنَانٍ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ فَقَالَ إِنِّي أَقْرَأُ الْمُفَصَّلَ فِي رَكْعَةٍ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ هَذًّا كَهَذِّ الشِّعْرِ لَقَدْ عَلِمْتُ النَّظَائِرَ الَّتِي كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَأُ بِهِنَّ سُورَتَيْنِ فِي رَكْعَةٍ
[ޢަބްދު ބިން ޙުމައިދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙުސައިން ބިން ޢަލީ އަލް ޖުޢުފީ] [ޒަޢީދާ] އިން [މަންޝޫރު] އިން [ޝަޤީޤު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވިއެވެ. ބަނީ ބަޖިލާގެ މީހަކު ނާހިކް ބިން ސިނާން ކިޔާ މީހަކު [ޢަބްދުالله] ގެ އަރިހަށް އައިސް ބުނީ، 'އަހަރެން އަލް މުފަޝްޝަލް - ސޫރަތު ޤާފް - ނުވަތަ ޙުޖުރާތުގެ ދެމެދުގައި ހުންނަ އަކުރުތައް - މުޝަފްގެ ނިމުމާއި ހަމައަށް - އެއް ރަކުޢަތުގައި ކިޔަމެވެ. އެހެންކަމުން ޢަބްދުﷲ ވިދާޅުވީ، ‘ތިޔަބައިމީހުން ކިޔަވަނީ ހަލުވިކަމާއެކު ޞަޢިޢީރު ކިޔެވުން ފަދައިންނެވެ. އަޅުގަނޑަށް އެނގިފައިވާ ގޮތުގައި އަން ނަޒްހަޢީރު - ދިގުމިނުގައި ނުވަތަ މާނައެއްގައި ގާތްގަނޑަކަށް އެއް އަކުރުތަކެއް -، އެއީ الله ގެ ރަސޫލާ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ކޮންމެ ރަކުޢަތެއްގައި ދެ އަކުރު ކިޔަވާފައިވާ އަކުރުތަކެކެވެ.
