Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith
Hadith
Imam Muslim : 1261
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْأَغَرِّ وَعَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَنْزِلُ رَبُّنَا تَبَارَكَ وَتَعَالَى كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْيَا حِينَ يَبْقَى ثُلُثُ اللَّيْلِ الْآخِرُ فَيَقُولُ مَنْ يَدْعُونِي فَأَسْتَجِيبَ لَهُ وَمَنْ يَسْأَلُنِي فَأُعْطِيَهُ وَمَنْ يَسْتَغْفِرُنِي فَأَغْفِرَ لَهُ
ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައި ވަނީ، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ، އަޅުގަނޑު މާލިކަށް އިބްނު ޝިހާބުގެ އަރިހުން އަބޫ ޢަބްދުالله އަލްޣަރުރުގެ އަރިހުން އަދި އަބޫ ޞަލާމާ ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާންގެ އަރިހުން އަބޫ ޙުރައިރާގެ ކިބައިން ކިޔެވީ، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ ބުނަނީ، 'އަހަރެންގެ ކިބައިން ދުޢާކުރާ މީހާއަށް އަހަރެން ޖަވާބުދާރީވާނަމެވެ، އަދި އަހަރެންގެ ކިބައިން އެދޭ މީހަކަށް އަހަރެން ދޭނަމެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1262
و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْقَارِيُّ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَنْزِلُ اللَّهُ إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْيَا كُلَّ لَيْلَةٍ حِينَ يَمْضِي ثُلُثُ اللَّيْلِ الْأَوَّلُ فَيَقُولُ أَنَا الْمَلِكُ أَنَا الْمَلِكُ مَنْ ذَا الَّذِي يَدْعُونِي فَأَسْتَجِيبَ لَهُ مَنْ ذَا الَّذِي يَسْأَلُنِي فَأُعْطِيَهُ مَنْ ذَا الَّذِي يَسْتَغْفِرُنِي فَأَغْفِرَ لَهُ فَلَا يَزَالُ كَذَلِكَ حَتَّى يُضِيءَ الْفَجْرُ
[ޤުޠައިބާ ބިން ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޔަޢުޤޫބު] ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި އޭނާއަކީ އިބްނު ޢަބްދުއްރަޙްމާން އަލް ޤާރިއްޔާ، [ސުހައިލް ބިން އަބޫ ޞާލިޙް] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމައިން ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ ރަސްގެފާނު އަހަންނަކީ ރަސްގެފާނެވެ. އަހަރެންނަށް ގޮވާލާ މީހަކަށް އަހަރެން ޖަވާބުދާރީވާނަމެވެ، އަދި އަހަރެންގެ ކިބައިން އެދޭ މީހަކަށް އަހަރެން ދޭނަމެވެ. ވަގުތު ޖެހެންދެން މިހާލަތު ދެމިއޮތެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1263
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ أَخْبَرَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا مَضَى شَطْرُ اللَّيْلِ أَوْ ثُلُثَاهُ يَنْزِلُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْيَا فَيَقُولُ هَلْ مِنْ سَائِلٍ يُعْطَى هَلْ مِنْ دَاعٍ يُسْتَجَابُ لَهُ هَلْ مِنْ مُسْتَغْفِرٍ يُغْفَرُ لَهُ حَتَّى يَنْفَجِرَ الصُّبْحُ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިޝާޤް ބިން މަންސޫރު] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [އަބުލް މުޣީރާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައިވާ [އަލް އައުޒާޢީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޔަޙްޔާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ ސަލާމާ ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން] [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައިވާ ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އަދި ފަތިސް ވަގުތު ޖެހެންދެން ވެސް އެގޮތެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1264
حَدَّثَنِي حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ حَدَّثَنَا مُحَاضِرٌ أَبُو الْمُوَرِّعِ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ سَعِيدٍ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ مَرْجَانَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَنْزِلُ اللَّهُ فِي السَّمَاءِ الدُّنْيَا لِشَطْرِ اللَّيْلِ أَوْ لِثُلُثِ اللَّيْلِ الْآخِرِ فَيَقُولُ مَنْ يَدْعُونِي فَأَسْتَجِيبَ لَهُ أَوْ يَسْأَلُنِي فَأُعْطِيَهُ ثُمَّ يَقُولُ مَنْ يُقْرِضُ غَيْرَ عَدِيمٍ وَلَا ظَلُومٍ قَالَ مُسْلِم ابْنُ مَرْجَانَةَ هُوَ سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَمَرْجَانَةُ أُمُّهُ حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الْأَيْلِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ سَعِيدٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَزَادَ ثُمَّ يَبْسُطُ يَدَيْهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى يَقُولُ مَنْ يُقْرِضُ غَيْرَ عَدُومٍ وَلَا ظَلُومٍ
[ޙައްޖާޖު ބިން ސިޔާޢިރު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި [މުޙައްދީރު އަބުލް މުވާރީޢު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [ސަޢުދު ބިން ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [އިބްނު މަރްޖާނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވިއްޖެ [އަބޫ ޙުރައިރާ] ވިދާޅުވި؛ الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'ނިކަމެތި ނުވަތަ އަނިޔާވެރި ނުވެ ކިޔަމަންތެރިކަން ކުރެވޭނީ ކާކަށް ހެއްޔެވެ؟'' މުސްލިމް ވިދާޅުވިއެވެ؛ އިބްނު މަރްޖާނަތަކީ ސަޢީދު ބިން ޢަބްދުﷲ، އަދި މަރްޖާނަތަކީ އޭނާގެ މަންމައެވެ. [ހާރޫން ބިން ސަޢީދު އަލް އައިލީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން [އިބްނު ވަޙްބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން، [ސުލައިމާން ބިން ބިލާލް] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނީ [ސަޢުދު ބިން ސަޢީދު] ގެ ފަރާތުން މި ޓްރާންސްމިޝަން ޗޭނުތަކާއެކު. އަދި އެކަލޭގެފާނު އިތުރަށް ވިދާޅުވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1265
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ وَأَبُو بَكْرِ ابْنَا أَبِي شَيْبَةَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ وَاللَّفْظُ لِابْنَيْ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْأَغَرِّ أَبِي مُسْلِمٍ يَرْوِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ يُمْهِلُ حَتَّى إِذَا ذَهَبَ ثُلُثُ اللَّيْلِ الْأَوَّلُ نَزَلَ إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْيَا فَيَقُولُ هَلْ مِنْ مُسْتَغْفِرٍ هَلْ مِنْ تَائِبٍ هَلْ مِنْ سَائِلٍ هَلْ مِنْ دَاعٍ حَتَّى يَنْفَجِرَ الْفَجْرُ و حَدَّثَنَاه مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ غَيْرَ أَنَّ حَدِيثَ مَنْصُورٍ أَتَمُّ وَأَكْثَرُ
އެއީ [ޢުޘްމާން] އާއި [އަބޫބަކުރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައި ވާއިރު، އެދެބޭފުޅުންނަކީވެސް އަބޫ ޝައިބާއާއި [އިޝާޤް ބިން އިބްރާހީމް އަލް ޙަންޒާލީ] ގެ ދަރިން ކަމުގައި ވާއިރު، އެ ބަސްފުޅު އިބްނު އަބޫ ޝައިބާގެ ކިބައިން ވާއިރު، [އިޝާޤް] ވިދާޅުވެފައިވަނީ، އެއީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާވެގެންވާ އެއްޗެއް - އެހެން ދެމީހަކު ވިދާޅުވެފައިވަނީ، އެއީ [ޖަރީރު] [މަންޝޫރު] ގެ ފަރާތުން [އަބޫ އިޝާޤް] އިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި އެއްޗެކެވެ [އަލްއަޣަރު އަބޫ މުސްލިމް] އެކަލޭގެފާނު ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [އަބޫ ސަޢީދު] އާއި [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން އެދެބޭފުޅުންވެސް ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ؛ الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ތައުބާވާ މީހަކު އެބަހުރި ހެއްޔެވެ؟ އަހާ މީހަކު އެބަހުރިތަ؟ ދުޢާކުރާ މީހަކު އެބަހުރި ހެއްޔެވެ؟ ' ފަތިސް ޖެހެންދެން'. އަދި [މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުޘައްނާ] އާއި [އިބްނު ބަޝްޔާރު] ދެމީހުންވެސް ވިދާޅުވިއެވެ، [މުޙައްމަދު ބިން ޖަޢުފަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [ޝުޢުބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ އިސްޙާޤު] ގެ އަރިހުން މި ޙަދީޘްފުޅު ކިޔައިދެއްވީ، މި ޙަދީޘްފުޅު މާ ފުރިހަމަ އަދި ގިނަކަން ފިޔަވައި.
Hadith
Imam Muslim : 1266
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ قَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ
ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި ގޮތުގައި، އަޅުގަނޑު މާލިކަށް ރިވާކުރެއްވީ އަބޫ ހުރައިރާގެ އަރިހުން އިބްނު ޝިހާބުގެ އަރިހުން ހުމައިދު ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާންގެ އަރިހުން، الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1267
و حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُرَغِّبُ فِي قِيَامِ رَمَضَانَ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَأْمُرَهُمْ فِيهِ بِعَزِيمَةٍ فَيَقُولُ مَنْ قَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ فَتُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْأَمْرُ عَلَى ذَلِكَ ثُمَّ كَانَ الْأَمْرُ عَلَى ذَلِكَ فِي خِلَافَةِ أَبِي بَكْرٍ وَصَدْرًا مِنْ خِلَافَةِ عُمَرَ عَلَى ذَلِكَ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަބްދުއްބުން ޙުމައިދު] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، [ޢަބްދުއްރަޒާޤު] އެ [މަޢުމަރު] [އަޒު ޒުހުރީ] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ސަލާމާ] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ވާހަކައެވެ؛ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ރަމަޟާންމަހުގެ ރޭ ނަމާދު ފަރުޟު ނުކޮށް ހިތްވަރު ދެއްވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ދެން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަވަހާރަވެ، ކަންތައް ހަމަ އެގޮތުގައި އޮތެވެ. މިއީ އަބޫބަކުރުގެ ޚިލާފަތުގެ ދުވަސްވަރު ޢުމަރުގެ ޚިލާފަތް ފެށުނީއްސުރެ ކަން އޮތް ގޮތެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1268
و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ حَدَّثَهُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ صَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَمَنْ قَامَ لَيْلَةَ الْقَدْرِ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ
އަދި [ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނީ، [މުޢާޛު ބިން ހިޝާމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ، [އަހަރެންގެ ބައްޕަ] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނީ [ޔަޙްޔާ ބިން އަބޫ ކާތިރު] ގެ އަރިހުން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ އީމާންކަމާއި الله ގެ ޙަޟްރަތުން ޘަވާބަކަށް އުއްމީދު ކުރުމުން، އޭރުން އޭނާގެ ކުރީގެ ފާފަތައް ފުއްސަވައި ދެވޭނެއެވެ. އަދި އީމާންތެރިކަމާއި الله ގެ ޙަޟްރަތުން ޘަވާބަކަށް އުއްމީދުކޮށްގެން ލައިލަތުލް ޤަދްރުގެ ރޭ ނަމާދު ޤާއިމުކޮށްފި މީހާ، އޭރުން އޭނާގެ ކުރީގެ ފާފަތައް ފުއްސަވާނެއެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 1269
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا شَبَابَةُ حَدَّثَنِي وَرْقَاءُ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ يَقُمْ لَيْلَةَ الْقَدْرِ فَيُوَافِقُهَا أُرَاهُ قَالَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ
[މުޙައްމަދު ބިން ރާފީޢު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނީ [ޝަބާބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [ވަރްޤާ`] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނީ [އަބޫ ޒިނާދު] އިން [އަލް އަޢްރާޖް] އިން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ގެ އަރިހުން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ އުންމީދު - الله ގެ ޙަޟްރަތުން ޘަވާބަކަށްޓަކައި، އޭރުން އޭނާއަށް މާފުކުރެވޭނެއެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 1270
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى فِي الْمَسْجِدِ ذَاتَ لَيْلَةٍ فَصَلَّى بِصَلَاتِهِ نَاسٌ ثُمَّ صَلَّى مِنْ الْقَابِلَةِ فَكَثُرَ النَّاسُ ثُمَّ اجْتَمَعُوا مِنْ اللَّيْلَةِ الثَّالِثَةِ أَوْ الرَّابِعَةِ فَلَمْ يَخْرُجْ إِلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَ قَدْ رَأَيْتُ الَّذِي صَنَعْتُمْ فَلَمْ يَمْنَعْنِي مِنْ الْخُرُوجِ إِلَيْكُمْ إِلَّا أَنِّي خَشِيتُ أَنْ تُفْرَضَ عَلَيْكُمْ قَالَ وَذَلِكَ فِي رَمَضَانَ
ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ، ޢާއިޝާގެ އުރުވާއިން އިބްނު ޝިހާބުގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑު މާލިކަށް ކިޔައިދީފައި ވެއެވެ. ދެން ދެވަނަ ރޭ އަނެއްކާވެސް ނަމާދު ކުރެއްވުމުން އެތައް ބަޔަކު އެކަލޭގެފާނާ ގުޅިވަޑައިގަތެވެ. ތިންވަނަ ނުވަތަ ހަތަރުވަނަ ރޭ އެމީހުން އެއްވެ އުޅުނު ނަމަވެސް ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެމީހުންނާއެކު ނަމާދު ކުރަން ނުކުމެވަޑައިނުގަންނަވައެވެ. ދެން ހެނދުނު ހެނދުނާ ބުންޏެވެ: ރޭގަ ތިޔަ ކުރި ކަންތައް އަހަންނަށް އެނގޭ. ތިޔަބައިމީހުންނާއެކު ބޭރަށް ނުކުމެ ނަމާދު ކުރުމަށް އެއްވެސް ކަމެއް ހުރަހެއް ނާޅާ، ތަރާވީހު ނަމާދު ތިޔަބައިމީހުންގެ މައްޗަށް ފަރުޟުވެދާނެތީ ބިރުގަތުން ފިޔަވައި.
Hadith
Imam Muslim : 1271
و حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ بْنُ يَزِيدَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ أَخْبَرَتْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ مِنْ جَوْفِ اللَّيْلِ فَصَلَّى فِي الْمَسْجِدِ فَصَلَّى رِجَالٌ بِصَلَاتِهِ فَأَصْبَحَ النَّاسُ يَتَحَدَّثُونَ بِذَلِكَ فَاجْتَمَعَ أَكْثَرُ مِنْهُمْ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي اللَّيْلَةِ الثَّانِيَةِ فَصَلَّوْا بِصَلَاتِهِ فَأَصْبَحَ النَّاسُ يَذْكُرُونَ ذَلِكَ فَكَثُرَ أَهْلُ الْمَسْجِدِ مِنْ اللَّيْلَةِ الثَّالِثَةِ فَخَرَجَ فَصَلَّوْا بِصَلَاتِهِ فَلَمَّا كَانَتْ اللَّيْلَةُ الرَّابِعَةُ عَجَزَ الْمَسْجِدُ عَنْ أَهْلِهِ فَلَمْ يَخْرُجْ إِلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَطَفِقَ رِجَالٌ مِنْهُمْ يَقُولُونَ الصَّلَاةَ فَلَمْ يَخْرُجْ إِلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى خَرَجَ لِصَلَاةِ الْفَجْرِ فَلَمَّا قَضَى الْفَجْرَ أَقْبَلَ عَلَى النَّاسِ ثُمَّ تَشَهَّدَ فَقَالَ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّهُ لَمْ يَخْفَ عَلَيَّ شَأْنُكُمْ اللَّيْلَةَ وَلَكِنِّي خَشِيتُ أَنْ تُفْرَضَ عَلَيْكُمْ صَلَاةُ اللَّيْلِ فَتَعْجِزُوا عَنْهَا
އަދި އަޅުގަނޑަށް [ޙަރުމަލާ ބިން ޔަޙްޔާ] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، [ޢަބްދުﷲ ބިން ވަޙްބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޔޫނުސް ބިން ޔަޒީދު] [އިބްނު ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައިވާ ވާހަކައެވެ މިސްކިތާއި ބައެއް މީހުން އޭނާގެ ފަހަތުން އައުމުން، އޭނާއާއެކު ނަމާދުކުރާ މީހުންގެ އަދަދު އިތުރުވާންދެން އެވާހަކަ އެކަކު އަނެކަކަށް ކިޔައިދިނެވެ. ދެވަނަ ރޭ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ނަމާދު ކުރަން ނުކުމެ މީސްތަކުން އެކަލޭގެފާނާއެކު ނަމާދުކޮށް، ދެން ތިންވަނަ ރޭ މިސްކިތުގައި ޖަމާޢަތް އިތުރުވެ އެކަލޭގެފާނާއެކު ނަމާދު ކުރެވެންދެން އެވާހަކަ އެކަކު އަނެކަކަށް ކިޔައިދިނެވެ. ހަތަރުވަނަ ރޭ މިސްކިތް ފުރި، ޖަމާޢަތަށް ޖާގަ ނުލިބުނު ނަމަވެސް، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ފަޖުރު ނަމާދު ނުކުމެވަޑައިނުގަންނަވައެވެ. ފަޖުރު ނަމާދު ކުރުމަށްފަހު ޖަމާޢަތާ ކުރިމަތިލާފައި ޝަހާދަތު ކިޔުމަށްފަހު ދެން ވިދާޅުވީ: 'އައްމާ ބަޢުދު، އަޅުގަނޑު ރޭގެ ޙާލަތާމެދު ޙަޤީޤަތުގައި ކަންބޮޑު ނުވޭ، އެކަމަކު ހަމައެކަނި ކަންބޮޑުވަނީ ރޭގަނޑު ނަމާދު ތިބާގެ މައްޗަށް ފަރުޟުވާނެތީއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1272
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مِهْرَانَ الرَّازِيُّ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ حَدَّثَنِي عَبْدَةُ عَنْ زِرٍّ قَالَ سَمِعْتُ أُبَيَّ بْنَ كَعْبٍ يَقُولُا وَقِيلَ لَهُ إِنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ يَقُولُا مَنْ قَامَ السَّنَةَ أَصَابَ لَيْلَةَ الْقَدْرِ فَقَالَ أُبَيٌّ وَاللَّهِ الَّذِي لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ إِنَّهَا لَفِي رَمَضَانَ يَحْلِفُ مَا يَسْتَثْنِي وَ وَاللَّهِ إِنِّي لَأَعْلَمُ أَيُّ لَيْلَةٍ هِيَ هِيَ اللَّيْلَةُ الَّتِي أَمَرَنَا بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِقِيَامِهَا هِيَ لَيْلَةُ صَبِيحَةِ سَبْعٍ وَعِشْرِينَ وَأَمَارَتُهَا أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ فِي صَبِيحَةِ يَوْمِهَا بَيْضَاءَ لَا شُعَاعَ لَهَا
[މުޙައްމަދު ބިން މިޙްރާން ޢަރު ރާޒީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން [އަލް ވަލީދު ބިން މުސްލިމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [އަލް އައުޒާޢީ] އަޅުގަނޑަށް [އަބްދާޙް] [ޒިރުރު] އިން ބުނީ އޭނާ ވިދާޅުވީ، އަޅުގަނޑަށް [އުބައި ބިން ކަޢުބު] ބުނި އަޑު އިވިފައިވާ ކަމަށާއި، އޭނާއަށް ބުނި ގޮތުގައި ޢަބްދުالله ބިން މަސްޢޫދު ވިދާޅުވީ، މުޅި އަހަރު ދުވަހު ރޭގަނޑު ނަމާދު ކުރާ މީހަކަށް ލައިލަތުލް ޤަދްރުގެ ރޭ ހަމަ ޔަޤީނުންވެސް ފެންނާނެ ކަމަށެވެ. އުބައި ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން އެއީ ކޮން ރެއެއްކަން އަހަންނަށް އެނގެއެވެ. ލައިލަތުލް ޤަދްރަކީ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ނަމާދު ކުރުމަށް އަމުރުކުރެއްވި ރޭ، އެއީ އުޖާލާ ރެއެއް، ހަތްދިހަ ހަތްވަނަ ރޭ - ރަމަޟާން މަހުގެ - އެވެ. އަދި އޭގެ ނިޝާންތަކަކީ ހެނދުނު އެއްވެސް ވިދާ އަލިކަމެއް ނެތި އިރު ހުދުކޮށް އަރާކަމެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 1273
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَةَ بْنَ أَبِي لُبَابَةَ يُحَدِّثُ عَنْ زِرِّ بْنِ حُبَيْشٍ عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ قَالَ قَالَ أُبَيٌّ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ وَاللَّهِ إِنِّي لَأَعْلَمُهَا وَأَكْثَرُ عِلْمِي هِيَ اللَّيْلَةُ الَّتِي أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِقِيَامِهَا هِيَ لَيْلَةُ سَبْعٍ وَعِشْرِينَ وَإِنَّمَا شَكَّ شُعْبَةُ فِي هَذَا الْحَرْفِ هِيَ اللَّيْلَةُ الَّتِي أَمَرَنَا بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَحَدَّثَنِي بِهَا صَاحِبٌ لِي عَنْهُ و حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا شُعْبَةُ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ إِنَّمَا شَكَّ شُعْبَةُ وَمَا بَعْدَهُ
[މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުޘައްނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން [މުޙައްމަދު ބިން ޖަޢުފަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [ޝުޢުބާ] އޭނާ ވިދާޅުވީ، އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވިފައި އޮތީ [ޢަބްދާ ބިން އަބޫ ލުބާބާޙް] [ޒިރުރު ބިން ޙުބައިޝް] ގެ އަރިހުން [އުބައި ބިން ކަޢުބު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދިން ވާހަކައެވެ. އުބައި ލައިލަތުލް ޤަދްރާއި ބެހޭގޮތުން ވިދާޅުވެފައިވަނީ، اللهގެ ޙަޟްރަތުގައި އަޅުގަނޑަށް އެކަން އެނގޭ ކަމަށެވެ. އަޅުގަނޑަށް އެނގިފައިވާ ގޮތުގައި ލައިލަތުލް ޤަދްރަކީ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަޅުގަނޑުމެންނަށް -އޭގައި ނަމާދު- ޤާއިމުކުރުމަށް އަމުރުކުރެއްވި ރޭ، ހަމަ ހަތްދިހަ ހަތްވަނަ ރޭ'. މި ޖުމްލައާ މެދު ޝުޢޫބާ ހަމައެކަނި ޝައްކުކުރެއްވީ، 'އެއީ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަމުރުކުރެއްވި ރެއަކީ -އޭގައި ނަމާދު- ޤާއިމުކުރުމަށް އަމުރުކުރެއްވި ރެއެވެ. މި ޖުމްލައާ މެދު ޝުޢޫބާ ހަމައެކަނި ޝައްކު ކުރެއްވީ، 'އެއީ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަމުރުކުރެއްވި ރޭ' އެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވެ، އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް ރިވާކުރެއްވިއެވެ. އަދި [އުބައިދުالله ބިން މުޢާޘް] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި [ބައްޕަ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޝުޢޫބާ] ކިޔައިދިނީ މި ޗޭން އޮފް ޓްރާންސްމިޝަން އާއި އެކު، އެފަދަ ޙަދީޘަކުންނެވެ. އެކަމަކު އެކަލޭގެފާނު ފާހަގައެއް ނުކުރައްވައެވެ؛ 'ޝުޢޫބާ ހަމައެކަނި ޝައްކުކުރީ ގުޅޭގޮތުން'. އަދި މިހެންނެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1274
حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ هَاشِمِ بْنِ حَيَّانَ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ يَعْنِي ابْنَ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ عَنْ كُرَيْبٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ بِتُّ لَيْلَةً عِنْدَ خَالَتِي مَيْمُونَةَ فَقَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ اللَّيْلِ فَأَتَى حَاجَتَهُ ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ وَيَدَيْهِ ثُمَّ نَامَ ثُمَّ قَامَ فَأَتَى الْقِرْبَةَ فَأَطْلَقَ شِنَاقَهَا ثُمَّ تَوَضَّأَ وُضُوءًا بَيْنَ الْوُضُوءَيْنِ وَلَمْ يُكْثِرْ وَقَدْ أَبْلَغَ ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى فَقُمْتُ فَتَمَطَّيْتُ كَرَاهِيَةَ أَنْ يَرَى أَنِّي كُنْتُ أَنْتَبِهُ لَهُ فَتَوَضَّأْتُ فَقَامَ فَصَلَّى فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ فَأَخَذَ بِيَدِي فَأَدَارَنِي عَنْ يَمِينِهِ فَتَتَامَّتْ صَلَاةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ اللَّيْلِ ثَلَاثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً ثُمَّ اضْطَجَعَ فَنَامَ حَتَّى نَفَخَ وَكَانَ إِذَا نَامَ نَفَخَ فَأَتَاهُ بِلَالٌ فَآذَنَهُ بِالصَّلَاةِ فَقَامَ فَصَلَّى وَلَمْ يَتَوَضَّأْ وَكَانَ فِي دُعَائِهِ اللَّهُمَّ اجْعَلْ فِي قَلْبِي نُورًا وَفِي بَصَرِي نُورًا وَفِي سَمْعِي نُورًا وَعَنْ يَمِينِي نُورًا وَعَنْ يَسَارِي نُورًا وَفَوْقِي نُورًا وَتَحْتِي نُورًا وَأَمَامِي نُورًا وَخَلْفِي نُورًا وَعَظِّمْ لِي نُورًا قَالَ كُرَيْبٌ وَسَبْعًا فِي التَّابُوتِ فَلَقِيتُ بَعْضَ وَلَدِ الْعَبَّاسِ فَحَدَّثَنِي بِهِنَّ فَذَكَرَ عَصَبِي وَلَحْمِي وَدَمِي وَشَعْرِي وَبَشَرِي وَذَكَرَ خَصْلَتَيْنِ
[ޢަބްދުالله ބިން ހާޝިމް ބިން ޙަޔާން އަލްޢަބްދީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި [ޢަބްދުއްރަޙްމާން]، އެއީ އިބްނު މަހުދީ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުފްޔާން] [ޞަލާމާ ބިން ކުހައިލް] އިން [ކުރައިބު] އިން [އިބްނު ޢައްބާސް] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. ދެން ނަބިއްޔާ صلى الله عليه وسلم ރޭގަނޑު ތެދުވެ ލުޔެއް ލިބުނެވެ. އެއަށްފަހު މޫނާއި އަތް ދޮވެލުމަށްފަހު އަނެއްކާވެސް ނިދާލިއެވެ. ދެން އަނެއްކާވެސް ތެދުވެވަޑައިގެން ސީދާ ޤުރުބާހަށް - ފެން ހުންނަ ތަނަށް - ގޮސް އޭގެ ފުށްގަނޑު ހުޅުވާލިއެވެ. މާގިނައިން ފެން ބޭނުން ނުކޮށް އެކަމަކު އެކަށީގެންވާ ވަރަށް ފެން ބޭނުން ނުކޮށް ފުރިހަމައަށް ވުޟޫ ކުރެއްވިއެވެ. އެއަށްފަހު އޭނާ ދުޢާކުރިއެވެ. ދެން އަހަރެން ތެދުވެ ހަށިގަނޑު ދިއްކޮށްލީ، އަހަރެން އޭނާއަށް ބަލަހައްޓައިގެން ހުރިކަން އޭނާއަށް އެނގޭކަށް އަހަރެން ބޭނުން ނުވާތީއެވެ. ދެން އަހަރެން ވުޟޫ ފެން ހިފައިގެން އޭނާގެ ކަނާތްފަރާތުގައި ހުއްޓިލީ ނަމާދުގައި އޭނާގެ ފަހަތުންނެވެ. ނަމަވެސް އަހަރެންގެ އަތުގައި ހިފައިގެން އަހަރެން އޭނާގެ ކަނާތްފަރާތަށް ބަދަލުކޮށްލިއެވެ. އެރޭ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ތިރީސް ރަކުޢަތް ނަމާދު ކުރެއްވިއެވެ. ދެން އޮށޯވެލީ، ދެން ނިދާފައި އޮތީ ނޭވާ ހާސްވާންދެންނެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން ނިދާފައި އޮއްވާ ހޮޑުލެވުނެވެ. ކެމޫދީނާ ބިލާލް އައިސް ނަމާދަށް ގޮވާލިއެވެ. އެހެންކަމުން ތެދުވެ އަނެއްކާވެސް ވުޟޫ ނުކޮށް ވަގުތުން ނަމާދު ކުރިއެވެ. And in the recitation of his prayer he recited: 'ALLAHUMMAJ 'AL FII QALBII NUURAN WA FII BASHARII NUURAN WA FII SAM'I NUURAN WA 'AN YAMIINII NUURAN WA 'AN YASAARII NUURAN WA FAUQII NUURAN WA TAHTII NUURAN WA AMAAMII NUURAN WA KHALFII NUURAN, WA 'AZHZHIM LII ނޫރާން - އޭ ކަލާނގެ، އަހަރެންގެ ހިތުގައި، އަހަރެންގެ ލޮލުގައި، އަހަރެންގެ އަޑުއެހުމުގައި، ކަނާތްފަރާތާއި ވާތްފަރާތުން، އަހަރެންގެ މަތީގައި އަދި ތިރީގައި، އަހަރެންގެ ކުރިމަތީގައި އަދި ފަހަތުގައި އަލިކޮށްދީ، އަހަންނަށްޓަކައި އަލިކަން ވިދާލައްވާށެވެ-'. ކުރައިބު ވިދާޅުވި އެވެ؛ އެކަލޭގެފާނުގެ ނަމާދުގައި ހަތް ޖުމުލަ ފާހަގަކުރެއްވި -އެކަމަކު ހަނދާން ނެތުނީ-، ދެން އަޅުގަނޑަށް އަލްއައްބާސްގެ ދަރިކަލުންގެ އަތުން ބައެއް ހޯދި، ދެން އޭނާ އަޅުގަނޑަށް ޙަދީޘް ކިޔައިދިނެވެ. އަދި އަހަރެންގެ ކަށިތަކާއި، މަހާއި، ލޭއާއި، އިސްތަށިގަނޑާއި، ހަންގަނޑާއި، ތަޢުރީފު ކުރަންޖެހޭ ދެ އާދައެއްވެސް ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1275
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ مَخْرَمَةَ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ كُرَيْبٍ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ بَاتَ لَيْلَةً عِنْدَ مَيْمُونَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ وَهِيَ خَالَتُهُ قَالَ فَاضْطَجَعْتُ فِي عَرْضِ الْوِسَادَةِ وَاضْطَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَهْلُهُ فِي طُولِهَا فَنَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى انْتَصَفَ اللَّيْلُ أَوْ قَبْلَهُ بِقَلِيلٍ أَوْ بَعْدَهُ بِقَلِيلٍ اسْتَيْقَظَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَعَلَ يَمْسَحُ النَّوْمَ عَنْ وَجْهِهِ بِيَدِهِ ثُمَّ قَرَأَ الْعَشْرَ الْآيَاتِ الْخَوَاتِمَ مِنْ سُورَةِ آلِ عِمْرَانَ ثُمَّ قَامَ إِلَى شَنٍّ مُعَلَّقَةٍ فَتَوَضَّأَ مِنْهَا فَأَحْسَنَ وُضُوءَهُ ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَقُمْتُ فَصَنَعْتُ مِثْلَ مَا صَنَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ ذَهَبْتُ فَقُمْتُ إِلَى جَنْبِهِ فَوَضَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدَهُ الْيُمْنَى عَلَى رَأْسِي وَأَخَذَ بِأُذُنِي الْيُمْنَى يَفْتِلُهَا فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ أَوْتَرَ ثُمَّ اضْطَجَعَ حَتَّى جَاءَ الْمُؤَذِّنُ فَقَامَ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ خَفِيفَتَيْنِ ثُمَّ خَرَجَ فَصَلَّى الصُّبْحَ و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ الْمُرَادِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ عَنْ عِيَاضِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْفِهْرِيِّ عَنْ مَخْرَمَةَ بْنِ سُلَيْمَانَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَزَادَ ثُمَّ عَمَدَ إِلَى شَجْبٍ مِنْ مَاءٍ فَتَسَوَّكَ وَتَوَضَّأَ وَأَسْبَغَ الْوُضُوءَ وَلَمْ يُهْرِقْ مِنْ الْمَاءِ إِلَّا قَلِيلًا ثُمَّ حَرَّكَنِي فَقُمْتُ وَسَائِرُ الْحَدِيثِ نَحْوُ حَدِيثِ مَالِكٍ
ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު އެއްފަރާތުގައި ނިދާފައި ވަނިކޮށް الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމައާއި އޭނާގެ އަނބިކަނބަލުން ދެފަރާތުގައި އޮށޯތެވެ. ގާތްގަނޑަކަށް ރޭގަނޑު ދަންވަރު ވަންދެން އޭނާ ނިދާފައި އޮތެވެ. ދެން ތެދުވެ މޫނުމަތިން ނިދި ފޮހެލިއެވެ. އެއަށްފަހު ޢަލީ ޢިމްރާން ސޫރަތުގެ އެންމެ ފަހު ދިހަ އާޔަތް ކިޔެވިއެވެ. ދެން ފެނަށް ގޮސް ވުޟޫކޮށް ފުރިހަމައަށް ވުޟޫކޮށް، ދެން ނަމާދު ކުރެއްވިއެވެ. އިބްނު ޢައްބާސް ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ދެން އަހަރެން ހުއްޓިލީ އޭނާގެ ކަނާތްފަރާތުގައެވެ. އެކަމަކު އަހަރެންގެ ބޮލުގައި އަތުން ހިފަހައްޓައިގެން އަހަރެން އޭނާގެ ކަނާތްފަރާތަށް ގެންދިޔައެވެ. ފުރަތަމަ ނަމާދުކުރީ ދެރަކުޢަތް، ދެން ދެރަކުޢަތް، ދެން ދެރަކުޢަތް، ދެން ދެރަކުޢަތް، ދެން ދެރަކުޢަތް، ދެން ދެރަކުޢަތް އަދި ދެން އެއްރަކުޢަތް ވިތުރެވެ. އެއަށްފަހު މުއައްޒިން ފަތިސްނަމާދަށް ގޮވާ އަޑު އިވޭހާ ހިނދަކު އޭނާ އޮށޯތެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ތެދުވެވަޑައިގެން، ދެން ކުރު ދެ ރަކުޢަތް ނަމާދު ކުރެއްވުމަށްފަހު، ފަތިސް ނަމާދު ކުރުމަށް މިސްކިތަށް ދިޔައެވެ. އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ސަލާމާ އަލް މުރާދީ] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި [ޢަބްދުالله ބިން ވަޙްބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިޔާދުލް ބިން ޢަބްދުﷲ އަލް ފިޙްރީ] [މަޚްރަމާ ބިން ސުލައިމާން] ގެ ފަރާތުން މި ޗޭން އޮފް ޓްރާންސްމިޝަން އާއި އެކު ކިޔައިދެއްވިއެވެ. އަދި އިތުރަށް ވިދާޅުވިއެވެ. 'ދެން ފެނަށް ގޮސް، ސިވާކް ބޭނުންކޮށް، ވުޟޫ ފުރިހަމަކޮށް ވުޟޫ ކުރިއެވެ. އަދި ކުޑަކުޑަ އެއްޗެއް މެނުވީ ފެން ބޭނުން ނުކުރެއެވެ. އެއަށްފަހު އަހަރެން ތެދުވާންދެން އޭނާ އަހަރެން ހަރަކާތްތެރިކުރިއެވެ.' ހުރިހާ ޙަދީޘްތަކެއް -މިކަމާ ބެހޭ ގޮތުން- މާލިކުގެ ޙަދީޘާ ވައްތަރުވެއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1276
حَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الْأَيْلِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ حَدَّثَنَا عَمْرٌو عَنْ عَبْدِ رَبِّهِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ مَخْرَمَةَ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ كُرَيْبٍ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ قَالَ نِمْتُ عِنْدَ مَيْمُونَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَهَا تِلْكَ اللَّيْلَةَ فَتَوَضَّأَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ فَأَخَذَنِي فَجَعَلَنِي عَنْ يَمِينِهِ فَصَلَّى فِي تِلْكَ اللَّيْلَةِ ثَلَاثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً ثُمَّ نَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى نَفَخَ وَكَانَ إِذَا نَامَ نَفَخَ ثُمَّ أَتَاهُ الْمُؤَذِّنُ فَخَرَجَ فَصَلَّى وَلَمْ يَتَوَضَّأْ قَالَ عَمْرٌو فَحَدَّثْتُ بِهِ بُكَيْرَ بْنَ الْأَشَجِّ فَقَالَ حَدَّثَنِي كُرَيْبٌ بِذَلِكَ
[ހާރޫން ބިން ސަޢީދު އަލް އައިލީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [އިބްނު ވަޙްބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [އަމްރޫ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބްދު ރަބީޙް ބިން ސަޢީދު] [މަޚްރަމާ ބިން ސުލައިމާން] ގެ އަރިހުން [ކުރައިބް] މައުލާ އިބްނު އައްބާސްގެ އަރިހުން، [އިބްނު ޢައްބާސް] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދިނީ އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަޅުގަނޑު އެއްފަހަރަކު ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަނބިކަނބަލުން މައިމޫނާގެ ގެކޮޅުގައި މަޑުކޮށްލިއިރު، އެރޭ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެކަލޭގެފާނުގެ ގޭގައި މަޑުކުރެއްވިއެވެ. ދެން ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ވުޟޫކޮށް ތެދުވެ ނަމާދު ކުރެއްވިއެވެ. އެހެންކަމުން އަހަރެން ތެދުވީ - ދުޢާކުރަމުން - އޭނާގެ ކަނާތްފަރާތުގައި އޭނާގެ ކައިރީގައި، ދެން އޭނާ އަހަރެން ހިފަހައްޓައިގެން ހުރެ އޭނާގެ ވާތްފަރާތުގައި ބަހައްޓާލިއެވެ. އެރޭ އޭނާ ނަމާދުކުރީ ތިރީސް ރަކުޢަތެވެ. އެއަށްފަހު الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ހޮޑުލައްވަންދެން ނިދީއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އޭނާ ނިދާފައި އޮއްވާ ހޮޑުލެވުނެވެ. ދެން މުއައްޒިންއަކު އޭނާގެ އަރިހަށް އައިސް - ނަމާދަށް ގޮވާލަން - އޭނާ ނުކުމެ އަނެއްކާވެސް ވުޟޫ ނުކޮށް ނަމާދު ކުރަންދެނެވެ.' [އަމްރޫ] ބުންޏެވެ؛ އަޅުގަނޑު [ބުކައިރު ބިން އަލް އަޝާޖް] އަށް ރިވާކޮށްލީމެވެ، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ، [ކުރައިބު] އަޅުގަނޑަށް ރިވާކުރެއްވީ އެ ޙަދީޘާއެކުގައެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1277
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ أَخْبَرَنَا الضَّحَّاكُ عَنْ مَخْرَمَةَ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ كُرَيْبٍ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ بِتُّ لَيْلَةً عِنْدَ خَالَتِي مَيْمُونَةَ بِنْتِ الْحَارِثِ فَقُلْتُ لَهَا إِذَا قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَيْقِظِينِي فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُمْتُ إِلَى جَنْبِهِ الْأَيْسَرِ فَأَخَذَ بِيَدِي فَجَعَلَنِي مِنْ شِقِّهِ الْأَيْمَنِ فَجَعَلْتُ إِذَا أَغْفَيْتُ يَأْخُذُ بِشَحْمَةِ أُذُنِي قَالَ فَصَلَّى إِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً ثُمَّ احْتَبَى حَتَّى إِنِّي لَأَسْمَعُ نَفَسَهُ رَاقِدًا فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُ الْفَجْرُ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ خَفِيفَتَيْنِ
އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ރަފީޢު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [އިބްނު އަބޫ ފުޑައިކް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަދުލް ދްލާހަކް] [މަޚްރަމާ ބިން ސުލައިމާން] ގެ އަރިހުން [ކުރައިބު] މައުލާ އިބްނު ޢައްބާސްގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި، [އިބްނު ޢައްބާސް] ގެ އަރިހުން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އެއްރެއަކު އަހަރެން މަޑުކުރީ އަހަރެންގެ ދައްތަ މައިމޫނާ ބިންތު އަލް ހާރިތު ގެ ގޭގައެވެ. އަހަރެން އެކަމަނާއަށް ބުނީމެވެ، 'الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ތެދުވެއްޖެނަމަ - ރޭގަނޑު - އަހަރެން ހޭލައްވާށެވެ'. ދެން الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ތެދުވެވަޑައިގަތީ - ރޭގަނޑު ނަމާދު ކުރުމަށް -، އަދި އަހަރެން ތެދުވެ އޭނާގެ ކަނާތްފަރާތުގައި ނަމާދުކުރީމެވެ. އެކަމަކު އަހަރެންގެ އަތުގައި ހިފަހައްޓައިގެން އަހަރެން އޭނާގެ ކަނާތްފަރާތަށް ބަދަލުކޮށްލިއެވެ. ނިދި އައުމުން އަހަންނަށް ހަމަލާދީފިނަމަ އޭނާ އަހަރެންގެ ކަންފަތުގައި ހިފަހައްޓާލިއެވެ. - އެރޭ - އެގާރަ ރަކުޢަތް ނަމާދު ކުރިއެވެ. އެއަށްފަހު ނިދާފައި އޮއްވާ އޭނާގެ ނޭވާ އަޑު އިވޭހާ ހިނދަކު އޭނާ އޮށޯތެވެ. ފަޖުރުގެ ވަގުތު ޖެހުމުން ލުއި ދެ ރަކުޢަތް ނަމާދު ކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1278
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ وَمُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ عَنْ ابْنِ عُيَيْنَةَ قَالَ ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ كُرَيْبٍ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ بَاتَ عِنْدَ خَالَتِهِ مَيْمُونَةَ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ اللَّيْلِ فَتَوَضَّأَ مِنْ شَنٍّ مُعَلَّقٍ وُضُوءًا خَفِيفًا قَالَ وَصَفَ وُضُوءَهُ وَجَعَلَ يُخَفِّفُهُ وَيُقَلِّلُهُ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَقُمْتُ فَصَنَعْتُ مِثْلَ مَا صَنَعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ جِئْتُ فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ فَأَخْلَفَنِي فَجَعَلَنِي عَنْ يَمِينِهِ فَصَلَّى ثُمَّ اضْطَجَعَ فَنَامَ حَتَّى نَفَخَ ثُمَّ أَتَاهُ بِلَالٌ فَآذَنَهُ بِالصَّلَاةِ فَخَرَجَ فَصَلَّى الصُّبْحَ وَلَمْ يَتَوَضَّأْ قَالَ سُفْيَانُ وَهَذَا لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَاصَّةً لِأَنَّهُ بَلَغَنَا أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَنَامُ عَيْنَاهُ وَلَا يَنَامُ قَلْبُهُ
[އިބްނު އަބޫ ޢުމަރު] އާއި [މުޙައްމަދު ބިން ޙާތިމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު އުއްޔިނާ] ގެ އަރިހުން ރިވާކުރައްވާފައި ވެއެވެ - އެހެން ސަފުހާއެއްގައި އިބްނު އަބޫ ޢުމަރު ވިދާޅުވެފައިވަނީ، [ސުފްޔާން] [ޢަމްރު ބިން ދީނާރު] ގެ އަރިހުން [ކުރައިބް] މައުލާ ބިން އައްބާސްގެ އަރިހުން، [އިބްނު ޢައްބާސް] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ، އެކަލޭގެފާނު ރޭގަނޑު ހޭދަކުރެއްވީ އޭނާގެ ދައްތަ މައިމޫނާގައި ކަމަށެވެ. ދެން ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ރޭގަނޑު ތެދުވެވަޑައިގެން ތަޅުވާފައި ހުރި ގެރިބާއަކުން ލުއި ވުޟޫއަކުން ވުޟޫ ކުރެއްވި - ދެން ރަސޫލާގެ ވުޟޫ ސިފަކުރެއްވި - ލުއި ވުޟޫއެއް ކުރައްވައި ފަސޭހަކޮށްދެއްވިއެވެ. އިބްނު އައްބާސް ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އެހެންކަމުން އަހަރެން ތެދުވެ ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ކުރި ގޮތަށް ކަންތައް ކުރީމެވެ. އެއަށްފަހު އަހަރެން އޭނާގެ ކަނާތްފަރާތުގައި ނަމާދު ކުރަން ތެދުވީމެވެ. އެކަމަކު އޭނާ ހަރަކާތްތެރިވެ އަހަރެން އޭނާގެ ކަނާތްފަރާތުގައި ބަހައްޓާލިއެވެ. އެހެންކަމުން އޭނާ ނަމާދުކޮށް، ދެން އޮށޯވެ ނިދާލީ - އަހަރެންނަށް އަޑުއިވިފައި - ނޭވާ ހާސްވާންދެންނެވެ. އެވަގުތު ބިލާލް އައިސް އެއަދާނަށް ނަމާދަށް ގޮވާލިއެވެ. އެއަށްފަހު ބޭރަށް ނުކުމެ އަނެއްކާވެސް ވުޟޫ ނުކޮށް ފަޖުރު ނަމާދު ކުރެއްވިއެވެ'. ސުފްޔާން ބުންޏެވެ؛ އަދި މިއަމަލަކީ - އިތުރަށް ވުޟޫއެއް ނުކުރުން - ރަސޫލާއަށް ޚާއްޞަ ޢަމަލެއް ކަމުގައިވާ، މާތްالله އެކަލޭގެފާނަށް ބަރަކާތް ލައްވައި ޞަލަވާތް ދެއްވާށިއެވެ. އެހެނީ ނަބިއްޔާގެ ލޮލުގައި މާތް ﷲ ބަރަކާތް ލައްވައި ޞުލްޙަ ދެއްވާށިކަމުގެ ޚަބަރު އަޅުގަނޑުމެންނާ ހަމައަށް ފޯރި، ނިދާފައި އޮތް ނަމަވެސް އޭނާގެ ހިތަށް ނިދިއެއް ނުލިބެއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1279
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ وَهُوَ ابْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سَلَمَةَ عَنْ كُرَيْبٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ بِتُّ فِي بَيْتِ خَالَتِي مَيْمُونَةَ فَبَقَيْتُ كَيْفَ يُصَلِّي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَقَامَ فَبَالَ ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ ثُمَّ نَامَ ثُمَّ قَامَ إِلَى الْقِرْبَةِ فَأَطْلَقَ شِنَاقَهَا ثُمَّ صَبَّ فِي الْجَفْنَةِ أَوْ الْقَصْعَةِ فَأَكَبَّهُ بِيَدِهِ عَلَيْهَا ثُمَّ تَوَضَّأَ وُضُوءًا حَسَنًا بَيْنَ الْوُضُوءَيْنِ ثُمَّ قَامَ يُصَلِّي فَجِئْتُ فَقُمْتُ إِلَى جَنْبِهِ فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ قَالَ فَأَخَذَنِي فَأَقَامَنِي عَنْ يَمِينِهِ فَتَكَامَلَتْ صَلَاةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً ثُمَّ نَامَ حَتَّى نَفَخَ وَكُنَّا نَعْرِفُهُ إِذَا نَامَ بِنَفْخِهِ ثُمَّ خَرَجَ إِلَى الصَّلَاةِ فَصَلَّى فَجَعَلَ يَقُولُ فِي صَلَاتِهِ أَوْ فِي سُجُودِهِ اللَّهُمَّ اجْعَلْ فِي قَلْبِي نُورًا وَفِي سَمْعِي نُورًا وَفِي بَصَرِي نُورًا وَعَنْ يَمِينِي نُورًا وَعَنْ شِمَالِي نُورًا وَأَمَامِي نُورًا وَخَلْفِي نُورًا وَفَوْقِي نُورًا وَتَحْتِي نُورًا وَاجْعَلْ لِي نُورًا أَوْ قَالَ وَاجْعَلْنِي نُورًا و حَدَّثَنِي إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ حَدَّثَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا سَلَمَةُ بْنُ كُهَيْلٍ عَنْ بُكَيْرٍ عَنْ كُرَيْبٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ سَلَمَةُ فَلَقِيتُ كُرَيْبًا فَقَالَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ كُنْتُ عِنْدَ خَالَتِي مَيْمُونَةَ فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ ذَكَرَ بِمِثْلِ حَدِيثِ غُنْدَرٍ وَقَالَ وَاجْعَلْنِي نُورًا وَلَمْ يَشُكَّ و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَهَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ مَسْرُوقٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ عَنْ أَبِي رِشْدِينٍ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ بِتُّ عِنْدَ خَالَتِي مَيْمُونَةَ وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ وَلَمْ يَذْكُرْ غَسْلَ الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ ثُمَّ أَتَى الْقِرْبَةَ فَحَلَّ شِنَاقَهَا فَتَوَضَّأَ وُضُوءًا بَيْنَ الْوُضُوءَيْنِ ثُمَّ أَتَى فِرَاشَهُ فَنَامَ ثُمَّ قَامَ قَوْمَةً أُخْرَى فَأَتَى الْقِرْبَةَ فَحَلَّ شِنَاقَهَا ثُمَّ تَوَضَّأَ وُضُوءًا هُوَ الْوُضُوءُ وَقَالَ أَعْظِمْ لِي نُورًا وَلَمْ يَذْكُرْ وَاجْعَلْنِي نُورًا و حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَلْمَانَ الْحَجْرِيِّ عَنْ عُقَيْلِ بْنِ خَالِدٍ أَنَّ سَلَمَةَ بْنَ كُهَيْلٍ حَدَّثَهُ أَنَّ كُرَيْبًا حَدَّثَهُ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ بَاتَ لَيْلَةً عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْقِرْبَةِ فَسَكَبَ مِنْهَا فَتَوَضَّأَ وَلَمْ يُكْثِرْ مِنْ الْمَاءِ وَلَمْ يُقَصِّرْ فِي الْوُضُوءِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ وَفِيهِ قَالَ وَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَتَئِذٍ تِسْعَ عَشْرَةَ كَلِمَةً قَالَ سَلَمَةُ حَدَّثَنِيهَا كُرَيْبٌ فَحَفِظْتُ مِنْهَا ثِنْتَيْ عَشْرَةَ وَنَسِيتُ مَا بَقِيَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّهُمَّ اجْعَلْ لِي فِي قَلْبِي نُورًا وَفِي لِسَانِي نُورًا وَفِي سَمْعِي نُورًا وَفِي بَصَرِي نُورًا وَمِنْ فَوْقِي نُورًا وَمِنْ تَحْتِي نُورًا وَعَنْ يَمِينِي نُورًا وَعَنْ شِمَالِي نُورًا وَمِنْ بَيْنِ يَدَيَّ نُورًا وَمِنْ خَلْفِي نُورًا وَاجْعَلْ فِي نَفْسِي نُورًا وَأَعْظِمْ لِي نُورًا و حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ إِسْحَقَ أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ أَخْبَرَنِي شَرِيكُ بْنُ أَبِي نَمِرٍ عَنْ كُرَيْبٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ قَالَ رَقَدْتُ فِي بَيْتِ مَيْمُونَةَ لَيْلَةَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَهَا لِأَنْظُرَ كَيْفَ صَلَاةُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِاللَّيْلِ قَالَ فَتَحَدَّثَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَعَ أَهْلِهِ سَاعَةً ثُمَّ رَقَدَ وَسَاقَ الْحَدِيثَ وَفِيهِ ثُمَّ قَامَ فَتَوَضَّأَ وَاسْتَنَّ
[މުޙައްމަދު ބިން ބަޝްޔާރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި [މުޙައްމަދު]، ޖަޢުފަރުގެ ދަރިކަލުން، އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޝުޢުބާ] [ސަލާމާ] އިން [ކުރައިބު] އިން [އިބްނު ޢައްބާސް] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި އެވެ. އެހެންކަމުން ﷲ ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ރޭ ނަމާދު ކުރެއްވިގޮތް ބަލަން ބޭނުންވިއެވެ. -އެރޭ- އޭނާ ތެދުވެ ކުޑަކަމުދިޔައެވެ. ދެން މޫނާއި އަތް ދޮވެލުމަށްފަހު އަނެއްކާވެސް ނިދާލިއެވެ. ދެން ތެދުވެވަޑައިގެން ސީދާ ޤުރުބާހަށް - ފެން ހުރި ތަނަށް ދިޔައެވެ. އޭނާ ފުށްގަނޑު ހުޅުވާލުމަށްފަހު ކުޑަ ތަށިގަނޑަކަށް އަޅާލިއެވެ. ދެން އަތުން ސްކޫޕް ކޮށްލުމަށްފަހު ވުޟޫ ފުރިހަމަކޮށްގެން ވުޟޫ ކުރިއެވެ. އެއަށްފަހު އޭނާ ނަމާދުކޮށް، އަހަރެންވެސް އޭނާގެ ކަނާތްފަރާތުގައި ހުރެގެން އޭނާއާއެކު ނަމާދުކުރީމެވެ. އެކަމަކު އޭނާ އަހަރެން ހިފަހައްޓައިގެން އަހަރެން އޭނާގެ ކަނާތްފަރާތަށް ބަދަލުކޮށްލިއެވެ. -އެރޭ- الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ފުރިހަމަ ތިރީސް ރަކުޢަތް ނަމާދު ކުރެއްވިއެވެ. އެއަށްފަހު އަހަރެންގެ އަޑު އިވޭހާ ހިނދަކު އޭނާ ނިދާލިއެވެ. އަދި ނިދާއިރު ހޮޑުލާކަން އަހަރެމެންނަށް އެނގުނެވެ. އެއަށްފަހު ފަޖުރު ނަމާދު ކުރުމަށް ނުކުމެވަޑައިގަތެވެ. އެއަށްފަހު ނަމާދުގައި ނުވަތަ ސަޖިދައިގައި ކިޔެވިއެވެ: 'ALLAHUMMAJ'AL FII QALBII NUURAN WA FII SAM'II NUURAN WA FII BASHARII NUURAN WA 'AN YAMIINII NUURAN WA 'AN SYIMAALII NUURAN WA AMAAMII NUURAN WA KHALFII NUURAN WA FAUQII NUURAN WA TAHTII NUURAN WAJ'AL LII NUURAN - ނުވަތަ އޭނާ ވިދާޅުވީ- ވަޖް'އަލްނީ ނޫރާން - އޭ ކަލާނގެ، އަހަރެންގެ ހިތަށް އަލިކަން ދެއްވާ، އަހަރެންގެ އަޑުއެހުމުގައިވާ އަލި، އަހަރެންގެ ލޮލުގައިވާ އަލި، އަހަރެންގެ ވާތްފަރާތުން އަލި، އަހަރެންގެ ކަނާތް ފަރާތުން އަލި، އަހަރެންގެ ކުރިމަތިން އަލި، އަހަރެންގެ ފަހަތުން އަލި، އަހަރެންގެ މަތިން އަލި، އަހަރެންގެ ތިރިން އަލި، އަހަންނަށް އަލި ދެއްވާ-'. އަދި އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދީފައިވާ [އިޝާޤް ބިން މަންޝޫރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައިވާ [އަން ނަދުލު ބިން ޝުމާޢީލް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވާފައިވާ [ޝުޢޫބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޞަލާމަތު ބިން ކުހައިލް] [ބުކައިރު] ގެ އަރިހުން [ކުރައިބު] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޢައްބާސް] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައިވެއެވެ. [ސަލާމާ ވިދާޅުވިއެވެ]؛ އަހަރެން [ކުރައިބް] އާއި ބައްދަލުވުމުން އޭނާ ވިދާޅުވީ، [އިބްނު ޢައްބާސް] ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަހަރެން ދައްތަ މައިމޫނާގެ ގޭގައި ހުރެފައި ދެން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އައީއެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު ޣޫންދަރުގެ ޙަދީޘާއި އެއްފަދަ ޙަދީޘެއް ޛިކުރު ކުރައްވައި، ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ؛ 'WAJ'ALNII NUURAN -އަދި އަހަންނަށް އަލިކަން ދެއްވާ-'. ޝައްކެއްވެސްނެތްގޮތުގައި. އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަދި [ހަންނަދު ބިން އަސް ސާރިޔާ] ދެމީހުންވެސް ވިދާޅުވެފައިވަނީ، [ސަޢީދު ބިން މަސްރޫޤު] ގެ ކިބައިން [ސަލާމާ ބިން ކުހައިލް] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ރިޝްދީން] މައުލާ އިބްނު ޢައްބާސްގެ އަރިހުން، [އިބްނު ޢައްބާސް] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ އަޙްވާޝް] އަށް ރިވާވެގެންވެއެވެ. އަހަރެން ރޭގަނޑު ހޭދަކުރީ ދައްތަ މައިމޫނާގެ ގޭގައެވެ. އަދި ޙަދީޘެއް ވެސް ރިވާކުރެއްވި ނަމަވެސް ޣަސްލޫލް ވަޖް ވަލް ކައްފާއިން - މޫނާއި ދެއަތްތިލަ ދޮވުން- ގެ ވާހަކައެއް ނުދައްކަވައެވެ. އެއީ ހަމައެކަނި އޭނާ ވިދާޅުވި ގޮތެވެ؛ 'ދެން ޤިރްބާހަށް ގޮސް އޭގެ ފުށްގަނޑު ހުޅުވައި، ދެން ދެ ވުޟޫގެ ދޭތެރޭގައި ވުޟޫކޮށް، ދެން އެނދުގައި ގޮސް ނިދާލިއެވެ. އެއަށްފަހު އަނެއްކާވެސް ތެދުވެ، ދެން ޤިރްބާ - ފެން ތަނަށް - ގޮސް އޭގެ ފުށްގަނޑު ހުޅުވައި، ދެން ވުޟޫ ކުރެއްވިއެވެ. ދެން ކިޔެވީ: 'އަޢްޒީމް ލީ ނޫރާ - އޭ الله، އަހަރެންގެ އަލިކަން ބޮޑުކޮށްދެއްވާ -' އެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވެފައެއް ނުވެއެވެ. 'ވާޖް'އަލްނީ ނޫރާ' އެވެ. އަދި [އަބޫ ޠާހިރު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި [އިބްނު ވަޙްބު] [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ސަލްމާން އަލްޙަޖްރީ] ގެ އަރިހުން [އުޤައިލް ބިން ޚާލިދު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި [ސަލާމާ ބިން ކުހައިލް] އޭނާއަށް ވިދާޅުވީ [ކުރައިބު] އޭނާއަށް ވިދާޅުވީ އެއްފަހަރަކު [އިބްނު ޢައްބާސް] ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެކު ރޭގަނޑު ހޭދަކުރެއްވި ކަމަށާއި އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޤިރްބާ - ފެންތަނަށް - ގޮސް، އެތަނުން ފެން އުނގުޅައި، މަދު ފެން ބޭނުންކޮށްގެން ވުޟޫ ކުރެއްވި ނަމަވެސް، ވުޟޫ ވެސް ކުޑައެއް ނުކުރައްވައެވެ. އަދި ޙަދީޘެއްވެސް ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ. ދެން ޙަދީޘްފުޅުގައި އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އެރޭ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ނުވަދިހަ ބަހުން ދުޢާ ކުރެއްވިއެވެ. ސަލާމާ ބުންޏެވެ، ކުރުއިބް އަހަރެންނަށް އެވާހަކަ ކިޔައިދިނުމުން އަހަރެން އޭނާގެ ކިބައިން ބާރަ ބަސް ހިތުދަސްކޮށް ބާކީ ހުރި ބަސްތައް ހަނދާން ނެތިގެން ދިޔައީމެވެ. ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ނަމާދު ކުރެއްވިއެވެ: اللَّه اللَّه اللَّه ޤަލްބީ ނޫރާން ވާ ފީ ލީސާނީ ނޫރާން، ވާ ފީ ސަމްޢީ ނޫރާން ވާ ފީ ބަޝާރީ ނޫރާން ވާ މިން ފައުޤީ ނޫރާން ވާ މިން ތަޙްތީ ނޫރާން ވާ ޢާން ޔަމީނީ ނޫރާން ވާ ޢަން ސިއްމާލީ ނޫރާން ވާ މައިން ބައިނީ އެވެ YADAYYA NUURAN WA MIN KHALFII NUURAN WAJ'AL FII NAFSII NUURAN WA A'ZHIM LII NUURAAN -އޭ މާތްރަސްކަލާނގެ އަހަރެންގެ ހިތުގައި އަލިކޮށް، ދުލުގައި އަލިކޮށް، އަޑުއިވުމުގައި އަލިކޮށް، އަހަރެންގެ ލޮލުގައި އަލިކޮށް، މަތިން އަލިކޮށް، ތިރިން އަލިކޮށް، ކަނާތުން އަލިކޮށް، ކަނާތުން އަލިކޮށް، ކުރިމަތިން އަލިކޮށް، ފަހަތުން އަލިކޮށް، އަހަރެންގެ ނަފްސުގައި އަލިކޮށްދީ، އަލިކަން ބޮޑުކޮށްލާށެވެ އަހަންނަށްޓަކައި-'. އަދި އަޅުގަނޑަށް [އަބޫބަކުރު ބިން އިސްޙާޤު] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، [އިބްނު އަބޫ މަރިޔަމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޙައްމަދު ބިން ޖަޢުފަރު] އަޅުގަނޑަށް [ޝަރީކް ބިން އަބޫ ނަމީރު] [ކުރައިބް] ގެ އަރިހުން [އިބްނު އައްބާސް] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް [ޝަރީކް ބިން އަބޫ ނަމީރު] އަންގަވާފައިވާ ކަމަށް ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ އެވަގުތު. އެއީ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ރޭގަނޑު ނަމާދު ކުރައްވާ ގޮތް އަޅުގަނޑަށް ފެނުމުގެ ގޮތުންނެވެ. ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަނބިކަނބަލުންނާ ވާހަކަ ދައްކަވައިގެން އިރުކޮޅަކު ވާހަކަ ދެއްކެވި، ދެން ނިދާލެއްވިއެވެ.' އަދި ޙަދީޘެއްވެސް ރިވާކުރެއްވިއެވެ. އަދި އެ ފޮތުގައި އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'ދެން ތެދުވެވަޑައިގެން ވުޟޫކޮށް ސިވާކް ބޭނުންކުރެއްވިއެވެ'.
Hadith
Imam Muslim : 1280
حَدَّثَنَا وَاصِلُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنْ حُصَيْنِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ رَقَدَ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاسْتَيْقَظَ فَتَسَوَّكَ وَتَوَضَّأَ وَهُوَ يَقُولُ { إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ لَآيَاتٍ لِأُولِي الْأَلْبَابِ } فَقَرَأَ هَؤُلَاءِ الْآيَاتِ حَتَّى خَتَمَ السُّورَةَ ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ فَأَطَالَ فِيهِمَا الْقِيَامَ وَالرُّكُوعَ وَالسُّجُودَ ثُمَّ انْصَرَفَ فَنَامَ حَتَّى نَفَخَ ثُمَّ فَعَلَ ذَلِكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ سِتَّ رَكَعَاتٍ كُلَّ ذَلِكَ يَسْتَاكُ وَيَتَوَضَّأُ وَيَقْرَأُ هَؤُلَاءِ الْآيَاتِ ثُمَّ أَوْتَرَ بِثَلَاثٍ فَأَذَّنَ الْمُؤَذِّنُ فَخَرَجَ إِلَى الصَّلَاةِ وَهُوَ يَقُولُ اللَّهُمَّ اجْعَلْ فِي قَلْبِي نُورًا وَفِي لِسَانِي نُورًا وَاجْعَلْ فِي سَمْعِي نُورًا وَاجْعَلْ فِي بَصَرِي نُورًا وَاجْعَلْ مِنْ خَلْفِي نُورًا وَمِنْ أَمَامِي نُورًا وَاجْعَلْ مِنْ فَوْقِي نُورًا وَمِنْ تَحْتِي نُورًا اللَّهُمَّ أَعْطِنِي نُورًا
[ވަޝިލް ބިން ޢަބްދުލްޢަޢުލާ] [މުޙައްމަދު ބިން ފުދުލައިލް] ގެ އަރިހުން [ޙުސައިން ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން] ގެ އަރިހުން [ޙަބީބު ބިން އަބޫ ތާބިތު] ގެ އަރިހުން [މުޙައްމަދު ބިން އަބޫ ޢަލީ ބިން ޢަބްދުالله ބިން ޢައްބާސް] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅު] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުالله ބިން ޢައްބާސް] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ އެއްފަހަރަކު الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެކު ރޭގަނޑު ހޭދަކުރެއްވި ކަމަށެވެ އޭނާ). ދެން ތެދުވެ ވަގުތުން ދަތްއުނގުޅާލުމަށްފަހު ވުޟޫ ކޮށްލިއެވެ. ދެން ކިޔަވާފައިވަނީ: 'ހަމަކަށަވަރުން އުޑުތަކާއި ބިން އުފެއްދުމާއި، ރޭގަނޑާއި ދުވާލު ބަދަލުވުމުގައި، ވިސްނުންތޫނު މީހުންނަށް ނިޝާންތައް އެބަހުއްޓެވެ.' އެއް ސޫރަތް -ޢަލީ ޢިމްރާން- ނިމެންދެން އެ އާޔަތް ކިޔަވާފައި ވެއެވެ. ދެން ކޮޅަށް ހުރުމާއި، ރުކޫޢުކުރުމާއި، ސަޖިދަ ދިގުކޮށްދީ، ދެރަކުޢަތް ނަމާދު ކުރެއްވިއެވެ. އެއަށްފަހު އޭނާގެ ނޭވާ އަޑު އިވޭހާ ހިނދަކު ނިދާފައި އޮތެވެ. އެކަލޭގެފާނު ތިން ފަހަރު، އެއީ ހަ ރަކުޢަތް ކުރެއްވި އިރު، ކޮންމެ ފަހަރަކު ދަތް އުނގުޅައި ވުޟޫކޮށް މަތީގައިވާ އާޔަތް ކިޔަން ޖެހުމުން، ދެން ތިން ރަކުޢަތުން ވިތުރު ނަމާދު ކުރެއްވިއެވެ. މުއައްޒިން ނަމާދަށް ގޮވާލުމަށެވެ. އެހެންކަމުން އޭނާ ނަމާދު ކުރަމުން ދަނިކޮށް ފަތިސް ނަމާދު ކުރުމަށް ނުކުމެވަޑައިގަތީ: الله ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ޢަލް ފީ ޤަލްބީ ނޫރާން ވާ ފީ ލީސާނީ ނޫރާން ވަޖްޢަލް ފީ ސަމްޢީ ނޫރާން ވަޖްޢަލް ފީ ބަޝަރީ ނޫރާން ވަޖްޢަލް މިން ޚަލްފީ ނޫރާން، ވާ މިން އަމާމީ ނޫރާން، ވަޖްޢަލް މިން ފައުޤީ ނޫރާން، ވާ މިއިން ޓްރާންތީއެވެ ނޫރާން، الله ތަޢާލާ ނޫރާން - الله އަހަރެންގެ ހިތުގައި އަލިކަން ދެއްވާ، އަހަރެންގެ ދުލަށް އަލިކަން ދެއްވާ، އަހަރެންގެ އަޑުއެހުމުގައި އަލިކަން ދެއްވާ، އަހަރެންގެ ތަޞައްވުރުގައި އަލިކަން ދެއްވައި، އަހަރެންގެ ފަހަތުން، އަހަރެންގެ ކުރިމަތިން އަލިކަން ދެއްވައި، އަހަރެންގެ މަތިން، އަދި ތިރިން އަލިކަން ދެއްވާށެވެ. އޯ ގޯޑް، އަހަންނަށް އަލިކަން ދެއްވާ-'.
