Imam Muslim : 101
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ السَّعْدِيُّ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ يَعْنِي ابْنَ عُلَيَّةَ عَنْ مَنْصُورِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ جَرِيرٍ أَنَّهُ سَمِعَهُ يَقُولُ أَيُّمَا عَبْدٍ أَبَقَ مِنْ مَوَالِيهِ فَقَدْ كَفَرَ حَتَّى يَرْجِعَ إِلَيْهِمْ قَالَ مَنْصُورٌ قَدْ وَاللَّهِ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَكِنِّي أَكْرَهُ أَنْ يُرْوَى عَنِّي هَهُنَا بِالْبَصْرَةِ
Yatubwiye [Ali bini Hujr as-Sa’di] yatubwiye [Ismail] -ni ukuvuga Ibnu Ulayyah- avuye kuri [Mansur bin Abdurrahman] avuye kuri [ash-Sya’bi] avuye kuri [Jarir] ko yumvise avuga ati; ‘Umushumba wese ahunga shebuja aba ari umukafiri gushika agarutse kuri bo’. Mansur ati; 'Ndashimiye Allah, vyavuzwe n'umuhanuzi Sallallahu Alaihi Wasallam, ariko nanka ko hadithi ivugwa nanje hano i Basra'.
Imam Muslim : 102
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ دَاوُدَ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ جَرِيرٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّمَا عَبْدٍ أَبَقَ فَقَدْ بَرِئَتْ مِنْهُ الذِّمَّةُ
Yatubwiye [Abu Bakri bin Abu Syaiba] yatubwiye [Hafsh bin Ghiyats] kuva kuri [Dawudi] kuva kuri [ash-Sya’bi] kuva kuri [Jarir] ati; 'Umukuru w'Imana yavuze ati; 'Umushumba wese ahunga shebuja, rero ingwati y'ubuyisilamu iba imutandukanije'.
Imam Muslim : 103
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ عَنْ مُغِيرَةَ عَنْ الشَّعْبِيِّ قَالَ كَانَ جَرِيرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ يُحَدِّثُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا أَبَقَ الْعَبْدُ لَمْ تُقْبَلْ لَهُ صَلَاةٌ
Yatubwiye [Yahya bin Yahya] yatubwiye [Jarir] avuye [Mughirah] avuye [ash-Sha’bi] ati; [Jarir bin Abdullah] yaravuzwe n’Intumwa y’Imana, ati; 'Iyo umusuku ahunze -shebuja-, rero isengesho ryiwe ntiryemerwa'.
Imam Muslim : 104
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ قَالَ صَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةَ الصُّبْحِ بِالْحُدَيْبِيَةِ فِي إِثْرِ السَّمَاءِ كَانَتْ مِنْ اللَّيْلِ فَلَمَّا انْصَرَفَ أَقْبَلَ عَلَى النَّاسِ فَقَالَ هَلْ تَدْرُونَ مَاذَا قَالَ رَبُّكُمْ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ قَالَ أَصْبَحَ مِنْ عِبَادِي مُؤْمِنٌ بِي وَكَافِرٌ فَأَمَّا مَنْ قَالَ مُطِرْنَا بِفَضْلِ اللَّهِ وَرَحْمَتِهِ فَذَلِكَ مُؤْمِنٌ بِي كَافِرٌ بِالْكَوْكَبِ وَأَمَّا مَنْ قَالَ مُطِرْنَا بِنَوْءِ كَذَا وَكَذَا فَذَلِكَ كَافِرٌ بِي مُؤْمِنٌ بِالْكَوْكَبِ
Twaravuzwe [Yahya bin Yahya] ati; Narayisomereye [Malik]; kuva kuri [Salih bin Kaisan] kuva kuri [Ubayidula bin Abdulla bin Utbah] kuva kuri [Zaid bin Khalid al-Juhani] ati; 'Ishengero ry'igitondo ryasengeye natwe i Hudaibiyah, imvura imaze kugwa muri iryo joro. Amaze gusenga, arabana n’abayisilamu ati; 'Urazi ivyo Umukama wawe yavuze?' Abagenzi bishura bati: «Allah n’Intumwa yiwe ni bo bazi neza». Araheza ati; 'Allah ati; ‘Mu basavyi banje, harimwo abemera harimwo n’abatemera. Rero uwuzovuga ati: «Twahawe imvura kubera ingeso nziza n’ubuntu bwa Allah», uwo muntu rero aranyemera, ntiyemera inyenyeri. Ku rundi ruhande, abantu bavuga ngo; « Duhabwa imvura n’iyi nyenyeri canke iyo nyenyeri, hanyuma uwo muntu akanyizera, akizera inyenyeri ».
Imam Muslim : 105
حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى وَعَمْرُو بْنُ سَوَّادٍ الْعَامِرِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ الْمُرَادِيُّ قَالَ الْمُرَادِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ عَنْ يُونُسَ وَقَالَ الْآخَرَانِ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَمْ تَرَوْا إِلَى مَا قَالَ رَبُّكُمْ قَالَ مَا أَنْعَمْتُ عَلَى عِبَادِي مِنْ نِعْمَةٍ إِلَّا أَصْبَحَ فَرِيقٌ مِنْهُمْ بِهَا كَافِرِينَ يَقُولُونَ الْكَوَاكِبُ وَبِالْكَوَاكِبِ
Nambwiwe [Harmalah bin Yahya] na [Amru bin Sawwad al-Amiri] na [Muhamadi bin Salama al-Muradi], [al-Muradi] ati; yatubwiye [Abdullah bin Wahab] avuye kuri [Yunusi], abandi bantu babiri na bo bati; yaratumenyesheje [Ibn Wahab] ati; yatubwiye [Yunus] avuye kuri [Ibn Shihab] ati; yambwiye [Ubayidullah bin Abdulla bin Utbah] ko [Abu Hurairah] yavuze ati; 'Umukuru w'Imana yavuze ati; ‘Nta kintu na kimwe mwabonye cavuzwe na Rabb wanyu? Yavuze ati: «Singira ubuntu abasavyi banje kiretse bamwe muri bo babaye abahaka. Baravuga bati; «Inyenyeri ikomoka ku yindi nyenyeri.»
Imam Muslim : 106
و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ الْمُرَادِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ ح و حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ سَوَّادٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ أَنَّ أَبَا يُونُسَ مَوْلَى أَبِي هُرَيْرَةَ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ مِنْ السَّمَاءِ مِنْ بَرَكَةٍ إِلَّا أَصْبَحَ فَرِيقٌ مِنْ النَّاسِ بِهَا كَافِرِينَ يُنْزِلُ اللَّهُ الْغَيْثَ فَيَقُولُونَ الْكَوْكَبُ كَذَا وَكَذَا وَفِي حَدِيثِ الْمُرَادِيِّ بِكَوْكَبِ كَذَا وَكَذَا
Kandi yambwiye [Muhamadi bin Salamah al-Muradi] yatubwiye [Abdulla bin al-Wahab] kuva kuri [Amru bin al-Harits]. -mu yindi nkuru iravugwa- Kandi vyambwiwe [Amru bin Sawwad] yambwiye [Abdullah bin Wahab] yambwiye [Amru bin al-Harits] ko [Abu Yunus], yahora ari umuja wa Abu Hurairah, yabimubwiye kuva kuri [Abu Huraiul Rahurai]; ‘Allah ntamanura imihezagiro imwe imwe ivuye mw’ijuru ariko hari abantu baba abahakanyi. Allah yarungitse imvura, baca bavuga bati; 'Iyi nyenyeri n'iyo nyenyeri -zitera imvura-'. Hagati aho, muri hadithi [al-Muradi], ‘Iterwa n’inyenyeri nk’iyo’.
Imam Muslim : 107
و حَدَّثَنِي عَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْعَظِيمِ الْعَنْبَرِيُّ حَدَّثَنَا النَّضْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ وَهُوَ ابْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنَا أَبُو زُمَيْلٍ قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ مُطِرَ النَّاسُ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصْبَحَ مِنْ النَّاسِ شَاكِرٌ وَمِنْهُمْ كَافِرٌ قَالُوا هَذِهِ رَحْمَةُ اللَّهِ وَقَالَ بَعْضُهُمْ لَقَدْ صَدَقَ نَوْءُ كَذَا وَكَذَا قَالَ فَنَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ { فَلَا أُقْسِمُ بِمَوَاقِعِ النُّجُومِ حَتَّى بَلَغَ وَتَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ }
Kandi yambwiye [Abbas bin Abdul Azhim al-Anbari] yatubwiye [an-Nadlar bin Muhamadi] yatubwiye [Ikrimah] - ni ukuvuga Ibn Ammar - yatubwiye [Abu Zumail] ati; yaratubwiye [Ibn Abbas] ati; 'Igihe kimwe abantu bahawe imvura mu gihe c'Umuhanuzi Sallallahu Alaihi Wasallam, niho yavuga ati; ‘N’iyi mvura, hari abantu bahindutse abasuku bashima abandi na bo ntibashima. Bamwe muri bo bati; 'Iyi mvura ni ikimenyamenya c'imbabazi za Allah'. Ariko hari abandi bati; "Inyenyeri nk'iyo vy'ukuri yarabibonye neza." Ibnu Abasi ati; ‘Maze umurongo uramanuka; '-Nuko ndahiye igihe co kumanuka kwiwe ibice vy'inyenyeri-', gushika ku murongo; '-kandi mwasubirije ivyo mutunga -Imana yabahaye- mu kubesha Allah-' -Ibibazo. IBIBAZO. Al Waqiya; 75-82-.
Imam Muslim : 108
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبْرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ آيَةُ الْمُنَافِقِ بُغْضُ الْأَنْصَارِ وَآيَةُ الْمُؤْمِنِ حُبُّ الْأَنْصَارِ
Yatubwiye [Muhammadi bin al-Mutsanna] yatubwiye [Abdurrahman bin Mahdi] kuva kuri [Syu’bah] kuva kuri [Abdulla bin Abdullah bin Jabr] ati; Numva [Ana] avuga ati; 'Umukuru w'Imana yavuze ati; 'Ikimenyetso c'indyarya ni urwanko rw'aba Ansar, ikimenyetso c'umwizera ni urukundo rw'aba Ansar.'
Imam Muslim : 109
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبٍ الْحَارِثِيُّ حَدَّثَنَا خَالِدٌ يَعْنِي ابْنَ الْحَارِثِ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ حُبُّ الْأَنْصَارِ آيَةُ الْإِيمَانِ وَبُغْضُهُمْ آيَةُ النِّفَاقِ
Yatubwiye [Yahya bin Habib al-Haritsi] yatubwiye [Khalid] - ni ukuvuga Ibnu al-Harits - yatubwiye [Syu’ba] kuva kuri [Abdullah bin Abdullah] kuva kuri [Anas] kuva ku Ntumwa y’Imana saw; ko yavuze; 'Gukunda aba Ansar ni ikimenyetso c'ukwizera, kandi kubanka ni ikimenyetso c'uburyarya'.
Imam Muslim : 110
و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنِي مُعَاذُ بْنُ مُعَاذٍ ح و حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ يُحَدِّثُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ فِي الْأَنْصَارِ لَا يُحِبُّهُمْ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَلَا يُبْغِضُهُمْ إِلَّا مُنَافِقٌ مَنْ أَحَبَّهُمْ أَحَبَّهُ اللَّهُ وَمَنْ أَبْغَضَهُمْ أَبْغَضَهُ اللَّهُ قَالَ شُعْبَةُ قُلْتُ لِعَدِيٍّ سَمِعْتَهُ مِنْ الْبَرَاءِ قَالَ إِيَّايَ حَدَّثَ
Amaze kutubwira [Zuhayiri bin Harb] ati; yaratubwiye [Mu’adz bin Mu’adz]. -mu yindi nkuru ivugwa- Kandi yatubwiye [Ubaidullah bin Mu’adz] kandi lafazh ni yiwe, yatubwiye [dawe] yatubwiye [Syu’bah] kuva kuri [Adi bin Thabit] ati; ‘Numvise [al-Bara’] avuga hadithi yavuye ku Muhanuzi w’Imana, igihe yavuga ivyerekeye Abanyasari; ‘Ntimubakunde kiretse abemera, kandi ntimubanke kiretse indyarya. Uwuzobakunda wese, Allah azomukunda, uwuzobanka, Allah azomwanka.’ [Shuba] ati; ‘Naciye mbaza [Adi] nti: ‘Ivyo wavyumvise kuri [al-Bara’]? ’ arishura ati: ‘Ico kintu cabaye kirafitaniye isano nanje’.
Imam Muslim : 111
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْقَارِيَّ عَنْ سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يُبْغِضُ الْأَنْصَارَ رَجُلٌ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ
Yatubwiye [Qutaibah bin Said] yatubwiye [Yaqub] - ni ukuvuga Ibnu Abdurrahman al-Qari - avuye kuri [Suhail] avuye kuri [se wiwe] avuye kuri [Abu Hurairah] ko Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam yavuze; 'Ntazokwanka Ansar, umuntu yizera Allah n'umusi w'iherezo'.
Imam Muslim : 112
و حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ كِلَاهُمَا عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُبْغِضُ الْأَنْصَارَ رَجُلٌ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ
Kandi yatubwiye [Usmani ben Muhamadi ben Abu Syaiba] yaratubwiye [Jarir]. -mu yindi nkuru ivugwa- Kandi yatubwiye [Abu Bakr bin Abu Syaibah] yatubwiye [Abu Salamah] bompi kuva kuri [al-Amasy] kuva kuri [Abu Salih] kuva kuri [Abu Said] ati; 'Umukuru w'Imana yavuze ati; 'Ntazokwanka Ansar, umuntu yizera Allah n'umusi w'iherezo'.
Imam Muslim : 113
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ وَأَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ ح و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى وَاللَّفْظُ لَهُ أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ زِرٍّ قَالَ قَالَ عَلِيٌّ وَالَّذِي فَلَقَ الْحَبَّةَ وَبَرَأَ النَّسَمَةَ إِنَّهُ لَعَهْدُ النَّبِيِّ الْأُمِّيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَيَّ أَنْ لَا يُحِبَّنِي إِلَّا مُؤْمِنٌ وَلَا يُبْغِضَنِي إِلَّا مُنَافِقٌ
Yatubwiye [Abu Bakar bin Abu Syaiba] yatubwiye [Waki’] na [Abu Muawiyah] bavuye kuri [al-Amasy]. -mu yindi nkuru havugwa- Dani yatubwiye [Yahya bin Yahya] kandi lafazh ni uwiwe. Amaze kutubwira [Abu Muawiya] avuye kuri [al-Amasy] avuye kuri [Adi bin Tabit] avuye kuri [Zirr] ati; [Ali] ati; 'N'uwucagura intete akabohora umutima, vy'ukuri umuhango w'Umuhanuzi ummi - atashobora gusoma - kuri jewe wari 'Nta n'umwe ankunda kiretse ari umwizera kandi ntanyanga ahubwo ni indyarya'.
Imam Muslim : 114
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحِ بْنِ الْمُهَاجِرِ الْمِصْرِيُّ أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ الْهَادِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ يَا مَعْشَرَ النِّسَاءِ تَصَدَّقْنَ وَأَكْثِرْنَ الِاسْتِغْفَارَ فَإِنِّي رَأَيْتُكُنَّ أَكْثَرَ أَهْلِ النَّارِ فَقَالَتْ امْرَأَةٌ مِنْهُنَّ جَزْلَةٌ وَمَا لَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَكْثَرَ أَهْلِ النَّارِ قَالَ تُكْثِرْنَ اللَّعْنَ وَتَكْفُرْنَ الْعَشِيرَ وَمَا رَأَيْتُ مِنْ نَاقِصَاتِ عَقْلٍ وَدِينٍ أَغْلَبَ لِذِي لُبٍّ مِنْكُنَّ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا نُقْصَانُ الْعَقْلِ وَالدِّينِ قَالَ أَمَّا نُقْصَانُ الْعَقْلِ فَشَهَادَةُ امْرَأَتَيْنِ تَعْدِلُ شَهَادَةَ رَجُلٍ فَهَذَا نُقْصَانُ الْعَقْلِ وَتَمْكُثُ اللَّيَالِي مَا تُصَلِّي وَتُفْطِرُ فِي رَمَضَانَ فَهَذَا نُقْصَانُ الدِّينِ و حَدَّثَنِيهِ أَبُو الطَّاهِرِ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ عَنْ بَكْرِ بْنِ مُضَرَ عَنْ ابْنِ الْهَادِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ و حَدَّثَنِي الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ وَأَبُو بَكْرِ بْنُ إِسْحَقَ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ أَخْبَرَنِي زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ عَنْ عِيَاضِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَقُتَيْبَةُ وَابْنُ حُجْرٍ قَالُوا حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ وَهُوَ ابْنُ جَعْفَرٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي عَمْرٍو عَنْ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ مَعْنَى حَدِيثِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Havuzwe ko [Muhamadi bin Rumh bin al-Muhajir al-Mishri] yatumenyesheje [al-Laits] avuye kuri [Ibn al-Had] avuye kuri [Abdullah bin Dinar] avuye kuri [Abdullah bin Umar] avuye kuri Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam; ko yavuze; ‘Ewe bagore! Tanga ubufasha wongere istighfar yawe. Kuko, mbona ko abagore ari bo benshi baba muri Gehinomu.’ Umugore w’umunyabwenge muri bo yarabajije ati: «Ewe Ntumwa y’Imana, kuki benshi mu bagore baba mu muriro udahera?» Rasulullah Imana nziza cane. Yavuze; ‘Uravuma cane kandi ugahakana imihezagiro y’umugabo wawe. Simbona abatagira ubwenge kandi idini ryabo rikomeye kuruta abo mu mugwi wanyu.’ Uwo mugore yongera arabaza ati: «Ewe Ntumwa y’Imana! None kubura ubwenge n’idini bisobanura iki?’ Rasulullah Sawllahu Alaihi Wasallam arishura ati: ‘Insobanuro y’ukubura ubwenge ni uko intahe y’abagore babiri ari imwe n’iy’umugabo umwe. Ivyo ni vyo bita ukubura ubwenge. Na bo nyene abagore ntibasenga mu majoro bafungura mu kwezi kwa Ramadlan - kubera imihango -. Ivyo rero ni vyo bivugwa ko ari ukubura idini’. Kandi yarabitubwiye [Abu Ath-Tahir] yaratubwiye [Ibnu Wahab] kuva kuri [Bakar bin Mudlar] kuva kuri [Ibnu al-Had] n’iki kiganiro nk’akarorero’. Kandi narabwiwe [al-Hasan bin Ali al-Hulwani] na [Abu Bakar bin Ishaq] bompi bati; yatubwiye [Ibnu Abu Mariyamu] yatubwiye [Muhammad bin Ja’far] ati; yatumenyesheje [Zaid bin Aslam] avuye kuri [Iyadl bin Abdullah] avuye kuri [Abu Said al-Khudri] avuye ku Ntumwa y’Imana. -mu yindi nkuru ivugwa- Kandi yaratumenyesheje [Yahya bin Ayyub] na [Qutaiba] na [Ibn Hujr] babajije, batubwiye [Ismail] -ari we Ibn Ja’far- kuva kuri [Amru bin Abu Amru] kuva kuri [al-Maqburi] kuva kuri [Abu Hurailla Waphedi a] bisa n’ivyo hadithi ya Ibn Umar, ivuye ku Ntumwa y’Imana’.
Imam Muslim : 115
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا قَرَأَ ابْنُ آدَمَ السَّجْدَةَ فَسَجَدَ اعْتَزَلَ الشَّيْطَانُ يَبْكِي يَقُولُ يَا وَيْلَهُ وَفِي رِوَايَةِ أَبِي كُرَيْبٍ يَا وَيْلِي أُمِرَ ابْنُ آدَمَ بِالسُّجُودِ فَسَجَدَ فَلَهُ الْجَنَّةُ وَأُمِرْتُ بِالسُّجُودِ فَأَبَيْتُ فَلِي النَّارُ حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَعَصَيْتُ فَلِي النَّارُ
Twarabwiwe ko [Abu Bakri bin Abu Syaiba] na [Abu Kuraib] bompi bavuze ngo; yatubwiye [Abu Muawiya] kuva kuri [al-Amasy] kuva kuri [Abu Salih] kuva kuri [Abu Hurairah] ati; 'Umukuru w'Imana yavuze ati; 'Igihe umuntu asomye Sura As-Sajdah, aca apfukama, hanyuma shetani iragenda ikarira ikavuga iti; 'Igorwa''. Kandi muri kahise ka Abu Kuraib, 'Ndababaye jewe, abantu babwirwa ngo bafukame rero bapfukame rero baronke ijuru, mu gihe jewe babwira ngo bafukame, rero naracitse intege, rero nca mbona umuriro w'iteka''. Yambwiye [Zuhair bin Harb] yatubwiye [Waki'] yatubwiye [al-Amasy] n'iyi sanad nk'akarorero, wenyene yavuze ati: 'Maze nari umugarariji rero nararonse umuriro w'iteka''.
Imam Muslim : 116
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى التَّمِيمِيُّ وَعُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ كِلَاهُمَا عَنْ جَرِيرٍ قَالَ يَحْيَى أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ قَالَ سَمِعْتُ جَابِرًا يَقُولُا سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ بَيْنَ الرَّجُلِ وَبَيْنَ الشِّرْكِ وَالْكُفْرِ تَرْكَ الصَّلَاةِ
Yatubwiye [Yahya bin Yahya at-Tamimi] na [Usimani bin Abu Siyaiba] bompi bavuye [Jarir]. [Yahya] ati; yatubwiye [Jarir] avuye kuri [al-Amasy] avuye kuri [Abu Sufyan] ati; Numva [Jabir] avuga ati; ‘Numvise Umuhanuzi w’Imana avuga ngo; « Nkako, ikitandukanya umuntu na shirk na kufu ni uguheba isengesho ».
Imam Muslim : 117
حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِيُّ حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ بْنُ مَخْلَدٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُا سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ بَيْنَ الرَّجُلِ وَبَيْنَ الشِّرْكِ وَالْكُفْرِ تَرْكُ الصَّلَاةِ
Yatubwiye [Abu Ghassan al-Misma’i] yatubwiye [adl-Dlahhak bin Makhlad] kuva kuri [Ibn Juraij] ati; yamenyesheje [Abu az-Zubair] ko yumvise [Jabir bin Abdulla] avuga ngo; 'Numvise Rasulullah Sawllahu Alaihi Wasallam avuga ati; 'Igitandukanya umuntu na shirk na kufu ni uguheba amasengesho'.
Imam Muslim : 118
و حَدَّثَنَا مَنْصُورُ بْنُ أَبِي مُزَاحِمٍ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ ح حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ زِيَادٍ أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ يَعْنِي ابْنَ سَعْدٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْأَعْمَالِ أَفْضَلُ قَالَ إِيمَانٌ بِاللَّهِ قَالَ ثُمَّ مَاذَا قَالَ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ قَالَ ثُمَّ مَاذَا قَالَ حَجٌّ مَبْرُورٌ وَفِي رِوَايَةِ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرٍ قَالَ إِيمَانٌ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ و حَدَّثَنِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ
Kandi yatubwiye [Mansur bin Abu Muzahim] yatubwiye [Ibrahimu bin Sa’d]. -mu yindi nkuru ivugwa- yambwiye [Muhamadi bin Ja’far bin Ziyad] yatubwiye [Ibrahim] - ni ukuvuga bin Sa’d- kuva kuri [Ibn Shihab] kuva kuri [Said bin al-Musayyab] kuva kuri [Abu Hurairah] ati; 'Igihe kimwe Intumwa y'Imana sallallaahu alaihi wasallam yarigeze kubazwa ati: 'Ni igikorwa ikihe gihambaye kuruta ibindi vyose? ' Arishura ati: 'Ukwizera Allah'. Yongera kubaza ati: «None ni igiki?» Arishura ati: «Jihad mu nzira ya Allah». Yongera kubaza ati: «None ni igiki?» Arishura ati: «Hajji ya Mabrur». Kandi muri kahise ka [Muhammad bin Ja’far], «Ukwizera Allah n’Intumwa yiwe». Kandi barabimbwiye [Muhammad bin Rafi’] na [Abd bin Humaid] wo muri [Abdurrazzaq] baratubwiye [Ma’mar] wo muri [az-Zuhri] n’iyi sanad nk’akarorero’.
Imam Muslim : 119
حَدَّثَنِي أَبُو الرَّبِيعِ الزَّهْرَانِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ ح و حَدَّثَنَا خَلَفُ بْنُ هِشَامٍ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي مُرَاوِحٍ اللَّيْثِيِّ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْأَعْمَالِ أَفْضَلُ قَالَ الْإِيمَانُ بِاللَّهِ وَالْجِهَادُ فِي سَبِيلِهِ قَالَ قُلْتُ أَيُّ الرِّقَابِ أَفْضَلُ قَالَ أَنْفَسُهَا عِنْدَ أَهْلِهَا وَأَكْثَرُهَا ثَمَنًا قَالَ قُلْتُ فَإِنْ لَمْ أَفْعَلْ قَالَ تُعِينُ صَانِعًا أَوْ تَصْنَعُ لِأَخْرَقَ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ إِنْ ضَعُفْتُ عَنْ بَعْضِ الْعَمَلِ قَالَ تَكُفُّ شَرَّكَ عَنْ النَّاسِ فَإِنَّهَا صَدَقَةٌ مِنْكَ عَلَى نَفْسِكَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ عَبْدٌ أَخْبَرَنَا وَقَالَ ابْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ حَبِيبٍ مَوْلَى عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِي مُرَاوِحٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِنَحْوِهِ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَتُعِينُ الصَّانِعَ أَوْ تَصْنَعُ لِأَخْرَقَ
Yambwiye [Abu ar-Rabi’ az-Zahrani] yatubwiye [Hammad bin Zaid] yatubwiye [Hisham bin Urwah]. -mu yindi nkuru ivugwa- yatubwiye [Khalaf bin Hisyam] kandi lafazh ni yiwe, yatubwiye [Hammad bin Zaid] kuva kuri [Hisyam bin Arubah] kuva kuri [se wiwe] kuva kuri [Abu Murawih al-Laitsi] kuva kuri [Abu Dzar] ati; 'Narigeze kubaza Rasulullah Sawllahu Alaihi Wasallam; ‘Ewe Ntumwa y’Imana! Ni akamenyero akahe gahambaye kuruta ayandi yose? ’ Rasulullah Sawllahu Alaihi Wasallam arishura ati; 'Mwizere Allah kandi muharanire mu nzira yiwe'. Nanje ndabaza nti: 'Uwuhe musuku aruta abandi bose?' Rasulullah Sawllahu Alaihi Wasallam arishura ati: ‘Umusuku ari we mwiza kuruta abandi bose nk’uko nyen’uwubibona kandi azimvye kuruta abandi bose’. Nanje nongera kubaza nti: 'None nimba ntashobora kubikora?' Rasulullah Sawllahu Alaihi Wasallam arishura ati: 'Ushobora gufasha abantu bariko barakora canke ukorera abantu badafise akazi'. Nanje nongera ndabaza nti: «Ewe Ntumwa y’Imana! None mwebwe mubona gute nimba ntashobora gukora bimwe mu bikorwa? ’ Rasulullah Sawllahu Alaihi Wasallam arishura ati; 'Ukwiye guhagarika ivyaha ukorera abandi bantu kuko ni ubugiraneza buva kuri wewe buja kuri wewe nyene'. Yatubwiye [Muhamadi bin Rafi’] na [Abd bin Humaid], [Abd] ati; yaratumenyesheje, kandi [Ibn Rafi’] ati; yatubwiye [Abdurrazzaq] yatubwiye [Ma’mar] avuye kuri [az-Zuhri] avuye kuri [Habib] uwahoze ari umuja Urwah bin az-Zubair, avuye kuri [Urwah bin az-Zubair] avuye kuri [Abu Murawih] avuye kuri [Abu Dzar] avuye ku Ntumwa y’Imana sallallaahu akora canke asa n’uwo yavuze gusa guha akazi abantu badakora'.
Imam Muslim : 120
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ عَنْ الشَّيْبَانِيِّ عَنْ الْوَلِيدِ بْنِ الْعَيْزَارِ عَنْ سَعْدِ بْنِ إِيَاسٍ أَبِي عَمْرٍو الشَّيْبَانِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْعَمَلِ أَفْضَلُ قَالَ الصَّلَاةُ لِوَقْتِهَا قَالَ قُلْتُ ثُمَّ أَيٌّ قَالَ بِرُّ الْوَالِدَيْنِ قَالَ قُلْتُ ثُمَّ أَيٌّ قَالَ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَمَا تَرَكْتُ أَسْتَزِيدُهُ إِلَّا إِرْعَاءً عَلَيْهِ
Twaravuzwe [Abu Bakar bin Abu Syaiba] yatubwiye [Ali bin Mushir] avuye kuri [ash-Syaibani] avuye kuri [al-Walid bin al-Aizar] avuye kuri [Sa’ad bin Iyas Abu Amru ash-Syaibani] avuye kuri [Abdullah] bin Mas’ud; 'Nabajije Rasulullah Sawllahu Alaihi Wasallam; ‘Ni igiki gihambaye kuruta ibindi vyose? ’ Arishura ati; 'Senga ku gihe'. Nanje nongera ndabaza nti: 'None ikindi ni igiki?' Arishura ati; 'Ihebeye abavyeyi bompi'. Nanje nongera ndabaza nti: 'None ikindi ni igiki?' Arishura ati; 'Murwane mu nzira ya Allah'. Maze sinasubira kumubaza kubera ko nariko ndakingira gusa inyiyumvo ziwe.’