Imam Muslim : 101
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ السَّعْدِيُّ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ يَعْنِي ابْنَ عُلَيَّةَ عَنْ مَنْصُورِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ جَرِيرٍ أَنَّهُ سَمِعَهُ يَقُولُ أَيُّمَا عَبْدٍ أَبَقَ مِنْ مَوَالِيهِ فَقَدْ كَفَرَ حَتَّى يَرْجِعَ إِلَيْهِمْ قَالَ مَنْصُورٌ قَدْ وَاللَّهِ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَكِنِّي أَكْرَهُ أَنْ يُرْوَى عَنِّي هَهُنَا بِالْبَصْرَةِ
Kitugambirwe [Ali bin Hujr as-Sa’di] akatugambira [Ismail] -niwe Ibn Ulayyah- kuruga ahari [Mansur bin Abdurrahman] kuruga ahari [ash-Sya’bi] kuruga ahari [Jarir] ngu akahurira arikugira ati, ‘Omuhuuku weena orikuhunga ahari mukama we, naaba ari omukaafiiri okuhitsya obu arikuba ari omukaafiiri. Mansur akagira ati, ‘Na Allah, kikagambwaho kuruga ahari nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam, kwonka nkaba ninza kwanga hadiisi egambirwe kuruga ahariinye hanu omuri Basrah’.
Imam Muslim : 102
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ دَاوُدَ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ جَرِيرٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّمَا عَبْدٍ أَبَقَ فَقَدْ بَرِئَتْ مِنْهُ الذِّمَّةُ
Atugambiire [Abu Bakr bin Abu Syaibah] atugambiire [Hafsh bin Ghiyats] kuruga ahari [Dawud] kuruga ahari [ash-Sya’bi] kuruga ahari [Jarir] akagira ati, ‘Omutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Omuhuuku weena orikumuhunga ahari mukama we.
Imam Muslim : 103
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ عَنْ مُغِيرَةَ عَنْ الشَّعْبِيِّ قَالَ كَانَ جَرِيرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ يُحَدِّثُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا أَبَقَ الْعَبْدُ لَمْ تُقْبَلْ لَهُ صَلَاةٌ
Yahya bin Yahya akatugambira ngu Jarir akatugambira kuruga ahari Mughirah kuruga ahari Ash-Sha'bi owaagizire ati: Jarir bin Abdullah akatugambira kuruga ahari Nabi (saww) ngu akagira ati: "Omuhuuku ku arikwiruka ahari mukama we, okushaba kwe tikurikwikirizibwa."
Imam Muslim : 104
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ قَالَ صَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةَ الصُّبْحِ بِالْحُدَيْبِيَةِ فِي إِثْرِ السَّمَاءِ كَانَتْ مِنْ اللَّيْلِ فَلَمَّا انْصَرَفَ أَقْبَلَ عَلَى النَّاسِ فَقَالَ هَلْ تَدْرُونَ مَاذَا قَالَ رَبُّكُمْ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ قَالَ أَصْبَحَ مِنْ عِبَادِي مُؤْمِنٌ بِي وَكَافِرٌ فَأَمَّا مَنْ قَالَ مُطِرْنَا بِفَضْلِ اللَّهِ وَرَحْمَتِهِ فَذَلِكَ مُؤْمِنٌ بِي كَافِرٌ بِالْكَوْكَبِ وَأَمَّا مَنْ قَالَ مُطِرْنَا بِنَوْءِ كَذَا وَكَذَا فَذَلِكَ كَافِرٌ بِي مُؤْمِنٌ بِالْكَوْكَبِ
Kitugambirweho [Yahya bin Yahya] akagira ati, nkakishoma omu maisho ga [Malik]; kuruga ahari [Salih bin Kaisan] kuruga ahari [Ubaidullah bin Abdullah bin Utbah] kuruga ahari [Zaid bin Khalid al-Juhani] akagira ati, ‘Rasulullah akatandikaho okushaba kw’omu kasheeshe naitwe omuri Hudaibiyah, bwanyima y’enjura kugwa ekiro ekyo. Ku yaaherize kushaba, akahindukira abasiraamu, yagira ati: Nimumanya eki Rabb waanyu agambire? Abashahawe bakagarukamu bati: ‘Allah n’omutumwa we nibo barikukira kumanya’. Bwanyima akagira ati: ‘Allah nagira ati: ‘Omu baheereza bangye, harimu abarikwikiriza kandi harimu abatarikwikiriza. Mbwenu omuntu weena orikugira ati, ‘Nituheebwa enjura ahabw’oburungi n’embabazi za Allah’, obwo omuntu ogwo nanyikiriza kandi tarikwikiriza enyonyoozi. Aha rubaju orundi, omuntu orikugira ati, "Nituheebwa enjura enyonyoozi egi nari enyonyoozi egyo, obwo omuntu ogwo nayanga kandi naikiriza enyonyoozi."
Imam Muslim : 105
حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى وَعَمْرُو بْنُ سَوَّادٍ الْعَامِرِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ الْمُرَادِيُّ قَالَ الْمُرَادِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ عَنْ يُونُسَ وَقَالَ الْآخَرَانِ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَمْ تَرَوْا إِلَى مَا قَالَ رَبُّكُمْ قَالَ مَا أَنْعَمْتُ عَلَى عِبَادِي مِنْ نِعْمَةٍ إِلَّا أَصْبَحَ فَرِيقٌ مِنْهُمْ بِهَا كَافِرِينَ يَقُولُونَ الْكَوَاكِبُ وَبِالْكَوَاكِبِ
Akangambira [Harmalah bin Yahya] na [Amru bin Sawwad al-Amiri] na [Muhammad bin Salamah al-Muradi], [al-Muradi] akagira, akatugambira [Abdullah bin Wahab] kuruga [Yunus], kandi abandi babiri bakagira ngu; atumanyiise [Ibn Wahab] akagira ati, atumanyiise [Yunus] kuruga ahari [Ibn Shihab] akagira ati, angambiire [Ubaidullah bin Abdullah bin Utbah] ngu [Abu Hurairah] akagira ati, ‘Omutumwa wa Allah (okusaasira kwa Allah n’emigisha ya Allah ebe ahariwe) akagira ati: ‘Toine eki Rabb waawe yaagambire? Akagira ati: Tindikuha abaheereza bangye embabazi, kureka abamwe omuribo baaba abahakani aharibo. Bagira ngu 'Eyo nyonyoozi ekaruga omu nyonyoozi endiijo''.
Imam Muslim : 106
و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ الْمُرَادِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ ح و حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ سَوَّادٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ أَنَّ أَبَا يُونُسَ مَوْلَى أَبِي هُرَيْرَةَ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ مِنْ السَّمَاءِ مِنْ بَرَكَةٍ إِلَّا أَصْبَحَ فَرِيقٌ مِنْ النَّاسِ بِهَا كَافِرِينَ يُنْزِلُ اللَّهُ الْغَيْثَ فَيَقُولُونَ الْكَوْكَبُ كَذَا وَكَذَا وَفِي حَدِيثِ الْمُرَادِيِّ بِكَوْكَبِ كَذَا وَكَذَا
Kandi yangira ngu [Muhammad bin Salamah al-Muradi] akatugambira [Abdullah bin Wahab] kuruga [Amru bin al-Harits]. -Omu nshoboorora endiijo nikigambwa- Kandi kigambirwe nyowe [Amru bin Sawwad] yangira [Abdullah bin Wahab] yangira [Amru bin al-Harits] ngu [Abu Yunus] owabaire ari omuhuuku wa Abu Hurairah, akamugambira kuruga ahari [Abu Hurailahah akagira owa Allah, akagira ngu: ‘Allah tarikushuuma emigisha emwe kuruga omu iguru kwonka abantu abamwe nibahinduka abakaafiire. Allah akatuma enjura, n’ahabw’ekyo bakagira bati, ‘Enyonyoozi egi n’enyonyoozi egyo -nizireeta enjura-’. Omu bwire obwo, omu hadiisi [al-Muradi], ‘Erikureetwa enyonyoozi nk’egyo’.
Imam Muslim : 107
و حَدَّثَنِي عَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْعَظِيمِ الْعَنْبَرِيُّ حَدَّثَنَا النَّضْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ وَهُوَ ابْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنَا أَبُو زُمَيْلٍ قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ مُطِرَ النَّاسُ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصْبَحَ مِنْ النَّاسِ شَاكِرٌ وَمِنْهُمْ كَافِرٌ قَالُوا هَذِهِ رَحْمَةُ اللَّهِ وَقَالَ بَعْضُهُمْ لَقَدْ صَدَقَ نَوْءُ كَذَا وَكَذَا قَالَ فَنَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ { فَلَا أُقْسِمُ بِمَوَاقِعِ النُّجُومِ حَتَّى بَلَغَ وَتَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ }
Kandi angambiire [Abbas bin Abdul Azhim al-Anbari] atugambiire [an-Nadlar bin Muhammad] atugambiire [Ikrimah] - nikwo kugira ngu Ibn Ammar - atugambiire [Abu Zumail] akagira ati, atugambiire [Ibn Abbas] akagira ati, ‘Obwire obumwe abantu bakaheebwa obwire bw’obushambani. bwanyima akagira ati: ‘N’enjura egi omu bantu harimu abarikuhinduka abaheereza abarikusiima kandi hariho n’abarikukora kufr. Abamwe bakagira ngu enjura egi n’obuhame bw’embabazi za Allah. Kwonka abandi bakagira bati, "Enyonyoozi nk'egyo buzima ekakitunga gye." Ibn Abbas akagira ati: ‘Bwanyima orunyiriri rukashuuma: ‘-Nahabwekyo nindahira okuruga kwe ebicweka by’enyonyoozi-’, okuhisya obu orunyiriri rwagira ati: ‘-kandi mwagaruzaho eby’okurya -ebi Allah yaakuhaire- orikubeihabeiha Allah-’ -Qs. Ebibuuzo. Omuri 75-82-.
Imam Muslim : 108
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبْرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ آيَةُ الْمُنَافِقِ بُغْضُ الْأَنْصَارِ وَآيَةُ الْمُؤْمِنِ حُبُّ الْأَنْصَارِ
Atugambiire [Muhammad bin al-Mutsanna] atugambiire [Abdurrahman bin Mahdi] kuruga [Syu’bah] kuruga [Abdullah bin Abdullah bin Jabr] akagira ati, nkahurira [Anas] arikugira ati, ‘Omutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Akamanyiso k’omunyabishuba n’okwikiriza omunyabishuba, aba Ansar’.
Imam Muslim : 109
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبٍ الْحَارِثِيُّ حَدَّثَنَا خَالِدٌ يَعْنِي ابْنَ الْحَارِثِ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ حُبُّ الْأَنْصَارِ آيَةُ الْإِيمَانِ وَبُغْضُهُمْ آيَةُ النِّفَاقِ
Atugambiire [Yahya bin Habib al-Haritsi] atugambiire [Khalid] - nikwo kugira ngu Ibn al-Harits - atugambiire [Syu’bah] kuruga ahari [Abdullah bin Abdullah] kuruga ahari [Anas] kuruga ahari Nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam, ngu akagira ati: ‘Okukunda abahasy a akamanyiso k’okwikiriza kwabo, n’okukunda abahasy’.
Imam Muslim : 110
و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنِي مُعَاذُ بْنُ مُعَاذٍ ح و حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ يُحَدِّثُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ فِي الْأَنْصَارِ لَا يُحِبُّهُمْ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَلَا يُبْغِضُهُمْ إِلَّا مُنَافِقٌ مَنْ أَحَبَّهُمْ أَحَبَّهُ اللَّهُ وَمَنْ أَبْغَضَهُمْ أَبْغَضَهُ اللَّهُ قَالَ شُعْبَةُ قُلْتُ لِعَدِيٍّ سَمِعْتَهُ مِنْ الْبَرَاءِ قَالَ إِيَّايَ حَدَّثَ
Kandi akatugambira [Zuhair bin Harb] akagira ati, akatugambira [Mu’adh bin Mu’adz]. -omu nshoboorora endiijo nikigambwa- Kandi atugambiire [Ubaidullah bin Mu’adz] kandi lafazh n’eye, atugambiire [taata] atugambiire [Syu’bah] kuruga ahari [Adi bin Thabit] akagira ati, ‘Nkahurira [al-Bara’] arikushoborora hadiisi kuruga ahari nabi akagira ati: mutabakunda kureka abaikiriza, kandi mutabanga kureka abanyandyarya. Orikubakunda, Allah naija kumukunda, kandi orikubayanga, Allah naija kumwanga.’ [Syu’bah] akagira ati: ‘Nkabuuza [Adi] nti, ‘Ekyo okakihurira kuruga ahari [al-Bara’]? ’ akagarukamu ati, ‘Ekyo ekyabaho kiine akakwate naanye’.
Imam Muslim : 111
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْقَارِيَّ عَنْ سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يُبْغِضُ الْأَنْصَارَ رَجُلٌ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ
Kitugambirwe [Qutaibah bin Sa’id] atugambiire [Ya’qub] - nikwo kugira ngu Ibn Abdurrahman al-Qari - kuruga ahari [Suhail] kuruga ahari [ishe] kuruga ahari [Abu Hurairah] ngu Omutumwa wa Allah (okusaasira kwa Allah n’emigisha ya Allah ebe ahariwe) akagira ati: ‘Tihariho muntu orikwija kwikiririza omu kiro kya Allah, kandi tihariho muntu orikwija kwikiririza omu kiro.
Imam Muslim : 112
و حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ كِلَاهُمَا عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُبْغِضُ الْأَنْصَارَ رَجُلٌ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ
Kandi atugambiire [Usman bin Muhammad bin Abu Syaibah] atugambiire [Jarir]. -omu nshoboorora endiijo nikigambwa- Kandi ku yaaherize kutugambira [Abu Bakr bin Abu Syaibah] akatugambira [Abu Salamah] bombi kuruga ahari [al-A’masy] kuruga ahari [Abu Salih] kuruga ahari [Abu Sa’id] akagira ati: ‘Omutumwa wa Allah shallallahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Tihariho kwikiriza omuri Allah omushaija, kandi tihariho ha’.
Imam Muslim : 113
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ وَأَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ ح و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى وَاللَّفْظُ لَهُ أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ زِرٍّ قَالَ قَالَ عَلِيٌّ وَالَّذِي فَلَقَ الْحَبَّةَ وَبَرَأَ النَّسَمَةَ إِنَّهُ لَعَهْدُ النَّبِيِّ الْأُمِّيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَيَّ أَنْ لَا يُحِبَّنِي إِلَّا مُؤْمِنٌ وَلَا يُبْغِضَنِي إِلَّا مُنَافِقٌ
Atugambiire [Abu Bakr bin Abu Syaibah] atugambiire [Waki’] na [Abu Mu’awiyah] kuruga [al-A’masy]. -omu nshoboorora endiijo nikigambwa- Dan atugambiire [Yahya bin Yahya] kandi lafazh n’eye. Ku yaaherize kutugambira [Abu Mu’awiyah] kuruga ahari [al-A’masy] kuruga ahari [Adi bin Thabit] kuruga ahari [Zirr] akagira ati, [Ali] akagira ati, ‘N’Ogwo orikubaganisamu embibo kandi akacungura omutima, buzima endagaano ya Nabi ou ummite -atarikubaasa kushoma- ahariinye tihaine otarikwikiriza ni ‘The un loves . nyowe kwonka n’omunyabishuba’.
Imam Muslim : 114
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحِ بْنِ الْمُهَاجِرِ الْمِصْرِيُّ أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ الْهَادِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ يَا مَعْشَرَ النِّسَاءِ تَصَدَّقْنَ وَأَكْثِرْنَ الِاسْتِغْفَارَ فَإِنِّي رَأَيْتُكُنَّ أَكْثَرَ أَهْلِ النَّارِ فَقَالَتْ امْرَأَةٌ مِنْهُنَّ جَزْلَةٌ وَمَا لَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَكْثَرَ أَهْلِ النَّارِ قَالَ تُكْثِرْنَ اللَّعْنَ وَتَكْفُرْنَ الْعَشِيرَ وَمَا رَأَيْتُ مِنْ نَاقِصَاتِ عَقْلٍ وَدِينٍ أَغْلَبَ لِذِي لُبٍّ مِنْكُنَّ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا نُقْصَانُ الْعَقْلِ وَالدِّينِ قَالَ أَمَّا نُقْصَانُ الْعَقْلِ فَشَهَادَةُ امْرَأَتَيْنِ تَعْدِلُ شَهَادَةَ رَجُلٍ فَهَذَا نُقْصَانُ الْعَقْلِ وَتَمْكُثُ اللَّيَالِي مَا تُصَلِّي وَتُفْطِرُ فِي رَمَضَانَ فَهَذَا نُقْصَانُ الدِّينِ و حَدَّثَنِيهِ أَبُو الطَّاهِرِ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ عَنْ بَكْرِ بْنِ مُضَرَ عَنْ ابْنِ الْهَادِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ و حَدَّثَنِي الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ وَأَبُو بَكْرِ بْنُ إِسْحَقَ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ أَخْبَرَنِي زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ عَنْ عِيَاضِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَقُتَيْبَةُ وَابْنُ حُجْرٍ قَالُوا حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ وَهُوَ ابْنُ جَعْفَرٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي عَمْرٍو عَنْ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ مَعْنَى حَدِيثِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Kigambirwe ngu [Muhammad bin Rumh bin al-Muhajir al-Mishri] akatugambira [al-Laits] kuruga ahari [Ibn al-Had] kuruga ahari [Abdullah bin Dinar] kuruga ahari [Abdullah bin Umar] kuruga ahari Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam, ngu akagira ati: ‘Yaa! Hayo kandi oyongyere aha istighfar yaawe. Ahabw’okuba, ninreeba ngu abakazi nibo barikukirayo kutuura omuri Gehena.’ Omukazi omwe omunyabwengye omuribo akabuuza ati: Iwe Mutumwa wa Allah, ahabwenki abakazi abaingi bari abaturagye ba Gehena? Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam. akagira ati: ‘Nokyeena munonga kandi noyanga emigisha y’omushaija waawe. Tindikureeba abo abataine nshonga kandi abaine ediini y’amaani kukira ab’omu kibiina kyawe.’ Omukazi akagaruka yaabuuza ati, ‘Ei Mutumwa wa Allah! Okubura enshonga n’ediini nikimanyisa ki?’ Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam akagarukamu ati: ‘Amakuru g’okubura enshonga n’okugira ngu obujurizi bw’abakazi babiri nibushushana n’obujurizi bw’omushaija. Eki nikyo barikweta okubura enshonga. Nikyo kimwe n'abakazi tibarikushaba ekiro eki barikusiiba omu kwezi kwa Ramadlan - ahabw'okuza omu micwe -. Mbwenu eki nikyo kirikugambwa kuba okubura ediini’. Kandi atugambiire ahari ekyo [Abu ath-Tahir] atugambiire [Ibnu Wahab] kuruga ahari [Bakar bin Mudlar] kuruga ahari [Ibn al-Had] na sanad egi nk’eky’okureeberaho’. Kandi kikangira [al-Hasan bin Ali al-Hulwani] na [Abu Bakr bin Ishaq] bombi bakagira, kitugambiire [Ibn Abu Maryam] kitugambiire [Muhammad bin Ja’far] akagira ngu, kitugambiire [Zaid bin Aslam] kuruga [Iyadl bin Abdullah] kuruga ahari [Abu Sahulla Sa’. wasalamu. -omu nshoboorora endiijo nikigambwa- Kandi atugambiire [Yahya bin Ayyub] na [Qutaibah] na [Ibn Hujr] bakabuuza, batugambiire [Ismail] -nikwo kugira ngu Ibn Ja’far- kuruga ahari [Amru bin Abu Amru] kuruga ahari [al-Maqburi] kuruga ahari [Abu Hurailla a Sawlam a] hadiisi erikushushana na hadiisi ya Ibn Umar, kuruga ahari nabi saw.
Imam Muslim : 115
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا قَرَأَ ابْنُ آدَمَ السَّجْدَةَ فَسَجَدَ اعْتَزَلَ الشَّيْطَانُ يَبْكِي يَقُولُ يَا وَيْلَهُ وَفِي رِوَايَةِ أَبِي كُرَيْبٍ يَا وَيْلِي أُمِرَ ابْنُ آدَمَ بِالسُّجُودِ فَسَجَدَ فَلَهُ الْجَنَّةُ وَأُمِرْتُ بِالسُّجُودِ فَأَبَيْتُ فَلِي النَّارُ حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَعَصَيْتُ فَلِي النَّارُ
Atugambiire [Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Abu Kuraib] bombi bakagira, atugambiire [Abu Mu’awiyah] kuruga [al-A’masy] kuruga [Abu Salih] kuruga [Abu Hurairah] akagira ati: ‘Omutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Omuntu ku arikushoma, agyendera wenka kurira, arikugira ati, 'Omubonabone''. Kandi omu byafaayo bya Abu Kuraib, 'Nyowe, abantu nibagambirwa ngu bafukame n'ahabw'ekyo bafukame batungye eiguru, obwo nyowe nkagambirwa ngu nfukame, obwo nkaba ntarikwenda, n'ahabw'ekyo nkatunga gehena''. Akangira [Zuhair bin Harb] atugambiire [Waki’] atugambiire [al-A’masy] na sanad egi nk’eky’okureeberaho, we wenka akagira ati, ‘Obwo nkaba ntamworobera n’ahabw’ekyo nkatunga gehena’’.
Imam Muslim : 116
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى التَّمِيمِيُّ وَعُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ كِلَاهُمَا عَنْ جَرِيرٍ قَالَ يَحْيَى أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ قَالَ سَمِعْتُ جَابِرًا يَقُولُا سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ بَيْنَ الرَّجُلِ وَبَيْنَ الشِّرْكِ وَالْكُفْرِ تَرْكَ الصَّلَاةِ
Atugambiire [Yahya bin Yahya at-Tamimi] na [Usman bin Abu Syaiba] bombi kuruga [Jarir]. [Yahya] akagira ati, bwanyima y’okutugambira [Jarir] kuruga ahari [al-A’masy] kuruga ahari [Abu Sufyan] akagira ati, nkahurira [Jabir] arikugira ati, ‘Nkahurira nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam arikugira ati: ‘Buzima, ekirikutaanisa omuntu na shiriki na kufu n’okureka okushaba’.
Imam Muslim : 117
حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِيُّ حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ بْنُ مَخْلَدٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُا سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ بَيْنَ الرَّجُلِ وَبَيْنَ الشِّرْكِ وَالْكُفْرِ تَرْكُ الصَّلَاةِ
Atugambiire [Abu Ghassan al-Misma’i] atugambiire [adl-Dlahhak bin Makhlad] kuruga [Ibn Juraij] akagira ati, akangambira [Abu az-Zubair] ngu akahurira [Jabir bin Abdullah] arikugira ati, ‘Nkahurira omutumwa wa Allah ari sallalamparahutes a nagira ngu: okureka okushaba’.
Imam Muslim : 118
و حَدَّثَنَا مَنْصُورُ بْنُ أَبِي مُزَاحِمٍ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ ح حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ زِيَادٍ أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ يَعْنِي ابْنَ سَعْدٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْأَعْمَالِ أَفْضَلُ قَالَ إِيمَانٌ بِاللَّهِ قَالَ ثُمَّ مَاذَا قَالَ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ قَالَ ثُمَّ مَاذَا قَالَ حَجٌّ مَبْرُورٌ وَفِي رِوَايَةِ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرٍ قَالَ إِيمَانٌ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ و حَدَّثَنِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ
Kandi atugambiire [Mansur bin Abu Muzahim] atugambiire [Ibrahim bin Sa’d]. -omu nshoboorora endiijo nikigambwa- yangira ngu [Muhammad bin Ja’far bin Ziyad] akatugambira [Ibrahim] -nikwo kugira ngu bin Sa’d- kuruga ahari [Ibn Shihab] kuruga ahari [Sa’id bin al-Musayyab] kuruga ahari [Abu Hurairah] akagira ati, ‘Omutumwa wa Allah akaba ari omukuru munonga, ekikorwa? ' Akagarukamu ati, 'Okwikiriza omuri Allah'. Akagaruka yaabuuza ati: ‘Mbwenu shi?’ Akagarukamu ati, ‘Jihad omu muhanda gwa Allah’. Akagaruka yaabuuza ati: ‘Mbwenu shi?’ Akagarukamu ati, ‘Mabrur Hajja’. Kandi omu byafaayo bya [Muhammad bin Ja’far], “Okwikiriza omuri Allah n’omutumwa we”. Kandi bakakigambaho ahariinye [Muhammad bin Rafi’] na [Abd bin Humaid] kuruga [Abdurrazzaq] batugambiire [Ma’mar] kuruga [az-Zuhri] na sanad egi nk’eky’okureeberaho’.
Imam Muslim : 119
حَدَّثَنِي أَبُو الرَّبِيعِ الزَّهْرَانِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ ح و حَدَّثَنَا خَلَفُ بْنُ هِشَامٍ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي مُرَاوِحٍ اللَّيْثِيِّ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْأَعْمَالِ أَفْضَلُ قَالَ الْإِيمَانُ بِاللَّهِ وَالْجِهَادُ فِي سَبِيلِهِ قَالَ قُلْتُ أَيُّ الرِّقَابِ أَفْضَلُ قَالَ أَنْفَسُهَا عِنْدَ أَهْلِهَا وَأَكْثَرُهَا ثَمَنًا قَالَ قُلْتُ فَإِنْ لَمْ أَفْعَلْ قَالَ تُعِينُ صَانِعًا أَوْ تَصْنَعُ لِأَخْرَقَ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ إِنْ ضَعُفْتُ عَنْ بَعْضِ الْعَمَلِ قَالَ تَكُفُّ شَرَّكَ عَنْ النَّاسِ فَإِنَّهَا صَدَقَةٌ مِنْكَ عَلَى نَفْسِكَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ عَبْدٌ أَخْبَرَنَا وَقَالَ ابْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ حَبِيبٍ مَوْلَى عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِي مُرَاوِحٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِنَحْوِهِ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَتُعِينُ الصَّانِعَ أَوْ تَصْنَعُ لِأَخْرَقَ
Akangambira [Abu ar-Rabi’ az-Zahrani] atugambiire [Hammad bin Zaid] atugambiire [Hisham bin Urwah]. -omu nshoboorora endiijo nikigambwa- akatugambira [Khalaf bin Hisham] kandi lafazh n’eye, atugambiire [Hammad bin Zaid] kuruga ahari [Hisyam bin Arubah] kuruga ahari [ishe] kuruga ahari [Abu Murawih al-Laitsi] kuruga ahari [Abu Dzar] akagira ati, ‘Obwire obumwe nka, Rasulullah! Ni mucwe ki ogurikukirayo obukuru? ' Rasulullah akagarukamu ati: 'Ikirize Allah kandi muteereho omu muhanda gwe'. Nkabuuza nti: Ni muheereza ki orikukirayo obukuru? Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam akagarukamu ati: ‘Omuheereza orikukirayo oburungi kurugiirira ahari mukama we kandi orikukirayo omuhendo’. Nkagaruka naabuuza nti: ‘Kandi shi ku ndaabe ntarikubaasa kukikora?’ Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam akagarukamu ati: ‘Nobaasa kuhwera abantu abarikukora nari abarikukora aha bantu abatarikukora’. Nkagaruka naabuuza nti, ‘Ei Mutumwa wa Allah! Nogira ngu ku ndaabe ntarikubaasa kukora emwe aha micwe? ' Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam akagarukamu ati: 'Oshemerire kurekyera aho emishango ei orikukora aha bantu abandi ahabwokuba egyo n'ekiconco kuruga ahariiwe ahariiwe wenka'. Atugambiire [Muhammad bin Rafi’] na [Abd bin Humaid], [Abd] akagira, atugambiire, kandi [Ibn Rafi’] akagira ati, atugambiire [Ma’mar] kuruga ahari [az-Zuhri] kuruga ahari [Habib] owabaire ari omuhuuku az-Zubah birwair, az-Zubair] kuruga ahari [Abu Murawih] kuruga ahari [Abu Dzar] kuruga ahari nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam aine hadiisi erikushushana, we wenka akagira ati, ‘Noohwera abantu abarikukora nari noohangaho emirimo ahabw’abantu abatarikukora’.
Imam Muslim : 120
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ عَنْ الشَّيْبَانِيِّ عَنْ الْوَلِيدِ بْنِ الْعَيْزَارِ عَنْ سَعْدِ بْنِ إِيَاسٍ أَبِي عَمْرٍو الشَّيْبَانِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْعَمَلِ أَفْضَلُ قَالَ الصَّلَاةُ لِوَقْتِهَا قَالَ قُلْتُ ثُمَّ أَيٌّ قَالَ بِرُّ الْوَالِدَيْنِ قَالَ قُلْتُ ثُمَّ أَيٌّ قَالَ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَمَا تَرَكْتُ أَسْتَزِيدُهُ إِلَّا إِرْعَاءً عَلَيْهِ
Kitugambirweho [Abu Bakr bin Abu Syaibah] atugambireho [Ali bin Mushir] kuruga ahari [ash-Syaibani] kuruga ahari [al-Walid bin al-Aizar] kuruga ahari [Sa’ad bin Iyas Abu Amru ash-Syaibani] kuruga ahari [Abdullah bin Abu Syaiba] nk’oku yaagizire owa Mas’ud, Allah. ‘alaihi wasallam, ‘Niki ekikorwa kirungi ekikuru munonga? ’ Akagarukamu ati: ‘Mushabe omu bwire obuhikire’. Nkagaruka naabuuza nti: ‘Mbwenu shi n’enki ekindi?’ Akagarukamu ati: ‘Okwehayo aha bazaire bombi’. Nkagaruka naabuuza nti: ‘Mbwenu shi n’enki ekindi?’ Akagarukamu ati: ‘Murwane omu muhanda gwa Allah’. Bwanyima tindagarukire kumubuuza ebibuuzo ahabw’okugira ngu nkaba ninrinda enyehurira ze kwonka.’