Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith
Hadith
Imam Muslim : 1081
و حَدَّثَنِي إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ مَالِكِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ قَالَ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَا وَصَاحِبٌ لِي فَلَمَّا أَرَدْنَا الْإِقْفَالَ مِنْ عِنْدِهِ قَالَ لَنَا إِذَا حَضَرَتْ الصَّلَاةُ فَأَذِّنَا ثُمَّ أَقِيمَا وَلْيَؤُمَّكُمَا أَكْبَرُكُمَا و حَدَّثَنَاه أَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا حَفْصٌ يَعْنِي ابْنَ غِيَاثٍ حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَزَادَ قَالَ الْحَذَّاءُ وَكَانَا مُتَقَارِبَيْنِ فِي الْقِرَاءَةِ
ከምኡ ውን ነጊሩኒ ኣሎ [ኢሻቅ ቢን ኢብራሂም ኣል ሓንዛሊ] ነጊሩና ኣሎ [ዓብዱልዋሃብ ኣጥስ ጻሳፊ] ካብ [ካሊድ ኣል ካድዛ`] ካብ [ኣቡ ቂላባ] ካብ [ማሊክ ቢን ሑዋይሪትስ] ኢሉ፤ ምስ ሓደ ዓርከይ ምስ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ተራኺበ። ናብ ገዛና ክንምለስ ኣብ ዝቐረብናሉ እዋን፡ ‘ናይ ሰላት ግዜ ምስ በጽሐ፡ ሽዑ ጻውዒት ሰላት በል፡ ነቲ ሰላት ድማ ፈጽም፡ እቲ ኢማም ናይ ምዃን መሰል ዘለዎ ካባኻትኩም እቲ ዝበሰለ እዩ’ በለ። ከምኡ ውን ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ስዒድ ኣል ኣስያጅ] ነጊሩና ኣሎ [ሓፍስ ማለት ኢብን ጊያትስ] ነጊሩና ኣሎ [ካሊድ ኣል ካድዛ`] በዛ ሳናድ፡ ቁሩብ ወሲኹ፡ ኣል ካድዛ` ኢሉ፤ ክልቲኦም - ማለት ማሊክ ቢን ሁዋይሪትን ዓርኩን - ኣብቲ ንባብ ዳርጋ ሓደ እዮም - ኣብ ሓደ ደረጃ -።
Hadith
Imam Muslim : 1082
حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ وَحَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى قَالَا أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ بْنُ يَزِيدَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ وَأَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ أَنَّهُمَا سَمِعَا أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ حِينَ يَفْرُغُ مِنْ صَلَاةِ الْفَجْرِ مِنْ الْقِرَاءَةِ وَيُكَبِّرُ وَيَرْفَعُ رَأْسَهُ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ ثُمَّ يَقُولُ وَهُوَ قَائِمٌ اللَّهُمَّ أَنْجِ الْوَلِيدَ بْنَ الْوَلِيدِ وَسَلَمَةَ بْنَ هِشَامٍ وَعَيَّاشَ بْنَ أَبِي رَبِيعَةَ وَالْمُسْتَضْعَفِينَ مِنْ الْمُؤْمِنِينَ اللَّهُمَّ اشْدُدْ وَطْأَتَكَ عَلَى مُضَرَ وَاجْعَلْهَا عَلَيْهِمْ كَسِنِي يُوسُفَ اللَّهُمَّ الْعَنْ لِحْيَانَ وَرِعْلًا وَذَكْوَانَ وَعُصَيَّةَ عَصَتْ اللَّهَ وَرَسُولَهُ ثُمَّ بَلَغَنَا أَنَّهُ تَرَكَ ذَلِكَ لَمَّا أُنْزِلَ { لَيْسَ لَكَ مِنْ الْأَمْرِ شَيْءٌ أَوْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ أَوْ يُعَذِّبَهُمْ فَإِنَّهُمْ ظَالِمُونَ } و حَدَّثَنَاه أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَعَمْرٌو النَّاقِدُ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ إِلَى قَوْلِهِ وَاجْعَلْهَا عَلَيْهِمْ كَسِنِي يُوسُفَ وَلَمْ يَذْكُرْ مَا بَعْدَهُ
ነጊሩኒ ኣሎ [ኣቡ ኣትታሂር]ን [ሓርማላ ቢን ያሕያን] ክልቲኦም ከምዚ ኢሎም፤ ሓቢሩና ኣሎ [ኢብኑ ዋህብ] ሓቢሩኒ ኣሎ [ዩኑስ ቢን ያዚድ] ካብ [ኢብን ሺሃብ] ኢሉ፤ ንዓይ [ሰይድ ቢን ሙሳያብ]ን [ኣቡ ሰላማ ቢን ዓብዱራሕማን ቢን ዓውፍን] ሓቢሩኒ ኣሎ፣ ክልቲኦም [ኣቡ ሑረይራ] ክብሉ ሰሚዖም፤ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ሰላት ወጋሕታ ምስ ሰገደ ማለት ድሕሪ ምንባብን ተክቢር ምስ ገበረን ርእሱ ኣልዒሉን ሰሚዓላሁ ሊማን ሓሚዳ ኣንቢሩ። ራባና ወላካል ሃምዱ'። ሽዑ እንደገና ኣንቢቡ ገና ደው ኢሉ ነበረ፣ ማለት፤ ኣላህሙማ ኣንጂ ኣልዋሊድ ቢን ወሊድ ዋ ሰላማ ቢን ሂስያም፡ ዋ ኣያሲ ቢን ኣቡ ራብያ፡ ዋል ሙስታድዓፊና ሚናል ሙልሚኒና፡ ኣላሁማሲ ዱድ ዋዝኣታካ 'ኣላ ሙድሃር ዋጅኣልሃዓ ዓሊሂም ካሲኒ ዩሱፋ፡ ኣላሁማላዓን። ሊህያና ዋሪ'ላን ወድዛክዋኣና ዋዑሻያህ ኣሻታላሃ ዋራሱላሁ -ኦ ኣላህ ንወሊድ ቢን ወሊድ፡ ሰላማ ቢን ሂሻም፡ ኣያሲ ቢን ኣቡ ራብያን ድኹማት ምእመናንን ኣድሒንካ፡ ኦ ኣላህ ንሙድሃር መቕጻዕትኻ ኣጽንዕ ከም ናይ ዩሱፍ ጥሜት ግዜ ጥሜት ግበሮም፡ ኦ ኣላህ ንሊህያን፡ ሪኣል፡ ከምኡ'ውን መርገም ድዛክዋን፡ እቶም ንኣላህን ረሱልን ዘይተኣዘዙ’። ሽዑ ንሰላት -ቁኑት- ከም ዝገደፎ ዜና መጺኡና፣ ልክዕ እታ ኣያ ምስ ወረደት 'ረቢ ይቕረ ይብሎም ወይ ይቕጽዖም ናይ ናትኩም ጉዳይ ኣይኮነን፣ ብሓቂ በደለኛታት እዮም -QS. ዓሊ ኢምራን 128-፣ [ኣቡበከር ቢን ኣቡ ስያይባ]ን [ዓምሩ ዓን ናቂድን] ነጊሩና ኣሎ፣ ክልቲኦም ከምዚ ኢሎም፤ ነጊሩና ኣሎ [ኢብን ዑየና] ካብ [ኣዝ ዙህሪ] ካብ [ሰዒድ ቢን ሙሴያብ] ካብ [ኣቡ ሑረይራ] ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓሌይ ዋሰላም ክሳብ ከምዚ ዝብሎ: ‘ኦ ኣላህ ከም ናይ ዩሱፍ ጽጉብ ዓመታት ጽጉብ ዓመታት ግበሮም’። ብድሕሪኡ ድማ ነቲ ሓረግ ኣይጠቐሶን።
Hadith
Imam Muslim : 1083
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مِهْرَانَ الرَّازِيُّ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ حَدَّثَهُمْ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَنَتَ بَعْدَ الرَّكْعَةِ فِي صَلَاةٍ شَهْرًا إِذَا قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ يَقُولُ فِي قُنُوتِهِ اللَّهُمَّ أَنْجِ الْوَلِيدَ بْنَ الْوَلِيدِ اللَّهُمَّ نَجِّ سَلَمَةَ بْنَ هِشَامٍ اللَّهُمَّ نَجِّ عَيَّاشَ بْنَ أَبِي رَبِيعَةَ اللَّهُمَّ نَجِّ الْمُسْتَضْعَفِينَ مِنْ الْمُؤْمِنِينَ اللَّهُمَّ اشْدُدْ وَطْأَتَكَ عَلَى مُضَرَ اللَّهُمَّ اجْعَلْهَا عَلَيْهِمْ سِنِينَ كَسِنِي يُوسُفَ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ ثُمَّ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَرَكَ الدُّعَاءَ بَعْدُ فَقُلْتُ أُرَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ تَرَكَ الدُّعَاءَ لَهُمْ قَالَ فَقِيلَ وَمَا تُرَاهُمْ قَدْ قَدِمُوا و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ يَحْيَى عَنْ أَبِي سَلَمَةَ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَمَا هُوَ يُصَلِّي الْعِشَاءَ إِذْ قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ ثُمَّ قَالَ قَبْلَ أَنْ يَسْجُدَ اللَّهُمَّ نَجِّ عَيَّاشَ بْنَ أَبِي رَبِيعَةَ ثُمَّ ذَكَرَ بِمِثْلِ حَدِيثِ الْأَوْزَاعِيِّ إِلَى قَوْلِهِ كَسِنِي يُوسُفَ وَلَمْ يَذْكُرْ مَا بَعْدَهُ
ነጊሩና ኣሎ [መሓመድ ቢን ሚህራን ኣር ራዚ] ነጊሩና ኣሎ [ኣል ወሊድ ቢን ሙስሊም] ነጊሩና ኣሎ [ኣውዛኢ] ካብ [ያሕያ ቢን ኣቡ ካትሲር] ካብ [ኣቡ ሰላማ]፣ [ኣቡ ሑረይራ] ከም ዝነገሮም፣ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ንሓደ ወርሒ ኣብ ሰላት ድሕሪ ሩኩ’ ቁኑት ከም ዝገበሩ። ሳሚኣላሁ ሊማን ሓሚዳ ኣንቢቡ ምስ ወድአ ኣብ ጸሎቱ ከምዚ ዝስዕብ ኣንቢቡ: ኣላሁማ ኣንጂ ኣልወሊዳ ቢን ኣልወሊድ: ኣላሕሁማ ናጅጂ ሳልማህ ቢን ሂስያም: ኣላሁማ ናጅጂ ኣያሲ ቢን ኣቢ ራብያ: ኣላሁማ ናጅጂ ኣልሙስታድዓፊና ሚናል ሙ'ሚኒና: ALLAAHUMMAUSYDUD WATHAATAKA 'ALAA MUDHARR, ALLAAHUMMAJ'ALHAA ALAIHIM INIINA KASIINII YUUSUFA -ኦ ኣላህ ንወሊድ ቢን ወሊድ ኣድሕን ኦ ኣላህ ሳልማህ ቢን ሂሻም ኣድሕን ኣንታ ኣላህ ኣድሕን ኣያሲ ቢን ኣቡ ራብያ ኣንታ ኣላህ ንውጹዓት ህዝቢ ምእመናን ኣድሕን ኣንታ ኣላህ መቕጻዕትኻ ተሪር ግበሮ ሙድሃር ኦ ኣላህ ከም ናይ ዩሱፍ ጽጉብ ዓመታት ጽጉብ ዓመት ክህልዎም ግበሮም። ኣቡ ሑረይራ ከምዚ ኢሎም፤ ሽዑ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ካብ ሰላት ቁኑት ክገድፍ ርእየዮ። ኣነ ድማ፤ 'ኣነ ከም ዝፈልጦ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ብድሕሪኡ ካብ ሰላት ቁኑት ገዲፎም'ዮም። ኣቡ ሑረይራ ከምዚ ኢሎም፤ 'ብቕጽበት ኣብቲ ቦታ ከምዝተደምሰሱ ተሓቢሩ'። ከምኡ ውን ተነጊሩኒ ኣሎ [ዙሃየር ቢን ሓርብ] ነጊሩና ኣሎ [ሑሴን ቢን መሓመድ] ካብ [ያሕያ] ካብ [ኣቡሰላማ] [ስያይባን] ካብ [ያሕያ] ካብ [ኣቡሰላማ] ነጊሩና ኣሎ፣ ንዓኣቶም [ኣቡ ሑረይራ] ኣብ እዋን ሰላት ምሸት ረሱሉላህ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም፣ ልክዕ ድሕሪ ሰሚዓላሁ ሊማን ሓሚዳ ድሕሪ ምባሉ፣ ቅድሚ ስግደት ምግባሩ ከም ዝተገልጸሎም 'ኣላሕማ ናጅጂ ኣያሲ ቢን ኣቢ ራብያ -ኦ ኣላህ ኣያሲ ቢን ኣቡ ራብያ- እንተዘይኮይኑ- ዝብል ጸሎት ኣንብብ፡ ድሕሪኡ 'ከም ናይ ዩሱፍ ናይ ጥሜት ዓመታት-' ዝብል ቃል ክሳብ ዝገልጽ ሓዲስ ኣውዛኢ ጠቒሱ፡ ድሕሪኡ ዝነበረ ሓረግ ኣይጠቐሰን።
Hadith
Imam Muslim : 1084
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُا وَاللَّهِ لَأُقَرِّبَنَّ بِكُمْ صَلَاةَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكَانَ أَبُو هُرَيْرَةَ يَقْنُتُ فِي الظُّهْرِ وَالْعِشَاءِ الْآخِرَةِ وَصَلَاةِ الصُّبْحِ وَيَدْعُو لِلْمُؤْمِنِينَ وَيَلْعَنُ الْكُفَّارَ
ነጊሩና ኣሎ [መሓመድ ቢን ኣል ሙትሳና] ነጊሩና ኣሎ [ሙዓድዝ ቢን ሂሻም] ካብ [ያሕያ ቢን ኣቡ ካቲር] [ኣቦይ] ነጊሩኒ ኣሎ ኢሉ፤ ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ሰላማ ቢን ዓብዱራሕማን]፣ [ኣቡ ሑራይራ] ክብሉ ሰሚዑ፤ 'በላህ ናብ ጸሎት ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከቕርበኩም ክፍትን እየ'። ቀጺሉ ኣቡ ሑረይራ ኣብ ፍርቂ ቀትሪን ዒሻን ናይ ንግሆ ሰላትን ቁኑት ይፍጽሙ፣ ንኣመንቲ ሰናይ ክረክብ ይጽልዩን ንዘይኣመንቲ ድማ ይረግሙን።
Hadith
Imam Muslim : 1085
و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ إِسْحَقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ دَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الَّذِينَ قَتَلُوا أَصْحَابَ بِئْرِ مَعُونَةَ ثَلَاثِينَ صَبَاحًا يَدْعُو عَلَى رِعْلٍ وَذَكْوَانَ وَلِحْيَانَ وَعُصَيَّةَ عَصَتْ اللَّهَ وَرَسُولَهُ قَالَ أَنَسٌ أَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فِي الَّذِينَ قُتِلُوا بِبِئْرِ مَعُونَةَ قُرْآنًا قَرَأْنَاهُ حَتَّى نُسِخَ بَعْدُ أَنْ بَلِّغُوا قَوْمَنَا أَنْ قَدْ لَقِينَا رَبَّنَا فَرَضِيَ عَنَّا وَرَضِينَا عَنْهُ
[ያሕያ ቢን ያህያ] ድማ ነጊሩና ኣሎ ኢሉ፤ ኣብ ቅድሚ [ማሊክ] ካብ [ኢሻቅ ቢን ዓብደላ ቢን ኣቡ ጣልሓ] ካብ [ኣናስ ቢን ማሊክ] ኣንቢበ፣ ከምዚ ኢሉ፤ ረሱሉላህ ሻላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ንሰላሳ መዓልቲ ንግሆ ንግሆ ንሰላሳ መዓልቲ ኣብ ቢርማዑና ንሰሓባ ዝጨፍጨፉ ሰባት ሕሰም ይጽሊ ነበረ፣ ነቶም ንኣላህን ረሱልን ዘይተኣዘዙ ቀቢላታት ሪዒልን ድዛክዋንን ሊህያንን ኡሻያንን ሕሰም ይጽልየሎም ነበረ’። ኣናስ ኣስዒቡ፤ ኣላህ ዓዛ ወጃላ ነቶም ኣብ ቢርማዑና ዝተጨፍጨፉ ብጾት ካብ ቁርኣን ኣያታት ኣውሪዱሎም ኣሎ ንሕና ነንብቦ ዝነበርና፣ ክሳብ እዘን ጥቕስታት እዚኣተን ኣብ ድሒሩ ናብ ማንሱኽ ዝትርጎማ። እታ ጥቕሲ AN BALLIGHUU QAUMANAA AN QAD LAQIINAA RABBANAA FARADLIYA ANNAA WARADLIINAA 'ANHU, -ንጎይታና ከም ዝተራኸብና ንህዝብና ንገሮም፡ ንሱ ድማ ብእኡ ከም ዝሕጎሰና፡ ንሕና ድማ ብእኡ ተሓጒስና-' ትብል።
Hadith
Imam Muslim : 1086
و حَدَّثَنِي عَمْرٌو النَّاقِدُ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ مُحَمَّدٍ قَالَ قُلْتُ لِأَنَسٍ هَلْ قَنَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي صَلَاةِ الصُّبْحِ قَالَ نَعَمْ بَعْدَ الرُّكُوعِ يَسِيرًا
[ዓምሩ ዓን ናቂድ]ን [ዙሃይር ቢን ሓርብን] ድማ ነጊሩኒ፣ ክልቲኦም ከምዚ ኢሎም፤ ነጊሩና ኣሎ [ኢስማዒል] ካብ [ኣዩብ] ካብ [መሓመድ] ኢሉ፤ [ኣናስ] ኢለ ሓቲተዮ፤ 'ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ኣብ ወጋሕታ ደቂሶም ይፈልጡ ድዮም?' ኣናስ መለሰሉ፤ "ልክዕ እዩ፡ ድሕሪ ስግደት ንሓጺር እዋን።"
Hadith
Imam Muslim : 1087
و حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى وَاللَّفْظُ لِابْنِ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي مِجْلَزٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَنَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَهْرًا بَعْدَ الرُّكُوعِ فِي صَلَاةِ الصُّبْحِ يَدْعُو عَلَى رِعْلٍ وَذَكْوَانَ وَيَقُولُ عُصَيَّةُ عَصَتْ اللَّهَ وَرَسُولَهُ
ከምኡ ውን ነጊሩኒ ኣሎ [ዑበይዱላህ ቢን ሙዓድዝ ኣል ኣንባሪ] ከምኡ ውን [ኣቡ ኩራይብ] ከምኡ ውን [ኢሻቅ ቢን ኢብራሂም] ከምኡ ውን [መሓመድ ቢን ዓብዱል ዓ'ላ] ላፋድዝ ናይ ሙዓድዝ ክኸውን ከሎ: [ሙዑታሚር ቢን ሱሌማን] ካብ [ኣቡኡ] ካብ [ኣቡ ሚጅላዝ] ካብ [ኣናስ ቢን ማሊክ] ኢሉና ኣሎ፤ ረሱሉላህ ሻላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ንሓደ ወርሒ ዝኣክል ቁኑት ፈጺሙ ኣብ ሰላት ንግሆ ምስ ሰገደ፡ ንጥፍኣት ቀቢላ ሪዒል፡ ድዛክዋን ጸለየ፡ ከምዚ ኢሉ፡ 'ቀቢላ ኡሻያ ብሓቂ ንኣላህን ንረሱልን ኣይተኣዘዙን - ትርጉሙ 'ኣሻ ቃል ብቓሉ ዘይምእዛዝ -ፐንት-'ዩ።
Hadith
Imam Muslim : 1088
و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا بَهْزُ بْنُ أَسَدٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ أَخْبَرَنَا أَنَسُ بْنُ سِيرِينَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَنَتَ شَهْرًا بَعْدَ الرُّكُوعِ فِي صَلَاةِ الْفَجْرِ يَدْعُو عَلَى بَنِي عُصَيَّةَ
ከምኡ ውን ተነጊሩኒ ኣሎ [መሓመድ ቢን ሃቲም] ነጊሩና ኣሎ [ባህዝ ቢን ኣሳድ] ነጊሩና ኣሎ [ሓማድ ቢን ሰላማ] ነጊሩና ኣሎ [ኣናስ ቢን ሲሪን] ካብ [ኣናስ ቢን ማሊክ]፣ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ሓደ እዋን ድሕሪ ሩኩ' ንሓደ ወርሒ ዝኸውን ሰላት ቁኑት ኣብ ሰላት ወጋሕታ -ወጋሕታ- ከም ዝፈጸሙ፣ ንጥፍኣት ናይ ጸሎት ጌሩ እቲ ባኒ 'ኡሻያህ' ዝበሃል።
Hadith
Imam Muslim : 1089
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَ سَأَلْتُهُ عَنْ الْقُنُوتِ قَبْلَ الرُّكُوعِ أَوْ بَعْدَ الرُّكُوعِ فَقَالَ قَبْلَ الرُّكُوعِ قَالَ قُلْتُ فَإِنَّ نَاسًا يَزْعُمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَنَتَ بَعْدَ الرُّكُوعِ فَقَالَ إِنَّمَا قَنَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَهْرًا يَدْعُو عَلَى أُنَاسٍ قَتَلُوا أُنَاسًا مِنْ أَصْحَابِهِ يُقَالُ لَهُمْ الْقُرَّاءُ
ንዓና ድማ [ኣቡበከር ቢን ኣቡ ስያይባ]ን [ኣቡ ኩረይብን] ተነጊሩና ኣሎ፡ ክልቲኦም ከምዚ ኢሎም፤ [ኣቡ ሙዓዊያ] ካብ [ዓሺም] ካብ [ኣናስ]፡ ኣሺም ዝብል ቃል ነጊሩና ኣሎ፤ ሓደ ግዜ ንኣናስ ብዛዕባ ሰላት ቁኑት ሓቲተዮ ነይረ፡ ቅድሚ ስግደት ድዩ ድሕሪ ስግደት?፡ ኣናስ መለሰሉ፤ 'ቅድሚ ምስጋድካ'። ኣሺም ከምዚ ይብል፤ ኣነ ድማ፤ "ሰባት ግን ረሱሉላሁ ዓለይሂ ወሳላም ድሕሪ ስግደት ቁኑት ዝገበረ ይመስሎም"። ኣናስ መለሰሉ፤ 'ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ጥራይ ንሓደ ወርሒ ቁኑት ዝገበረ፣ ነቶም ኣል ቁራ '-ህዝቢ ቁርኣን-' ዝብል ሳጓ ዝነበሮም ኣዕሩኽቱ ዝጨፍጨፉ ሰባት ጥፍኣት ጸለየሎም።
Hadith
Imam Muslim : 1090
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَاصِمٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا يَقُولُا مَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَجَدَ عَلَى سَرِيَّةٍ مَا وَجَدَ عَلَى السَّبْعِينَ الَّذِينَ أُصِيبُوا يَوْمَ بِئْرِ مَعُونَةَ كَانُوا يُدْعَوْنَ الْقُرَّاءَ فَمَكَثَ شَهْرًا يَدْعُو عَلَى قَتَلَتِهِمْ و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا حَفْصٌ وَابْنُ فُضَيْلٍ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا مَرْوَانُ كُلُّهُمْ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ بِهَذَا الْحَدِيثِ يَزِيدُ بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ
ነጊሩና ኣሎ [ኢብን ኣቡ ዑመር] ነጊሩና ኣሎ [ሱፍያን] ካብ [ዓሺም] ኢሉ፤ [ኣናስ] ክብል ሰሚዐዮ፤ 'ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ብሰንኪ ምጥፋእ ሰራዊቱ ክሳብ ክንድዚ ክቑጣዕ ርእየዮ ኣይፈልጥን እየ፡ ከምቲ ኣብ እዋን ፍጻመ ቢ'ሩ ማዑና ዝተጨፍጨፉ ሰብዓ ብጾቱ ምስ ሰኣነ ዝተቖጥዐ፡ እዞም ሰብዓ ብጾቱ ቁራ` - ህዝቢ ቁርኣን - ይበሃሉ ነበሩ፡ ስለዚ ንሓደ ወርሒ ምሉእ ምእንቲ እቶም ዝቐተልዎ ሰባት ጸለየ። ከምኡ ውን ተነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ኩራይብ] ነጊሩና ኣሎ [ሓፍስ] ከምኡ ውን [ኢብን ፉድላይል] -ካብ ካልእ መንገዲ ድማ ተዘንትዩ ኣሎ- [ኢብን ኣቡ ዑመር] ነጊሩና ኣሎ [ኢብን ኣቡ ዑመር] ካብ [ዓሺም] ካብ [ኣናስ] ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ኩሉ ነገር ከምዚ ኢሉ ሓዲስ ነጊሩና ኣሎ፡ ነፍሲ ወከፎም ድማ ነቲ ካልእ ይውስኹ'።
Hadith
Imam Muslim : 1091
و حَدَّثَنَا عَمْرٌو النَّاقِدُ حَدَّثَنَا الْأَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَنَتَ شَهْرًا يَلْعَنُ رِعْلًا وَذَكْوَانَ وَعُصَيَّةَ عَصَوْا اللَّهَ وَرَسُولَهُ و حَدَّثَنَا عَمْرٌو النَّاقِدُ حَدَّثَنَا الْأَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُوسَى بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِنَحْوِهِ
ከምኡ ውን ተነጊሩና ኣሎ [ዓምሩ ኣን ናቂድ] ነጊሩና ኣሎ [ኣል ኣስዋድ ቢን ዓሚር] ካብ [ቃታዳ] [ስዩባህ] ካብ [ቃታዳ] ካብ [ኣናስ] ነጊሩና ኣሎ፡ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ንሓደ ወርሒ ዝኣክል ሰላት ቁኑት ከም ዝገበሩ ንሪዒልን ድዛክዋንን ዑሻያን ንኣላህን ረሱልን ዘይእዘዙዎም ክረግሙ እዮም'። -'ዓሻ ቃል ብቓሉ ምጽራር -ፔንት- ማለት እዩ። ከምኡ ውን ነጊሩና ኣሎ [ዓምሩ ዓን ናቂድ] ነጊሩና ኣሎ [ኣል ኣስዋድ ቢን ዓሚር] ካብ [ሙሳ ቢን ኣናስ] ካብ [ኣናስ] ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓሌሂ ዋሰላም [ስዩባ] ነጊሩና ኣሎ።
Hadith
Imam Muslim : 1092
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَنَتَ شَهْرًا يَدْعُو عَلَى أَحْيَاءٍ مِنْ أَحْيَاءِ الْعَرَبِ ثُمَّ تَرَكَهُ
ነጊሩና ኣሎ [መሓመድ ቢን ኣል ሙትሳና] ነጊሩና ኣሎ [ዓብዱራሕማን] ነጊሩና ኣሎ [ሂስያም] ካብ [ቃታዳ] ካብ [ኣናስ] ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ንሓደ ወርሒ ዝኣክል ሰላት 'ቁኑት' ከም ዝፈጸመ፣ ንጥፍኣት ብርክት ዝበሉ ነበርቲ ዓረብ ዓረብ ከም ዝጸለየ፣ ድሕሪኡ ከም ዝገደፎ’።
Hadith
Imam Muslim : 1093
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ أَبِي لَيْلَى قَالَ حَدَّثَنَا الْبَرَاءُ بْنُ عَازِبٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقْنُتُ فِي الصُّبْحِ وَالْمَغْرِبِ
[መሓመድ ቢን ኣል ሙጽና]ን [ኢብን ባስያርን] ነጊሩና ኣሎ፡ ክልቲኦም ከምዚ ኢሎም፤ ነጊሩና ኣሎ [መሓመድ ቢን ጃዕፋር] ካብ [ዓምሩ ቢን ሙራ] [ስዩባህ] ነጊሩና ኣሎ ኢሉ፤ '[ኢብን ኣቡ ላይላ] ክብሉ ሰሚዐዮም፤ ንዓና [ኣልባራ` ቢን ዓዚብ] ነጊሩና ኣሎ፣ ሓደ እዋን ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ኣብ ወጋሕታን ምድረበዳን ቁኑት ከም ዝገብር’።
Hadith
Imam Muslim : 1094
و حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ الْبَرَاءِ قَالَ قَنَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْفَجْرِ وَالْمَغْرِبِ
ከምኡ ውን ነጊሩና ኣሎ [ኢብኑ ኑማይር] ነጊሩና ኣሎ [ኣቦይ] ነጊሩና ኣሎ [ሱፍያን] ካብ [ዓምሩ ቢን ሙራ] ካብ [ዓብዱራሕማን ቢን ኣቡ ላይላ] ካብ [ኣል ባራ'] ኢሉ፤ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ሓደ እዋን ኣብ እዋን ሰላት ወጋሕን ወጋሕን መግሪብን ቁኑት ይገብሩ ነይሮም።
Hadith
Imam Muslim : 1095
حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ الْمِصْرِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ عَنْ اللَّيْثِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ أَبِي أَنَسٍ عَنْ حَنْظَلَةَ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ خُفَافِ بْنِ إِيمَاءٍ الْغِفَارِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي صَلَاةٍ اللَّهُمَّ الْعَنْ بَنِي لِحْيَانَ وَرِعْلًا وَذَكْوَانَ وَعُصَيَّةَ عَصَوْا اللَّهَ وَرَسُولَهُ غِفَارُ غَفَرَ اللَّهُ لَهَا وَأَسْلَمُ سَالَمَهَا اللَّهُ
ንዓይ ድማ [ኣቡ ታሂር ኣሕመድ ቢን ዓምሩ ቢን ሳርሕ ኣል ሚሽሪ] ኢሉኒ፤ ነጊሩና ኣሎ [ኢብኑ ዋህብ] ካብ [ኣል ላይትስ] ካብ [ኢምራን ቢን ኣቡ ኣናስ] ካብ [ሃንዛላ ቢን ዓሊ] ካብ [ኩፋፍ ቢን ኢማ ኣል ጊፋሪ] ኢሉ፤ ረሱሉላህ ሻለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ሓደ ግዜ ምስ ኣላሁማልኣን ባኒ ሊህያና ዋሪ'ላን ወድዛክዋን ዋዑሻያታ ክሰግድ ከሎ ሰጊዱ ኔሩ፡ -ኦ ኣላህ ንባኒ ሊህያን፡ ሪዒልን ባኒ ድዛክዋንን ዑሻይያን- ረገሞም፡ ምኽንያቱ ንኣላህን ረሱልኡን፡ ከምኡ'ውን -ባኒ-ግሂፋር፡ ኣላህን ኣይኣዘዙን እዮም። ይቕረ በሉሎም፡ ነገድ ኣስላም ድማ ኣላህ የድሕኖ'።
Hadith
Imam Muslim : 1096
و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَقُتَيْبَةُ وَابْنُ حُجْرٍ قَالَ ابْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ قَالَ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدٌ وَهُوَ ابْنُ عَمْرٍو عَنْ خَالِدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَرْمَلَةَ عَنْ الْحَارِثِ بْنِ خُفَافٍ أَنَّهُ قَالَ قَالَ خُفَافُ بْنُ إِيمَاءٍ رَكَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ غِفَارُ غَفَرَ اللَّهُ لَهَا وَأَسْلَمُ سَالَمَهَا اللَّهُ وَعُصَيَّةُ عَصَتْ اللَّهَ وَرَسُولَهُ اللَّهُمَّ الْعَنْ بَنِي لِحْيَانَ وَالْعَنْ رِعْلًا وَذَكْوَانَ ثُمَّ وَقَعَ سَاجِدًا قَالَ خُفَافٌ فَجُعِلَتْ لَعْنَةُ الْكَفَرَةِ مِنْ أَجْلِ ذَلِكَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ قَالَ وَأَخْبَرَنِيهِ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ حَرْمَلَةَ عَنْ حَنْظَلَةَ بْنِ عَلِيِّ بْنِ الْأَسْقَعِ عَنْ خُفَافِ بْنِ إِيمَاءٍ بِمِثْلِهِ إِلَّا أَنَّهُ لَمْ يَقُلْ فَجُعِلَتْ لَعْنَةُ الْكَفَرَةِ مِنْ أَجْلِ ذَلِكَ
ከምኡ’ውን [ያሕያ ቢን ኣዩብ] ከምኡ’ውን [ቁጠይባ] ከምኡ’ውን [ኢብን ሑጅር] ነጊሩና ኣሎ። በለ [ኢብን ኣዩብ]፤ [ኢስማዒል] ነጊሩና ኣሎ ኢሉ፤ ንዓይ [መሓመድ ማለት ኢብን ዓምሩ] ካብ [ካሊድ ቢን ዓብደላ ቢን ሓርማላ] ካብ [ኣልሓሪት ቢን ኪፋፍ] ጸብጺቡለይ ኣሎ ኢሉ፤ [ኩፋፍ ቢን ኢማ'] ከምዚ ኢሉ፤ ረሱሉላህ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ሰገደ: ድሕሪኡ ርእሱ ኣልዒሉ: ድሕሪኡ ከምዚ ኢሉ፤ ጊፋር ረቢ ይቕረ ይብለሉ ኣስላም ኣላህ የድሕኖ ዑሻያ ንኣላህን ረሱልኡን ዘይተኣዘዙ እዮም። ኦ ኣላህ ንባኑ ሊህያን ርገም፡ ንሪዒልን ድዛክዋንን ድማ ረገም፡ 'ድሕሪኡ ሰጊዱ ወዲቑ'። [ኩፋፍ] ከምዚ ኢሉ፤ 'ብሰንኪ እዚ ኣብ ልዕሊ ካፍር መርገም ገይሩ'። ነጊሩና ኣሎ [ያሕያ ቢን ኣዩብ] ነጊሩና ኣሎ [ኢስማዒል] ኢሉ፤ ከምኡ’ውን ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዘሎ ሓዲስ ካብ [ሃንዛላህ ቢን ዓሊ ቢን ኣል ዓስቃ`] ካብ [ኩፋፍ ቢን ኢማ’] ዝመጸ ሓዲስ ብዝምልከት [ዓብዱራሕማን ቢን ሓርማላህ] ኣፍሊጡኒ ኣሎ፣ ንሱ ጥራይ ኣይበለን፤ 'ድሕሪኡ ብሰንኪ እዚ ንካፍር መርገም ኮይኑ'።
Hadith
Imam Muslim : 1097
حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ قَفَلَ مِنْ غَزْوَةِ خَيْبَرَ سَارَ لَيْلَهُ حَتَّى إِذَا أَدْرَكَهُ الْكَرَى عَرَّسَ وَقَالَ لِبِلَالٍ اكْلَأْ لَنَا اللَّيْلَ فَصَلَّى بِلَالٌ مَا قُدِّرَ لَهُ وَنَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابُهُ فَلَمَّا تَقَارَبَ الْفَجْرُ اسْتَنَدَ بِلَالٌ إِلَى رَاحِلَتِهِ مُوَاجِهَ الْفَجْرِ فَغَلَبَتْ بِلَالًا عَيْنَاهُ وَهُوَ مُسْتَنِدٌ إِلَى رَاحِلَتِهِ فَلَمْ يَسْتَيْقِظْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا بِلَالٌ وَلَا أَحَدٌ مِنْ أَصْحَابِهِ حَتَّى ضَرَبَتْهُمْ الشَّمْسُ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوَّلَهُمْ اسْتِيقَاظًا فَفَزِعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَيْ بِلَالُ فَقَالَ بِلَالٌ أَخَذَ بِنَفْسِي الَّذِي أَخَذَ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ بِنَفْسِكَ قَالَ اقْتَادُوا فَاقْتَادُوا رَوَاحِلَهُمْ شَيْئًا ثُمَّ تَوَضَّأَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَمَرَ بِلَالًا فَأَقَامَ الصَّلَاةَ فَصَلَّى بِهِمْ الصُّبْحَ فَلَمَّا قَضَى الصَّلَاةَ قَالَ مَنْ نَسِيَ الصَّلَاةَ فَلْيُصَلِّهَا إِذَا ذَكَرَهَا فَإِنَّ اللَّهَ قَالَ { أَقِمْ الصَّلَاةَ لِذِكْرِي } قَالَ يُونُسُ وَكَانَ ابْنُ شِهَابٍ يَقْرَؤُهَا لِلذِّكْرَى
ተነጊሩኒ ኣሎ [ሓርማላህ ቢን ያሕያ ኣብ ቱጂቢ] ነጊሩና ኣሎ [ኢብኑ ዋህብ] ንዓይ [ዩኑስ] ካብ [ኢብን ሺሃብ] ካብ [ሰዒድ ቢን ሙሰያብ] ካብ [ኣቡ ሑረይራ] ነጊሩኒ ኣሎ፣ ረሱል ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ካብ ኲናት ኻይባር ምስ ተመልሱ፣ ብለይቲ ምጉዓዝ ከም ዝቐጸለ፣ ብመጥቃዕቲ ምስ በጽሖ ድቃስ ስኢኑ ደው በለ። ንቢላል 'ሎሚ ምሸት ድቃስና ክትከታተሉ ይግባእ!' በሎ። ቢላል እውን ብዓቕሙ ጸሎት ክገብር ከሎ፡ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ድማ ደቂሱ። ምስ ኣዕሩኽቱ ብተመሳሳሊ። ወጋሕታ እናቐረበ ምስ ከደ ቢላል ኣብ ገመል ተጸጊዑ፡ ኣዒንቲ ቢላል ከቢድ ኮይኑ ስለ ዝተሰምዖ ኣብ ገመል ተጸጊዑ ድቃስ ከም ዝወደቐ ይግለጽ። ንግሆ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ገና ኣይተበራበረን ቢላል እውን ኣይተበራበረን ኔሩ ካብ ብጾቱ ድማ በቲ ዝሓርር ጩራ ጸሓይ ክሳብ ዝበራበር ካብ ድቃሱ ኣይተበራበረን ። ረሱሉላህ ሸላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ኣብ መወዳእታ ቀዳማይ ካብ ድቃሱ ዝተበራበረ ኢዩ። ረሱሉላህ ሰለላሁ ዓላሂ ዋሰላም ሰንቢዱ ከምዚ ኢሉ ጸውዐ: ‘እሂ ቢላል!’ ቢላል መልስታት፤ 'ኦ ረሱል ረሱል ሂወተይ በቲ ንህይወትካ ዝሕዝ እዩ ሒዝዎ፡ ምእንቲ ኣቦይን ኣደይን በጃኻ! ቀጺሉ ድማ 'ንዑ ነቶም ዝጋልቡ እንስሳታትኩም መርሑ' በለ። እቶም ሰሓባ እውን ነቶም ዝጋልቡ እንስሳታቶም ይመርሕዎም ነበሩ፣ ድሕሪ ቅሩብ ግዜ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ውዱኦም ፈጸሙ። ብድሕሪኡ ንቢላል ሰላት ኢቃማት ክብል ኣዘዞ። ብድሕሪኡ ድማ ምስኦም ንጸሎት ንግሆ መሪሑ። ነቲ ሰላት ምስ ወድአ ድማ፡ ‘ሰላት ዝረሰዐ፡ ምስ ዘኪርካ ግበሮ፡ ምኽንያቱ ኣላህ ታዓላ ‘ንዓይ ክትዝክረኒ ጸሎት ኣቐምጥ’ ይብል። ሕቶ ስ. ቶሃ 14. ዮናስ ከምዚ በለ፤ ኢብኑ ስይሃብ ድማ ምስ lidzdzikraa ኣንቢብዎ።
Hadith
Imam Muslim : 1098
و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ وَيَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ كِلَاهُمَا عَنْ يَحْيَى قَالَ ابْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ كَيْسَانَ حَدَّثَنَا أَبُو حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ عَرَّسْنَا مَعَ نَبِيِّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمْ نَسْتَيْقِظْ حَتَّى طَلَعَتْ الشَّمْسُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِيَأْخُذْ كُلُّ رَجُلٍ بِرَأْسِ رَاحِلَتِهِ فَإِنَّ هَذَا مَنْزِلٌ حَضَرَنَا فِيهِ الشَّيْطَانُ قَالَ فَفَعَلْنَا ثُمَّ دَعَا بِالْمَاءِ فَتَوَضَّأَ ثُمَّ سَجَدَ سَجْدَتَيْنِ وَقَالَ يَعْقُوبُ ثُمَّ صَلَّى سَجْدَتَيْنِ ثُمَّ أُقِيمَتْ الصَّلَاةُ فَصَلَّى الْغَدَاةَ
ከምኡ’ውን ብዛዕባ [መሓመድ ቢን ሃቲም]ን [ያዕኩብ ቢን ኢብራሂም ዓድ ዳውራቂ]ን ክልቲኦም ካብ [ያሕያ] ነጊሩኒ። [ኢብን ሃቲም] ከምዚ ኢሉ፤ ነጊሩና ኣሎ [ያሕያ ቢን ስዒድ] ነጊሩና ኣሎ [ያዚድ ቢን ኪሳን] ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ሓዚም] ካብ [ኣቡ ሑረይራ] ኢሉ፤ ሓደ ግዜ ምስ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ኣብ ጉዕዞ ደው ኢልና ኔርና። ጸሓይ ክሳብ እትበርቕ ኣይተበራበርናን። ብፍቓዶም ነቢይ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ኢሎም: ‘ነፍሲ ወከፍኩም ርእሲ ናይ ገዛእ ርእስኹም ዝጋልብ እንስሳ ክትመርሕ ይግባእ: ምኽንያቱ እዚ ቦታ ብሰይጣን በጺሑዎ እዩ’። ኣቡ ሑረይራ ከምዚ ኢሎም፤ ዝበሎ ጌርና፡ ብድሕሪኡ ማይ ሓቲቱ፡ ምስ ወደየ፡ ረካዓ ሰላት ፈጸመ። ያዕቆብ ከምዚ ኢሉ፤ ድሕሪኡ ክልተ ስግደት ገበረ። ናይ ሰላት ኢቃማት ምስ ተባህለ ብኡ ንብኡ ናይ ንግሆ ሰላት ፈጸመ።
Hadith
Imam Muslim : 1099
و حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ يَعْنِي ابْنَ الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَبَاحٍ عَنْ أَبِي قَتَادَةَ قَالَ خَطَبَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنَّكُمْ تَسِيرُونَ عَشِيَّتَكُمْ وَلَيْلَتَكُمْ وَتَأْتُونَ الْمَاءَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ غَدًا فَانْطَلَقَ النَّاسُ لَا يَلْوِي أَحَدٌ عَلَى أَحَدٍ قَالَ أَبُو قَتَادَةَ فَبَيْنَمَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسِيرُ حَتَّى ابْهَارَّ اللَّيْلُ وَأَنَا إِلَى جَنْبِهِ قَالَ فَنَعَسَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَالَ عَنْ رَاحِلَتِهِ فَأَتَيْتُهُ فَدَعَمْتُهُ مِنْ غَيْرِ أَنْ أُوقِظَهُ حَتَّى اعْتَدَلَ عَلَى رَاحِلَتِهِ قَالَ ثُمَّ سَارَ حَتَّى تَهَوَّرَ اللَّيْلُ مَالَ عَنْ رَاحِلَتِهِ قَالَ فَدَعَمْتُهُ مِنْ غَيْرِ أَنْ أُوقِظَهُ حَتَّى اعْتَدَلَ عَلَى رَاحِلَتِهِ قَالَ ثُمَّ سَارَ حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ آخِرِ السَّحَرِ مَالَ مَيْلَةً هِيَ أَشَدُّ مِنْ الْمَيْلَتَيْنِ الْأُولَيَيْنِ حَتَّى كَادَ يَنْجَفِلُ فَأَتَيْتُهُ فَدَعَمْتُهُ فَرَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ مَنْ هَذَا قُلْتُ أَبُو قَتَادَةَ قَالَ مَتَى كَانَ هَذَا مَسِيرَكَ مِنِّي قُلْتُ مَا زَالَ هَذَا مَسِيرِي مُنْذُ اللَّيْلَةِ قَالَ حَفِظَكَ اللَّهُ بِمَا حَفِظْتَ بِهِ نَبِيَّهُ ثُمَّ قَالَ هَلْ تَرَانَا نَخْفَى عَلَى النَّاسِ ثُمَّ قَالَ هَلْ تَرَى مِنْ أَحَدٍ قُلْتُ هَذَا رَاكِبٌ ثُمَّ قُلْتُ هَذَا رَاكِبٌ آخَرُ حَتَّى اجْتَمَعْنَا فَكُنَّا سَبْعَةَ رَكْبٍ قَالَ فَمَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الطَّرِيقِ فَوَضَعَ رَأْسَهُ ثُمَّ قَالَ احْفَظُوا عَلَيْنَا صَلَاتَنَا فَكَانَ أَوَّلَ مَنْ اسْتَيْقَظَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالشَّمْسُ فِي ظَهْرِهِ قَالَ فَقُمْنَا فَزِعِينَ ثُمَّ قَالَ ارْكَبُوا فَرَكِبْنَا فَسِرْنَا حَتَّى إِذَا ارْتَفَعَتْ الشَّمْسُ نَزَلَ ثُمَّ دَعَا بِمِيضَأَةٍ كَانَتْ مَعِي فِيهَا شَيْءٌ مَنْ مَاءٍ قَالَ فَتَوَضَّأَ مِنْهَا وُضُوءًا دُونَ وُضُوءٍ قَالَ وَبَقِيَ فِيهَا شَيْءٌ مِنْ مَاءٍ ثُمَّ قَالَ لِأَبِي قَتَادَةَ احْفَظْ عَلَيْنَا مِيضَأَتَكَ فَسَيَكُونُ لَهَا نَبَأٌ ثُمَّ أَذَّنَ بِلَالٌ بِالصَّلَاةِ فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ صَلَّى الْغَدَاةَ فَصَنَعَ كَمَا كَانَ يَصْنَعُ كُلَّ يَوْمٍ قَالَ وَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَكِبْنَا مَعَهُ قَالَ فَجَعَلَ بَعْضُنَا يَهْمِسُ إِلَى بَعْضٍ مَا كَفَّارَةُ مَا صَنَعْنَا بِتَفْرِيطِنَا فِي صَلَاتِنَا ثُمَّ قَالَ أَمَا لَكُمْ فِيَّ أُسْوَةٌ ثُمَّ قَالَ أَمَا إِنَّهُ لَيْسَ فِي النَّوْمِ تَفْرِيطٌ إِنَّمَا التَّفْرِيطُ عَلَى مَنْ لَمْ يُصَلِّ الصَّلَاةَ حَتَّى يَجِيءَ وَقْتُ الصَّلَاةِ الْأُخْرَى فَمَنْ فَعَلَ ذَلِكَ فَلْيُصَلِّهَا حِينَ يَنْتَبِهُ لَهَا فَإِذَا كَانَ الْغَدُ فَلْيُصَلِّهَا عِنْدَ وَقْتِهَا ثُمَّ قَالَ مَا تَرَوْنَ النَّاسَ صَنَعُوا قَالَ ثُمَّ قَالَ أَصْبَحَ النَّاسُ فَقَدُوا نَبِيَّهُمْ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَكُمْ لَمْ يَكُنْ لِيُخَلِّفَكُمْ وَقَالَ النَّاسُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ أَيْدِيكُمْ فَإِنْ يُطِيعُوا أَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ يَرْشُدُوا قَالَ فَانْتَهَيْنَا إِلَى النَّاسِ حِينَ امْتَدَّ النَّهَارُ وَحَمِيَ كُلُّ شَيْءٍ وَهُمْ يَقُولُونَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلَكْنَا عَطِشْنَا فَقَالَ لَا هُلْكَ عَلَيْكُمْ ثُمَّ قَالَ أَطْلِقُوا لِي غُمَرِي قَالَ وَدَعَا بِالْمِيضَأَةِ فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصُبُّ وَأَبُو قَتَادَةَ يَسْقِيهِمْ فَلَمْ يَعْدُ أَنْ رَأَى النَّاسُ مَاءً فِي الْمِيضَأَةِ تَكَابُّوا عَلَيْهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْسِنُوا الْمَلَأَ كُلُّكُمْ سَيَرْوَى قَالَ فَفَعَلُوا فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصُبُّ وَأَسْقِيهِمْ حَتَّى مَا بَقِيَ غَيْرِي وَغَيْرُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثُمَّ صَبَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لِي اشْرَبْ فَقُلْتُ لَا أَشْرَبُ حَتَّى تَشْرَبَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ إِنَّ سَاقِيَ الْقَوْمِ آخِرُهُمْ شُرْبًا قَالَ فَشَرِبْتُ وَشَرِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَأَتَى النَّاسُ الْمَاءَ جَامِّينَ رِوَاءً قَالَ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَبَاحٍ إِنِّي لَأُحَدِّثُ هَذَا الْحَدِيثَ فِي مَسْجِدِ الْجَامِعِ إِذْ قَالَ عِمْرَانُ بْنُ حُصَيْنٍ انْظُرْ أَيُّهَا الْفَتَى كَيْفَ تُحَدِّثُ فَإِنِّي أَحَدُ الرَّكْبِ تِلْكَ اللَّيْلَةَ قَالَ قُلْتُ فَأَنْتَ أَعْلَمُ بِالْحَدِيثِ فَقَالَ مِمَّنْ أَنْتَ قُلْتُ مِنْ الْأَنْصَارِ قَالَ حَدِّثْ فَأَنْتُمْ أَعْلَمُ بِحَدِيثِكُمْ قَالَ فَحَدَّثْتُ الْقَوْمَ فَقَالَ عِمْرَانُ لَقَدْ شَهِدْتُ تِلْكَ اللَّيْلَةَ وَمَا شَعَرْتُ أَنَّ أَحَدًا حَفِظَهُ كَمَا حَفِظْتُهُ
ከምኡ ውን ነጊሩና ኣሎ [ስያበን ቢን ፋሩኽ] ነጊሩና ኣሎ [ሱሌማን ማለት ኢብን ኣል ሙጊራ]፣ ነጊሩና ኣሎ [ታቢት] ካብ [ዓብደላ ቢን ረባሕ] ካብ [ኣቡ ቃታዳ] ከምዚ ኢሉ፤ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ሓደ እዋን መደረ ኣስሚዖምልና ነይሮም፤ 'ዘክር፡ ብሓቂ ሕጂ ድሕሪ ቀትርን ምሸትካን ክትጓዓዝ ትብገስ ኣለኻ፡ ጽባሕ ድማ ኣብ ጽድያ ክትበጽሕ ኢኻ፡ ከም ፍቓድ ኣምላኽ።' ሽዑ እቶም ኣዕሩኽ ተበጊሶም ካብቶም ኣዕሩኽ ምስ ኣዕሩኽቶም ዝጋልብ ኣይነበረን። ኣቡ ቃታዳ ከምዚ ኢሎም፤ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ፍርቂ ለይቲ ምስ ከደ፡ - ኣብቲ ግዜ እቲ ኣነ ኣብ ጎድኑ ስለ ዝነበርኩ - ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ብድቃስ ክጥቃዕ ከም ዝጀመረ ተረጋጊጹ፡ ኣካላቱ ካብ መኪንኡ ዝወዛወዝ ክመስል። ስለዚ ናብኡ ከይደ፡ ኣካላቱ ኣቕኒዐ፡ ኣብ መኪንኡ ብንቡር ክሳብ ኮፍ ዝብል ከየበራብሮ ተስፋ ብምግባር ካብ ትሕቲኡ ደጊፈዮ።’ ኢሉ መለሰሉ። ኣቡ ቃታዳ ቀጺሎም፤ ብድሕሪኡ ከደ፡ ዝበዝሕ ለይቲ ምስ ሓለፈ፡ ኣካላቱ መሊሱ ኣብ መኪንኡ ተጠውዩ፡ ኣነ ድማ ንኸየበራብሮ፡ ካብ ታሕቲ ብምድጋፍ ኣካላቱ መሊሰ ኣቕኒዐዮ። ኣብ ጉዕዞ ቀጸለ፣ ግዜ ሳሁር - ቅድሚ ወጋሕታ ዝነበረ ግዜ - ምስ በጽሐ፣ ኣካላቱ ካብቲ ቀዳማይን ካልኣይን ምውጥዋጥ ኣዝዩ ብዓመጽ ይንቀሳቐስ ነበረ፣ ዳርጋ ክሳብ ዝወድቕ። ሽዑ ናብኡ ከይደ ኣደቂሰ ካብ ትሕቲኡ ደጊፈዮ። ድሕሪ ቅሩብ ግዜ ርእሱ ኣልዒሉ፡ ‘እዚ መን እዩ፧’ ኢሉ ሓተቶ። ኢለ መለስኩሉ፤ 'ኣነ ኣቡ ቃታዳ እየ' ኢሉ ሓተቶ: 'ካብ መዓስ ጀሚርኩም ኣብ ጉዕዞይ ትዕዘቡኒ?' ኢለ መለስኩሉ፤ 'ካብ ትማሊ ምሸት ጀሚሩ ኣላህ ኩሉ ግዜ ይሓልወካ ምኽንያቱ ንነቢዩ ስለ ዝሓለኻዮ' በለ። ድሕሪኡ፡ ‘ብኻልኦት ሰባት ዘይንርአዶ ይመስለካ፧’ ኢሉ ሓተቶ። ሽዑ እንደገና ‘ካልእ ርኢኻ ዲኻ፧’ ኢሉ ሓተቶ። ኢለ መለስኩሉ፤ ‘እንሆ ተቐዳዳማይ’ ኢለ ደጊመ፤ 'እንሆ ካልእ ተቐዳዳማይ መጺኡ፡' ክሳብ ተኣኪብና ሸውዓተ ተቐዳደምቲ ዝኾኑ'። ኣቡ ቃታዳ ከምዚ ኢሎም፤ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ርእሱ ተጸጊዑ ካብ መንገዲ ክምለስ ፈቲኑ ይመስል: ድሕሪኡ: ‘በጃኹም ሰላትና ሓልዉ!’ ከምኡ ውን እቲ ቀዳማይ ካብ ድቃሱ ዝተበራበረ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም እዩ ፡ ብርሃን ጸሓይ ኣብ ሕቖኡ ምስ ተራእየ ። ኣቡ ቃታዳ ከምዚ ኢሎም፤ ድሕሪኡ ሰንቢድና ተበራቢርና። ንሱ ድማ 'ኩልኹም ደይቡ' በለ። ብድሕሪኡ ኣብ መኪናና እናተጋጠምና ጉዕዞና ቀጸልና፡ ጸሓይ ቁሩብ ምስ ልዕል፡ ወሪዱ ንእሽቶ ማይ ዝሓዘት መርከብ ሓተተ ንሳ ድማ ንውዱእ ኣምጺአያ፡ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም እውን ከምቲ ልሙድ ብውድሉ ውዱቕ ፈጺሙ፡ ግን ገና ንእሽቶ ማይ ተሪፉ። ብድሕሪኡ ንኣቡ ቃታዳ ከምዚ ኢሉ መኸሮ:- ‘መሳርሒ ውዱቕካ ተኸናኸን: ምኽንያቱ ሓደ መዓልቲ ዕትሮኻ ኣፈ-ታሪኽ ክትከውን እያ!’ ብድሕሪኡ ቢላል ንጸሎት ጻውዒት ጸሎት ኣቕረበ። ብድሕሪኡ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ክልተ ረካዓ ሰገደ፣ ብሰላት ንግሆ ድማ ቀጸለ፣ ከምቲ መዓልታዊ ዝገብሮ ከምኡ ገበረ።’ ኣቡ ቃታዳ ቀጺሎም፤ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ድሕሪኡ ተወጢሖም ንሕና ድማ ምስኡ ተወጢሕና : ኣብ ነንሕድሕድና ሕሹኽ ክንብል ከለና ; 'ሰላት ኣብ ግቡእ ግዚኡ ንምውዳእ እንታይ ካፍራትና እዩ?' ድሕሪኡ፡ ‘ኣነ ኣብነትኩምዶ ኣይኰንኩን፧’ በሎ። ብድሕሪኡ ከምዚ በለ:- ‘ብሰንኪ ልዕሊ ዓቐን ድቃስ ንጸሎት የብቅዕ - ከተቃልል - ኣይበሃልን: ንኻልእ ጸሎት ግዜ ክሳብ ዝበጽሕ ነቶም ጸሎት ዘይፍጽሙ - ንጸሎት ኣቃሊልካ - ጥራሕ እዩ ዝብሃል። ስለዚ እዚ ዝገብር ሰብ ሕልና ምስ ኮነ ክጽሊ ይግባእ ። ጽባሕ ድማ ብዝተኻእለ መጠን ኣብ ግዚኡ ክገብር ይግባእ'። ሽዑ ዓብደላ፡ ‘እቶም ኣዕሩኽ እንታይ ገይሮም ይመስለኩም፧’ ኢሉ ሓተቶ። ኣቡ ቃታዳ ድማ ከምዚ ኢሎም መለሱ፤ ‘ድሕሪኡ እቶም ኣዕሩኽ ተሳዒሮም ነብዮም'። ኣቡበከርን ዑመርን ድሕሪኡ ጨደሩ፤ 'ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ብድሕሬኹም ኣሎ፡ ኣይገደፈኩምን!' ብሓቂ ገለ ኣዕሩኽ ከምዚ ይብሉ፤ 'ኣይፋልን ረሱሉላሁ ዓለይሂ ወሰላም ኣብ ቅድሜኻ ኣሎ'። ንኣቡበከርን ዑመርን እንተዝእዘዙ ነይሮም ኣይምሰሓቱን ነይሮም። ኣቡ ቃታዳ ቀጺሎም፤ 'ድሕሪኡ ጸሓይ ኣዝዩ ውዑይን ኩሉ ውዑይን ኣብ ዝነበረሉ እዋን ንኹሎም ኣዕሩኽ ክንሕዞም ክኢልና፡ ድሕሪኡ ኣማርሮም፤ 'ኦ ረሱል ኣላህ ጽምኢ ምህላውና ነውሪ እዩ'። ንሱ ድማ፡ ‘ኣይፋልን፡ ኣይክትጐድእን ኢኻ!’ ኢሉ መለሰሉ። ድሕሪኡ፡ ‘እታ ንእሽቶ መትሓዚይ ሃበኒ!’ በሎ። ድሕሪኡ ንመውጽኢ ዝኸውን ዕትሮ ሓተተ። ድሕሪኡ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ማይ ኣፍሲሱ፡ ኣቡ ቀጠዳ ድማ ነቶም ብጾት ዝሰትዮም ነገር ሃቦም። እቶም ሰሓባ ካብቲ ዕትሮ ማይ ክፈስስ ምስ ረኣዩ ተጨናኒቖም ረሱል ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ድሕሪኡ ጽቡቕ ግበሩ ምኽንያቱ ኩልኹም ክሳብ እትጸግቡ ክትሰትዩ ኢኹም ። ኣብ መወዳእታ ትእዛዛቱ ክፍጽሙ ከለዉ፡ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ድማ ማይ ምፍሳስ ቀጸለ፡ ኣቡ ቀጠዳ ድማ ብጀካ ኣነን ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላምን ክሳብ ዘይተረፈ ንሰሓባ መስተታት ይዕድሎም። ሽዑ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም በጃኻ ስተዮ’ እናበለ ኣፍሰሶ። ኢለ መለስኩሉ፤ 'ኣንታ ረሱል ረሱል ክሳብ ትሰቲ ኣይሰቲን እየ!'። ንሱ ድማ 'እቲ ዝሰቲ ናይ መወዳእታ ክሰቲ ይግባእ' ኢሉ። ኣቡ ቃታዳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እሞ ኣነ ሰትየ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ውን ሰትዩ'። ኣቡ ቃታዳ ቀጺሎም፤ 'ድሕሪኡ እቶም ኣዕሩኽ ናብቲ ማይ መጺኦም መስተ ስለ ዝመልኡ ጸጊቦም።' ዓብደላ ቢን ረባሕ ከምዚ ኢሎም፤ 'ብሓቂ ነዚ ሓዲስ ኣብ ዓቢ መስጊድ ከመሓላልፎ እየ። ሃንደበት [ኢምራን ቢን ሑሻይን] ከምዚ ኢሉ፤ 'መጀመርታ መንእሰይ ከመይ ጌርካ ከም እተመሓላልፎ ምርምር፡ ምኽንያቱ ኣነ ኣብታ ለይቲ እቲኣ ሓደ ካብቶም ተቐዳደምቲ ስለ ዝነበርኩ።' ዓብደላ ቢን ረባሕ ከምዚ ኢሎም፤ ‘ሓቲተ፤ 'ድሕሪኡ ብዛዕባ እዚ ሓዲስ ዝያዳ ትፈልጡ ኢኹም'። ኢምራን ሓቲቱ፤ 'ካበይ ኢኻ መፂኻ፧' ኢለ መለስኩሉ፤ 'ካብ ኣንሳር'። ኢምራን ከምዚ ኢሉ፤ 'ሕራይ ሓዲስ ኣመሓላልፍ፡ ምኽንያቱ ብሓዲስካ ዝያዳ ትፈልጥ ኢኻ'። ዓብደላ ድማ፤ 'ድሕሪኡ ነቲ ሓዲስ ናብ ህዝቢ ኣመሓላሊፈዮ'። ኢምራን፡ 'ናይታ ለይቲ ፍጻመታት ርእየዮ እየ፡ ካብ ኣነ ዝዝክሮ ንላዕሊ ዝዝክሮ ሰብ የለን' ኢሉ።
Hadith
Imam Muslim : 1100
و حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ صَخْرٍ الدَّارِمِيُّ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ حَدَّثَنَا سَلْمُ بْنُ زَرِيرٍ الْعُطَارِدِيُّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا رَجَاءٍ الْعُطَارِدِيَّ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ قَالَ كُنْتُ مَعَ نَبِيِّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَسِيرٍ لَهُ فَأَدْلَجْنَا لَيْلَتَنَا حَتَّى إِذَا كَانَ فِي وَجْهِ الصُّبْحِ عَرَّسْنَا فَغَلَبَتْنَا أَعْيُنُنَا حَتَّى بَزَغَتْ الشَّمْسُ قَالَ فَكَانَ أَوَّلَ مَنْ اسْتَيْقَظَ مِنَّا أَبُو بَكْرٍ وَكُنَّا لَا نُوقِظُ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ مَنَامِهِ إِذَا نَامَ حَتَّى يَسْتَيْقِظَ ثُمَّ اسْتَيْقَظَ عُمَرُ فَقَامَ عِنْدَ نَبِيِّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَعَلَ يُكَبِّرُ وَيَرْفَعُ صَوْتَهُ بِالتَّكْبِيرِ حَتَّى اسْتَيْقَظَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا رَفَعَ رَأْسَهُ وَرَأَى الشَّمْسَ قَدْ بَزَغَتْ قَالَ ارْتَحِلُوا فَسَارَ بِنَا حَتَّى إِذَا ابْيَضَّتْ الشَّمْسُ نَزَلَ فَصَلَّى بِنَا الْغَدَاةَ فَاعْتَزَلَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ لَمْ يُصَلِّ مَعَنَا فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا فُلَانُ مَا مَنَعَكَ أَنْ تُصَلِّيَ مَعَنَا قَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ أَصَابَتْنِي جَنَابَةٌ فَأَمَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَتَيَمَّمَ بِالصَّعِيدِ فَصَلَّى ثُمَّ عَجَّلَنِي فِي رَكْبٍ بَيْنَ يَدَيْهِ نَطْلُبُ الْمَاءَ وَقَدْ عَطِشْنَا عَطَشًا شَدِيدًا فَبَيْنَمَا نَحْنُ نَسِيرُ إِذَا نَحْنُ بِامْرَأَةٍ سَادِلَةٍ رِجْلَيْهَا بَيْنَ مَزَادَتَيْنِ فَقُلْنَا لَهَا أَيْنَ الْمَاءُ قَالَتْ أَيْهَاهْ أَيْهَاهْ لَا مَاءَ لَكُمْ قُلْنَا فَكَمْ بَيْنَ أَهْلِكِ وَبَيْنَ الْمَاءِ قَالَتْ مَسِيرَةُ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ قُلْنَا انْطَلِقِي إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ وَمَا رَسُولُ اللَّهِ فَلَمْ نُمَلِّكْهَا مِنْ أَمْرِهَا شَيْئًا حَتَّى انْطَلَقْنَا بِهَا فَاسْتَقْبَلْنَا بِهَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلَهَا فَأَخْبَرَتْهُ مِثْلَ الَّذِي أَخْبَرَتْنَا وَأَخْبَرَتْهُ أَنَّهَا مُوتِمَةٌ لَهَا صِبْيَانٌ أَيْتَامٌ فَأَمَرَ بِرَاوِيَتِهَا فَأُنِيخَتْ فَمَجَّ فِي الْعَزْلَاوَيْنِ الْعُلْيَاوَيْنِ ثُمَّ بَعَثَ بِرَاوِيَتِهَا فَشَرِبْنَا وَنَحْنُ أَرْبَعُونَ رَجُلًا عِطَاشٌ حَتَّى رَوِينَا وَمَلَأْنَا كُلَّ قِرْبَةٍ مَعَنَا وَإِدَاوَةٍ وَغَسَّلْنَا صَاحِبَنَا غَيْرَ أَنَّا لَمْ نَسْقِ بَعِيرًا وَهِيَ تَكَادُ تَنْضَرِجُ مِنْ الْمَاءِ يَعْنِي الْمَزَادَتَيْنِ ثُمَّ قَالَ هَاتُوا مَا كَانَ عِنْدَكُمْ فَجَمَعْنَا لَهَا مِنْ كِسَرٍ وَتَمْرٍ وَصَرَّ لَهَا صُرَّةً فَقَالَ لَهَا اذْهَبِي فَأَطْعِمِي هَذَا عِيَالَكِ وَاعْلَمِي أَنَّا لَمْ نَرْزَأْ مِنْ مَائِكِ فَلَمَّا أَتَتْ أَهْلَهَا قَالَتْ لَقَدْ لَقِيتُ أَسْحَرَ الْبَشَرِ أَوْ إِنَّهُ لَنَبِيٌّ كَمَا زَعَمَ كَانَ مِنْ أَمْرِهِ ذَيْتَ وَذَيْتَ فَهَدَى اللَّهُ ذَاكَ الصِّرْمَ بِتِلْكَ الْمَرْأَةِ فَأَسْلَمَتْ وَأَسْلَمُوا حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ أَخْبَرَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ حَدَّثَنَا عَوْفُ بْنُ أَبِي جَمِيلَةَ الْأَعْرَابِيُّ عَنْ أَبِي رَجَاءٍ الْعُطَارِدِيِّ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ الْحُصَيْنِ قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَسَرَيْنَا لَيْلَةً حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ قُبَيْلَ الصُّبْحِ وَقَعْنَا تِلْكَ الْوَقْعَةَ الَّتِي لَا وَقْعَةَ عِنْدَ الْمُسَافِرِ أَحْلَى مِنْهَا فَمَا أَيْقَظَنَا إِلَّا حَرُّ الشَّمْسِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِنَحْوِ حَدِيثِ سَلْمِ بْنِ زَرِيرٍ وَزَادَ وَنَقَصَ وَقَالَ فِي الْحَدِيثِ فَلَمَّا اسْتَيْقَظَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَرَأَى مَا أَصَابَ النَّاسَ وَكَانَ أَجْوَفَ جَلِيدًا فَكَبَّرَ وَرَفَعَ صَوْتَهُ بِالتَّكْبِيرِ حَتَّى اسْتَيْقَظَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِشِدَّةِ صَوْتِهِ بِالتَّكْبِيرِ فَلَمَّا اسْتَيْقَظَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَكَوْا إِلَيْهِ الَّذِي أَصَابَهُمْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا ضَيْرَ ارْتَحِلُوا وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ
ከምኡ’ውን ነጊሩኒ ኣሎ [ኣሕመድ ቢን ስዒድ ቢን ሳኽር ዓድ ዳሪሚ] ነጊሩና ኣሎ [ዑበይዱላህ ቢን ዓብዱልማጂድ]፣ ነጊሩና ኣሎ [ሰላም ቢን ዛሪር ኣል ዑታሪዲ]፣ ኢሉ፤ [ኣቡ ራጃ’ ኣል ዑታሪዲ] ካብ [ኢምራን ቢን ሑሻይን] ክብሉ ሰሚዐዮም፤ ምስ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ኣብ ጉዕዞ ኔረ፣ ክሳብ ለይትና ንኣቱ። ናብ ወጋሕታ ኣቢሉ ኣብ መንገድና ደው ኢልና፣ ጸሓይ ክሳብ እትበርቕ ነተን ዝደኸማ ኣዒንትና -ደቂስና - ክንሕዘን ኣይከኣልናን ይመስል'። ኢምራን ኣስዒቡ፤ 'ቀዳማይ ካብ ድቃሱ ዝተበራበረ ድማ ኣቡበከር ኢዩ። ከምኡ ውን ንረሱሉላሁ ዓለይሂ ወሰላም ካብ ድቃሱ ክሳብ ባዕሉ ዝበራበር ካብ ድቃሱ ኣበራቢርናዮ ኣይንፈልጥን። ብድሕሪ እዚ ዑመር ካብ ድቃሱ ተበራቢሩ ኣብ ጎኒ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ደው ኢሉ ድምጹ እናሰምዐ ተክቢር በለ ክሳብ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ካብ ድቃሱ ዝበራበር። ርእሱ ኣልዒሉ ጸሓይ ከም ዝወጸት ረኣየ፡ ድሕሪኡ ‘ኣቱም ሰባት ኪዱ’ በለ። ስለዚ ምሳና ጉዕዞኡ ቀጸለ፣ ጸሓይ ምስ ጸዓደት ደው ኢሉ ምሳና ጸሎት ንግሆ ጸለየ። ካብ ኣዕሩኽቱ ዝተነጸለ ሰብ ከም ዝነበረ ተረጋጊጹ። ምሳና ክጽሊ ኣይመጸን። ድሕሪ ሰላት ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ነቲ ዓርኪ ከምዚ ኢሉ ሓተቶ:- ኦ ፉላን ምሳና ንኸይትሰግድ ዝዓግተካ ዘሎ እንታይ እዩ? ኢሉ መለሰ፤ 'ኦ ናብዩላህ ኣነ ኣብ ጁኑብ ኣለኹ'። ድሕሪኡ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ኣብ ልዕሊ መሬት ተያሙም ክገብር ኣዘዞ። ብድሕሪኡ ድማ ጸለየ። ድሕሪኡ ብኡንብኡ ናብታ መኪና ክኣቱ ማይ ክደሊ ኣዘዘኒ። ኣብቲ ግዜ እቲ ጽምኢ ተሰሚዑና። እናተጓዓዝና ከለና ሃንደበት ሓንቲ ሰበይቲ ኣብ መንጎ እቲ ብደረጃታት ዝተሰርሐ ታንኪ ማይ ዝኾነ ሚዛዳ እግራ ዘርጊሓ። ነታ ሰበይቲ ድማ፤ 'ማይ ኣበይ ኣሎ?' እታ ሰበይቲ ድማ መለሰት፤ 'ደሓን ደሓን ኣቱም ሰባት ማይ የብልኩምን?' ንመልስ፤ 'ኣብ መንጎ ስድራኻን ጽድያን ክንደይ ርሕቀት ኣለዎ?' ኢሉ መለሰ፤ 'ናይ ለይቲ ጉዕዞ'። ኢልና፤ 'ናብ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ኪድ!' ኢሉ መለሰ፤ 'ረሱል ናይ ኣላህ መን እዩ?' ንጉዳይ እታ ሰበይቲ ክንቆጻጸሮ ኣይከኣልናን፣ ክሳብ ዓዲምና ኣብ ቅድሚ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ነብጽሓ። ሽዑ ነታ ሰበይቲ ሓተታ፡ ሽዑ እታ ሰበይቲ ከምቲ ዝነገረትና ካበይ ከም ዝመጸት ነገረትና። ንሳ ድማ ኣላዪት ሓያሎ ዘኽታማት ምዃና ነገረቶ። ሽዑ ነታ ነቲ ማይ ዝጸዓነት ገመል ክትሓርቕ ኣዘዘ። ብድሕሪኡ ብኣፉ ነቲ ካብ ክልተ ላዕለዋይ ቆርበት ገሪባ ዝፈሰሰ ማይ ነጸጎ፡ ድሕሪኡ ነተን ማይ ዝጸዓና ኣግማል ዓደሎ። ኣብቲ ግዜ እቲ ክንሰቲ ተጓየና፡ ኣብቲ ግዜ እቲ ኣርብዓ ኢና ኔርና፡ ኩላትና ጽምኢ ኔርና፡ ክሳብ ዝጸግብ፡ ንነፍሲ ወከፍ ገሪባናን ጀሪባናን -በዚ ማይ- ክንመልእ እውን ግዜ ነይሩና፡ ኣዕሩኽትና እውን ክንሕጸብ ክኢልና። ጥራሕ ኢና ኣግማልና ማይ ኣይሃብናየን ምኽንያቱ ክስበር ስለዝቐረበ። ካብተን ክልተ ሚዛዳ ዝወጽእ ማይ ማለትና እዩ። ድሕሪኡ፡ ‘እቲ ዘምጻእካዮ ነገራት ኣኪብካዮ!’ በሎ። ስለዚ ንሰበይቲ ከም ህያብ ዘምጻእናዮ ስንቂ ማለት ተምሪ፡ ገመድን ስጋን ኣኪብና። ቀጺሉ ነታ ሰበይቲ፡ ‘እቲ ዘምጻእካዮ ማይ ፈጺምና ከም ዘይቀነስናዮ እናፈለጥካ፡ ናብ ገዛኻ ኪድ እሞ ነዚ ስንቂ እዚ ንስድራቤትካ ተጠቐመሉ!’ በላ። እታ ሰበይቲ ምስ ስድራኣ ምስ ተራኸበት፤ ‘ብሓቂ ኣብ ገጽ ምድሪ እቲ ዝያዳ ስሕበት ዘለዎ ሰብ ረኺቡ ድዩ ወይስ ከምቲ ዝብሎ ነብዪ እዩ፧ ካብቶም ዛንታታት ከምዚን ከምዚን ይርከብዎም'። ብግልጺ ኣላህ ንደቂ ዓዲ ብመንገዲ እታ ሰበይቲ መምርሒ ሂብዎም፣ ንሳ ድማ ናብ እስልምና ኣትያ፣ ንሳቶም እውን ናብ እስልምና ኣትዮም’። ነጊሩና ኣሎ [ኢሻቅ ቢን ኢብራሂም ኣል ሓንዛሊ] ነጊሩና ኣሎ [ኣን ናድልር ቢን ስዩማይል] ነጊሩና ኣሎ [ኣውፍ ቢን ኣቡ ጀሚላ ኣል ዓዓቢ] ካብ [ኣቡ ራጃ’ ኣል ኣታሪዲ] ካብ [ኢምራን ቢን ሑስ:: hain] ኢሉ፤ ሓደ እዋን ምስ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ኣብ ጉዕዞ ኔርና። ሓደ ለይቲ፡ ክሳብ ምሸት ምሸት፡ ቁሩብ ቅድሚ ምውጋሑ፡ ኣብ መንገዲ ተጓዒዝና ደው ኢልና። ከምኡ’ውን ንሓደ ተጓዓዛይ ካብቲ ኣብቲ እዋን’ቲ ዝነበረ መዕረፊ -ዕረፍቲ- ዝያዳ ደስ ዘብል መዕረፊ -ዕረፍቲ- የለን። ኣብቲ እዋን እቲ ብዘይካ ውዑይ ጩራ ጸሓይ ዘበራብረና ነገር ኣይነበረን'። ብድሕሪኡ ነቲ ሓዲስ ብመሰረት ሓዲስ ሰላም ቢን ዛሪር ምስ ምውሳኽን ምንካይን ኣቕረቦ። ኣብ ሓዲሱ ከምዚ ኢሉ፤ 'ዑመር ቢን ከታብ ካብ ድቃሱ ምስ ተበራበረ፡ ነቲ ኣብ ኣዕሩኽቱ ዝወረደ መዓት ረኸበ። ንሱ ዓቢን ድልዱልን ኣካል ዘለዎ ቅርጺ እዩ ነይሩ፣ ብኡ ንብኡ ብሰንኪ ዓው ዝበለ ድምጺ ተክቢሩ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ወሰላም ክሳብ ዝበራበር ተክቢር ጨደረ። ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ካብ ድቃሶም ምስ ተበራበሩ ብጾቱ ብዛዕባ ዘጋጠሞም ነገር ኣማረሩሉ። ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ጥራይ እዩ: 'ጸገም የለን ጉዕዞኻ ቀጽሎ...' ድሕሪኡ እቲ ኣዘንታዊ ነቲ ሓዲስ ኣረጋጊጹ'።
