Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith
Hadith
Imam Muslim : 1001
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَتَعَاقَبُونَ فِيكُمْ مَلَائِكَةٌ بِاللَّيْلِ وَمَلَائِكَةٌ بِالنَّهَارِ وَيَجْتَمِعُونَ فِي صَلَاةِ الْفَجْرِ وَصَلَاةِ الْعَصْرِ ثُمَّ يَعْرُجُ الَّذِينَ بَاتُوا فِيكُمْ فَيَسْأَلُهُمْ رَبُّهُمْ وَهُوَ أَعْلَمُ بِهِمْ كَيْفَ تَرَكْتُمْ عِبَادِي فَيَقُولُونَ تَرَكْنَاهُمْ وَهُمْ يُصَلُّونَ وَأَتَيْنَاهُمْ وَهُمْ يُصَلُّونَ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَالْمَلَائِكَةُ يَتَعَاقَبُونَ فِيكُمْ بِمِثْلِ حَدِيثِ أَبِي الزِّنَادِ
ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވީ؛ އަހަރެން މާލިކަށް އަބޫ ޒަނާދުގެ އަރިހުން އަބޫ ހުރައިރާގެ ކިބައިން އަލްއަޢްރާޖުގެ އަރިހުން ރިވާވެގެން ދިޔައީ، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރައްވާފައި ވާކަމަށެވެ: ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރޭގައި ރޭގަނޑާއި ދުވާލު ބަދަލުވާ މަލާއިކަތުން ތިއްބަވައެވެ. އަހަރެންގެ އަޅުން ދޫކޮށް ދިޔައީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ އެމީހުން ޖަވާބު ދިނީ: 'އަހަރެމެން އެމީހުން ނަމާދުގައި ދޫކޮށްލާފައި، އަހަރެމެން އެމީހުންގެ ގާތަށް އައީ ނަމާދުގައެވެ.' އަދި މުޙައްމަދު ބިން ރާފީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، ޢަބްދުއްރަޒާޤު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، މަޢުމަރު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، ހައްމާމް ބިން މުނަބީޙް އަބޫ ޙުރައިރާގެ ކިބައިން ބުނީ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1002
و حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ الْفَزَارِيُّ أَخْبَرَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ حَدَّثَنَا قَيْسُ بْنُ أَبِي حَازِمٍ قَالَ سَمِعْتُ جَرِيرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ وَهُوَ يَقُولُا كُنَّا جُلُوسًا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ نَظَرَ إِلَى الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ فَقَالَ أَمَا إِنَّكُمْ سَتَرَوْنَ رَبَّكُمْ كَمَا تَرَوْنَ هَذَا الْقَمَرَ لَا تُضَامُّونَ فِي رُؤْيَتِهِ فَإِنْ اسْتَطَعْتُمْ أَنْ لَا تُغْلَبُوا عَلَى صَلَاةٍ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَقَبْلَ غُرُوبِهَا يَعْنِي الْعَصْرَ وَالْفَجْرَ ثُمَّ قَرَأَ جَرِيرٌ { وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَقَبْلَ غُرُوبِهَا } و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ وَأَبُو أُسَامَةَ وَوَكِيعٌ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَقَالَ أَمَا إِنَّكُمْ سَتُعْرَضُونَ عَلَى رَبِّكُمْ فَتَرَوْنَهُ كَمَا تَرَوْنَ هَذَا الْقَمَرَ وَقَالَ ثُمَّ قَرَأَ وَلَمْ يَقُلْ جَرِيرٌ
އަދި [ޒުހައިރު ބިން ހަރުބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [މަރްވާން ބިން މުޢާވިޔަތު އަލް ފިޒާރީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [އިސްމާޢީލް ބިން އަބޫ ޚާލިދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [ޤައިޞް ބިން އަބޫ ޙާޒިމް] ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވުނީ [ޖާރިރު ބިން ޢަބްދުالله] ވިދާޅުވި؛ 'އަހަރެމެން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެކު އިށީނދެގެން ތިއްބާ، ފުރިހަމަ ހަނދުގެ ރެއެއްގައި ހަނދު ފެނިވަޑައިގެން ވިދާޅުވީ؛ 'ތިބާގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ މި ހަނދު ފެންނަ ގޮތަށް ފެންނާނެކަން އެނގޭށެވެ، ތިބާއަށް އެކަލޭގެފާނު ފެނުމުގައި އުނދަގުލެއް ނުވާނެ، އިރު އައުމުގެ ކުރިންނާއި އިރު އޮއްސުމުގެ ކުރިން ނަމާދު ކުރުމަށް އެއްވެސް އިއުތިރާޒެއް ނެތި އެކަން ކުރެވޭނަމަ، މާނައަކީ ޢަޞްރު ނަމާދު އަދި ފަޖުރު ނަމާދު.' ދެން ޖާރިރު ކިޔަވާފައިވަނީ 'އަދި އިރު އައުމުގެ ކުރިންނާއި އިރު އޮއްސުމުގެ ކުރިން ތިބާގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއަށް ޙަމްދުކުރުން މަތިވެރިކުރައްވާށެވެ.' QS.Toha 130، [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި، [ޢަބްދުالله ބިން ނޫމައިރު] އާއި [އަބޫ އުސާމާ] އަދި [ވާކީޢު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ މިފަދަ ޓްރާންސްމިޝަންގެ ޗޭނަކުން ކަމަށާއި، އަދި އެކަލޭގެފާނު ވެސް ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ތިބާގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ކުރިމައްޗަށް ގެނެސްދެވޭނީ މި މަހު ފެންނަ ގޮތަށް އެކަލާނގެ ފެނިވަޑައިގަންނަވަންދެން،' ޤައިސް ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ދެން -އެއާޔަތު- ކިޔައި، 'ޖަރީރު' ނުބުނެއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1003
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ وَكِيعٍ قَالَ أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ ابْنِ أَبِي خَالِدٍ وَمِسْعَرٍ وَالْبَخْتَرِيِّ بْنِ الْمُخْتَارِ سَمِعُوهُ مِنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عُمَارَةَ بْنِ رُؤَيْبَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَنْ يَلِجَ النَّارَ أَحَدٌ صَلَّى قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَقَبْلَ غُرُوبِهَا يَعْنِي الْفَجْرَ وَالْعَصْرَ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ آنْتَ سَمِعْتَ هَذَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ نَعَمْ قَالَ الرَّجُلُ وَأَنَا أَشْهَدُ أَنِّي سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعَتْهُ أُذُنَايَ وَوَعَاهُ قَلْبِي
އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އާއި [އަބޫ ކުރުއިބް] އަދި [އިޝާޤު ބިން އިބްރާހީމް] އެންމެން [ވާކީޢު] އިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް [އަބޫ ކުރުއިބް] ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. [ވާކީޢު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު އަބޫ ޚާލިދު] އާއި [މިޞަރު] އަދި [އަލްބަޚްތާރީ އިބްނުލް މުޚްޠަރު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި، އެބައިމީހުންނަށް އެކަން އަޑުއިވިފައިވަނީ [އަބޫބަކުރު ބިން އިމާރާ ބިން ރުޢީބާ] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުންނެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވާ އަޑު އިވުނީމެވެ: 'އިރު އަރައިގަތުމުގެ ކުރިންނާއި އިރު އޮއްސުމުގެ ކުރިން ނަމާދު ކުރާ މީހަކު ނަރަކައަށް ނުވަންނާނެ'. މާނައަކީ ފަޖުރު - ފަތިސް - އަދި ޢަޞްރު. ދެން ބަޞްރާގެ މީހުންގެ ތެރެއިން މީހަކު ބުންޏެވެ. 'الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހުން މި ޙަދީޘް އަޑުއެހިން ހެއްޔެވެ؟ އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ؛ 'އާނ'. އެމީހާ ބުންޏެވެ؛ 'އަދި އަހަރެން ހެކިވަނީ، އަހަރެންނަށް އެކަން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން އަޑުއެހި، އަހަރެންގެ ކަންފަތަށް އެކަން އަޑުއިވި، އަދި އަހަރެންގެ ހިތް އެކަން ސީރިއަސްކޮށް ބެލި ކަމެވެ'.
Hadith
Imam Muslim : 1004
و حَدَّثَنِي يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ ابْنِ عُمَارَةَ بْنِ رُؤَيْبَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَلِجُ النَّارَ مَنْ صَلَّى قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَقَبْلَ غُرُوبِهَا وَعِنْدَهُ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ فَقَالَ آنْتَ سَمِعْتَ هَذَا مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ نَعَمْ أَشْهَدُ بِهِ عَلَيْهِ قَالَ وَأَنَا أَشْهَدُ لَقَدْ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُهُ بِالْمَكَانِ الَّذِي سَمِعْتَهُ مِنْهُ
އަދި [ޔަޢުޤޫބު ބިން އިބްރާހީމް އައްދައުރަޤީ] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި، [ޔަޙްޔާ ބިން އަބޫ ބުކައިރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [ޝައިބާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [ޢަބްދުލްމާލިކް ބިން އުމައިރުގެ] ކިބައިން [އިބްނު ޢުމަރާ ބިން ރުޢީބާ] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އެވަގުތު ބަޞްރާގެ މީހަކު އޭނާއާއެކު ހުރެގެން އެދުނެވެ؛ 'ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން އެކަން އަޑުއެހިން ހެއްޔެވެ؟' އިބްނު ޢުމަރާގެ ބައްޕަ ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ؛ 'އާދެ، އަދި އަހަރެން އެކަމަށް ހެކިވަން،' އޭނާ ކުރިއަށް ގެންދެވިއެވެ؛ 'އަދި ތިޔަބައިމީހުންނަށް ވެސް އަޑުއެހި ތަނުގައި - މި ޙަދީޘް- ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ވިދާޅުވާ އަޑު އަހަން.
Hadith
Imam Muslim : 1005
و حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ الْأَزْدِيُّ حَدَّثَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى حَدَّثَنِي أَبُو جَمْرَةَ الضُّبَعِيُّ عَنْ أَبِي بَكْرٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ صَلَّى الْبَرْدَيْنِ دَخَلَ الْجَنَّةَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ السَّرِيِّ قَالَ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ خِرَاشٍ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ قَالَا جَمِيعًا حَدَّثَنَا هَمَّامٌ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَنَسَبَا أَبَا بَكْرٍ فَقَالَا ابْنُ أَبِي مُوسَى
އަދި [ހައްދާބު ބިން ޚާލިދު އަލް އަޒާދީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [ޙައްމާމް ބިން ޔަޙްޔާ] އަޅުގަނޑަށް ވިދާޅުވީ، [އަބޫ ޖަމްރާ އަދުލް ދުލުބާޢީ] [އަބޫބަކުރު] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅުގެ އަރިހުން]، الله ގެ ރަސޫލާ (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [އިބްނު އަބޫ ޢުމަރު]، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [ބިޝްރު ބިން އަސް ސާރީ]، އަދި އެއީ އެހެން މަޞްދަރަކުން ރިވާކުރައްވާފައިވާ އެއްޗެއް، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވީ [އިބްނު ޚިރާޝް]، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވީ [ޢަމްރު ބިން ޢާސިމް]، އެދެމީހުންނަށްވެސް [ޙައްމާމް] އަޑުއެހި މި ޗޭން އޮފް ޓްރާންސްމިޝަންއާއެކު، އޭނާ އެކަން ނިސްބަތްކުރެއްވީ އަބޫބަކުރު، އެދެބޭފުޅުންނެވެ ބުނި؛ މާނައަކީ އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ މޫސާ އެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1006
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا حَاتِمٌ وَهُوَ ابْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصَلِّي الْمَغْرِبَ إِذَا غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَتَوَارَتْ بِالْحِجَابِ
އަޅުގަނޑުމެން [ޤުޠައިބާ ބިން ސަޢީދު] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، [ޙާތިމް]، މާނައަކީ ބިން އިސްމާޢީލް، [ޔަޒީދު ބިން އަބޫ ޢުބައިދު] ގެ އަރިހުން [ޞަލާމަތު ބިން އަލް ޢަކުވާ’] ގެ އަރިހުން، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ މަޣްރިބް ނަމާދު ކުރެއްވީ އިރު އޮއްސުނު އިރު ދެން ނުފެންނަ ވަގުތު ކަމަށެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1007
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مِهْرَانَ الرَّازِيُّ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ حَدَّثَنِي أَبُو النَّجَاشِيِّ قَالَ سَمِعْتُ رَافِعَ بْنَ خَدِيجٍ يَقُولُا كُنَّا نُصَلِّي الْمَغْرِبَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَنْصَرِفُ أَحَدُنَا وَإِنَّهُ لَيُبْصِرُ مَوَاقِعَ نَبْلِهِ و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ أَخْبَرَنَا شُعَيْبُ بْنُ إِسْحَقَ الدِّمَشْقِيُّ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ حَدَّثَنِي أَبُو النَّجَاشِيِّ حَدَّثَنِي رَافِعُ بْنُ خَدِيجٍ قَالَ كُنَّا نُصَلِّي الْمَغْرِبَ بِنَحْوِهِ
އަދި [މުޙައްމަދު ބިން މިޙްރާން ޢަރު ރާޒީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [އަލް ވަލީދު ބިން މުސްލިމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [އަލް އައުޒާޢީ] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި، [އަބޫ ނަޖާޝީ] ވިދާޅުވި، އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވިފައި އޮތީ [ރަފީޢު ބިން ޚަދީޖް] ވިދާޅުވާ ވާހަކައެވެ. އަދި [އިޝާޤު ބިން އިބްރާހީމް އަލް ޙަންޒާލީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [ޝުޢަޢިބު ބިން އިސްޙާޤް އައްދީމާޝްޤީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [އަލް އައުޒާޢީ] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި، [އަބޫ ނަޖާޝީ] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި، [ރަފީޢު ބިން ޚަދީޖު] ވިދާޅުވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1008
و حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ سَوَّادٍ الْعَامِرِيُّ وَحَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى قَالَا أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ أَنَّ ابْنَ شِهَابٍ أَخْبَرَهُ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ أَعْتَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةً مِنْ اللَّيَالِي بِصَلَاةِ الْعِشَاءِ وَهِيَ الَّتِي تُدْعَى الْعَتَمَةَ فَلَمْ يَخْرُجْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ نَامَ النِّسَاءُ وَالصِّبْيَانُ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لِأَهْلِ الْمَسْجِدِ حِينَ خَرَجَ عَلَيْهِمْ مَا يَنْتَظِرُهَا أَحَدٌ مِنْ أَهْلِ الْأَرْضِ غَيْرُكُمْ وَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ يَفْشُوَ الْإِسْلَامُ فِي النَّاسِ زَادَ حَرْمَلَةُ فِي رِوَايَتِهِ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَذُكِرَ لِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَمَا كَانَ لَكُمْ أَنْ تَنْزُرُوا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الصَّلَاةِ وَذَاكَ حِينَ صَاحَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ و حَدَّثَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ قَوْلَ الزُّهْرِيِّ وَذُكِرَ لِي وَمَا بَعْدَهُ
އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަމްރޫ ބިން ސައްވާދު އަލްޢަމީރީ] އާއި [ޙަރުމަލާ ބިން ޔަޙްޔާ] އަށް ރިވާވެގެންވެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު ވަޙްބަށް] ރިވާވެފައި އޮތީ [ޔޫނުސް] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި [އިބްނު ޝިހާބު] އޭނާއަށް ކިޔައިދިން ވާހަކަ، އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑަށް [ޢުރުވާ ބިން ޒުބައިރު] ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ޢާއިޝާ] ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަނބިކަނބަލުން ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ؛ 'އެއްރެއަކު الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޤާއިމުކުރެއްވީ ގިނަ ފަހަރަށް ޢަތަމަތް ނަމާދު ކަމަށް ކިޔާ ޢިޝާ ނަމާދެވެ. ފެންނަ ފެނުމުގައި ޢުމަރު ބިން ޚައްޠާބު ވިދާޅުވާހާ ހިނދަކު އޭނާ ނާދެއެވެ؛ 'ކުދިންނާއި އަންހެނުން މިހާރު ވަނީ ނިދާފައި'. އޭގެ މާގިނަ ދުވަހެއް ނުވެ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އައިސް މިސްކިތުގެ އަހުލުވެރިންނަށް، އެއީ އެކަލޭގެފާނު އެމީހުންނާ ބައްދަލުވުމުން ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި އެކަން ހިނގީ އިސްލާމްދީން އަދި މުޖުތަމަޢުގެ މެދަށް އިޖުތިމާޢީ ކުރެވިފައި ނުވާ ވަގުތުގައެވެ'. [ޙަރުމަލާ] އެކަލޭގެފާނުގެ ރިވާޔަތުގައި އިތުރަށް ވިދާޅުވެފައިވަނީ، [އިބްނު ޝިހާބު] ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. އަދި الله ގެ ރަސޫލާ އެކަލޭގެފާނަށް ބަރަކާތް ލައްވައި ޞަލަވާތް ލެއްވުން އެކަލޭގެފާނަށް ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. 'ނަމާދު އިސްކޮށް ދެއްވުމަށްޓަކައި، الله ގެ ރަސޫލާ، އެކަލޭގެފާނަށް ބަރަކާތް ލައްވައި ޞުލްޙަ ދެއްވުން އެދި ރަސޫލާއަށް ޒިޔާރަތް ކުރުން ރަނގަޅެއް ނޫންހެއްޔެވެ؟ އަދި އެކަން ދިމާވީ އުމަރު ނަމާދު ގޮވާލުމުންނެވެ. އެއީ [ޢަބްދުލްމާލިކް ބިން ޝުޢޫޢިބު ބިން އަލް ލައިތުސް] އަޅުގަނޑަށް ރިވާކުރެއްވި، [އަހަރެންގެ ބައްޕަ] [ޢުޤައިލް] އިން [އިބްނު ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން މިކަހަލަ ޗޭނަކުން ރިވާކުރެއްވި ނަމަވެސް، އަޒް ޒުހުރީގެ ވާހަކަފުޅުގެ ވާހަކަ ނުދައްކަވާ، އަދި އެއަށްފަހު ރިޑެކްޝަން އަޅުގަނޑަށް ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1009
حَدَّثَنِي إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَمُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ كِلَاهُمَا عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ بَكْرٍ قَالَ ح و حَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ ح و حَدَّثَنِي حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَأَلْفَاظُهُمْ مُتَقَارِبَةٌ قَالُوا جَمِيعًا عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي الْمُغِيرَةُ بْنُ حَكِيمٍ عَنْ أُمِّ كُلْثُومٍ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ أَنَّهَا أَخْبَرَتْهُ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ أَعْتَمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ لَيْلَةٍ حَتَّى ذَهَبَ عَامَّةُ اللَّيْلِ وَحَتَّى نَامَ أَهْلُ الْمَسْجِدِ ثُمَّ خَرَجَ فَصَلَّى فَقَالَ إِنَّهُ لَوَقْتُهَا لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي وَفِي حَدِيثِ عَبْدِ الرَّزَّاقِ لَوْلَا أَنَّ يَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي
އިސްޙާޤު ބިން އިބްރާހީމާއި މުޙައްމަދު ބިން ޙާތިމް ދެމީހުންވެސް އަޅުގަނޑަށް ރިވާކުރެއްވީ މުޙައްމަދު ބިން ބަކުރުގެ އަރިހުން، އޭނާ ވިދާޅުވީ - އެއީ އެހެން މަޞްދަރަކުން ރިވާކޮށްފައިވާ ކަމެއް - ހާރޫން ބިން ޢަބްދުالله އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނީ ހައްޖާޖު ބިން މުޙައްމަދު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން - އަދި އެއީ އެހެން މަޞްދަރަކުން ރިވާކޮށްފައިވާ ކަމެއް - ހައްޖާޖު ބިން ސިޔާރާއި މުޙައްމަދު ބިން ރަފީޢު އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި، ދެމީހުންވެސް ބުންޏެވެ؛ ޢަބްދުއްރަޒާޤު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ އެމީހުންގެ ބަސްތައް ގާތްވެފައިވަނިކޮށް، ހުރިހާ ކަމެއްވެސް އިބްނު ޖުރައިޖުގެ އަރިހުން ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ މުޣީރާ ބިން ޙަކީމް އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވީ އުއްމު ކުލްތޫމް ބިންތު އަބޫބަކުރުގެ އަރިހުން، ޢާއިޝާގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައި، އެކަމަނާ ވިދާޅުވިއެވެ: 'އެއްރެއަކު ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޢިޝާ ނަމާދު ކުރައްވައިގެން ރޭގަނޑުގެ ބޮޑު ބައެއް ފާއިތުވެ މިސްކިތުގެ މީހުންނަށް ނިދި އައިސް، ދެން އައިސް ނަމާދު ކުރެއްވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އަބްދުއްރަޒާގުގެ ޙަދީޘްގައި އެކަން ފާހަގަކޮށްފައިވަނީ 'މިފަހަރު އަހަރެންގެ ރައްޔިތުންނަށް ބުރައެއް ނުކުރިނަމަ' މި ރިޑެކްޝަން އާއެކުގައެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1010
و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَ مَكَثْنَا ذَاتَ لَيْلَةٍ نَنْتَظِرُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِصَلَاةِ الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ فَخَرَجَ إِلَيْنَا حِينَ ذَهَبَ ثُلُثُ اللَّيْلِ أَوْ بَعْدَهُ فَلَا نَدْرِي أَشَيْءٌ شَغَلَهُ فِي أَهْلِهِ أَوْ غَيْرُ ذَلِكَ فَقَالَ حِينَ خَرَجَ إِنَّكُمْ لَتَنْتَظِرُونَ صَلَاةً مَا يَنْتَظِرُهَا أَهْلُ دِينٍ غَيْرُكُمْ وَلَوْلَا أَنْ يَثْقُلَ عَلَى أُمَّتِي لَصَلَّيْتُ بِهِمْ هَذِهِ السَّاعَةَ ثُمَّ أَمَرَ الْمُؤَذِّنَ فَأَقَامَ الصَّلَاةَ وَصَلَّى
އަދި [ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބު] އާއި [އިޝާޤް ބިން އިބްރާހީމް] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދީފައިވެއެވެ. [އިޝާޤް] ބުންޏެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެކަން އަންގާފައިވާއިރު، ޒުހައިރު ވިދާޅުވީ؛ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ޖާރިރު ކިޔައިދީފައިވަނީ [މަންސޫރު] އިން [އަލްޙަކަމް] އިން [ނަފީޢު] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުالله ބިން ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އެއްރެއަކު، އަޅުގަނޑުމެން އިންތިޒާރު ކުރަމުން ދިޔައީ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އިޝާ ނަމާދު ކުރައްވާނެ އިރަކަށެވެ. ދެން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަޅުގަނޑުމެންގެ އަރިހަށް ވަޑައިގަތީ ރޭގަނޑުގެ ތިންބައިކުޅަ އެއްބައި ފާއިތުވެގެން ދިޔައިރު ނުވަތަ އޭގެ ފަހުން، އެކަލޭގެފާނުގެ އާއިލާ އެކަލޭގެފާނާއެކު އަވަދިނެތި އުޅުނު ކަމެއް ނުވަތަ އެހެން ކަމެއް އޮތް ކަމެއް އަޅުގަނޑުމެންނަކަށް ނޭނގެއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވަޑައިގަތުމުން ވިދާޅުވިއެވެ: 'ހަމަކަށަވަރުން ތިޔަ އިންތިޒާރު ކުރައްވަނީ ތިޔަބައިމީހުން ފިޔަވައި އެހެން އެއްވެސް ދީނެއް އިންތިޒާރު ނުކުރާ ދުޢާއަކަށް، އެއީ އަހަރެންގެ ރައްޔިތުންނަށް ބުރައެއް ނޫން ނަމަ، މިކަހަލަ ވަގުތުތަކުގައި އަހަރެން އެމީހުންނަށް ލީޑް ކުރެވުނީހެވެ.' ދެން އެކަލޭގެފާނުގެ މުޢާޒިންއަށް އަމުރު ކުރެއްވީ ނަމާދު އިސްކޮށް އުޅުއްވުމަށެވެ، ދެން އޭނާ ނަމާދު ކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1011
و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شُغِلَ عَنْهَا لَيْلَةً فَأَخَّرَهَا حَتَّى رَقَدْنَا فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ اسْتَيْقَظْنَا ثُمَّ رَقَدْنَا ثُمَّ اسْتَيْقَظْنَا ثُمَّ خَرَجَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ قَالَ لَيْسَ أَحَدٌ مِنْ أَهْلِ الْأَرْضِ اللَّيْلَةَ يَنْتَظِرُ الصَّلَاةَ غَيْرُكُمْ
އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ރަފީޢު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނީ، [ޢަބްދުއްރަޒާޤް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ، [އިބްނު ޖުރައިޖް] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދީފައި، [ނާފިޢު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި، [ޢަބްދުالله ބިން ޢުމަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ އެއްރެއަކު الله ގެ ރަސޫލާ (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) ކޮންމެވެސް ކަމެއްގައި އަވަދިނެތި އުޅުއްވާތީ، އަޅުގަނޑުމެން މިސްކިތުގައި ނިދާންދެން ޢިޝާ ނަމާދު ލަސްކުރެއްވިއެވެ އަހަރެމެން ތެދުވެ، ދެން އަނެއްކާވެސް ނިދާފައި، އަނެއްކާވެސް ތެދުވެ، އޭގެ ފަހުން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަޅުގަނޑުމެންނާ ބައްދަލުކުރައްވައި ވިދާޅުވީ: 'ތިޔަބައިމީހުން ފިޔަވައި މިރޭ ނަމާދު ވަގުތަށް ދުނިޔޭގައި އެއްވެސް މީހަކު އިންތިޒާރު ނުކުރެއެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 1012
و حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ نَافِعٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا بَهْزُ بْنُ أَسَدٍ الْعَمِّيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ أَنَّهُمْ سَأَلُوا أَنَسًا عَنْ خَاتَمِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَخَّرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعِشَاءَ ذَاتَ لَيْلَةٍ إِلَى شَطْرِ اللَّيْلِ أَوْ كَادَ يَذْهَبُ شَطْرُ اللَّيْلِ ثُمَّ جَاءَ فَقَالَ إِنَّ النَّاسَ قَدْ صَلَّوْا وَنَامُوا وَإِنَّكُمْ لَمْ تَزَالُوا فِي صَلَاةٍ مَا انْتَظَرْتُمْ الصَّلَاةَ قَالَ أَنَسٌ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى وَبِيصِ خَاتَمِهِ مِنْ فِضَّةٍ وَرَفَعَ إِصْبَعَهُ الْيُسْرَى بِالْخِنْصِرِ
އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން ނާފީޢު އަލްޢަބްދީ] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނީ، [ބަޙްޒް ބިން އަސަދު އަލް ޢައްމީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި، [ޙައްމަދު ބިން ސަލާމަތު] [ތަބިތުން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ، އެމީހުން [އަނަސް] އިން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަނގޮޓިއާ ބެހޭގޮތުން ސުވާލުކުރުމުން، ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ upon him) ރޭގަނޑުގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބައި ނުވަތަ ގާތްގަނޑަކަށް ރޭގަނޑުގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބައި ފާއިތުވާންދެން 'އިޝާ' ނަމާދު ލަސްކުރެއްވިއެވެ. އަނަސް ބުނީ ރިހިން ހަދާފައިވާ އަނގޮޓިގެ ލޯ ފެނިގެން ކުޑަ އިނގިލިން ކަނާތު ޝަހާދަތް އިނގިލި އުފުލާލިހެންނެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1013
و حَدَّثَنِي حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ حَدَّثَنَا أَبُو زَيْدٍ سَعِيدُ بْنُ الرَّبِيعِ حَدَّثَنَا قُرَّةُ بْنُ خَالِدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ نَظَرْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةً حَتَّى كَانَ قَرِيبٌ مِنْ نِصْفِ اللَّيْلِ ثُمَّ جَاءَ فَصَلَّى ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا بِوَجْهِهِ فَكَأَنَّمَا أَنْظُرُ إِلَى وَبِيصِ خَاتَمِهِ فِي يَدِهِ مِنْ فِضَّةٍ و حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الصَّبَّاحِ الْعَطَّارُ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ الْحَنَفِيُّ حَدَّثَنَا قُرَّةُ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَلَمْ يَذْكُرْ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا بِوَجْهِهِ
އަދި [ޙައްޖާޖު ބިން ޞަޢީރު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވީ، [އަބޫ ޒައިދު ސަޢީދު ބިން ރަބީޢު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ، [ޤުރުރާ ބިން ޚާލިދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ، [ޤަތަދާއިން] [އަނަސް ބިން މާލިކް] ގެ އަރިހުން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ: 'އެއްރެއަކު، އަހަރެމެން الله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށް އިންތިޒާރު ކުރަމުން ދިޔައީ، ގާތްގަނޑަކަށް ރޭގަނޑު ދަންވަރު ވަންދެން، ދެން އައިސް ނަމާދު ކުރެއްވިއެވެ، ނަމާދަށްފަހު އޭނާ އަޅުގަނޑުމެންނާ ބައްދަލުކުރެއްވީ މޫނު ޖައްސާލައިގެންނެވެ އަޅުގަނޑުމެންނަށް، ރިހިން ހަދާފައިވާ އޭނާގެ އަތުގައި އޮތް އޭނާގެ އަނގޮޓިގެ ލޯ ފެނުނު ފަދައިން،’ އަދި [ޢަބްދުالله ބިން ޝަބާޙް އަލްޢަޘަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި، [ޢުބައިދުالله ބިން ޢަބްދުލްމަޖިދު އަލްޙަނާފީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޤުރުޢާ] ކިޔައިދެއްވީ މިފަދަ ޓްރާންސްމިޝަން ޗޭނަކުންނެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1014
و حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْأَشْعَرِيُّ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ بُرَيْدٍ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ كُنْتُ أَنَا وَأَصْحَابِي الَّذِينَ قَدِمُوا مَعِي فِي السَّفِينَةِ نُزُولًا فِي بَقِيعِ بُطْحَانَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْمَدِينَةِ فَكَانَ يَتَنَاوَبُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ صَلَاةِ الْعِشَاءِ كُلَّ لَيْلَةٍ نَفَرٌ مِنْهُمْ قَالَ أَبُو مُوسَى فَوَافَقْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَا وَأَصْحَابِي وَلَهُ بَعْضُ الشُّغْلِ فِي أَمْرِهِ حَتَّى أَعْتَمَ بِالصَّلَاةِ حَتَّى ابْهَارَّ اللَّيْلُ ثُمَّ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى بِهِمْ فَلَمَّا قَضَى صَلَاتَهُ قَالَ لِمَنْ حَضَرَهُ عَلَى رِسْلِكُمْ أُعْلِمُكُمْ وَأَبْشِرُوا أَنَّ مِنْ نِعْمَةِ اللَّهِ عَلَيْكُمْ أَنَّهُ لَيْسَ مِنْ النَّاسِ أَحَدٌ يُصَلِّي هَذِهِ السَّاعَةَ غَيْرُكُمْ أَوْ قَالَ مَا صَلَّى هَذِهِ السَّاعَةَ أَحَدٌ غَيْرُكُمْ لَا نَدْرِي أَيَّ الْكَلِمَتَيْنِ قَالَ قَالَ أَبُو مُوسَى فَرَجَعْنَا فَرِحِينَ بِمَا سَمِعْنَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
އަދި [އަބޫ ޢަމީރު އަލް އަޝްޢަރީ] އާއި [އަބޫ ކުރުރައިބު] ދެމީހުންވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ؛ [އަބޫ އުސާމާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ބުރައިދު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ބުރުދާ] ގެ އަރިހުން [އަބޫ މޫސާ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވިއެވެ. 'އަޅުގަނޑާއި އަޅުގަނޑާއެކު ދޯނީގައި ތިބި އަޅުގަނޑާއި އެކުވެރިން ބަޤީގައި މަޑުކޮށްލީ' ބުޓްހާން، އެވަގުތު الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ މަދީނާގައި ހުންނެވިއެވެ. ކޮންމެ ރެއަކުވެސް އޭގެ ތެރެއިން ބައެއް މީހުން ބަދަލު ބަދަލަށް ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށް ޒިޔާރަތް ކުރަމުން ދިޔައެވެ'. އަބޫ މޫސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަހަރެންގެ ކަންކަމުގައި އަވަދިނެތި އުޅެނިކޮށް އަހަރެންގެ އެކުވެރިންނާ އެކު އުޅުނު އިރު، ރޭގަނޑުގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބައި ފާއިތުވެގެން ދިޔަ ނަމަވެސް 'އީޝާ' ނަމާދު ލަސްކޮށްދެންދެނެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ ނަމާދު ނިންމަވާލެއްވުމަށްފަހު، ހާޒިރުވެ ތިއްބެވި ބޭފުޅުންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ. 'ހިނދުކޮޅަކު މަޑުކޮށްލައްވާ، އަޅުގަނޑު އެއްޗެއް ކިޔައިދޭނަން، އުފާކުރައްވާ، الله ގެ ނިޢުމަތްތަކުގެ ތެރެއިން، ކަލޭ ފިޔަވައި މި ދުޢާއަށް ތަބާވާ މީހަކު ނެތް، -ނުވަތަ ރިޑަކްޝަން އާއި އެކު ވިދާޅުވިއެވެ- 'ތިޔަބޭފުޅުން ނޫން އެހެން މީހަކު މިވަގުތު ނަމާދަށް ތަބާނުވާނެ،' އަބޫ ބުރުދާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަބޫ މޫސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އެހެންކަމުން އަހަރެމެން އެނބުރި ދިޔައީ الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އިވުނު އެއްޗަކާ މެދު އުފަލުންނެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1015
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ قُلْتُ لِعَطَاءٍ أَيُّ حِينٍ أَحَبُّ إِلَيْكَ أَنْ أُصَلِّيَ الْعِشَاءَ الَّتِي يَقُولُهَا النَّاسُ الْعَتَمَةَ إِمَامًا وَخِلْوًا قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يَقُولُا أَعْتَمَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ لَيْلَةٍ الْعِشَاءَ قَالَ حَتَّى رَقَدَ نَاسٌ وَاسْتَيْقَظُوا وَرَقَدُوا وَاسْتَيْقَظُوا فَقَامَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَقَالَ الصَّلَاةَ فَقَالَ عَطَاءٌ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَخَرَجَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَيْهِ الْآنَ يَقْطُرُ رَأْسُهُ مَاءً وَاضِعًا يَدَهُ عَلَى شِقِّ رَأْسِهِ قَالَ لَوْلَا أَنْ يَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ أَنْ يُصَلُّوهَا كَذَلِكَ قَالَ فَاسْتَثْبَتُّ عَطَاءً كَيْفَ وَضَعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ كَمَا أَنْبَأَهُ ابْنُ عَبَّاسٍ فَبَدَّدَ لِي عَطَاءٌ بَيْنَ أَصَابِعِهِ شَيْئًا مِنْ تَبْدِيدٍ ثُمَّ وَضَعَ أَطْرَافَ أَصَابِعِهِ عَلَى قَرْنِ الرَّأْسِ ثُمَّ صَبَّهَا يُمِرُّهَا كَذَلِكَ عَلَى الرَّأْسِ حَتَّى مَسَّتْ إِبْهَامُهُ طَرَفَ الْأُذُنِ مِمَّا يَلِي الْوَجْهَ ثُمَّ عَلَى الصُّدْغِ وَنَاحِيَةِ اللِّحْيَةِ لَا يُقَصِّرُ وَلَا يَبْطِشُ بِشَيْءٍ إِلَّا كَذَلِكَ قُلْتُ لِعَطَاءٍ كَمْ ذُكِرَ لَكَ أَخَّرَهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَتَئِذٍ قَالَ لَا أَدْرِي قَالَ عَطَاءٌ أَحَبُّ إِلَيَّ أَنْ أُصَلِّيَهَا إِمَامًا وَخِلْوًا مُؤَخَّرَةً كَمَا صَلَّاهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَتَئِذٍ فَإِنْ شَقَّ عَلَيْكَ ذَلِكَ خِلْوًا أَوْ عَلَى النَّاسِ فِي الْجَمَاعَةِ وَأَنْتَ إِمَامُهُمْ فَصَلِّهَا وَسَطًا لَا مُعَجَّلَةً وَلَا مُؤَخَّرَةً
އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ރާފީޢު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [ޢަބްދުއްރަޒާޤު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [އިބްނު ޖުރައިޖު] ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަހަރެން ['އަތަ`] އަށް ބުނީމެވެ؛ 'ކަލޭގެފާނަށް އެންމެ ކަމުދާ ވަގުތަކީ ކޮބައިތޯ އަހަރެން ކަލޭމެންނާއެކު 'ޢިޝާ' ނަމާދު ކުރާއިރު، އެއީ މީސްތަކުން ޢަތަމަތް ނަމާދު ކަމަށް ކިޔާ، އަދި ކަލޭމެންނާއި އަހަރެން ހަމައެކަނި ދެމީހުން؟' 'އަތަ` ޖަވާބު ދިނެވެ؛ އިބްނު އައްބާސް ވިދާޅުވި އަޑު އިވުނެވެ؛ 'އެއްރެއަކު ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ބޭނުންފުޅުވީ 'އިޝާ' ނަމާދު ކުރައްވަން'. [އިބްނު ޢައްބާސް] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ؛ އެކުވެރިންނަށް ނިދި އައިސް ހޭލެވުނު އިރު، ދެން ނިދާފައި ހޭލެވުނެވެ. އުމަރު ބިން ޚައްޠާބު ދެން ތެދުވެވަޑައިގެން ވިދާޅުވީ؛ 'ނަމާދު!' 'އަތު` ބުންޏެވެ؛ އިބްނު އައްބާސް ކުރިއަށް ގެންދެވިއެވެ؛ އޭގެ މާގިނަ ދުވަހެއް ނުވެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ހާޒިރުވެވަޑައިގަތީ، އެކަލޭގެފާނުގެ ބޮލުން ފެން ތިކިޖަހާތަން ފެނިވަޑައިގެން، އެކަލޭގެފާނުގެ ބޮލުގައި އަތް އަޅުއްވައިލެއްވި ފަދައިންނެވެ. އިބްނު ޖުރައިޖު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަހަރެން 'އަތަ` ގާތު އަހާލީމެވެ؛ 'ދެން އިބްނު ޢައްބާސް ރިވާކޮށްފައިވާ ފަދައިން ރަސޫލާ، މާތްالله އެކަލޭގެފާނަށް ބަރަކާތް ލައްވައި ޞުލްޙަ ދެއްވާށި، އެކަލޭގެފާނުގެ ބޮލުގައި އަތް އެޅުއްވީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟' 'އަތާ' ދެން އިނގިލިތަކުގެ ދޭތެރޭގައި ކުޑަކޮށް ފޮޅިލުމަށްފަހު، ދެން އިނގިލީގެ ނިޔަފަތިތައް ބޮލުގެ ސޮރުގައި ބަހައްޓައި، ދެން ދަމައިގަނެ ބޮލާ ދިމާއަށް ޓްރޭސްކޮށްލީ އިނގިލި މޫނަށް ވާގޮތަށް ކަންފަތުގެ ކޮޅުގައި އަތްލާންދެން، ދެން ކޯތާފަތުގެ މަތީ ބަޔާއި ތުނބުޅިއާ ދިމާއަށް ޓްރޭސްކޮށް، އެކަން ކުރީ މާ މަޑުމަޑުން ނޫން އަދި މާ އަވަހަކަށް ނޫން'. އަހަރެން 'އަތަ` ގާތު އަހާލީމެވެ؛ 'ކަލޭގެފާނަށް ކިތައް ފަހަރު ކިޔައިދީފައި އޮތީ، ރަސޫލާ، ރަސޫލާ އެކަލޭގެފާނަށް ރަޙްމަތް ލައްވާށި، ރޭގަނޑު ދަންވަރު ވަންދެން ޢިޝާ ނަމާދު ނިންމަވާލެއްވި ވާހަކަ؟' ޖަވާބު 'އަތާ` 'ނޭނގެ'. އަތާ` ބުންޏެވެ؛ އެހެންކަމުން އަޅުގަނޑު އިސްކަންދެނީ ލަސްވެގެން ޢިޝާ ނަމާދު އެކަނި ކުރުމަށެވެ، ރަސޫލާ، މާތްالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ، އެއްރެއަކު ކުރެއްވި ފަދައިން، އެއީ ތިބާއަށް ބުރައެއް ކަމުގައި ވިޔަސް، އެކަނި ކުރިޔަސް ނުވަތަ މީސްތަކުންނާއެކު ކުރިޔަސް -ޖަމާޢަތް-، ދެން އެކަން ކުރުން އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތުގައި، މާ މަޑުމަޑުން ނޫން އަދި މާ އަވަހަށް ނޫން'.
Hadith
Imam Muslim : 1016
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ يَحْيَى أَخْبَرَنَا وَقَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُؤَخِّرُ صَلَاةَ الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ
އެއީ [ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ] އާއި [ޤުޠައިބާ ބިން ސަޢީދު] އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވާ ކަމެކެވެ. ޔަހްޔާ ބުންޏެވެ؛ އެއީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާވެގެން ދިޔަ އެއްޗެއް ކަމުގައި ވާއިރު، އިތުރު ދެ މީހަކު ބުނީ؛ އެއީ [ޖާބިރު ބިން ސަމުރާ] ގެ އަރިހުން [ސިމާކް] ގެ އަރިހުން [އަބުލް އަލް އަޙްވާޝް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޢިޝާ ނަމާދު ލަސްކުރައްވަމުން ގެންދެވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1017
و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَأَبُو كَامِلٍ الْجَحْدَرِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي الصَّلَوَاتِ نَحْوًا مِنْ صَلَاتِكُمْ وَكَانَ يُؤَخِّرُ الْعَتَمَةَ بَعْدَ صَلَاتِكُمْ شَيْئًا وَكَانَ يُخِفُّ الصَّلَاةَ وَفِي رِوَايَةِ أَبِي كَامِلٍ يُخَفِّفُ
އަދި [ޤުޠައިބާ ބިން ސަޢީދު] އާއި [އަބޫ ކާމިލް އަލްޖަހުދާރީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ، އެދެބޭފުޅުންވެސް ވިދާޅުވިއެވެ؛ [އަބޫ ޢަވާނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސިމާކް] އިން [ޖާބިރު ބިން ސަމުރާ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވިއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ގިނަ ފަހަރަށް ތިބާގެ ދުޢާ ފަދައިން ނަމާދުތައް ޤާއިމުކުރައްވަމުން ގެންދެވިއިރު، ތިބާގެ ނަމާދަށްފަހު ދެތިން ވަގުތުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި 'އިޝާ' ނަމާދު ލަސްކުރައްވައި، ދުޢާތައް ކުރުކުރައްވައެވެ'. އަބޫ ކާމިލްގެ ރިވާޔަތުގައި އެކަން ފާހަގަކޮށްފައިވަނީ 'އެކަލޭގެފާނު ތަކުރާރުކޮށް ދުޢާތައް ކުރުކޮށްދެއްވި' އެޑިޓޯރިއަލް އާއެކުގައެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1018
و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ ابْنِ أَبِي لَبِيدٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا تَغْلِبَنَّكُمْ الْأَعْرَابُ عَلَى اسْمِ صَلَاتِكُمْ أَلَا إِنَّهَا الْعِشَاءُ وَهُمْ يُعْتِمُونَ بِالْإِبِلِ
އަދި [ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބު] އާއި [އިބްނު އަބީ ޢުމަރު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނެވެ. [ޒުހައިރު] ބުންޏެވެ؛ [ސުފްޔާން ބިން އުއްޔިނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު އަބޫ ލާބިދު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ސަލާމާ] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުالله ބިން ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވިއެވެ؛ الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1019
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي لَبِيدٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَغْلِبَنَّكُمْ الْأَعْرَابُ عَلَى اسْمِ صَلَاتِكُمْ الْعِشَاءِ فَإِنَّهَا فِي كِتَابِ اللَّهِ الْعِشَاءُ وَإِنَّهَا تُعْتِمُ بِحِلَابِ الْإِبِلِ
އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [ވާކީޢު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުފްޔާން] [ޢަބްދުالله ބިން އަބޫ ލާބިދު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ސަލާމާ ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1020
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَعَمْرٌو النَّاقِدُ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ كُلُّهُمْ عَنْ سُفْيَانَ بْنِ عُيَيْنَةَ قَالَ عَمْرٌو حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ نِسَاءَ الْمُؤْمِنَاتِ كُنَّ يُصَلِّينَ الصُّبْحَ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ يَرْجِعْنَ مُتَلَفِّعَاتٍ بِمُرُوطِهِنَّ لَا يَعْرِفُهُنَّ أَحَدٌ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަދި [ޢަމްރު އަން ނާޤިދު] އަދި [ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބް] އަށް ރިވާވެގެންވާއިރު، އެ އެންމެންވެސް [ސުފްޔާން ބިން އުއްޔިނާ] ގެ އަރިހުން [ޢަމްރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުފްޔާން ބިން ޢުޔައިނާ] [ޢަޒް ޒުހުރީ] ގެ އަރިހުން [ޢުރުވާ] އިން [ޢުރުވާ] އިން [ޢައިޝާ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވާފައި ވެއެވެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم، ދެން އެމީހުން އެނބުރި ގެއަށް ދާނީ އެއްވެސް މީހަކު ދެނެގަނެވޭނޭހެން ފޮތިގަނޑަކުން މޫނު ފޮރުވައިގެންނެވެ.
