Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith
Hadith
Imam Muslim : 921
و حَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ وَحَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى وَعَمْرُو بْنُ سَوَّادٍ قَالَ حَرْمَلَةُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ ذَلِكَ يَسْتَعِيذُ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ
އަދި [ހާރޫން ބިން ސަޢީދު] އާއި [ޙަރުމަލާ ބިން ޔަޙްޔާ] އަދި [ޢަމްރު ބިން ސައްވާދު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނެވެ. ހަރުމަލާ ވިދާޅުވި އެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިންއިރު، އިތުރު ދެމީހަކު ބުނީ؛ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [އިބްނު ވަޙްބު] އަޅުގަނޑަށް [ޔޫނުސް] އަށް [އިބްނު ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން [ޙުމައިދު ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދިނެވެ. 'އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވިފައި އޮތީ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެއަށްފަހު ޤަބުރުގެ އަދަބުން ހިމާޔަތް ހޯއްދަވާ ވާހަކައެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 922
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ كِلَاهُمَا عَنْ جَرِيرٍ قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ دَخَلَتْ عَلَيَّ عَجُوزَانِ مِنْ عُجُزِ يَهُودِ الْمَدِينَةِ فَقَالَتَا إِنَّ أَهْلَ الْقُبُورِ يُعَذَّبُونَ فِي قُبُورِهِمْ قَالَتْ فَكَذَّبْتُهُمَا وَلَمْ أُنْعِمْ أَنْ أُصَدِّقَهُمَا فَخَرَجَتَا وَدَخَلَ عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ عَجُوزَيْنِ مِنْ عُجُزِ يَهُودِ الْمَدِينَةِ دَخَلَتَا عَلَيَّ فَزَعَمَتَا أَنَّ أَهْلَ الْقُبُورِ يُعَذَّبُونَ فِي قُبُورِهِمْ فَقَالَ صَدَقَتَا إِنَّهُمْ يُعَذَّبُونَ عَذَابًا تَسْمَعُهُ الْبَهَائِمُ قَالَتْ فَمَا رَأَيْتُهُ بَعْدُ فِي صَلَاةٍ إِلَّا يَتَعَوَّذُ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ أَشْعَثَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ بِهَذَا الْحَدِيثِ وَفِيهِ قَالَتْ وَمَا صَلَّى صَلَاةً بَعْدَ ذَلِكَ إِلَّا سَمِعْتُهُ يَتَعَوَّذُ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ
[ޒުހައިރު ބިން ހަރުބު] އާއި [އިޝާޤު ބިން އިބްރާހީމް] ވެސް [ޖަރީރު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި ގޮތުގައި [ޒުހައިރު] [މަންޝޫރު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ވަޢީލް] ގެ އަރިހުން [މަސްރޫޤު] ގެ އަރިހުން [ޢައިޝާ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވިއެވެ. 'މަދީނާގެ މުސްކުޅި ދެ ޔަހޫދީ އަންހެނުން އަހަރެންގެ ގާތަށް އައިސް ބުންޏެވެ؛ 'ހަމަކަށަވަރުން ގަބުރުތަކުގެ މީހުންނަށް އެމީހުންގެ ގަބުރުތަކުގައި އަނިޔާ ލިބޭނެ'. 'އައިޝާ ބުންޏެވެ؛ އެހެންކަމުން އަހަރެން އެމީހުންނަށް އިންކާރުކޮށް އެމީހުން ގަބޫލުކޮށް ދެމީހުންވެސް ދިޔައީމެވެ. އެއަށްފަހު الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަހަރެންގެ އަރިހަށް ވަޑައިގަތުމުން އަހަރެން އޭނާއަށް ބުނީމެވެ؛ 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، މަދީނާގެ މުސްކުޅި ދެ ޔަހޫދީ އަންހެނުން އަހަރެންގެ އަރިހަށް އައިސް، ދެމީހުންވެސް ހީކުރީ ޤަބުރުތަކުގެ މީހުންނަށް އެމީހުންގެ ގަބުރުތަކުގައި އަނިޔާކުރާނެ ކަމުގައެވެ'. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'އެދެމީހުންވެސް ބުނަނީ ތެދެއް، ހަމަކަށަވަރުން، ގަބުރުތަކުގެ މީހުންނަށް އަނިޔާ ލިބޭނީ ހުރިހާ އުނގުޅާ ޖަނަވާރުތަކަށް އަޑުއިވޭ އަނިޔާއަކުން' ކަމަށެވެ. 'އައިޝާ ބުންޏެވެ؛ 'އޭގެ ފަހުން ނަމާދުގައި ޤަބުރުތަކުގެ ސިކާއިން ހިމާޔަތް ހޯދަމުން ދިޔަ ވާހަކަ ފިޔަވައި އަހަރެންނަށް އޭނާ ނުފެނުނެވެ'. [ޙަންނަދު ބިން އަސް ސާރީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބުލް އަޙްވާޝް] އަށް [އަޝްޢަތު] އިން [އޭނާގެ ބައްޕަ] އިން [މަސްރޫޤު] އިން [ޢާއިޝަތު] އިން މި ޙަދީޘާއެކު ރިވާކުރައްވާފައި ވާއިރު، އޭގައި ރިޑަކްޝަނެއް ވެއެވެ، ޢާއިޝަތު ވިދާޅުވިއެވެ. 'އޭނާ އޭގެ ފަހުން ނަމާދު ނުކުރެއްވި، ޤަބުރުގެ އަދަބުން ހިމާޔަތް ހޯއްދަވާ އަޑު އަބަދުވެސް އަޑުއަހަން މެނުވީ'.
Hadith
Imam Muslim : 923
حَدَّثَنِي عَمْرٌو النَّاقِدُ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ قَالَتْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْتَعِيذُ فِي صَلَاتِهِ مِنْ فِتْنَةِ الدَّجَّالِ
އެއީ [ޢަމްރު އަން ނާޤިދު] އާއި [ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބު] އަޅުގަނޑަށް ރިވާކުރައްވާފައިވާ ކަމެކެވެ. އެއީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވާ [ޔަޢުޤޫބު ބިން އިބްރާހިމް ބިން ސަޢުދު] އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އެއީ [އަހަރެންގެ ބައްޕަ] [ޞާލިޙް] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި ކަމެކެވެ. އެއީ [ޢުރުވާ ބިން ޒުބައިރު] އަޅުގަނޑަށް ރިވާކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި [ޢަޢީޝާ] ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ؛ 'ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަބަދުވެސް ދުޢާގައި ދައްޖަލްގެ އިމްތިޙާނުން ރައްކާތެރިކަން ހޯއްދަވާ އަޑުއަހަމެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 924
و حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ وَابْنُ نُمَيْرٍ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ جَمِيعًا عَنْ وَكِيعٍ قَالَ أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ عَنْ حَسَّانَ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي عَائِشَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَعَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَشَهَّدَ أَحَدُكُمْ فَلْيَسْتَعِذْ بِاللَّهِ مِنْ أَرْبَعٍ يَقُولُ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ جَهَنَّمَ وَمِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ وَمِنْ فِتْنَةِ الْمَحْيَا وَالْمَمَاتِ وَمِنْ شَرِّ فِتْنَةِ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ނަޝްރު ބިން ޢަލީ އަލްޖަހުދުލާމީ] އާއި [އިބްނު ނޫމައިރު] އަދި [އަބޫ ކުރުއިބް] އަދި [ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބް] އަށް ރިވާވެގެންވެއެވެ. [އަބޫ ކުރައިބް] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ވާކީޢު] ރިވާވެވަޑައިގެން، [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ ކިބައިން [ޙަސަން ބިން ޢަޠިއްޔާ] ގެ އަރިހުން [ޙަސަން ބިން އަބޫ ޢާއިޝާ] ގެ އަރިހުން އަދި [ޔަޙްޔާ ބިން އަބޫ ކާތިރު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ސަލާމާ] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވެއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: "ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން އެކަކު ތަޝާހުދު ކިޔެވުމުން ހަތަރު ކަމެއްގެ ތެރެއިން الله ގެ ޙަޟްރަތުން ޙިމާޔަތް ހޯއްދަވައި ވިދާޅުވާނީ: اللَّه إَنَّمَّيََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََمَََََََََََْمَةََََََََََََََََََََََََََََََََََ" ފިތުނަތުލް މަސީޙީދު ދަޖްޖަލް - އޭ الله، ނަރަކައިގެ އަޒާބާއި ޤަބުރުގެ އަދަބުތަކާއި، ދިރިއުޅުމާއި މަރުގެ އިމްތިޙާނުތަކާއި، ދައްޖާލުގެ ނުބައި އިމްތިޙާނުތަކުން އަހަރެން ކަލޭގެފާނުގެ ކިބައިން ސަލާމަތެއް ހޯދަމެވެ."
Hadith
Imam Muslim : 925
حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ إِسْحَقَ أَخْبَرَنَا أَبُو الْيَمَانِ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَتْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَدْعُو فِي الصَّلَاةِ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ الْمَحْيَا وَالْمَمَاتِ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْمَأْثَمِ وَالْمَغْرَمِ قَالَتْ فَقَالَ لَهُ قَائِلٌ مَا أَكْثَرَ مَا تَسْتَعِيذُ مِنْ الْمَغْرَمِ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ إِنَّ الرَّجُلَ إِذَا غَرِمَ حَدَّثَ فَكَذَبَ وَوَعَدَ فَأَخْلَفَ
އަޅުގަނޑަށް [އަބޫބަކުރު ބިން އިސްޙާޤު] ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [އަބޫ އަލް ޔަމާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޝަޢީބު] އަށް [އަޒް ޒުހުރީ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑަށް [ޢުރުވާ ބިން ޒުބައިރު] އަށް ކިޔައިދީފައި އޮތީ، ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަނބިކަނބަލުން [ޢާއިޝާ] އެކަމަނާއަށް ވިދާޅުވެފައިވާ ގޮތުގައި، ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ الله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެކު ދުޢާ ކުރައްވަމުން ގެންދެވިއެވެ MASIIHID DAJJAAL WA A’UDZUBIKA MIN FITNATIL MAHYAA WAL MAMAAT ALLAAHUMMA INNII A’UUDZUBIKA MINAL MA’TSAMI WAL MAGHRAMI -އޭ الله، އަހަރެން ކަލޭގެފާނުގެ ކިބައިން ޤަބުރުގެ އަދަބުން ރައްކާތެރިވެ، ދައްޖާލުގެ އިމްތިޙާނުން ކަލޭގެފާނުގެ ކިބައިން ރައްކާތެރިވެވަމެވެ އަދި މަރު، ފާފައާއި ދަރަނީގެ ނުފޫޒުން ކަލޭގެފާނުގެ ކިބައިން ރައްކާތެރިކަން ހޯދަމެވެ-'. 'އައިޝާ ބުނީ، ދެން މީހަކު ބުނީ؛ 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، ދަރަނީގެ ނުފޫޒުން ރައްކާތެރިކަން ހޯދަނީ ކިހާވަރަކަށް ހެއްޔެވެ؟' އޭނާ ވިދާޅުވީ، 'މީހަކު މިހާރުވެސް ދަރަނިވެރިވެފައިވާނަމަ، ދެން އޭނާ ދޮގު ހަދައި، ވައުދުތައް މުގުރާލަން ކަމުދާނެ' ކަމަށެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 926
و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنِي الْأَوْزَاعِيُّ حَدَّثَنَا حَسَّانُ بْنُ عَطِيَّةَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَائِشَةَ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا فَرَغَ أَحَدُكُمْ مِنْ التَّشَهُّدِ الْآخِرِ فَلْيَتَعَوَّذْ بِاللَّهِ مِنْ أَرْبَعٍ مِنْ عَذَابِ جَهَنَّمَ وَمِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ وَمِنْ فِتْنَةِ الْمَحْيَا وَالْمَمَاتِ وَمِنْ شَرِّ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ و حَدَّثَنِيهِ الْحَكَمُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا هِقْلُ بْنُ زِيَادٍ قَالَ ح و حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ أَخْبَرَنَا عِيسَى يَعْنِي ابْنَ يُونُسَ جَمِيعًا عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَقَالَ إِذَا فَرَغَ أَحَدُكُمْ مِنْ التَّشَهُّدِ وَلَمْ يَذْكُرْ الْآخِرِ
އަޅުގަނޑަށް [ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބް] އަށް ރިވާވެގެން ދިޔައީ އަޅުގަނޑުމެން [އަލް ވަލީދު ބިން މުސްލިމް] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި އަޅުގަނޑަށް [އައުޒައި] އަށް ރިވާވެގެން ދިޔައީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙަސަން ބިން ޢަތިއްޔާ] އަށް ރިވާވެގެން ދިޔައީ [އަބޫ ޙުރައިރާ] ބުނި އަޑު އިވުނު ކަމަށް؛ الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ނަރަކައިގެ އަޒާބާއި، ޤަބުރުގެ އަޒާބާއި، ދިރިއުޅުމާއި މަރުގެ އިމްތިޙާނުތަކާއި، ދައްޖާލުގެ ނުބައިކަން'. އަދި އަޅުގަނޑަށް [އަލްޙަކަމް ބިން މޫސާ] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ހިޤްލް ބިން ޒިޔާދަށް] ރިވާވެފައި އޮތީ، -އަދި އެހެން މަޞްދަރަކުން ރިވާވެގެން ދިޔައީ- އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަލީ ބިން ޚަސީރަމް] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އީސާގެފާނަށް، އެއީ އިބްނު ޔޫނުސް] އެންމެން [އައުޒައި] ގެ ފަރާތުން މި ޗޭން އޮފް ޓްރާންސްމިޝަން އާއި އެކު ރިވާވެގެންވާ ކަމުގައެވެ. 'ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން އެކަކު ފައިނަލް ތަޝާހުދު ނިމުމުން'. އަދި އައުޒައި ފައިނަލް ރެޑެކްޝަން ބޭނުން ނުކުރިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 927
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ هِشَامٍ عَنْ يَحْيَى عَنْ أَبِي سَلَمَةَ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُا قَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ وَعَذَابِ النَّارِ وَفِتْنَةِ الْمَحْيَا وَالْمَمَاتِ وَشَرِّ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ
[މުޙައްމަދު ބިން މުޘައްނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު އަބޫޢަދީ] [ހިޝާމް] އިން [ޔަޙްޔާ] ގެ ކިބައިން [އަބޫ ސަލާމާ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވީ، [އަބޫ ޙުރައިރާ] ވިދާޅުވާ އަޑު އިވިވަޑައިގެންނެވި ވާހަކައެވެ؛ 'ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ދުޢާ ކުރައްވަމުން ގެންދެވީ: الله ތަޢާލާ އިންނީ އަޢޫދުޒޫ ބިކާ މިން ޢަޟްޒާބިލް ޤަބްރީ ވަޢަޟްޒާބިން ނާރި ވަފިތުނަތުލް މަޙްޔާ ވަލް މާމަތު ވާ ސިޔާރިލް މަސީޙީދު ދަޖްޖަލް - އޭ الله، އަޅުގަނޑު ކަލޭގެފާނުގެ ކިބައިން ކަލޭގެފާނުގެ ކިބައިން ޤަބުރުގެ ތަކުލީފާއި ތަކުލީފުން ސަލާމަތްވެވަމެވެ ނަރަކައާއި ދިރިއުޅުމާއި މަރުގެ އިމްތިޙާނުތަކާއި މަސީޙު ދައްޖަލްގެ ނުބައިކަން-'.
Hadith
Imam Muslim : 928
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو عَنْ طَاوُسٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عُوذُوا بِاللَّهِ مِنْ عَذَابِ اللَّهِ عُوذُوا بِاللَّهِ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ عُوذُوا بِاللَّهِ مِنْ فِتْنَةِ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ عُوذُوا بِاللَّهِ مِنْ فِتْنَةِ الْمَحْيَا وَالْمَمَاتِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ ابْنِ طَاوُسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ
އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ޢައްބާދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުފްޔާން] އަށް [ޢަމްރު] ގެ އަރިހުން [ތައުސް] ގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވިއެވެ. 'އަޅުގަނޑަށް އަޑުއެހީ [އަބޫ ހުރައިރާ] ވިދާޅުވާ ވާހަކައެވެ؛ الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. [މުޙައްމަދު ބިން ޢައްބާދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުފްޔާން] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ތައުސް] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން މަތީގައިވާ ޙަދީޘްގައިވާ ފަދައިން ރިވާކުރެއްވިއެވެ. އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ޢައްބާދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަދި [ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބް] އެ އެންމެންވެސް ވިދާޅުވީ، [ސުފްޔާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫއަޒް ޒިނާދު] ގެ އަރިހުން [އަލްއަޢްރާޖް] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވި ފަދައިން މަތީގައިވާ ޙަދީޘްފުޅުގައިވާ ފަދައިންނެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 929
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ بُدَيْلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يَتَعَوَّذُ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ وَعَذَابِ جَهَنَّمَ وَفِتْنَةِ الدَّجَّالِ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުޘައްނާ] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، [މުޙައްމަދު ބިން ޖަޢުފަރު] އެ [ޝުޢުބާ] [ބުޑައިލް] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުالله ބިން ޝަޤީޤު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވާފައިވާ ގޮތުގައި، އެކަލޭގެފާނު އަބަދުވެސް ޤަބުރުގެ އަޛާބާއި ނަރަކައިގެ އަޒާބާއި ބަދުނާމުން ސަލާމަތްވާނެ ކަމަށެވެ ދައްޖަލްގެ އެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 930
و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ فِيمَا قُرِئَ عَلَيْهِ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ طَاوُسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُعَلِّمُهُمْ هَذَا الدُّعَاءَ كَمَا يُعَلِّمُهُمْ السُّورَةَ مِنْ الْقُرْآنِ يَقُولُ قُولُوا اللَّهُمَّ إِنَّا نَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ جَهَنَّمَ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ الْمَحْيَا وَالْمَمَاتِ قَالَ مُسْلِم بْن الْحَجَّاج بَلَغَنِي أَنَّ طَاوُسًا قَالَ لِابْنِهِ أَدَعَوْتَ بِهَا فِي صَلَاتِكَ فَقَالَ لَا قَالَ أَعِدْ صَلَاتَكَ لِأَنَّ طَاوُسًا رَوَاهُ عَنْ ثَلَاثَةٍ أَوْ أَرْبَعَةٍ أَوْ كَمَا قَالَ
އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޤުޠައިބާ ބިން ސަޢީދަށް] [މާލިކް ބިން އަނަސް] ގެ އަރިހުން، [އަބޫ ޒުބައިރު] ގެ އަރިހުން [ތައުސް] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޢައްބާސްގެ] ކިބައިން ކިޔެވި އެއްޗަކުން، ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޤުރުއާނުގައިވާ އެއް އަކުރު ދަސްކޮށްދެއްވި ފަދައިން، މި ދުޢާ ޞަޙާބީންނަށް ދަސްކޮށްދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ އަޒާބުތަކުން ކަލޭގެފާނުގެ ކިބައިން ރައްކާތެރިވެލައްވާށެވެ. jahnanam، އަދި އަހަރެން ކަލޭގެފާނުގެ ކިބައިން ޤަބުރުގެ އަޒާބުން ރައްކާތެރިވެ، އަދި މަސީޙު ދައްޖަލްގެ ބަދުބަސްތަކުން ކަލޭގެފާނުގެ ކިބައިން ރައްކާތެރިވެ، ދިރިއުޅުމާއި މަރުގެ ބަދުބަސްތަކުން ކަލޭގެފާނުގެ ކިބައިން ރައްކާތެރިވަމެވެ-'. މުސްލިމް ބިން ހައްޖާޖު ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ؛ 'އަހަންނަށް ޚަބަރު ލިބިފައި އޮތީ ތައުސް އޭނާގެ ދަރިފުޅާ ސުވާލު ކުރުމުން؛ 'ތިބާގެ ނަމާދުގައި އެ ދުޢާ ކުރާ ހެއްޔެވެ؟' ޖަވާބަކީ؛ 'ނޫން'. ތައުސް ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'ތިބާގެ ދުޢާ ތަކުރާރު ކުރައްވާ، ސަބަބަކީ ތައުސް - މާނައަކީ އޭނާގެ އަމިއްލަ ނަފްސު - ތިން ހަތަރު މީހުންގެ ކިބައިން ނުވަތަ އޭނާ ވިދާޅުވި ފަދައިން ރިވާކުރައްވާފައިވާތީ'.
Hadith
Imam Muslim : 931
حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ رُشَيْدٍ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ عَنْ أَبِي عَمَّارٍ اسْمُهُ شَدَّادُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي أَسْمَاءَ عَنْ ثَوْبَانَ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا انْصَرَفَ مِنْ صَلَاتِهِ اسْتَغْفَرَ ثَلَاثًا وَقَالَ اللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلَامُ وَمِنْكَ السَّلَامُ تَبَارَكْتَ ذَا الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِ قَالَ الْوَلِيدُ فَقُلْتُ لِلْأَوْزَاعِيِّ كَيْفَ الْاسْتِغْفَارُ قَالَ تَقُولُ أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ
[ދާއޫދު ބިން ރުސައިދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަލް ވަލީދު] [އައުޒައި] އިން [އަބޫ ޢައްމާރުގެ ނަމަކީ ޝައްދާދު ބިން ޢަބްދުالله] ގެ އަރިހުން [އަބޫ އަސްމާ`] ގެ އަރިހުން [ޞައުބާން] ގެ އަރިހުން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އޭނާގެ ނަމާދު ނިންމަވާލެއްވުމުން ތިން ފަހަރު މާފުކުރުމަށް އެދި ދުޢާ ކިޔުއްވިއެވެ ބޮޑުކަމާއި ޝަރަފުގެ'. [ވާލިދު] ވިދާޅުވި އެވެ؛ ދެން އަހަރެން [އައުޒައި] ގާތު ބުނީމެވެ 'ދެން މާފަށް އެދެން ބޭނުންނަމަ ކިހިނެއް ވާނީ؟' އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ؛ 'ތިޔަ ހަމަ ބުނަނީ އަސްތާޣުފިރުالله، އަސްތާޣުފިރުالله'.
Hadith
Imam Muslim : 932
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَابْنُ نُمَيْرٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا سَلَّمَ لَمْ يَقْعُدْ إِلَّا مِقْدَارَ مَا يَقُولُ اللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلَامُ وَمِنْكَ السَّلَامُ تَبَارَكْتَ ذَا الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِ وَفِي رِوَايَةِ ابْنِ نُمَيْرٍ يَا ذَا الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِ و حَدَّثَنَاه ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ يَعْنِي الْأَحْمَرَ عَنْ عَاصِمٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَقَالَ يَا ذَا الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِ و حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ وَخَالِدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ كِلَاهُمَا عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بِمِثْلِهِ غَيْرَ أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ يَا ذَا الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِ
[އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އާއި [އިބްނު ނޫމައިރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ [އަބޫ މުޢާވިޔަތު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އާޝިމް] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުالله ބިން ޙާރިޘް] ގެ އަރިހުން [ޢާއިޝާ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވިއެވެ. 'ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ސަލާމް ވިދާޅުވުމުން، الله ތަޢާލާ އަންތަސް ސަލާމް، ވަމިންކަސް ސަލާމް، ތަބަރަކްތާ ދުޒާލް ޖަލާލީލް ވަލް އިޚްރާމީ ކިޔެވުން ފިޔަވައި އެންމެ ހިނދުކޮޅަކަށް ވެސް އިށީނދެވަޑައިނުގަންނަވާނެ - އޭ الله، ކަލޭގެފާނަކީ ޞުލްޙަ ދެއްވާ ފަރާތެވެ، އަދި ކަލޭގެފާނުގެ ކިބައިން ހުރިހާ ޞުލްޙައެއް ލިބިގެންވެއެވެ ޝަރަފު-'. އަދި އިބްނު ނޫމައިރުގެ ރިވާޔަތުގައި 'ޔާ ދުޒާލް ޖަލާލީ ވަލް އިކްރާމީ - އޭ ބޮޑުކަމާއި ޝަރަފުގެ ވެރިފަރާތް-' ގެ ވާހަކަ ލިޔެފައިވެއެވެ. އަދި [އިބްނު ނޫމައިރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ ޚާލިދު މާނައީ އަލް އަޙްމަރު] [ޢަޝީމް] ގެ އަރިހުން މި އިސްނާދާއެކު ކިޔައިދެއްވީ، އެއީ 'ޔާ ޟަލް ޖަލާލީ ވަލް އިކްރާމް - އޭ ބޮޑުކަމާއި ޝަރަފުގެ ވެރިފަރާތް-' މި ލަފުޒުން ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި [ޢަބްދުލްވާރިޘް ބިން ޢަބްދުޝްޝަމަދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [ބައްޕަ] އަޅުގަނޑަށް [އަހަރެންގެ ބައްޕަ] [ޝުޢުބާ] އިން [ޢަޝީމް] އިން [ޢަބްދުالله ބިން އަލްޙަރީޘް] ގެ އަރިހުން އަދި [ޚާލިދު] [ޢަބްދުالله ބިން އަލް ޙަރީޘް] އިން ދެމީހުންވެސް [ޢައިޝާ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދިނީ، ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ މަތީގައިވާ ގޮތަށް ވިދާޅުވި ވާހަކައެވެ. ހަމައެކަނި އެޑިޓޯރިއަލް 'ޔާ ދުޒާލް ޖަލާލީ ވަލް އިކްރާމް -އޯ ބޮޑުކަމާއި ޝަރަފުގެ ވެރިފަރާތް-' އިތުރުވުމާއެކުގައެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 933
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ الْمُسَيَّبِ بْنِ رَافِعٍ عَنْ وَرَّادٍ مَوْلَى الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَ كَتَبَ الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ إِلَى مُعَاوِيَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا فَرَغَ مِنْ الصَّلَاةِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ اللَّهُمَّ لَا مَانِعَ لِمَا أَعْطَيْتَ وَلَا مُعْطِيَ لِمَا مَنَعْتَ وَلَا يَنْفَعُ ذَا الْجَدِّ مِنْكَ الْجَدُّ و حَدَّثَنَاه أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَأَحْمَدُ بْنُ سِنَانٍ قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ الْمُسَيَّبِ بْنِ رَافِعٍ عَنْ وَرَّادٍ مَوْلَى الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ قَالَ أَبُو بَكْرٍ وَأَبُو كُرَيْبٍ فِي رِوَايَتِهِمَا قَالَ فَأَمْلَاهَا عَلَيَّ الْمُغِيرَةُ وَكَتَبْتُ بِهَا إِلَى مُعَاوِيَةَ و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي عَبْدَةُ بْنُ أَبِي لُبَابَةَ أَنَّ وَرَّادًا مَوْلَى الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَ كَتَبَ الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ إِلَى مُعَاوِيَةَ كَتَبَ ذَلِكَ الْكِتَابَ لَهُ وَرَّادٌ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ حِينَ سَلَّمَ بِمِثْلِ حَدِيثِهِمَا إِلَّا قَوْلَهُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ فَإِنَّهُ لَمْ يَذْكُرْ و حَدَّثَنَا حَامِدُ بْنُ عُمَرَ الْبَكْرَاوِيُّ حَدَّثَنَا بِشْرٌ يَعْنِي ابْنَ الْمُفَضَّلِ قَالَ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنِي أَزْهَرُ جَمِيعًا عَنْ ابْنِ عَوْنٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ وَرَّادٍ كَاتِبِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَ كَتَبَ مُعَاوِيَةُ إِلَى الْمُغِيرَةِ بِمِثْلِ حَدِيثِ مَنْصُورٍ وَالْأَعْمَشِ
[އިޝާޤު ބިން އިބްރާހީމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޖަރީރު] [މަންޝޫރު] އިން [މުޞައްޔަބު ބިން ރާފީޢު] ގެ އަރިހުން [ވަރާދު] ގެ އަރިހުން މުޣީރާ ބިން ޝުޢޫބާގެ ކުރީގެ އަޅުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. [މުޣީރާ ބިން ޝުޢޫބާ] އެއްފަހަރަކު މުޢާވިޔަތަށް ސިޓީއެއް ފޮނުއްވި، ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ނަމާދުކޮށް ސަލާމް ކުރައްވައި ނިމުމުން އެ ދުޢާ ކިޔުއްވާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. ALLAHUMMA laa maani'a limaa a'thaita walaa mu'thiya limaa mana'ta walaa yanfa'u dhaal jaddi minkal jadd - ހަމައެކަނި الله ނޫން އެހެން އިލާހެއް ނެތް، އެކަލާނގެ ބައިވެރިޔަކު ނެތް، އެކަލާނގެ ރަސްކަން އަދި އެކަލާނގެއަށް ޙަމްދު، އަދި އެކަލާނގެ ހުރިހާ ކަމެއްގެ މައްޗަށް ޤާބިލް. އޭ الله، ކަލޭ ދެއްވާ އެއްޗެއް ހުއްޓުވޭނެ އެއްވެސް މީހަކު ނެތް، އަދި ކަލޭ ހިފަހައްޓާ އެއްޗެއް ދެއްވޭނެ މީހަކު ނެތް، އަދި މުދަލުގެ ވެރިފަރާތަށް ފައިދާއެއް ނުކުރާ، އަދި ކަލޭގެފާނުގެ ކިބައިން ހުރިހާ މުދަލެއް ލިބެއެވެ-'. އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އާއި [އަބޫ ކުރުއިބް] އަދި [އަޙްމަދު ބިން ސިނާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައިވާ ކަމަށް އެއުރެން ވިދާޅުވިއެވެ؛ [އަބޫ މުޢާވިޔަތު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވާފައިވަނީ، މަތީގައިވާ ޙަދީޘްގައިވާ ފަދައިން، [އަލްއަޢުމާޝް] އިން [މުޞައްޔަބު ބިން ރާފީޢު] އިން [ވަރާދު] ގެ އަރިހުން މުޣީރާ ބިން ޝުޢޫބާގެ ކުރީގެ އަޅާ [އަލް މުޣީރާ] ގެ އަރިހުންނެވެ. އަބޫބަކުރު އާއި އަބޫ ކުރުރައިބު އެކަލޭގެފާނުގެ ރިވާޔަތްތަކުގައި ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ؛ 'ދެން މުޣީރާ އަހަންނަށް ޑިކްޓޭޓް ކޮށްފައި އަހަރެން ލިޔުނީ މުއާވިއްޔާއަށް'. [މުޙައްމަދު ބިން ޙާތިމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވެފައިވަނީ، [މުޙައްމަދު ބިން ބަކުރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވެފައިވަނީ، [އިބްނު ޖުރައިޖު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވެފައިވަނީ، [ޢަބްދާ ބިން އަބޫ ލުބާބާޙް] އަޅުގަނޑަށް ވިދާޅުވެފައިވަނީ، [ވަރާދު] މުޣީރާ ބިން ޝުޢޫބާގެ ކުރީގެ އަޅާ ވިދާޅުވި ވާހަކައެވެ؛ [މުޣީރާ ބިން ޝުޢުބާ] މުޢާވިޔަތަށް ސިޓީއެއް ފޮނުއްވިއެވެ. އެ ސިޓީ ލިޔުއްވި މީހަކީ ވަރާދު، -އަޑު އިވޭ ކަހަލަ- އަޅުގަނޑަށް އެއްފަހަރަކު ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ސަލާމް ވިދާޅުވުމަށްފަހު ވިދާޅުވާ އަޑު އިވުނު... ދެވަނަ ޙަދީޘް ފަދައިން ހަމައެކަނި އޭނާ 'ވަހުވާ ޢަލާ ކުލީ ޝައިޢީން ޤާދީރު މި ބަސްފުޅު ނުދައްކަވައެވެ. އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙަމީދު ބިން ޢުމަރު އަލް ބަކްރަވީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާވެފައި އޮތީ [ބިޝްރު މާނައީ އިބްނު މުފައްދުލާލް] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، -އެހެން ސަފުހާއަކުން ރިވާވެގެން ދިޔައީ- އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުޘައްނާ] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، އެ އެންމެން [އިބްނު ޢައުން] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ސަޢީދު] ގެ އަރިހުން [ވަރާދު] ގެ ސިއްރު މުޣީރާ ބިން ޝުޢޫބާ، އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ މުޢާވިޔަތު [މުޣީރާ] އަށް ސިޓީއެއް ފޮނުއްވީ... މަންޝޫރާއި އަލް އަޢުމާޝްގެ ޙަދީޘް ފަދައިންނެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 934
و حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ أَبِي لُبَابَةَ وَعَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عُمَيْرٍ سَمِعَا وَرَّادًا كَاتِبَ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ يَقُولُا كَتَبَ مُعَاوِيَةُ إِلَى الْمُغِيرَةِ اكْتُبْ إِلَيَّ بِشَيْءٍ سَمِعْتَهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَكَتَبَ إِلَيْهِ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا قَضَى الصَّلَاةَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ اللَّهُمَّ لَا مَانِعَ لِمَا أَعْطَيْتَ وَلَا مُعْطِيَ لِمَا مَنَعْتَ وَلَا يَنْفَعُ ذَا الْجَدِّ مِنْكَ الْجَدُّ
އަދި [އިބްނު އަބޫ ޢުމަރު އަލް މައްކީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި [ސުފްޔާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [ޢަބްދާ ބިން އަބޫ ލުބާބާޙް] އަދި [ޢަބްދުލް މާލިކް ބިން ޢުމައިރު]، އެދެމީހުންނަށްވެސް އަޑުއިވިފައި އޮތީ [ވަރާދު] މުޣީރާ ބިން ޝުޢޫބާގެ މުޞްޠަފާ ވިދާޅުވާ ވާހަކައެވެ އެކަލޭގެފާނުގެ މައްޗަށް الله ގެ ނިޢުމަތްތައް ހުއްޓެވެ)!' ދެން މުޣީރާ އެކަލޭގެފާނަށް ލިޔުއްވީ: 'ނަމާދަށްފަހު الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ދުޢާއެއް ކުރެއްވި އަޑު އަހަން؛ 'ލާ އިލާހާ އިއްލާހު ވަހުދާހޫ ލާ ޝަރީކާ ލާހް، ލާހުލް މުލްކު ވްލާހުލް ހަމްދޫ ވަހުވާ އައްލާ ކުލީ ޝައިޢީން ޤާދީރު، އައްލާހުއްމާ ލާ މާނީޢާ ލީމާ އަޢުތައިތާ ވަލާ މުޢުތިޔާ ލިމާ މަނާޢައްތަ ވަލާ ޔަންފާޢޫ ދަޒާލް ޖަދުދީ މިންކަލް ޖަދުދޫ -އެރެ... އެއްވެސް އިލާހެއް ނޫން، ހަމައެކަނި الله ފިޔަވައި، އެއްވެސް ބައިވެރިއެއް ނެތި، ހުރިހާ ވެރިކަމެއް އެކަލާނގެއަށް ނިސްބަތްވެ، ހުރިހާ ތަޢުރީފެއް ނިސްބަތްވަނީ އެކަލާނގެއަށެވެ. އޭ الله، ކަލޭގެފާނު ދެއްވާ އެއްޗެއް ހިފެހެއްޓޭނެ މީހަކު ނެތް، އަދި ކަލޭގެފާނު ހިފަހައްޓާ އެއްޗެއް ހިފެހެއްޓޭނެ މީހަކު ނެތް، އަދި މުދަލުގެ ވެރިފަރާތަށް ފައިދާއެއް ނުވެ، ކަލޭގެފާނުގެ ކިބައިން ހުރިހާ މުދަލެއް ލިބެއެވެ-'.
Hadith
Imam Muslim : 935
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ قَالَ كَانَ ابْنُ الزُّبَيْرِ يَقُولُ فِي دُبُرِ كُلِّ صَلَاةٍ حِينَ يُسَلِّمُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَلَا نَعْبُدُ إِلَّا إِيَّاهُ لَهُ النِّعْمَةُ وَلَهُ الْفَضْلُ وَلَهُ الثَّنَاءُ الْحَسَنُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ وَلَوْ كَرِهَ الْكَافِرُونَ وَقَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُهَلِّلُ بِهِنَّ دُبُرَ كُلِّ صَلَاةٍ و حَدَّثَنَاه أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ مَوْلًى لَهُمْ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَيْرِ كَانَ يُهَلِّلُ دُبُرَ كُلِّ صَلَاةٍ بِمِثْلِ حَدِيثِ ابْنِ نُمَيْرٍ وَقَالَ فِي آخِرِهِ ثُمَّ يَقُولُ ابْنُ الزُّبَيْرِ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُهَلِّلُ بِهِنَّ دُبُرَ كُلِّ صَلَاةٍ و حَدَّثَنِي يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ حَدَّثَنَا الْحَجَّاجُ بْنُ أَبِي عُثْمَانَ حَدَّثَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَيْرِ يَخْطُبُ عَلَى هَذَا الْمِنْبَرِ وَهُوَ يَقُولُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا سَلَّمَ فِي دُبُرِ الصَّلَاةِ أَوْ الصَّلَوَاتِ فَذَكَرَ بِمِثْلِ حَدِيثِ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ الْمُرَادِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ أَنَّ أَبَا الزُّبَيْرِ الْمَكِّيَّ حَدَّثَهُ أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَيْرِ وَهُوَ يَقُولُ فِي إِثْرِ الصَّلَاةِ إِذَا سَلَّمَ بِمِثْلِ حَدِيثِهِمَا وَقَالَ فِي آخِرِهِ وَكَانَ يَذْكُرُ ذَلِكَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
[މުޙައްމަދު ބިން ޢަބްދުالله ބިން ނޫމައިރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [ބައްޕަ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ހިޝާމް] ކިޔައިދެއްވީ [އަބޫ ޒުބައިރު] ގެ އަރިހުން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ ސަލާމަށްފަހު ނަމާދަށްފަހު، [އިބްނު ޒުބައިރު] ގިނަ ފަހަރަށް އެ ދުޢާ ކިޔުއްވިއެވެ؛ ލާ އިލާހާ އިއްލާހު ވަޙްދާ ލާ ޝަރީކާ ލާހޫ، ލާހުލް މުލްކު ވަލާހުލް ހަމްދޫ ވަހުވާ ޢަލާ ކުއްލީ ސަޢީޢީން ޤާދީރު، ލާ ހައްލާ ވަލާ ޤުވާތާ އިއްލާ ބިއްލާ، ލާ-އިލާހަ އިއްލާ ވަލާ ނަޢުބޫދޫ އިއްލާ އިޔާ، ލަޙޫން ނިޢުމަތޫ ވަލާހު FADHLU WALAHTS TSANAAUUL HASAN, LAA-ILAAHA ILLALLAAH MUKHLISIHIN LAHUD DIINA WALAU KARIHAL KAFIRUNA'. -އެކަނި الله ފިޔަވައި އެހެން އެއްވެސް އިލާހެއް ނެތް، އެއްވެސް ބައިވެރިޔަކު ނެތި، އެކަލާނގެއަށް ހުރިހާ ޙަމްދެއް ވެގެންވާ އަދި ހުރިހާ ކަމެއް ކުރުމަށް ކުޅަދާނަވެގެންވާ އިލާހެވެ. الله ގެ ވާގިފުޅާއެކު މެނުވީ އެއްވެސް ބާރަކާއި ބާރެއް ނެތެވެ. الله ފިޔަވައި އެހެން އިލާހެއް ނެތްކަމަށާއި، އެކަލާނގެ ފިޔަވައި އެހެން މީހަކަށް އަޅުކަން ނުކޮށް، އަހަރެމެންގެ ކިޔަމަންތެރިކަން ޠާހިރުކޮށް، އެކަލާނގެއަށް ކިޔަމަންތެރިވުމަކީ ކާފަރުން ނުރުހޭ ނަމަވެސް. ﷲ ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ކޮންމެ ދުޢާއަކަށްފަހު މި ޖުމްލައިން އަޑު އުފުއްލަވަމުން ގެންދެވިއެވެ. އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާޙް] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދާ ބިން އަބޫ ސުލައިމާން] ގެ އަރިހުން [ޙިޝާމް ބިން އުރުވާ] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޒުބައިރު] އެމީހުންގެ ކުރީގެ އަޅުންގެ ކިބައިން ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ޢަބްދުالله ބިން ޒުބައިރު] އިބްނު ނޫމައިރުގެ ޙަދީޘް ފަދައިން ނަމާދަށްފަހު ތަޙްލީލް ކިޔަވަމުން ގެންދެވިއެވެ. 'ދެން އިބްނު ޒުބައިރު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ނަމާދަށްފަހު މި ޖުމްލައިން އަޑު އުފުއްލަވަމުން ގެންދެވިއެވެ.' އަދި [ޔަޢުޤުބު ބިން އިބްރާހީމް އައް ދައުރާޤީ] އަށް [އިބްނު ޢުލައިއްޔާ] ގެ އަރިހުން [އަލްޙައްޖާޖު ބިން އަބޫ ޢުޘްމާންގެ] ކިބައިން [އަބޫ ޒުބައިރު] ގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވެއެވެ. [ޢަބްދުالله ބިން ޒުބައިރު] މި ޕަލްޕިޓްގައި ދަރުސް ދެއްވައި ވިދާޅުވެފައި ވިދާޅުވާ އަޑު އަޅުގަނޑަށް އިވުނެވެ؛ 'الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ސަލާމް ނިންމަވާލެއްވުމުން، އެއީ ނަމާދަށްފަހު، ނުވަތަ އެތައް ދުޢާއަކަށްފަހު...' ދެން އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވީ ހިޝާމް ބިން އުރުވާގެ ޙަދީޘް ފަދަ އެއްޗެކެވެ. އަދި އަޅުގަނޑަށް [މުޙައްމަދު ބިން ސަލާމަތު އަލް މުރާދީ] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، [ޢަބްދުالله ބިން ވަޙްބު] [ޔަޙްޔާ ބިން ޢަބްދުالله ބިން ސަލީމް] ގެ އަރިހުން [މޫސާ ބިން ޢުޤްބާޙް] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވާފައިވާ ކަމަށާއި، [އަބޫއަޒް ޒުބައިރު އަލް މައްކީ] ރިވާކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި [ޢަބްދުالله ބިން ޒުބައިރު] ވިދާޅުވާ އަޑު އިވިފައިވާ ކަމަށެވެ. 'އެބަހީ، ދެވަނަ މީހާގެ ޙަދީޘް ފަދައިން ސަލާމް ކިޔުމަށްފަހު ނަމާދަށްފަހުގައެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނުގެ ޙަދީޘްގެ ފަހުކޮޅު ވިދާޅުވިއެވެ. 'އަބޫ ޒުބައިރު އަބަދުވެސް މި ކިޔަވަނީ الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހުންނެވެ'.
Hadith
Imam Muslim : 936
حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ النَّضْرِ التَّيْمِيُّ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ قَالَ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنْ ابْنِ عَجْلَانَ كِلَاهُمَا عَنْ سُمَيٍّ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَهَذَا حَدِيثُ قُتَيْبَةَ أَنَّ فُقَرَاءَ الْمُهَاجِرِينَ أَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا ذَهَبَ أَهْلُ الدُّثُورِ بِالدَّرَجَاتِ الْعُلَى وَالنَّعِيمِ الْمُقِيمِ فَقَالَ وَمَا ذَاكَ قَالُوا يُصَلُّونَ كَمَا نُصَلِّي وَيَصُومُونَ كَمَا نَصُومُ وَيَتَصَدَّقُونَ وَلَا نَتَصَدَّقُ وَيُعْتِقُونَ وَلَا نُعْتِقُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفَلَا أُعَلِّمُكُمْ شَيْئًا تُدْرِكُونَ بِهِ مَنْ سَبَقَكُمْ وَتَسْبِقُونَ بِهِ مَنْ بَعْدَكُمْ وَلَا يَكُونُ أَحَدٌ أَفْضَلَ مِنْكُمْ إِلَّا مَنْ صَنَعَ مِثْلَ مَا صَنَعْتُمْ قَالُوا بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ تُسَبِّحُونَ وَتُكَبِّرُونَ وَتَحْمَدُونَ دُبُرَ كُلِّ صَلَاةٍ ثَلَاثًا وَثَلَاثِينَ مَرَّةً قَالَ أَبُو صَالِحٍ فَرَجَعَ فُقَرَاءُ الْمُهَاجِرِينَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا سَمِعَ إِخْوَانُنَا أَهْلُ الْأَمْوَالِ بِمَا فَعَلْنَا فَفَعَلُوا مِثْلَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَلِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِهِ مَنْ يَشَاءُ وَزَادَ غَيْرُ قُتَيْبَةَ فِي هَذَا الْحَدِيثِ عَنْ اللَّيْثِ عَنْ ابْنِ عَجْلَانَ قَالَ سُمَيٌّ فَحَدَّثْتُ بَعْضَ أَهْلِي هَذَا الْحَدِيثَ فَقَالَ وَهِمْتَ إِنَّمَا قَالَ تُسَبِّحُ اللَّهَ ثَلَاثًا وَثَلَاثِينَ وَتَحْمَدُ اللَّهَ ثَلَاثًا وَثَلَاثِينَ وَتُكَبِّرُ اللَّهَ ثَلَاثًا وَثَلَاثِينَ فَرَجَعْتُ إِلَى أَبِي صَالِحٍ فَقُلْتُ لَهُ ذَلِكَ فَأَخَذَ بِيَدِي فَقَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ وَسُبْحَانَ اللَّهِ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ اللَّهُ أَكْبَرُ وَسُبْحَانَ اللَّهِ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ حَتَّى تَبْلُغَ مِنْ جَمِيعِهِنَّ ثَلَاثَةً وَثَلَاثِينَ قَالَ ابْنُ عَجْلَانَ فَحَدَّثْتُ بِهَذَا الْحَدِيثِ رَجَاءَ بْنَ حَيْوَةَ فَحَدَّثَنِي بِمِثْلِهِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ و حَدَّثَنِي أُمَيَّةُ بْنُ بِسْطَامَ الْعَيْشِيُّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا رَوْحٌ عَنْ سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُمْ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ ذَهَبَ أَهْلُ الدُّثُورِ بِالدَّرَجَاتِ الْعُلَى وَالنَّعِيمِ الْمُقِيمِ بِمِثْلِ حَدِيثِ قُتَيْبَةَ عَنْ اللَّيْثِ إِلَّا أَنَّهُ أَدْرَجَ فِي حَدِيثِ أَبِي هُرَيْرَةَ قَوْلَ أَبِي صَالِحٍ ثُمَّ رَجَعَ فُقَرَاءُ الْمُهَاجِرِينَ إِلَى آخِرِ الْحَدِيثِ وَزَادَ فِي الْحَدِيثِ يَقُولُ سُهَيْلٌ إِحْدَى عَشْرَةَ إِحْدَى عَشْرَةَ فَجَمِيعُ ذَلِكَ كُلِّهِ ثَلَاثَةٌ وَثَلَاثُونَ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އާސިމް ބިން ނަދުރު ތަމީމީ] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [އަލް މުޢުތަމިރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވެފައިވަނީ [ޢުބައިދުالله] ވިދާޅުވެފައިވަނީ، -އަދި އެއީ އެހެން މަޞްދަރަކުން ރިވާވެގެންވާ ކަމެއް- އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާވެފައި އޮތީ [ޤުޠައިބާ ބިން ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވެފައިވަނީ [ލައިތު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު ޢަޖްލާން] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައިވާ ކަމަށާއި، އެދެމީހުންވެސް [ސުމާއީ] އިން [އިބްނު ޞާލިޙް] ގެ އަރިހުން [އަބޫ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައިވާ ކަމަށެވެ ހުރައިރާ] -އަދި މިއީ ޤުޠައިބާގެ ޙަދީޘް- އެއީ ނިކަމެތި މުހާޖިރިން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހަށް އައިސް ވިދާޅުވީ؛ 'މުއްސަނދިން ގަނެފައިވަނީ މަތިވެރިކަމުގެ ދަރަޖަތަކާއި ދާއިމީ އުފާތަކުގެ'. الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ސުވާލު ކުރެއްވިއެވެ. އެބައިމީހުން ޖަވާބު ދިނީ: މުއްސަނދިން އަހަރެމެން ދުޢާކުރާ ގޮތަށް ނަމާދުކުރާއިރު، އަހަރެމެން ރޯދައަށް ރޯދަ ހިފާފައި ތިބި ނަމަވެސް އެމީހުން ޞަދަޤާތް ދިނުމުން އަހަރެމެންނަށް އެކަން ނުކުރެވޭނެއެވެ. ފަހެ، الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އެއުރެން ބުންޏެވެ: އާދެ، އޭ الله ގެ ރަސޫލާއެވެ؟ އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. [އަބޫ ޞާލިޙް] ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އަދި މީގެ އިތުރުން ޤުޠައިބާ މި ޙަދީޘަށް އިތުރުކުރެއްވީ [އިބްނު ޢަޖްލާން] ގެ އަރިހުން [އަލްލައިތު] ގެ އަރިހުންނެވެ. [ސުމައި] ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: 'ދެން އަހަރެންގެ އާއިލާގެ ބައެއް މީހުންނަށް މި ޙަދީޘް ރިވާކޮށްދިނުމުން އެމީހުން ބުނީ: 'ތިޔަބައިމީހުން ގޯސްވެ، އޭނާ ތެދެއް، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'ތިރީސް ތިން ފަހަރު الله އަށް މަތިވެރިކޮށް، ތިރީސް ތިން ފަހަރު ޙަމްދުކޮށް، ތިރީސް ތިން ފަހަރު الله އަށް ތަކްބީރު ކިޔާށެވެ'. އަހަރެން ދެން އެނބުރި އަބޫ ޞާލިޙްގެ އަރިހަށް ގޮސް އަހަރެން ބުނީމެވެ، އަބޫ ޞާލިޙް އަހަރެންގެ އަތުގައި ހިފައިގެން ބުންޏެވެ؛ 'الله އަކްބަރު، ސުބްޙާނަالله، އަލްޙަމްދުލިﷲ، އަދި الله އަކްބަރު، ސުބްޙާނަالله، އަލްޙަމްދުލިﷲ، ޖުމްލަ ތިރީސް ތިރީސް އަށް ވާންދެން'. [އިބްނު އަޖްލާން] ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ދެން އަޅުގަނޑު މި ޙަދީޘް [ރާޖާ` ބިން ޙައިވާ] އަށް ރިވާކުރެއްވި، މަތީގައިވާ ފަދައިން [އަބޫ ޞާލިޙް] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން އަދި [އުމައްޔާ ބިން ބުސްތަމް އަލް ޢާއިޝީ] އަހަންނަށް ރިވާކުރެއްވިއެވެ [ސުހައިލް] ގެ އަރިހުން [އޭނާގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމްގެ އަރިހުން، އެއީ ޞަޙާބީން ވިދާޅުވި އެވެ. 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، މުއްސަނދިން ގަނެފައިވަނީ މަތީ ދަރަޖައާއި ނިމުމެއް ނެތް އުފާތަކެއް...' އަލްލައިތުގެ އަރިހުން ޤުޠައިބާގެ ޙަދީޘް ފަދައިން، ހަމައެކަނި އޭނާ އަބޫ ޙުރައިރާގެ ޙަދީޘްފުޅުގައި އަބޫ ޞާލިޙްގެ ބަސްފުޅުތައް މާބޮޑަށް ބޮޑުކުރެއްވިއެވެ'. ދެން ނިކަމެތި ހިޖުރަވެރިން އެނބުރި އައީ، ޙަދީޘް ނިމެންދެން' އެވެ. އެ ޙަދީޘްފުޅުގައި އޭނާ އިތުރަށް ވިދާޅުވެފައިވަނީ، ސުހައިލް ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ؛ 'އެގާރަ ބައި އެގާރަ، އެ ހުރިހާ އެއްޗެއް ތިރީސް ތިން އަށް ވާންދެން'.
Hadith
Imam Muslim : 937
و حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عِيسَى أَخْبَرَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا مَالِكُ بْنُ مِغْوَلٍ قَالَ سَمِعْتُ الْحَكَمَ بْنَ عُتَيْبَةَ يُحَدِّثُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مُعَقِّبَاتٌ لَا يَخِيبُ قَائِلُهُنَّ أَوْ فَاعِلُهُنَّ دُبُرَ كُلِّ صَلَاةٍ مَكْتُوبَةٍ ثَلَاثٌ وَثَلَاثُونَ تَسْبِيحَةً وَثَلَاثٌ وَثَلَاثُونَ تَحْمِيدَةً وَأَرْبَعٌ وَثَلَاثُونَ تَكْبِيرَةً
އަދި [އަލްޙަސަން ބިން ޢީސާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ޙަދީޘްކުރެއްވި [އިބްނުލް އަލްމުބާރަކް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ [މާލިކު ބިން މިޣުވާލް] ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އެއުރެންނަށް ބުނުމާއި ޢަމަލުކުރާ މީހަކު، ދެން އޭނާއަށް ގެއްލުމެއް ނުލިބޭނެ، އެއީ ތިރީސް ތިން ފަހަރު ތަސްބީޙް ކުރުމާއި، ތިރީސް ތިން ފަހަރު ތަޙްމީދު ކުރުމާއި، ކޮންމެ ފަރުޟު ނަމާދަކަށްފަހު ތިރީސް ހަތަރު ފަހަރު ތަކްބީރު ކުރުމެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 938
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ حَدَّثَنَا حَمْزَةُ الزَّيَّاتُ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مُعَقِّبَاتٌ لَا يَخِيبُ قَائِلُهُنَّ أَوْ فَاعِلُهُنَّ ثَلَاثٌ وَثَلَاثُونَ تَسْبِيحَةً وَثَلَاثٌ وَثَلَاثُونَ تَحْمِيدَةً وَأَرْبَعٌ وَثَلَاثُونَ تَكْبِيرَةً فِي دُبُرِ كُلِّ صَلَاةٍ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا أَسْبَاطُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ قَيْسٍ الْمُلَائِيُّ عَنْ الْحَكَمِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [ނަޝްރު ބިން ޢަލީ އަލްޖަހުދުލާމީ]، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވީ [އަބޫ އަޙްމަދު]، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [ޙަމްޒާ އަޒް ޒަޔަތު]، [އަލްޙަކަމް] އިން، [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން އަބޫ ލައިލާ] ގެ އަރިހުން، [ކަޢުބު ބިން ޢުޖުރާ] ގެ އަރިހުން، الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހުން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވި އެވެ ޞަޙާބީ ޢަމަލެއް ކަމުގައި ވާއިރު، އެކަން ބުނި އަދި ކުރާ މީހަކަށް ގެއްލުމެއް ނުލިބޭނެ، އެއީ ނަމާދަށްފަހު ކޮންމެ ފަހަރަކު ތިރީސް ތިރީސް ތަސްބީހާއި ތިރީސް ތިރީސް ތަޙްމީދާއި ތިރީސް ހަތަރު ތަކްބީރު ކިޔުމެވެ.' އެއީ [މުޙައްމަދު ބިން ޙާތިމް] އަޅުގަނޑަށް ރިވާކުރައްވާފައިވާ އެއްޗެއް، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވީ [އަސްބަތު ބިން މުޙައްމަދު]، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވީ [ޢަމްރޫ ބިން ޤައިސް އަލް މުލާޢީ] [އަލްޙަކަމް] އިން މިފަދަ އިސްނާޑަކާއެކުގައެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 939
حَدَّثَنِي عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ بَيَانٍ الْوَاسِطِيُّ أَخْبَرَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ سُهَيْلٍ عَنْ أَبِي عُبَيْدٍ الْمَذْحِجِيِّ قَالَ مُسْلِم أَبُو عُبَيْدٍ مَوْلَى سُلَيْمَانَ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ سَبَّحَ اللَّهَ فِي دُبُرِ كُلِّ صَلَاةٍ ثَلَاثًا وَثَلَاثِينَ وَحَمِدَ اللَّهَ ثَلَاثًا وَثَلَاثِينَ وَكَبَّرَ اللَّهَ ثَلَاثًا وَثَلَاثِينَ فَتْلِكَ تِسْعَةٌ وَتِسْعُونَ وَقَالَ تَمَامَ الْمِائَةِ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ غُفِرَتْ خَطَايَاهُ وَإِنْ كَانَتْ مِثْلَ زَبَدِ الْبَحْرِ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ عَنْ سُهَيْلٍ عَنْ أَبِي عُبَيْدٍ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ
އަޅުގަނޑަށް [ޢަބްދުލްޙަމީދު ބިން ބަޔާން އަލް ވަސީޙީ] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ޚާލިދު ބިން ޢަބްދުالله] [ސުހައިލް] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޢުބައިދު އަލް މަޖީޖީ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވިއެވެ. -މުސްލިމް ބަޔާންކުރެއްވި ގޮތުގައި އަބޫ އުބައިދަކީ ސުލައިމާން ބިން ޢަބްދުލް މާލިކުގެ ކުރީގެ އަޅުން- [ޢަތަ` ބިން ޔަޒީދު އަލް ލައިތުސީ] އިން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން الله ގެ ރަސޫލާ (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) ގެ އަރިހުން އެދިވަޑައިގެންނެވިއެވެ ތަކްބީރު ތިރީސް ތިން ފަހަރު، ޖުމްލަ ނުވަދިހަ ނުވަ ފަހަރު ވާންދެން، -އަދި އޭނާ އިތުރަށް ވިދާޅުވީ- އަދި ސަތޭކައެއްގެ ފުރިހަމަކަމަކީ ލާ އިލާހާ އިއްލާ ވަޙްދާހު ލާ ޝަރީކަ ލާހޫ، ލާހުލް މުލްކު ވަލާހުލް ވަލާހުލް ހަމްދޫ ވަހުވާ 'އަލާ ކުއްލި ޝައިޢީން ޤަދީރު ކަމަށް ބުނުމެވެ. އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ޞަބްޙް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [އިސްމާޢީލް ބިން ޒަކަރިއްޔާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުހައިލް] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޢުބައިދު] ގެ އަރިހުން [އަތަ`] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވެފައިވަނީ މަތީގައިވާ ޙަދީޘް ފަދައިންނެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 940
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ الْقَعْقَاعِ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا كَبَّرَ فِي الصَّلَاةِ سَكَتَ هُنَيَّةً قَبْلَ أَنْ يَقْرَأَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي أَرَأَيْتَ سُكُوتَكَ بَيْنَ التَّكْبِيرِ وَالْقِرَاءَةِ مَا تَقُولُ قَالَ أَقُولُ اللَّهُمَّ بَاعِدْ بَيْنِي وَبَيْنَ خَطَايَايَ كَمَا بَاعَدْتَ بَيْنَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ اللَّهُمَّ نَقِّنِي مِنْ خَطَايَايَ كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ الْأَبْيَضُ مِنْ الدَّنَسِ اللَّهُمَّ اغْسِلْنِي مِنْ خَطَايَايَ بِالثَّلْجِ وَالْمَاءِ وَالْبَرَدِ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَابْنُ نُمَيْرٍ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ يَعْنِي ابْنَ زِيَادٍ كِلَاهُمَا عَنْ عُمَارَةَ بْنِ الْقَعْقَاعِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَ حَدِيثِ جَرِيرٍ
[ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި [ޖަރީރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [އުމަރާ ބިން ޤަޢުޤާގެ އަރިހުން] އަބޫ ޒުރުޢަތުން] އަބޫ ޙުރައިރާގެ އަރިހުން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ އަދި މަންމާ، ތަކްބީރާއި އަލްފާތިޙާ ކިޔެވުމުގެ ދެމެދުގައި ހިމޭނުން ހުންނައިރު ކިޔަނީ ކޮން އެއްޗެއް ހެއްޔެވެ؟' އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވީ: اللَّه ބާޢިދު ބައިނީ ވަބައިނާ ޚަތަޔާޔާ ކަމާ ބަޢާދުތާ ބައިނަލް މާޝިރިޤީ ވަލް މަޣްރިބް، އައްލާޙްއްމާ ނަޤީނީ މިން ޚޯތަޔާޔާ ކަމާ ޔޫނާކްޤަތުސް ޞައްއުބުލް އަބްޔާދު މިނާދު ދަނާސީ، އައްލާޙްއްމަޣް ސިލް ނައި މައިން ޚަތަޔާޔާއެވެ ބިޓްސަލްޖީ ވަލްމާޢީ ވަލްބަރާދު -އޭ الله، އިރުމައްޗާއި ހުޅަނގާއި ދެމެދު ދުރުހެލިވާ ފަދައިން އަހަރެންނާއި އަހަރެންގެ ފާފަތަކާ ދެމެދު ދުރުމިން، އޭ الله، ހުދު ހެދުމެއް ނަޖިހުން ސާފުވާ ފަދައިން އަހަރެންގެ ފާފަތަކުން ސާފުކުރައްވާ، އޭ الله، އަހަރެންގެ ފާފަތަކުން އައިސް، ފެނާއި، ޑިއު އިން އަހަރެން ދޮވެދެއްވާ-'. އަޅުގަނޑުމެން [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަދި [އިބްނު ނޫމައިރު] ދެމީހުންވެސް ވިދާޅުވެފައިވަނީ، އެއީ އަޅުގަނޑުމެން [އިބްނު ފުދައިލް] އަށް ރިވާވެފައި -އަދި އެއީ އެހެން ސަފުހާއަކުން ރިވާވެގެންވާ އެއްޗެއް- އަޅުގަނޑުމެން [އަބޫ ކާމިލް] އަށް ރިވާވެގެން ދިޔައީ އަޅުގަނޑުމެން [ޢަބްދުލް ވަޙީދަށް، އެއީ އިބްނު ޒިޔާދަށް]، އެދެމީހުންވެސް [ޢުމަރާ ބިން ޤަޢުޤާޢު] އިން މިއާއެކު ރިވާވެގެންނެވެ ޖާރިރުގެ ޙަދީޘް ފަދައިން ޓްރާންސްމިޝަން ޗޭން.
