Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 හදීස්
හදීස්
Imam Muslim : 621
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا قَالَ الْقَارِئُ { غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ } فَقَالَ مَنْ خَلْفَهُ آمِينَ فَوَافَقَ قَوْلُهُ قَوْلَ أَهْلِ السَّمَاءِ غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ
අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) මෙසේ පැවසූ බව [කුටයිබා බින් සඊද්] අපට [සුහයිල්] ගෙන් [ඔහුගේ පියා] ගෙන් [අබු හුරෙයිරා ර] ගෙන් [යාකුබ්, එනම් ඉබ්නු අබ්දුර් රහ්මාන්] අපට පවසා ඇත. 'පාඨකයා 'ගයිරිල් මග්ධුබි අලෙයිහිම් වලා අද්-දල්ලින් - කෝපයට පත් වූවන්ගේ මාර්ගය නොවේ සහ නොමඟ ගිය අයගේ මාර්ගය නොවේ -' යැයි පැවසුවහොත්, ඔහු පිටුපසින් සිටින අය 'ආමෙන්' යැයි පවසන විට ඔහුගේ වචන ස්වර්ගයේ ජනතාවගේ වචනවලට අනුකූල වේ, නියත වශයෙන්ම ඔහුගේ අතීත පාපවලට සමාව ලැබෙනු ඇත'.
හදීස්
Imam Muslim : 622
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَعَمْرٌو النَّاقِدُ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَأَبُو كُرَيْبٍ جَمِيعًا عَنْ سُفْيَانَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُا سَقَطَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ فَرَسٍ فَجُحِشَ شِقُّهُ الْأَيْمَنُ فَدَخَلْنَا عَلَيْهِ نَعُودُهُ فَحَضَرَتْ الصَّلَاةُ فَصَلَّى بِنَا قَاعِدًا فَصَلَّيْنَا وَرَاءَهُ قُعُودًا فَلَمَّا قَضَى الصَّلَاةَ قَالَ إِنَّمَا جُعِلَ الْإِمَامُ لِيُؤْتَمَّ بِهِ فَإِذَا كَبَّرَ فَكَبِّرُوا وَإِذَا سَجَدَ فَاسْجُدُوا وَإِذَا رَفَعَ فَارْفَعُوا وَإِذَا قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ فَقُولُوا رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ وَإِذَا صَلَّى قَاعِدًا فَصَلُّوا قُعُودًا أَجْمَعُونَ حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ خَرَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ فَرَسٍ فَجُحِشَ فَصَلَّى لَنَا قَاعِدًا ثُمَّ ذَكَرَ نَحْوَهُ حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صُرِعَ عَنْ فَرَسٍ فَجُحِشَ شِقُّهُ الْأَيْمَنُ بِنَحْوِ حَدِيثِهِمَا وَزَادَ فَإِذَا صَلَّى قَائِمًا فَصَلُّوا قِيَامًا حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَكِبَ فَرَسًا فَصُرِعَ عَنْهُ فَجُحِشَ شِقُّهُ الْأَيْمَنُ بِنَحْوِ حَدِيثِهِمْ وَفِيهِ إِذَا صَلَّى قَائِمًا فَصَلُّوا قِيَامًا حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ أَخْبَرَنِي أَنَسٌ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَقَطَ مِنْ فَرَسِهِ فَجُحِشَ شِقُّهُ الْأَيْمَنُ وَسَاقَ الْحَدِيثَ وَلَيْسَ فِيهِ زِيَادَةُ يُونُسَ وَمَالِكٍ
[යාහ්යා බින් යාහ්යා], [කුටයිබා බින් සායිද්], [අබු බකර් බින් අබි සයිබා], [අම්රු අන්-නකිද්], [සුහයිර් බින් හාර්බ්] සහ [අබු කුරෙයිබ්] යන සියල්ලන්ම [සුෆ්යාන්] [අබු බකර්] ගෙන් වාර්තා කර ඇති බව අපට පවසා ඇත, [සුෆ්යාන් බින් උයෙයිනා] [අස්-සුහ්රි] ගෙන් අපට පවසා ඇත, ඔහු අපට මෙසේ පැවසීය, '[අනස් බින් මලික්] මෙසේ පවසනු මට ඇසිණි, 'නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් ඔහුගේ අශ්වයාගෙන් වැටී ඔහුගේ දකුණු පැත්තේ සම ගැලවී ගියේය, පසුව අපි ඔහුව බැලීමට ගියෙමු, පසුව එය යාච්ඤා කිරීමට කාලයයි. එබැවින් ඔහු වාඩි වී සිටියදී අපට මඟ පෙන්වමින් යාච්ඤා කළේය, පසුව අපි වාඩි වී සිටියදී ඔහුට පිටුපසින් යාච්ඤා කළෙමු. යාච්ඤාව අවසන් වූ පසු, ඔහු මෙසේ පැවසීය, 'ඉමාම් අනුගමනය කළ යුතු නායකයා බවට පත් කර ඇත. ඔහු තක්බීර් කරන්නේ නම් තක්බීර් කරන්න, ඔහු සුජූද් කරන්නේ නම් සුජූද් කරන්නේ නම්, ඔහු ඔසවන්නේ නම් ඔසවන්නේ නම් ඔසවන්නේ නම්.' ඔහු 'සමියල්ලාහු ලිමන් හමිදාහු - අල්ලාහ් ඔහුට ප්‍රශංසා කරන අයට සවන් දෙත්වා' යැයි පවසන විට ඔබ 'රබ්බානා වලක අල්-හම්දු - අපගේ රබ් සහ ඔබට සියලු ප්‍රශංසා ඇත' යැයි පවසන අතර, ඔහු වාඩි වී යාච්ඤා කරන විට ඔබ සියල්ලන්ම වාඩි වී යාච්ඤා කරන්න.' [කුටයිබා බින් සයිද්] අපට [ලයිට්ස්] - වෙනත් විස්තර මාර්ගයක් හරහා - පවසා ඇති අතර [මුහම්මද් බින් රූම්] [ඉබ්නු ෂිහාබ්] [අනස් බින් මලික්] [රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්] ඔහුගේ අශ්වයාගෙන් වැටී, පසුව ඔහුගේ සම ගැලවී, පසුව ඔහු යාච්ඤා කර අපට යාච්ඤාවේ නායකත්වය දුන්නේය. එවැනි හදීසයක් සඳහන් කරන්න. [හර්මලා බින් යාහ්යා] මට [ඉබ්නු වහබ්] මට [යූනුස්] [ඉබ්නු ෂිහාබ්] මට [අනස් බින් මලික්] මට [අනස් බින් මලික්] මට [අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් ඔහුගේ අශ්වයාගෙන් හිස මතට වැටුණු බවත්, දෙවන හදීසයට අනුව ඔහුගේ දකුණු පැත්තේ සම ගැලවී ගිය බවත්, ඔහු තවදුරටත් මෙසේ පැවසීය, 'ඔහු සිටගෙන යාච්ඤා කරන්නේ නම් සිටගෙන යාච්ඤා කරන්න'. [අනස්] [අස්-සුහ්රි] [මලික් බින් අනස්] [ඉබ්නු අබි උමර්] අපට [මාන් බින් ඊසා] [අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමා අශ්වයෙකු පිට නැගී සිටි බවත්, පසුව ඔහු ඔහුගේ පිටේ වැටී ඔහුගේ දකුණු පැත්තේ සම ගැලවී ගිය බවත් අපට [අනස්] [මලික් බින් අනස්] තුමාණන් අපට [අස්-සුහ්රි] තුමාණන් අපට [අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් අශ්වයෙකු පිට නැඟී ගිය බවත්, පසුව ඔහු ඔහුගේ පිට මත වැටී ඔහුගේ දකුණු පැත්තේ සම ගැලවී ගිය බවත් අපට [අනස්] තුමාණන්] අපට [අනස්] තුමාණන් අපට [අස්-සුහ්රි] තුමාණන් අපට [අනුන් බින් ඊසා] අපට [හර්මලාහ් බින් යාහ්යා] අපට [අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් අශ්වයෙකු පිට නැඟී ගිය බවත්, පසුව ඔහු ඔහුගේ පිට මත වැටී ඔහුගේ දකුණු පැත්තේ සම ගැලවී ගිය බවත් අපට [අනස්] තුමාණන්] අපට [අනස්] තුමාණන් අපට [අල්ලාහ්ගේ දූතයා) අපට පවසා ඇත. ඔවුන්ගේ හදීසයට අනුව, 'ඔහු සිටගෙන යාච්ඤා කරන්නේ නම්, ඔබ සිටගෙන යාච්ඤා කරන්න'. [අබ්දුල් රසාක්] අපට පවසා ඇති බව [අස්-සුහ්රි] හි [ම'මර්] අපට පවසා ඇති බව [අනස්] මට පැවසූ බව [අබ්දුල් රසාක්] අපට පවසා ඇති බව නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් ඔහුගේ අශ්වයාගෙන් වැටී ඔහුගේ දකුණු පැත්තේ සම ගැලවී ගිය බව පැවසීය. ඉන්පසු ඔහු හදීසය ගෙන ආ අතර එහි යූනුස් සහ මලික් යන දෙදෙනා එකතු කර නොතිබුණි.
හදීස්
Imam Muslim : 623
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ اشْتَكَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَدَخَلَ عَلَيْهِ نَاسٌ مِنْ أَصْحَابِهِ يَعُودُونَهُ فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَالِسًا فَصَلُّوا بِصَلَاتِهِ قِيَامًا فَأَشَارَ إِلَيْهِمْ أَنْ اجْلِسُوا فَجَلَسُوا فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ إِنَّمَا جُعِلَ الْإِمَامُ لِيُؤْتَمَّ بِهِ فَإِذَا رَكَعَ فَارْكَعُوا وَإِذَا رَفَعَ فَارْفَعُوا وَإِذَا صَلَّى جَالِسًا فَصَلُّوا جُلُوسًا حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ الزَّهْرَانِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ زَيْدٍ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي جَمِيعًا عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ
[අබු බකර් බින් අබී සයිබා] අපට [අබ්දා බින් සුලෙයිමාන්] [හිෂාම්] [ඔහුගේ පියා] [අයිෂා] ගෙන් අපට මෙසේ පැවසීය: 'අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) පැමිණිලි කළ අතර, ඔහුගේ සහචරයින් කිහිප දෙනෙක් ඔහුව බැලීමට පැමිණියහ. පසුව අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ වාඩි වී සිටියදී යාච්ඤා කළහ. පසුව ඔවුන් ඔහුගේ යාච්ඤාව අනුගමනය කරමින් යාච්ඤා කළහ. පසුව ඔහු ඔවුන්ට වාඩි වන ලෙස සංඥා කළ අතර, එබැවින් ඔවුන් වාඩි වූහ. සලාතය අවසන් වූ පසු, ඔහු හැරී මෙසේ පැවසීය, 'ඉමාම්ට නායකත්වය දීමට නියම කරන ලදී. ඔහු හිස නමන්නේ නම්, ඔබ හිස නමන්න, ඔහු ඔසවන්නේ නම් ඔබ ඉහළට ඔසවන්න, ඔහු වාඩි වී යාච්ඤා කරන්නේ නම්, ඔබ වාඩි වී යාච්ඤා කරන්න.' [අබු අර්-රබි අස්-සහ්රානි] අපට [හම්මාද්, එනම් ඉබ්නු සයිද්] - වෙනත් මාර්ගයකින් අපට පවසා ඇති බවත්, [අබු බකර් බින් අබි සයයිබා] සහ [අබු කුරෙයිබ්] යන දෙදෙනාම අපට [ඉබ්නු නුමෙයාර්] - තවත් මාර්ගයකින් අපට පවසා ඇති බවත්, [ඉබ්නු නුමෙයාර්] - මෙම ඉස්නාද් සමඟ [හිස්යාම් බින් උර්වා] වෙතින් වාර්තා කර ඇති සියල්ල අපට [මගේ පියා] අපට පවසා ඇති බවත් අපට පවසා ඇත.
හදීස්
Imam Muslim : 624
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَ اشْتَكَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّيْنَا وَرَاءَهُ وَهُوَ قَاعِدٌ وَأَبُو بَكْرٍ يُسْمِعُ النَّاسَ تَكْبِيرَهُ فَالْتَفَتَ إِلَيْنَا فَرَآنَا قِيَامًا فَأَشَارَ إِلَيْنَا فَقَعَدْنَا فَصَلَّيْنَا بِصَلَاتِهِ قُعُودًا فَلَمَّا سَلَّمَ قَالَ إِنْ كِدْتُمْ آنِفًا لَتَفْعَلُونَ فِعْلَ فَارِسَ وَالرُّومِ يَقُومُونَ عَلَى مُلُوكِهِمْ وَهُمْ قُعُودٌ فَلَا تَفْعَلُوا ائْتَمُّوا بِأَئِمَّتِكُمْ إِنْ صَلَّى قَائِمًا فَصَلُّوا قِيَامًا وَإِنْ صَلَّى قَاعِدًا فَصَلُّوا قُعُودًا حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الرُّؤَاسِيُّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَ صَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ خَلْفَهُ فَإِذَا كَبَّرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَبَّرَ أَبُو بَكْرٍ لِيُسْمِعَنَا ثُمَّ ذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ اللَّيْثِ
[Qutaibah bin Sa'id] අපට [Laits] - වෙනත් විස්තර ක්‍රමයක් හරහා - පවසා ඇති අතර [Muhammad bin Rumh] අපට [al-Laits] [Abu az-Zubair] [Jabir] වෙතින් පවසා ඇති බව ඔහු අපට පැවසීය, 'අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් කෙඳිරිගාමින් සිටියේය, පසුව අපි ඔහු වාඩි වී සිටියදී ඔහුට පිටුපසින් යාච්ඤා කළෙමු, එවිට අබු බකර් මිනිසාට ඔහුගේ තක්බීර් හඬ ඇසුණි. ඉන්පසු ඔහු අප දෙසට හැරුණේය, එබැවින් අපි නැඟිට යාච්ඤා කරන ආකාරය ඔහු දුටුවේය. පසුව ඔහු අපට වාඩි වන ලෙස සංඥා කළේය, පසුව අපි වාඩි වී සිටියදී ඔහුගේ යාච්ඤාව අනුගමනය කරමින් යාච්ඤා කළෙමු. ඔහු ආයුබෝවන් පැවසූ විට, ඔහු මෙසේ පැවසීය, 'පර්සියානුවන් සහ රෝමවරුන් කළ දේ ඔබ පාහේ කර ඇත, ඔවුන් වාඩි වී සිටියදී ඔවුන්ගේ රජු ඉදිරිපිට සිටගෙන සිටියහ, එබැවින් එය නොකරන්න. ඔබේ ඉමාම් සමඟ යාච්ඤා කරන්න.' ඔහු සිටගෙන යාච්ඤා කරන්නේ නම්, ඔබ සිටගෙන යාච්ඤා කරන්න, ඔහු වාඩි වී යාච්ඤා කරන්නේ නම්, ඔබ වාඩි වී සිටියදී යාච්ඤා කරන්න." [යාහ්යා බින් යාහ්යා] අපට පවසා ඇත්තේ [හුමයිඩ් බින් අබ්දුර්රහ්මාන් අර්-රුආසි] [ඔහුගේ පියා] [අබු අස්-සුබයිර්] [ජාබීර්] වෙතින් අපට මෙසේ පැවසූ බවයි. 'අබු බකර් ඔහු පිටුපස සිටියදී රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් අපට යාච්ඤාවේ නායකත්වය දුන්නේය. රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තක්බීර් පැවසූ විට, ඔහු අපට ඔහුගේ තක්බීර් ඇසීමට තක්බීර් කළේය'. ඉන්පසු ඔහු අල්-ලයිට්ස්ගේ හදීස් ගැන සඳහන් කළේය.
හදීස්
Imam Muslim : 625
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا الْمُغِيرَةُ يَعْنِي الْحِزَامِيَّ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّمَا الْإِمَامُ لِيُؤْتَمَّ بِهِ فَلَا تَخْتَلِفُوا عَلَيْهِ فَإِذَا كَبَّرَ فَكَبِّرُوا وَإِذَا رَكَعَ فَارْكَعُوا وَإِذَا قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ فَقُولُوا اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ وَإِذَا سَجَدَ فَاسْجُدُوا وَإِذَا صَلَّى جَالِسًا فَصَلُّوا جُلُوسًا أَجْمَعُونَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ
[කුටයිබා බින් සඊද්] අපට [අල්-මුගිරා එනම් අල්-හිසාමි] [අබු අස්-සිනාද්] [අල්-අ'රාජ්] [අබු හුරෙයිරා ර] ගෙන් අපට පවසා ඇත්තේ නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහිවසල්ලම් තුමා මෙසේ පැවසූ බවයි, 'ඉමාම් තුමා ආදර්ශයක් වීමට නිර්මාණය කර ඇත, එබැවින් ඔහුට විරුද්ධ නොවන්න. ඔහු තක්බීර් කරන්නේ නම්, ඔබ තක්බීර් කරන්නේ නම්, ඔහු හිස ඔසවන්නේ නම්, ඔබ ඔබේ හිස ඔසවන්නේ නම්. ඔහු 'සමියල්ලාහු ලිමන් හමිදහු' යැයි පැවසුවහොත්, 'අල්ලාහුම්ම රබ්බානා ලක අල්-හම්දු' යැයි පවසන්න. ඔහු සුජූද් කරන්නේ නම්, ඔබ සුජූද් කරන්නේ නම්. ඔහු වාඩි වී යාච්ඤා කරන්නේ නම්, ඔබ සියලු දෙනාම වාඩි වී යාච්ඤා කරන්න.' [මුහම්මද් බින් රාෆි] අපට පවසා ඇත [අබ්දුර්රසාක්] අපට පවසා ඇත [මමර්] [හම්මාම් බින් මුනබ්බිහ්] වෙතින් [අබු හුරෙයිරා ර] වෙතින් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන් ඒ හා සමාන දේ අපට පවසා ඇත.
හදීස්
Imam Muslim : 626
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَابْنُ خَشْرَمٍ قَالَا أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعَلِّمُنَا يَقُولُ لَا تُبَادِرُوا الْإِمَامَ إِذَا كَبَّرَ فَكَبِّرُوا وَإِذَا قَالَ { وَلَا الضَّالِّينَ } فَقُولُوا آمِينَ وَإِذَا رَكَعَ فَارْكَعُوا وَإِذَا قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ فَقُولُوا اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي الدَّرَاوَرْدِيَّ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِنَحْوِهِ إِلَّا قَوْلَهُ { وَلَا الضَّالِّينَ } فَقُولُوا آمِينَ وَزَادَ وَلَا تَرْفَعُوا قَبْلَهُ
[ඉෂාක් බින් ඉබ්‍රාහිම්] සහ [ඉබ්නු කසිරාම්] යන දෙදෙනාම අපට පැවසූහ, [ඊසා බින් යූනුස්] අපට [අල්-අමාසි] [අබු සාලිහ්] [අබු හුරෙයිරා ර] ගෙන් අපට පැවසූහ, ඔහු මෙසේ පැවසීය, 'අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ අපට ඉගැන්වූහ, ඔහු මෙසේ පැවසීය, 'ඉමාම්ට ඉදිරියෙන් නොයන්න. ඔහු තක්බීර් කරන්නේ නම්, 'වලද්දල්ලින්' යැයි පවසන විට තක්බීර් කරන්න. එබැවින් 'ආමෙන්' කියන්න. ඔහු හිස නමන්නේ නම්, ඔබ හිස නමන්න. ඔහු 'සමිඅල්ලාහු ලිමන් හමිදහු' යැයි පවසන්නේ නම්, 'අල්ලාහුම්ම රබ්බානා ලක අල්-හම්දු' යැයි පවසන්න. [කුටයිබා] අපට [අබ්දුල් අසීස්, එනම් අද්-දරවර්ඩි] [සුහයිල් බින් අබී සාලිහ්] [ඔහුගේ පියා] [අබු හුරෙයිරා ර] ගෙන් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහිවසල්ලම් තුමාගෙන් [වලාදුල්ලින්' පසුව 'ආමෙන්' කියන්න' යන ඔහුගේ ප්‍රකාශය හැර එයට සමාන හදීසයක් සමඟ විස්තර කළේය. තවද ඔහු, 'ඔබේ හිස ඔසවන්න එපා' යනුවෙන් තවදුරටත් පැවසීය.
හදීස්
Imam Muslim : 627
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ح و حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ يَعْلَى وَهُوَ ابْنُ عَطَاءٍ سَمِعَ أَبَا عَلْقَمَةَ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّمَا الْإِمَامُ جُنَّةٌ فَإِذَا صَلَّى قَاعِدًا فَصَلُّوا قُعُودًا وَإِذَا قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ فَقُولُوا اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ فَإِذَا وَافَقَ قَوْلُ أَهْلِ الْأَرْضِ قَوْلَ أَهْلِ السَّمَاءِ غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ
[මුහම්මද් බින් බසිසියර්] අපට [මුහම්මද් බින් ජ'ෆාර්] අපට [සියුබා] - වෙනත් කථා මාර්ග හරහා - පවසා ඇති බවත්, [උබයිදුල්ලාහ් බින් මු'අද්ස්] සහ ලෆාෂ් ඔහුට අයත් බවත්, [මගේ පියා] අපට [සයුබා] [ය'ලාගෙන්] අපට පවසා ඇති බවත්, ඔහු ඉබ්නු 'අතා' බවත් අපට පවසා ඇති බවත්, ඔහු [අබු 'අල්කාමා] ඇසූ බවත්, [අබු හුරෙයිරා] මෙසේ පවසනු ඔහුට ඇසුණු බවත්, 'අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්' තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ, 'ඉමාම් පලිහකි, ඔහු වාඩි වී සිටියදී යාච්ඤා කරන්නේ නම්, ඔබ වාඩි වී සිටියදී යාච්ඤා කරන්න. ඔහු 'සමිඅල්ලාහු ලිමන් හමිදාහු' යැයි පවසන විට, 'අල්ලාහුම්ම ලක අල්-හම්දු' යැයි පවසන්න. එබැවින් පෘථිවියේ ජනතාවගේ වචන ස්වර්ගයේ ජනතාවගේ වචන සමඟ ගැළපේ නම්, ඔවුන්ගේ පෙර පාප නිසැකවම සමාව දෙනු ලැබේ.'
හදීස්
Imam Muslim : 628
حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ عَنْ حَيْوَةَ أَنَّ أَبَا يُونُسَ مَوْلَى أَبِي هُرَيْرَةَ حَدَّثَهُ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ إِنَّمَا جُعِلَ الْإِمَامُ لِيُؤْتَمَّ بِهِ فَإِذَا كَبَّرَ فَكَبِّرُوا وَإِذَا رَكَعَ فَارْكَعُوا وَإِذَا قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ فَقُولُوا اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ وَإِذَا صَلَّى قَائِمًا فَصَلُّوا قِيَامًا وَإِذَا صَلَّى قَاعِدًا فَصَلَّوْا قُعُودًا أَجْمَعُونَ
[අබු අත්-තහීර්] [හයිවා] වෙතින් [ඉබ්නු වහබ්] අපට [අබු යූනුස් මවුලා අබු හුරෙයිරා රලියල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්] තුමාණන් පැවසූ බව මට දන්වා ඇත, ඔහු මෙසේ පැවසීය, [අබු හුරෙයිරා] රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් ගෙන් [අබු හුරෙයිරා] රසූලල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් ගෙන් මෙසේ පවසනු මම අසා ඇත්තෙමි, 'ඉමාම් තුමාට නායකත්වය දීමට නියම කරන ලදී, ඔහු තක්බීර් කරන විට, ඔබ තක්බීර් කරන්න, ඔහු හිස නමන විට, ඔබ හිස නමා ආචාර කරන්න. ඔහු 'සමිඅල්ලාහු ලිමන් හමිදහු' යැයි පවසන විට, 'අල්ලාහුම්ම ලක අල්-හම්දු' යැයි පවසන්න. ඔහු සිටගෙන යාච්ඤා කරන්නේ නම්, ඔබ සිටගෙන යාච්ඤා කරන අතර, ඔබ වාඩි වී යාච්ඤා කරන්නේ නම්, ඔබ සියලු දෙනාම වාඩි වී සිටියදී යාච්ඤා කරති.
හදීස්
Imam Muslim : 629
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يُونُسَ حَدَّثَنَا زَائِدَةُ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ أَبِي عَائِشَةَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ دَخَلْتُ عَلَى عَائِشَةَ فَقُلْتُ لَهَا أَلَا تُحَدِّثِينِي عَنْ مَرَضِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ بَلَى ثَقُلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَصَلَّى النَّاسُ قُلْنَا لَا وَهُمْ يَنْتَظِرُونَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ضَعُوا لِي مَاءً فِي الْمِخْضَبِ فَفَعَلْنَا فَاغْتَسَلَ ثُمَّ ذَهَبَ لِيَنُوءَ فَأُغْمِيَ عَلَيْهِ ثُمَّ أَفَاقَ فَقَالَ أَصَلَّى النَّاسُ قُلْنَا لَا وَهُمْ يَنْتَظِرُونَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ ضَعُوا لِي مَاءً فِي الْمِخْضَبِ فَفَعَلْنَا فَاغْتَسَلَ ثُمَّ ذَهَبَ لِيَنُوءَ فَأُغْمِيَ عَلَيْهِ ثُمَّ أَفَاقَ فَقَالَ أَصَلَّى النَّاسُ قُلْنَا لَا وَهُمْ يَنْتَظِرُونَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ ضَعُوا لِي مَاءً فِي الْمِخْضَبِ فَفَعَلْنَا فَاغْتَسَلَ ثُمَّ ذَهَبَ لِيَنُوءَ فَأُغْمِيَ عَلَيْهِ ثُمَّ أَفَاقَ فَقَالَ أَصَلَّى النَّاسُ فَقُلْنَا لَا وَهُمْ يَنْتَظِرُونَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَتْ وَالنَّاسُ عُكُوفٌ فِي الْمَسْجِدِ يَنْتَظِرُونَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِصَلَاةِ الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ قَالَتْ فَأَرْسَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى أَبِي بَكْرٍ أَنْ يُصَلِّيَ بِالنَّاسِ فَأَتَاهُ الرَّسُولُ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْمُرُكَ أَنْ تُصَلِّيَ بِالنَّاسِ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ وَكَانَ رَجُلًا رَقِيقًا يَا عُمَرُ صَلِّ بِالنَّاسِ قَالَ فَقَالَ عُمَرُ أَنْتَ أَحَقُّ بِذَلِكَ قَالَتْ فَصَلَّى بِهِمْ أَبُو بَكْرٍ تِلْكَ الْأَيَّامَ ثُمَّ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَجَدَ مِنْ نَفْسِهِ خِفَّةً فَخَرَجَ بَيْنَ رَجُلَيْنِ أَحَدُهُمَا الْعَبَّاسُ لِصَلَاةِ الظُّهْرِ وَأَبُو بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ فَلَمَّا رَآهُ أَبُو بَكْرٍ ذَهَبَ لِيَتَأَخَّرَ فَأَوْمَأَ إِلَيْهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ لَا يَتَأَخَّرَ وَقَالَ لَهُمَا أَجْلِسَانِي إِلَى جَنْبِهِ فَأَجْلَسَاهُ إِلَى جَنْبِ أَبِي بَكْرٍ وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ يُصَلِّي وَهُوَ قَائِمٌ بِصَلَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالنَّاسُ يُصَلُّونَ بِصَلَاةِ أَبِي بَكْرٍ وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَاعِدٌ قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ فَدَخَلْتُ عَلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ فَقُلْتُ لَهُ أَلَا أَعْرِضُ عَلَيْكَ مَا حَدَّثَتْنِي عَائِشَةُ عَنْ مَرَضِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ هَاتِ فَعَرَضْتُ حَدِيثَهَا عَلَيْهِ فَمَا أَنْكَرَ مِنْهُ شَيْئًا غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ أَسَمَّتْ لَكَ الرَّجُلَ الَّذِي كَانَ مَعَ الْعَبَّاسِ قُلْتُ لَا قَالَ هُوَ عَلِيٌّ
[අහ්මද් බින් අබ්දුල්ලාහ් බින් යූනුස්] අපට [සයිදා] අපට [මුසා බින් අබි අයිසියා] [උබයිදුල්ලාහ් බින් අබ්දුල්ලා] තුමාගෙන් [මුසා බින් අබි අයිසියා] අපට මෙසේ පැවසුවාය: 'මම [අයිසියා] බැලීමට ගියෙමි, පසුව මම ඇයට මෙසේ ඇසුවෙමි, 'රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ අසනීපය ගැන ඔබ මට කියන්නෙහිද?' ඔහු පිළිතුරු දුන්නේය, 'ඔව් මම කියනවා. නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමා අසනීප වූ නිසා වෙහෙසට පත් වූ නිසා - පසුව ඔහු 'මිනිස්සු එකට යාච්ඤා කරනවාද?' අපි පිළිතුරු දුන්නෙමු, 'නැහැ, ඔවුන් ඔබ එනතුරු බලා සිටින නිසා, අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෙනි'. ඔහු පිළිතුරු දුන්නේය, 'මට වතුර භාජනයකට දමන්න'. ඔහු පැවසීය, 'මට වතුර භාජනයකට දමන්න'. පසුව අපි එය කළෙමු, පසුව ඔහු ස්නානය කර නැගිටින්නට පටන් ගත්තේය, පසුව ඔහු ක්ලාන්ත වී පසුව සිහිය ලබා ගත්තේය, පසුව ඔහු ඇසුවේ, 'මිනිස්සු එකට යාච්ඤා කර තිබේද?' අපි පිළිතුරු දුන්නෙමු, 'තවම නැහැ, ඔවුන් ඔබ එනතුරු බලා සිටිනවා, අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෙනි'. ඔහු නැවතත් පැවසුවේ, 'මට වතුර භාජනයකට දමන්න' කියාය. ඊට පස්සේ අපි ඒක කළා, ඊට පස්සේ එයා නාලා, ඊට පස්සේ ආයෙත් ඇහැරෙන්න පටන් ගත්තා, ඊට පස්සේ ආයෙත් ක්ලාන්ත වුණා, ඊට පස්සේ සිහියෙන් ඇහැරුණා. ඊට පස්සේ එයා කිව්වා, 'මිනිස්සු යාඥා කළාද?' අපි උත්තර දුන්නා, 'තාම නෑ, එයා ඔයා එනකම් බලාගෙන ඉන්නවා, ඕ අල්ලාහ්ගේ දූතයා' කියලා. එයා ආයෙත් කිව්වා, 'මට වතුර භාජනයට දාන්න' කියලා. ඊට පස්සේ අපි ඒක කළා, ඊට පස්සේ එයා නාලා, ඊට පස්සේ ආයෙත් ඇහැරෙන්න පටන් ගත්තා, ඊට පස්සේ ආයෙත් ක්ලාන්ත වුණා, ඊට පස්සේ සිහියෙන් ඇහැරුණා.' ඊට පස්සේ එයා කිව්වා, 'මිනිස්සු යාඥා කළාද?' අපි උත්තර දුන්නා, 'තාම නෑ, එයා ඔයා එනකම් බලාගෙන ඉන්නවා, ඕ අල්ලාහ්ගේ දූතයා' කියලා. එයා ආයෙත් කිව්වා, 'මට වතුර භාජනයට දාන්න' කියලා. ඊට පස්සේ අපි ඒක කළා, ඊට පස්සේ එයා නාලා, ඊට පස්සේ ආයෙත් ඇහැරෙන්න පටන් ගත්තා, ඊට පස්සේ ආයෙත් ක්ලාන්ත වුණා, ඊට පස්සේ සිහියෙන් ඇහැරුණා.' අයිෂා කිව්වා, 'අවසාන සන්ධ්‍යා යාඥාව සඳහා පල්ලියේ රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් එනතුරු බලා සිටීමට ජනතාව රැස් වුණා' කියලා. අයිෂා ආයෙත් කිව්වා, 'එතකොට අල්ලාහ්ගේ දූතයා අබු බකර් වෙත මිනිසුන්ට යාඥාව මෙහෙයවීමට පණිවිඩකරුවෙකු යැව්වා.' ඉන්පසු එම පුද්ගලයා අබු බකර් වෙත පැමිණ, 'අල්ලාහ්ගේ දූතයා ඔබට ජනතාවට නායකත්වය දෙමින් යාඥා කරන ලෙස අණ කළේය' යනුවෙන් පැවසීය. එබැවින් අබු බකර් - ඔහු දුර්වල මිනිසෙකු වුවද - සංවේදී යන අර්ථයෙන් - 'ඕ උමර්, ජනතාවට නායකත්වය දෙමින් යාඥා කරන ලෙස යාඥා කරන ලෙස' පැවසීය. අයිෂා නැවතත් පැවසුවේ, 'උමර් ද මෙසේ පැවසීය, 'ඔබට ඒ සඳහා වැඩි අයිතියක් ඇත' යනුවෙනි. අයිෂා මෙසේ පැවසීය, 'එවිට අබු බකර් එදින ඔවුන්ට නායකත්වය දෙමින් යාඥා කළේය, පසුව රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තමා තුළම කනස්සල්ලට පත් විය, පසුව ඔහු මිනිසුන් දෙදෙනෙකු තම පිටේ තබාගෙන පිටතට පැමිණියේය, ඔවුන්ගෙන් එක් අයෙක් අබු බකර් ජනතාව මෙහෙයවමින් සිටියදී දහවල් යාච්ඤාව සඳහා අල්-අබ්බාස් විය. අබු බකර් ඔහුව දුටු විට, ඔහු වහාම ඉවත් විය. එවිට නබිතුමා ඔහුට පසුබසින්නේ නැති ලෙස සංඥාවක් දුන්නේය. අල්ලාහ්ගේ දූතයා ඔහුට සහාය දුන් පුද්ගලයින් දෙදෙනාට, 'මා ඔහු අසලින් වාඩි වන්න' යනුවෙන් පැවසීය. ඉන්පසු ඔවුන් දෙදෙනා අබු බකර් අසලින් වාඩි වූහ, ඒ අවස්ථාවේදී අබු බකර් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් වහන්සේට යාච්ඤා කළේය, ජනතාව අබු බකර්ගේ යාච්ඤාවේදී යාච්ඤා කරමින් සිටියදී, නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් වාඩි වී යාච්ඤා කළහ. [උබයිදුල්ලා] මෙසේ පැවසීය, 'මම [අබ්දුල්ලා බින් අබ්බාස්] මුණගැසුණා, පසුව මම ඔහුට මෙසේ කීවෙමි, 'අයිසියා නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහිවසල්ලම් තුමාණන්ගේ අසනීපය ගැන මට පැවසූ හදීසය මම ඔබට පැහැදිලි කරන්නද'. එබැවින් ඔහු, 'මට කියන්න' යැයි පැවසීය. ඉන්පසු මම ඔහුට හදීසය පැහැදිලි කළෙමි. එබැවින් ඔහු අයිසියාගේ හදීසය කිසිසේත් ප්‍රතික්ෂේප නොකළ බව පෙනේ. ඔහු ඇසුවේ, 'අල්-අබ්බාස් සමඟ නබිතුමාට සහාය දුන් මිනිසාගේ නම අයිසියා සඳහන් කළාද?' මම පිළිතුරු දුන්නා, 'නැහැ'. ඔහු කිව්වා, 'ඔහු අලි' කියලා.
හදීස්
Imam Muslim : 630
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ رَافِعٍ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ قَالَ قَالَ الزُّهْرِيُّ وَأَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ أَنَّ عَائِشَةَ أَخْبَرَتْهُ قَالَتْ أَوَّلُ مَا اشْتَكَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بَيْتِ مَيْمُونَةَ فَاسْتَأْذَنَ أَزْوَاجَهُ أَنْ يُمَرَّضَ فِي بَيْتِهَا وَأَذِنَّ لَهُ قَالَتْ فَخَرَجَ وَيَدٌ لَهُ عَلَى الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ وَيَدٌ لَهُ عَلَى رَجُلٍ آخَرَ وَهُوَ يَخُطُّ بِرِجْلَيْهِ فِي الْأَرْضِ فَقَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ فَحَدَّثْتُ بِهِ ابْنَ عَبَّاسٍ فَقَالَ أَتَدْرِي مَنْ الرَّجُلُ الَّذِي لَمْ تُسَمِّ عَائِشَةُ هُوَ عَلِيٌّ
"මුහම්මද් බින් රාෆි" සහ "අබ්දුල් බින් හුමයිඩ්" අපට පැවසූ අතර ලෆාජ් ඉබ්නු රාෆිට අයත් බව ඔවුන් දෙදෙනාම පැවසූහ. "අබ්දුර්රාසාක්" අපට පැවසූ බව ඔහු අපට පැවසුවාය. ඔහු මෙසේ පැවසීය. "අස්-සුහ්රි" සහ "උබයිදුල්ලාහ් බින් අබ්දුල්ලා බින් උත්බා" මට පැවසූ බව ඔහු පැවසීය. "පළමු වරට රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් මයිමුනාගේ නිවසේ අසනීප වී ඇති බවට පැමිණිලි කළ විට, ඔහු තම භාර්යාවන්ගෙන් අයිසියාගේ නිවසේ අසනීප වී සිටීමට අවසර ඉල්ලා සිටියේය. ඔවුන් ඔහුට අවසර දුන්නා". අයිසියා මෙසේ පැවසීය. "එවිට ඔහු පිටතට පැමිණියේය, එක් අතක් අල්-ෆද්ල් බින් අබ්බාස් විසින් ආධාර කරන ලද අතර, අනෙක් අත තවත් මිනිසෙකු මත විය, ඔහුට පාද දෙකම බිම තබා ඇවිදීමට නොහැකි විය". එවිට උබයිදුල්ලා මෙසේ පැවසීය. "එවිට මම [ඉබ්නු අබ්බාස්]ට කීවෙමි, එබැවින් ඔහු ඇසුවේ, "අයිසියා නම් නොකළ මිනිසා කවුදැයි ඔබ දන්නවාද?" ඔහු අලි.
හදීස්
Imam Muslim : 631
حَدَّثَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلُ بْنُ خَالِدٍ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ لَمَّا ثَقُلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاشْتَدَّ بِهِ وَجَعُهُ اسْتَأْذَنَ أَزْوَاجَهُ أَنْ يُمَرَّضَ فِي بَيْتِي فَأَذِنَّ لَهُ فَخَرَجَ بَيْنَ رَجُلَيْنِ تَخُطُّ رِجْلَاهُ فِي الْأَرْضِ بَيْنَ عَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَبَيْنَ رَجُلٍ آخَرَ قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ فَأَخْبَرْتُ عَبْدَ اللَّهِ بِالَّذِي قَالَتْ عَائِشَةُ فَقَالَ لِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ هَلْ تَدْرِي مَنْ الرَّجُلُ الْآخَرُ الَّذِي لَمْ تُسَمِّ عَائِشَةُ قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ هُوَ عَلِيٌّ
[අබ්දුල් මලික් බින් සයූඅයිබ් බින් අල්-ලයිට්ස්] මට [මගේ සීයාගෙන්] [මගේ පියාට] කිව්වා කියලා ඔහු කිව්වා, [උකයිල් බින් කාලිඩ්] [ඉබ්නු ෂිහාබ්] කිව්වා, [උබයිදුල්ලාහ් බින් අබ්දුල්ලාහ් බින් උත්බා බින් මසූද්] කිව්වා, [අයිසියා] නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්ගේ බිරිඳ කිව්වා, 'අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ට බරක් දැනුණු විට සහ වේදනාව දරුණු වූ විට, ඔහු තම භාර්යාවන් මගේ නිවසේ අසනීපයෙන් සිටීමට අවසර ඉල්ලා සිටියේය. පසුව ඔවුන් ඔහුට අවසර දුන්නා, පසුව ඔහු මිනිසුන් දෙදෙනෙකු අතර පදික වේදිකාවක් මතට ආවා, ඔහුගේ පාද දෙක බිම ඇවිදීමට නොහැකි විය, එනම් අබ්බාස් බින් අබ්දුල් මුත්තලිබ් සහ තවත් මිනිසෙකු අතර'. [උබයිදුල්ලාහ්] කිව්වා, 'එතකොට මම අබ්දුල්ලාහ්ට අයිසියා පැවසූ හදීසය කිව්වා, ඒ නිසා [අබ්දුල්ලාහ් බින් අබ්බාස්] මට කිව්වා, 'අයිසියා නම් නොකළ අනෙක් මිනිසා කවුද කියලා ඔයා දන්නවද' කියලා. "මම කිව්වා, 'නැහැ, මම දන්නේ නැහැ' කියලා." ඉබ්නු අබ්බාස් කිව්වා, "ඔහු අලි" කියලා.
හදීස්
Imam Muslim : 632
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي حَدَّثَنِي عُقَيْلُ بْنُ خَالِدٍ قَالَ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ لَقَدْ رَاجَعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ذَلِكَ وَمَا حَمَلَنِي عَلَى كَثْرَةِ مُرَاجَعَتِهِ إِلَّا أَنَّهُ لَمْ يَقَعْ فِي قَلْبِي أَنْ يُحِبَّ النَّاسُ بَعْدَهُ رَجُلًا قَامَ مَقَامَهُ أَبَدًا وَإِلَّا أَنِّي كُنْتُ أَرَى أَنَّهُ لَنْ يَقُومَ مَقَامَهُ أَحَدٌ إِلَّا تَشَاءَمَ النَّاسُ بِهِ فَأَرَدْتُ أَنْ يَعْدِلَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ
[අබ්දුල් මලික් බින් සයූඅයිබ් බින් අල්-ලයිට්ස්] [මගේ පියාට] [මගේ සීයාගෙන්] මට කිව්වා, [උකයිල් බින් කාලිඩ්] මට කිව්වා, [ඉබ්නු ෂිහාබ්] කිව්වා, [උබයිදුල්ලාහ් බින් අබ්දුල්ලාහ් බින් උත්බා බින් මසූද්] කිව්වා, [අයිෂා] කිව්වා, අනාගතවක්තෘ සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්ගේ බිරිඳ, 'ඇත්තෙන්ම මම ඒ කාලේ අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ව බැහැදකින්න ආපහු ආවා' කියලා. අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ව නිතර නිතර බැහැදකින්න මට කිසිම හේතුවක් නැහැ, නමුත් ඔහුගේ මරණයෙන් පසු ඔහුගේ තනතුර සදහටම ආදේශ කළ හැකි නායකයෙකුට මිනිසුන් ආදරය කරන බව මට කවදාවත් හිතුනේ නැහැ, එය එසේ නොවේ නම්, කිසිවෙකු ඔහුගේ තනතුර ප්‍රතිස්ථාපනය නොකරනු ඇතැයි මම සැක කරමි, නමුත් මිනිසුන්ට ඔහු සමඟ කම්මැලි බවක් දැනෙනු ඇත. එබැවින් නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් නායකත්ව පුටුව අබු බකර්ට පවරනු ඇතැයි මම කැමැත්තෙමි.
හදීස්
Imam Muslim : 633
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ رَافِعٍ قَالَ عَبْدٌ أَخْبَرَنَا وَقَالَ ابْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ قَالَ الزُّهْرِيُّ وَأَخْبَرَنِي حَمْزَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ لَمَّا دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْتِي قَالَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ قَالَتْ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ رَقِيقٌ إِذَا قَرَأَ الْقُرْآنَ لَا يَمْلِكُ دَمْعَهُ فَلَوْ أَمَرْتَ غَيْرَ أَبِي بَكْرٍ قَالَتْ وَاللَّهِ مَا بِي إِلَّا كَرَاهِيَةُ أَنْ يَتَشَاءَمَ النَّاسُ بِأَوَّلِ مَنْ يَقُومُ فِي مَقَامِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ فَرَاجَعْتُهُ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا فَقَالَ لِيُصَلِّ بِالنَّاسِ أَبُو بَكْرٍ فَإِنَّكُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ
"[මුහම්මද් බින් රාෆි] සහ ['අබ්ද් බින් හුමයිඩ්] අපට පවසා ඇති අතර ලෆාජ් ඉබ්නු රාෆිට අයත් වේ', අබ්ද් අපට පවසා ඇති අතර ඉබ්නු රාෆි අපට පවසා ඇති අතර [අබ්දුර්රාසාක්] අපට [මමර්] අපට පවසා ඇති බව [අස්-සුහ්රි] පැවසීය, [අයිසියා] හි [හම්සා බින් අබ්දුල්ලාහ් බින් උමර්] මට පවසා ඇති බව ඔහු පැවසීය, 'රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් මගේ නිවසට ඇතුළු වූ විට, 'අබු බකර්ට ජනතාව වෙනුවෙන් යාච්ඤා මෙහෙයවන ලෙස කියන්න' යනුවෙන් ඔහු පැවසීය. අයිෂා මෙසේ පැවසීය, 'ඉතින් මම කිව්වා, 'අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෙනි, ඇත්තෙන්ම අබු බකර් දුර්වල මිනිසෙක්, ඔහු කුරානය කියවන විට ඔහුට කඳුළු වළක්වා ගත නොහැකි විය, ඔබ අබු බකර් හැර වෙනත් කෙනෙකුට අණ කළහොත් - එය වඩා හොඳ වනු ඇත-''. ඔහු නැවතත් මෙසේ පැවසීය, "අල්ලාහ්ගේ නාමයෙන්, රසූලුල්ලාහ් ෂල්ලල්ලාහු අලෙයිහිවසල්ලම්ගේ තනතුර ප්‍රතිස්ථාපනය කළ පළමු නායකයා ගැන මිනිසුන්ට එපා වේ යැයි මම කනස්සල්ලට පත්ව සිටිමි". ඔහු නැවතත් මෙසේ පැවසීය, "ඊට පස්සේ මම එය දෙතුන් වතාවක් පුනරුච්චාරණය කළා. ඉතින් ඔහු මෙසේ පැවසීය, "අබු බකර්ගේ නායකත්වය යටතේ මිනිසුන්ට යාච්ඤා කිරීමට ඉඩ දෙන්න, මන්ද ඔබ යූසුෆ්ගේ මිතුරන් - මනසෙහි ඇති දෙයකට ප්‍රතිවිරුද්ධ දේ පෙන්වීමෙන්".
හදීස්
Imam Muslim : 634
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ وَوَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى وَاللَّفْظُ لَهُ قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ لَمَّا ثَقُلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَاءَ بِلَالٌ يُؤْذِنُهُ بِالصَّلَاةِ فَقَالَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ قَالَتْ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ أَسِيفٌ وَإِنَّهُ مَتَى يَقُمْ مَقَامَكَ لَا يُسْمِعْ النَّاسَ فَلَوْ أَمَرْتَ عُمَرَ فَقَالَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ قَالَتْ فَقُلْتُ لِحَفْصَةَ قُولِي لَهُ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ أَسِيفٌ وَإِنَّهُ مَتَى يَقُمْ مَقَامَكَ لَا يُسْمِعْ النَّاسَ فَلَوْ أَمَرْتَ عُمَرَ فَقَالَتْ لَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّكُنَّ لَأَنْتُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ قَالَتْ فَأَمَرُوا أَبَا بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ قَالَتْ فَلَمَّا دَخَلَ فِي الصَّلَاةِ وَجَدَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ نَفْسِهِ خِفَّةً فَقَامَ يُهَادَى بَيْنَ رَجُلَيْنِ وَرِجْلَاهُ تَخُطَّانِ فِي الْأَرْضِ قَالَتْ فَلَمَّا دَخَلَ الْمَسْجِدَ سَمِعَ أَبُو بَكْرٍ حِسَّهُ ذَهَبَ يَتَأَخَّرُ فَأَوْمَأَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُمْ مَكَانَكَ فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى جَلَسَ عَنْ يَسَارِ أَبِي بَكْرٍ قَالَتْ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي بِالنَّاسِ جَالِسًا وَأَبُو بَكْرٍ قَائِمًا يَقْتَدِي أَبُو بَكْرٍ بِصَلَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَقْتَدِي النَّاسُ بِصَلَاةِ أَبِي بَكْرٍ حَدَّثَنَا مِنْجَابُ بْنُ الْحَارِثِ التَّمِيمِيُّ أَخْبَرَنَا ابْنُ مُسْهِرٍ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ كِلَاهُمَا عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ وَفِي حَدِيثِهِمَا لَمَّا مَرِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَضَهُ الَّذِي تُوُفِّيَ فِيهِ وَفِي حَدِيثِ ابْنِ مُسْهِرٍ فَأُتِيَ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أُجْلِسَ إِلَى جَنْبِهِ وَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي بِالنَّاسِ وَأَبُو بَكْرٍ يُسْمِعُهُمْ التَّكْبِيرَ وَفِي حَدِيثِ عِيسَى فَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي وَأَبُو بَكْرٍ إِلَى جَنْبِهِ وَأَبُو بَكْرٍ يُسْمِعُ النَّاسَ
[අබු බකර් බින් අබි සයිබා] අපට [අබු මුආවියා] සහ [වකී] - වෙනත් ආඛ්‍යාන මාර්ග හරහා - අපට පවසා ඇති බවත් [යාහ්යා බින් යාහ්යා] සහ ලෆාෂ් ඔහුට අයත් බවත් ඔහු අපට පවසා ඇති බවත් ඔහු පැවසීය, [අල්-අමාසි] [අල්-අස්වද්] [අයිසා] [අල්-අ-මසායි] [අබු මුආවියා] [අල්-අ-මසායි] [අයිසා] [අල්ලාහ්ගේ දූතයා] බරක් දැනුණු විට, බිලාල් පැමිණ ඔහුගෙන් යාච්ඤා කරන ලෙස ඉල්ලා සිටි විට, ඔහු මෙසේ පැවසීය, "ඔබ අබු බකර්ට ජනතාව වෙනුවෙන් නායකයෙකු ලෙස යාච්ඤා කරන ලෙස අණ කරන්න." එබැවින් අයිෂා මෙසේ පැවසීය, 'එවිට මම මෙසේ කීවෙමි, 'අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෙනි, ඇත්ත වශයෙන්ම අබු බකර් ඉක්මනින් කෑගැසූ මිනිසෙකි, ඇත්ත වශයෙන්ම ඔහු ඔබේ ස්ථානයේ සිටගත් විට, ඔහුට එය මිනිසුන්ට දැනුම් දීමට නොහැකි වනු ඇත. ඔබ උමර්ට නියෝග කළේ නම් පමණි. අයිෂියා ඔහුට මෙසේ පැවසීය, අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ, 'ඔබ යූසුෆ්ගේ මිතුරා - ඔහුගේ අභ්‍යන්තර ස්වභාවයට ප්‍රතිවිරුද්ධ දෙය - සහීර් පෙන්වීමෙන් -. අබු බකර්ට ජනතාවට නායකත්වය දෙමින් යාච්ඤා කිරීමට අණ කරන්න'. අයිෂියා (රලි) මහතා මෙසේ පැවසීය, 'ඔබ අබු බකර්ට ජනතාවට නායකත්වය දෙමින් යාච්ඤා කිරීමට අණ කරන්න'. අයිෂියා (රලි) මහතා නැවතත් මෙසේ පැවසීය, 'ඔහු යාච්ඤාවට ඇතුළු වූ විට, අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ ඔහු තුළ බියක් ඇති වූ අතර, ඔහුගේ පාද දෙක බිමට නැගීමට නොහැකි වූ අතර ඔහු මිනිසුන් දෙදෙනෙකු අතර ආධාරකයක් ලෙස සිටියේය'. ඔහු මෙසේ පැවසීය, 'ඔහු පල්ලියට ඇතුළු වූ විට, අබු බකර් ඔහුගේ පියවර ඇසූ අතර, ඔහු පසුපසට යාමට පටන් ගත්තේය, එවිට අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ ඔහුට සංඥාවක් ලබා දුන්හ, 'ඔබ සිටින තැන සිටින්න'. එවිට රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) පැමිණ අබු බකර්ගේ වම් පැත්තේ වාඩි වූහ. අයිසියා මෙසේ පැවසීය, 'අබු බකර් සිටගෙන සිටියදී රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් ජනතාව වාඩි වී සිටියදී සලාතය මෙහෙයවීය. අබු බකර් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහිවසල්ලම් තුමාණන්ගේ සලාතය අනුගමනය කළ අතර ජනතාව අබු බකර්ගේ සලාතය අනුගමනය කළහ. [මින්ජාබ් බින් අල්-හාරිට්ස් අට්-තමිමි] අපට [ඉබ්නු මුෂිර්] - වෙනත් විස්තර මාර්ගයක් හරහා - අපට [ඉෂාක් බින් ඉබ්‍රාහිම්] අපට [ඊසා බින් යූනුස්] දෙදෙනාම [අල්-අමාසි] වෙතින් මෙම ඉස්නාද් සමඟ එවැනි හදීසයක් වාර්තා කළ බව අපට පවසා ඇති අතර, දෙවන හදීසයේ, 'රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් ඇතුළත මිය යාමට හේතු වූ රෝගයකින් පෙළුණු විට'. ඉබ්නු මුෂීර් හි, නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් ඔහු අසලින් අසුන් ගැනීමට ගෙන එන ලදී, 'අබු බකර් තක්බීර්ට සවන් දෙන අතරතුර නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් ජනතාවට නායකත්වය දුන්නේය'. ඊසා තුමාණන්ගේ හදීසයේ, 'පසුව අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් යාච්ඤා කිරීමට වාඩි වූ අතර, අබු බකර් ඔහුගේ පැත්තට නැඹුරු වූ අතර, අබු බකර් ජනතාවට තක්බීර් හඬ නැගුවේය'.
හදීස්
Imam Muslim : 635
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ عَنْ هِشَامٍ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ وَأَلْفَاظُهُمْ مُتَقَارِبَةٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبَا بَكْرٍ أَنْ يُصَلِّيَ بِالنَّاسِ فِي مَرَضِهِ فَكَانَ يُصَلِّي بِهِمْ قَالَ عُرْوَةُ فَوَجَدَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ نَفْسِهِ خِفَّةً فَخَرَجَ وَإِذَا أَبُو بَكْرٍ يَؤُمُّ النَّاسَ فَلَمَّا رَآهُ أَبُو بَكْرٍ اسْتَأْخَرَ فَأَشَارَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْ كَمَا أَنْتَ فَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِذَاءَ أَبِي بَكْرٍ إِلَى جَنْبِهِ فَكَانَ أَبُو بَكْرٍ يُصَلِّي بِصَلَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالنَّاسُ يُصَلُّونَ بِصَلَاةِ أَبِي بَكْرٍ
[අබු බකර් බින් අබි සයිබා] සහ [අබු කුරෙයිබ්] යන දෙදෙනාම අපට මෙසේ පැවසූහ, [ඉබ්නු නුමෙයාර්] [හිස්යාම්] වෙතින් - වෙනත් විස්තර මාර්ගයකින් - අපට මෙසේ පැවසූහ, ඔවුන් සමීපව සිටියදී [ඉබ්නු නුමෙයාර්] අපට මෙසේ පැවසූහ, ඔහු අපට මෙසේ පැවසීය, [මගේ පියා] අපට මෙසේ පැවසීය, [ඔහුගේ පියා] [අයිෂා ර] වෙතින් [හිෂාම්] අපට මෙසේ පැවසීය, 'රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් මිනිසුන් අසනීප වූ විට ඔවුන් වෙනුවෙන් යාච්ඤා කරන ලෙස අබු බකර්ට නියෝග කළේය, පසුව ඔහු ඔවුන් වෙනුවෙන් යාච්ඤා කළේය. උර්වා මෙසේ පැවසීය, 'එවිට රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමා තමා ගැනම කනස්සල්ලට පත් විය, පසුව ඔහු පිටතට පැමිණියේය, අබු බකර් ජනතාව මෙහෙයවන බව පෙනී ගියේය, අබු බකර් ඔහුව දුටු විට, ඔහු පසුපසට ගියේය, පසුව රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් ඔහුට සංඥාවක් දුන්නේය, 'ඔබ සිටින තැනම රැඳී සිටින්න, එවිට රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් අබු බකර් අසලම එම මට්ටමේම වාඩි විය. අබු බකර් රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ යාච්ඤාව අනුගමනය කරමින් යාච්ඤා කළ අතර මිනිසුන් අබු බකර්ගේ යාච්ඤාව අනුගමනය කළහ.'
හදීස්
Imam Muslim : 636
حَدَّثَنِي عَمْرٌو النَّاقِدُ وَحَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ عَبْدٌ أَخْبَرَنِي وَقَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ و حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ كَانَ يُصَلِّي لَهُمْ فِي وَجَعِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي تُوُفِّيَ فِيهِ حَتَّى إِذَا كَانَ يَوْمُ الِاثْنَيْنِ وَهُمْ صُفُوفٌ فِي الصَّلَاةِ كَشَفَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سِتْرَ الْحُجْرَةِ فَنَظَرَ إِلَيْنَا وَهُوَ قَائِمٌ كَأَنَّ وَجْهَهُ وَرَقَةُ مُصْحَفٍ ثُمَّ تَبَسَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ضَاحِكًا قَالَ فَبُهِتْنَا وَنَحْنُ فِي الصَّلَاةِ مِنْ فَرَحٍ بِخُرُوجِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَنَكَصَ أَبُو بَكْرٍ عَلَى عَقِبَيْهِ لِيَصِلَ الصَّفَّ وَظَنَّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَارِجٌ لِلصَّلَاةِ فَأَشَارَ إِلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِهِ أَنْ أَتِمُّوا صَلَاتَكُمْ قَالَ ثُمَّ دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَرْخَى السِّتْرَ قَالَ فَتُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ يَوْمِهِ ذَلِكَ و حَدَّثَنِيهِ عَمْرٌو النَّاقِدُ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَنَسٍ قَالَ آخِرُ نَظْرَةٍ نَظَرْتُهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَشَفَ السِّتَارَةَ يَوْمَ الِاثْنَيْنِ بِهَذِهِ الْقِصَّةِ وَحَدِيثُ صَالِحٍ أَتَمُّ وَأَشْبَعُ و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ جَمِيعًا عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ الِاثْنَيْنِ بِنَحْوِ حَدِيثِهِمَا
[අම්රු අන්-නකිඩ්] සහ [හසන් අල්-හුල්වානි] සහ [අබ්ද් බින් හුමයිඩ්] මට කිව්වා 'අබ්ද් කිව්වා, මට දැනුම් දුන්නා, අනෙක් දෙදෙනා කිව්වා, [යාකුබ්] අපට කිව්වා, ඔහු ඉබ්නු ඉබ්‍රාහිම් බින් සාද් කියලා, [සාලිහ්] සිට [ඉබ්නු ෂිහාබ්] දක්වා [මගේ පියා] මට කිව්වා, [අනස් බින් මලික්] මට කිව්වා අබු බකර් යාච්ඤාව මෙහෙයවන බව. ඔවුන් අසනීප වූ විට, රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් ඔහුගේ මරණයට හේතු විය, සඳුදා දක්වා, ඔවුන් යාච්ඤාව සඳහා පෙළ ගැසී සිටියදී, රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් කාමරයේ තිර රෙදි විවෘත කළේය, පසුව සිටගෙන සිටියදී අප දෙස බැලුවේය, ඔහුගේ මුහුණ දීප්තිමත් සුදු පැහැති මුෂාෆ් රෙද්දක් මෙන්, පසුව රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් සිනාසෙමින් සිනාසුණේය. "අපි පුදුමයෙන් ව්‍යාකූල වුණා, රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහිවසල්ලම්තුමාගේ පිටවීම ගැන අපි සතුටු වූ නිසා අපි යාඥා කරමින් සිටියෙමු, අබු බකර් පේළි වෙත ළඟා වීමට ආපසු ගිය අතර, රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහිවසල්ලම්තුමා යාච්ඤා කිරීමට පිටතට පැමිණ ඇති බවට ඔහු සැක කළේය. එවිට රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහිවසල්ලම්තුමා ඔවුන්ගේ යාච්ඤාව සම්පූර්ණ කරන ලෙස තම අතින් ඔවුන්ට සංඥා කළේය. රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහිවසල්ලම්තුමා "එවිට රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහිවසල්ලම්තුමා ඇතුළු වී තිරය පහත් කළා" යැයි කථකයා පැවසීය. රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහිවසල්ලම්තුමා එදිනම මිය ගියේය" යනුවෙන් කථකයා පැවසීය. "[අම්රු අන්-නකිද්] සහ [සුහයිර් බින් හාර්බ්] යන දෙදෙනාම මට එය පැවසූ පසු, [අස්-සුහ්රි] [අනස්] තුමාගෙන් [සුෆ්යාන් බින් උයෙයිනා] අපට එය පැවසූ පසු, ඔහු මෙසේ පැවසීය, 'මම රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාගේ අවසාන දර්ශනය දුටුවේ සඳුදා මෙම කතාව සමඟ ඔහු වැස්ම ඉවත් කළ විටය'. සාලිහ්ගේ හදීසය වඩාත් පරිපූර්ණ හා වඩාත් සම්පූර්ණයි. එය මට [මුහම්මද් බින් රාෆි] තුමාට [අබ්දුර්රාසාක්] තුමාගෙන් විස්තර කර ඇති සියල්ල [මමර්] තුමාට [අස්-සුහ්රි] තුමාගෙන් අපට පවසා ඇති බව ඔහු පැවසීය, ඔහු [අනස් බින් මලික්] තුමා මට පැවසුවේ, 'සඳුදා කවදාද' දෙවන හදීසයේ සමානකම් සමඟ.'
හදීස්
Imam Muslim : 637
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَهَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يُحَدِّثُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ عَنْ أَنَسٍ قَالَ لَمْ يَخْرُجْ إِلَيْنَا نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثًا فَأُقِيمَتْ الصَّلَاةُ فَذَهَبَ أَبُو بَكْرٍ يَتَقَدَّمُ فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْحِجَابِ فَرَفَعَهُ فَلَمَّا وَضَحَ لَنَا وَجْهُ نَبِيِّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا نَظَرْنَا مَنْظَرًا قَطُّ كَانَ أَعْجَبَ إِلَيْنَا مِنْ وَجْهِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ وَضَحَ لَنَا قَالَ فَأَوْمَأَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِهِ إِلَى أَبِي بَكْرٍ أَنْ يَتَقَدَّمَ وَأَرْخَى نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْحِجَابَ فَلَمْ نَقْدِرْ عَلَيْهِ حَتَّى مَاتَ
[මුහම්මද් බින් අල්-මුට්සන්නා] සහ [හාරුන් බින් අබ්දුල්ලාහ්] යන දෙදෙනාම අපට මෙසේ පැවසූහ, [අබ්දුෂ්ෂමද්] අපට මෙසේ පැවසීය, '[මගේ පියා] කතාව කියනු මම අසා ඇත්තෙමි, ඔහු මෙසේ පැවසීය, [අනස්] ගෙන් [අබ්දුල් අසීස්] අපට මෙසේ පැවසීය, 'අල්ලාහ්ගේ නබි සුභානාහු වත'අලා දින තුනක් අපට නායකත්වය දීමට පිටතට පැමිණියේ නැත, පසුව යාච්ඤාව කියන ලදී, පසුව අබු බකර් ඉදිරියට යාමට පටන් ගත්තේය. එබැවින් නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමා හිජාබ් පිටුපසින් පවසා එය ඔසවා තැබීය. නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ මුහුණ අපට පැහැදිලිව පෙනෙන විට, නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ මුහුණ අපට දර්ශනය වූ විට අපට වඩා පුදුම සහගත දර්ශනයක් අපි කිසිදා දුටුවේ නැත'. "එවිට නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් අබු බකර්ට ඉදිරියට එන ලෙස තම අතෙන් සංඥාවක් දුන් අතර, නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් තිරය වසා දැමූ අතර, ඔහු මිය යන තුරු අපට ඔහුව නැවත දැකගත නොහැකි විය" යනුවෙන් කථකයා පැවසීය.
හදීස්
Imam Muslim : 638
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ مَرِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاشْتَدَّ مَرَضُهُ فَقَالَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ فَقَالَتْ عَائِشَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ رَقِيقٌ مَتَى يَقُمْ مَقَامَكَ لَا يَسْتَطِعْ أَنْ يُصَلِّيَ بِالنَّاسِ فَقَالَ مُرِي أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ فَإِنَّكُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ قَالَ فَصَلَّى بِهِمْ أَبُو بَكْرٍ حَيَاةَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
[අබු බකර් බින් අබි සයිබා] අපට [සයිදා] [අබ්දුල් මලික් බින් උමයිර්] [අබු මූසා] වෙතින් [අබු බුර්දා] වෙතින් [අබු මූසා] වෙතින් [හුසේන් බින් අලි] අපට මෙසේ පැවසීය: 'රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් අසනීප විය, පසුව ඔහුගේ අසනීපය බරපතල විය, එබැවින් ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'ඔබ අබු බකර්ට ජනතාවට නායකත්වය දෙන ලෙස යාච්ඤා කරන ලෙස නියෝග කරන්න'. එබැවින් අයිෂියා මෙසේ පැවසීය: 'අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෙනි, ඇත්ත වශයෙන්ම අබු බකර් දුර්වල - සංවේදී - මිනිසෙකි, ඔහු ඔබේ තනතුර දරන විට, ඔහුට නිසැකවම මිනිසුන්ට නායකත්වය දීමට යාච්ඤා කිරීමට නොහැකි වනු ඇත'. එබැවින් ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'ඔබ අබු බකර්ට ජනතාවට නායකත්වය දීමට යාච්ඤා කරන ලෙස අණ කරයි, ඔබ යූසුෆ්ගේ බිරිඳ හා සමානයි - එනම් ඔබට අභිලාෂයක් හෝ ආශාවක් තිබේ නම්, එය වළක්වා ගැනීම දුෂ්කර ය -''. කථකයා මෙසේ පැවසීය: 'එවිට අබු බකර් යාච්ඤා කළේය, නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහිවසල්ලම්ගේ ජීවිතයට ඔවුන්ව ගෙන ගියේය.'
හදීස්
Imam Muslim : 639
حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ يَحْيَى قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَهَبَ إِلَى بَنِي عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ لِيُصْلِحَ بَيْنَهُمْ فَحَانَتْ الصَّلَاةُ فَجَاءَ الْمُؤَذِّنُ إِلَى أَبِي بَكْرٍ فَقَالَ أَتُصَلِّي بِالنَّاسِ فَأُقِيمُ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَصَلَّى أَبُو بَكْرٍ فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالنَّاسُ فِي الصَّلَاةِ فَتَخَلَّصَ حَتَّى وَقَفَ فِي الصَّفِّ فَصَفَّقَ النَّاسُ وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ لَا يَلْتَفِتُ فِي الصَّلَاةِ فَلَمَّا أَكْثَرَ النَّاسُ التَّصْفِيقَ الْتَفَتَ فَرَأَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَشَارَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ امْكُثْ مَكَانَكَ فَرَفَعَ أَبُو بَكْرٍ يَدَيْهِ فَحَمِدَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ عَلَى مَا أَمَرَهُ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ ذَلِكَ ثُمَّ اسْتَأْخَرَ أَبُو بَكْرٍ حَتَّى اسْتَوَى فِي الصَّفِّ وَتَقَدَّمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى ثُمَّ انْصَرَفَ فَقَالَ يَا أَبَا بَكْرٍ مَا مَنَعَكَ أَنْ تَثْبُتَ إِذْ أَمَرْتُكَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ مَا كَانَ لِابْنِ أَبِي قُحَافَةَ أَنْ يُصَلِّيَ بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا لِي رَأَيْتُكُمْ أَكْثَرْتُمْ التَّصْفِيقَ مَنْ نَابَهُ شَيْءٌ فِي صَلَاتِهِ فَلْيُسَبِّحْ فَإِنَّهُ إِذَا سَبَّحَ الْتُفِتَ إِلَيْهِ وَإِنَّمَا التَّصْفِيحُ لِلنِّسَاءِ حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي ابْنَ أَبِي حَازِمٍ وَقَالَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْقَارِيُّ كِلَاهُمَا عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ بِمِثْلِ حَدِيثِ مَالِكٍ وَفِي حَدِيثِهِمَا فَرَفَعَ أَبُو بَكْرٍ يَدَيْهِ فَحَمِدَ اللَّهَ وَرَجَعَ الْقَهْقَرَى وَرَاءَهُ حَتَّى قَامَ فِي الصَّفِّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَزِيعٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ قَالَ ذَهَبَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصْلِحُ بَيْنَ بَنِي عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ بِمِثْلِ حَدِيثِهِمْ وَزَادَ فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَخَرَقَ الصُّفُوفَ حَتَّى قَامَ عِنْدَ الصَّفِّ الْمُقَدَّمِ وَفِيهِ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجَعَ الْقَهْقَرَى
ඔහු [යාහ්යා බින් යාහ්යා] මට කිව්වා, [අබු හාසිම්] [සහ්ල් බින් ස'ද් අස්-ස'යිඩි] ගෙන් [මලික්] ඉදිරියේ මම කියෙව්වා අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) ඔවුන් අතර සාමය ඇති කිරීම සඳහා බානි අම්රු බින් අවුෆ් වෙත ගිය බව, පසුව සලාතය සඳහා කාලය පැමිණියේය, පසුව මුඅද්සුද්සින් අබු බකර් වෙත පැමිණ, 'ඔබ ඉකාමත් උච්චාරණය කිරීමට මිනිසුන්ට නායකත්වය දෙමින් යාච්ඤා කරනවාද?' ඔහු පිළිතුරු දුන්නේය, 'ඔව්'. ඔහු පිළිතුරු දුන්නේය, 'එවිට අබු බකර් යාච්ඤා කළේය, පසුව අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) පැමිණියේය, ජනතාව යාච්ඤා කරමින් සිටියදී, පසුව ඔහු පේළියේ නතර වන තෙක් පියවර තැබීය, පසුව ජනතාව අත්පුඩි ගැසූහ. අබු බකර් යාච්ඤාවේ හැරී නොගියේය. කෙසේ වෙතත්, මිනිසුන් ඔහුට තට්ටු කරමින් සිටියදී, ඔහු හිස හරවා ගත්තේය, පසුව ඔහු රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහිවසල්ලම් දුටුවේය, පසුව රසූලුල්ලාහ් ඔහුට නිශ්ශබ්දව සිටින ලෙසත් ඔබ සිටින තැනම සිටින ලෙසත් සංඥාවක් දුන්නේය. ඉන්පසු අබු බකර් අත් දෙකම ඔසවා, නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහිවසල්ලම් තුමා මේ සම්බන්ධයෙන් ඔහුට අණ කළ දෙයට අනුව අල්ලාහ්ට ප්‍රශංසා කළේය. ඉන්පසු අබු බකර් පේළියේ කෙළින්ම සිටින තෙක් පසුපසට ගිය අතර, නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහිවසල්ලම් තුමා ඉදිරියට ගොස් යාච්ඤා කළේය. ඉන්පසු - ඔහු අවසන් වූ පසු - ඔහු හැරී, 'අහෝ අබු බකර්, මම ඔබට අණ කළ විට ඔබ සිටි ස්ථානයේ රැඳී සිටීමට ඔබට බාධා කළේ කුමක්ද?' අබු බකර් පිළිතුරු දුන්නේය, 'ඉබ්නු අබී කුහාෆා රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහිවසල්ලම් තුමා ඉදිරිපිට යාච්ඤා කිරීම සුදුසු නොවේ'. එබැවින් අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ, 'ඔබ ඔබේ අත් තව තවත් අත්පුඩි ගසනවා මම දකින්නේ ඇයි, ඔහුගේ යාච්ඤාවේදී යමක් සිහිපත් කරන ඕනෑම කෙනෙකුට, ඔහු තස්බිහ් කළ යුතුයි, මන්ද තස්බිහ් කරන ඕනෑම කෙනෙකුට නිසැකවම පෙනෙනු ඇත, නමුත් ඔහුගේ අත්පුඩි ගැසීම කාන්තාවන් සඳහා වේ'. [කුටයිබා බින් සයිද්] අපට [අබ්දුල් අසීස්, එනම් ඉබ්නු අබි හාසිම්] පවසා ඇති අතර, [කුටයිබා] අපට [යාකුබ්, එනම් ඉබ්නු අබ්දුර් රහ්මාන් අල්-කාරි] දෙදෙනාම [සාල් බින් සාද්] ගෙන් [අබු හාසිම්] ගෙන් [යාකුබ්, එනම් ඉබ්නු අබ්දුර් රහ්මාන් අල්-කාරි] ගෙන් [අබු හාසිම්] ගෙන් [සාල් බින් සාද්] ගෙන් [යාකුබ්] අපට පවසා ඇති අතර, දෙවන හදීසයේ එය දක්නට ලැබේ, 'එවිට අබු බකර් තම දෑත් ඔසවා අල්ලාහ්ට ප්‍රශංසා කර, ඔහු -මක්මුම්-' පේළියේ සිටින තුරු ඔහු පිටුපසට හැරී ගියේය. [මුහම්මද් බින් අබ්දුල්ලාහ් බින් බාසි'] අපට පවසා ඇති බව [අබ්දුල් 'අ'ලා] අපට පවසා ඇති බව [අබු හාසිම්] [සහ්ල් බින් ස'ද් අස්-සයිදි] වෙතින් [උබයිදුල්ලාහ්] අපට පවසා ඇති බව ඔහු පැවසීය, 'නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් ඔවුන්ගේ හදීසයට අනුව බානු අම්රු බින් අවුෆ් අතර සමගි කිරීමට ගියේය. තවද ඔහු තවදුරටත් මෙසේ පැවසීය, 'එවිට අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමා පැමිණ ඉදිරි පේළියේ සිට ගන්නා තෙක් පේළි බිඳ දැමීය.' එහි අබු බකර් නැවත ඉවත් වූ බවට ප්‍රකාශයක් ඇත.
හදීස්
Imam Muslim : 640
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ جَمِيعًا عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ قَالَ ابْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ حَدَّثَنِي ابْنُ شِهَابٍ عَنْ حَدِيثِ عَبَّادِ بْنِ زِيَادٍ أَنَّ عُرْوَةَ بْنَ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ أَخْبَرَهُ أَنَّ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ غَزَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَبُوكَ قَالَ الْمُغِيرَةُ فَتَبَرَّزَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِبَلَ الْغَائِطِ فَحَمَلْتُ مَعَهُ إِدَاوَةً قَبْلَ صَلَاةِ الْفَجْرِ فَلَمَّا رَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَيَّ أَخَذْتُ أُهَرِيقُ عَلَى يَدَيْهِ مِنْ الْإِدَاوَةِ وَغَسَلَ يَدَيْهِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ ثُمَّ ذَهَبَ يُخْرِجُ جُبَّتَهُ عَنْ ذِرَاعَيْهِ فَضَاقَ كُمَّا جُبَّتِهِ فَأَدْخَلَ يَدَيْهِ فِي الْجُبَّةِ حَتَّى أَخْرَجَ ذِرَاعَيْهِ مِنْ أَسْفَلِ الْجُبَّةِ وَغَسَلَ ذِرَاعَيْهِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ ثُمَّ تَوَضَّأَ عَلَى خُفَّيْهِ ثُمَّ أَقْبَلَ قَالَ الْمُغِيرَةُ فَأَقْبَلْتُ مَعَهُ حَتَّى نَجِدُ النَّاسَ قَدْ قَدَّمُوا عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ فَصَلَّى لَهُمْ فَأَدْرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِحْدَى الرَّكْعَتَيْنِ فَصَلَّى مَعَ النَّاسِ الرَّكْعَةَ الْآخِرَةَ فَلَمَّا سَلَّمَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُتِمُّ صَلَاتَهُ فَأَفْزَعَ ذَلِكَ الْمُسْلِمِينَ فَأَكْثَرُوا التَّسْبِيحَ فَلَمَّا قَضَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاتَهُ أَقْبَلَ عَلَيْهِمْ ثُمَّ قَالَ أَحْسَنْتُمْ أَوْ قَالَ قَدْ أَصَبْتُمْ يَغْبِطُهُمْ أَنْ صَلَّوْا الصَّلَاةَ لِوَقْتِهَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَالْحُلْوَانِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ حَدَّثَنِي ابْنُ شِهَابٍ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ حَمْزَةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ نَحْوَ حَدِيثِ عَبَّادٍ قَالَ الْمُغِيرَةُ فَأَرَدْتُ تَأْخِيرَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَعْهُ
[මුහම්මද් බින් රාෆි] සහ [හසන් බින් අලි අල්-හුල්වානි] යන සියල්ල [අබ්දුර්රාසාක්] [ඉබ්නු රාෆි] ගෙන් වාර්තා කර ඇති බව මට පැවසුවා, [අබ්දුර්රාසාක්] අපට කිව්වා [ඉබ්නු ජුරයිජ්] [අබ්දුර්රාසාක්] අපට කිව්වා [ඉබ්නු ෂිහාබ්] [අබ්බාද් බින් සියාද්] ගේ හදීසයෙන් [උර්වා බින් අල්-මුගීරා බින් ෂු’බා] ඔහුට කිව්වා [අල්-මුගීරා බින් ෂු’බා] ඔහුට කිව්වා 'තබුක් සටනේදී අල්ලාහ්ගේ දූතයා සමඟ සටන් කළ බව'. අල්-මුගීරා මෙසේ පැවසුවා, 'එවිට රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් වැසිකිළියේ මළපහ කළා, පසුව මම ඔහුට උදේ සලාතයට පෙර වතුර ගෙනාවා.' රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමා මා වෙත ආපසු පැමිණි විට, මම බාල්දියෙන් ඔහුගේ අත්වලට වතුර වත් කිරීමට පටන් ගතිමි, පසුව ඔහු තුන් වරක් අත් සෝදා, පසුව ඔහුගේ මුහුණ සෝදා, පසුව ඔහුගේ අත් ඔහුගේ සළුවෙන් ඉවතට ගැනීමට පටන් ගත්තේය, පසුව ඔහුගේ සළුවේ අත් පටු විය, එබැවින් ඔහු තම අත් සළුව යටින් එළියට ගන්නා තෙක් ඔහුගේ සළුවට දමා, පසුව වැලමිට දක්වා ඔහුගේ අත් සෝදා, පසුව ඔහුගේ කුෆ් දෙකෙහි පිරිසිදු කිරීම සිදු කර පසුව ඉදිරිපසට ආපසු ගියේය. අල්-මුගිරා මෙසේ පැවසීය, 'ඉන්පසු අබ්දුර් රහ්මාන් බින් අවුෆ් ඉදිරියට එන ලෙස අණ කළ පුද්ගලයා සොයා ගන්නා තෙක් මම ඔහු සමඟ ගියෙමි, පසුව ඔහු ඔවුන්ට නායකත්වය දුන්නේය. එවිට රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් රකඅත් දෙකෙන් එකක් සොයා ගත්තේය, පසුව ඔහු අවසාන රකඅතෙහි ජනතාව සමඟ යාච්ඤා කළේය. අබ්දුර් රහ්මාන් බින් අවුෆ් සිය සුබ පැතුම් පැවසූ විට, රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තම සලාතය සම්පූර්ණ කිරීමට නැගී සිටියේය, එවිට මෙය මුස්ලිම්වරුන්ගේ අවධානයට ලක් වූ බැවින් ඔවුන් තම සලාත පබළු වැඩි කළහ. නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් තම සලාතය අවසන් කළ විට, ඔහු ඔවුන්ට මුහුණ ලා, 'ඔබ යහපත කළා' නැතහොත් 'ඔබ නිවැරදියි, ඔවුන් නියමිත වේලාවට යාච්ඤා කිරීමට පෙළඹවූවා' යැයි පැවසීය. ඔහු අපට [මුහම්මද් බින් රාෆි'] සහ [අල්-හුල්වානි] පවසා ඇති පරිදි, ඔහු [අබ්දුර්රාසාක්] [ඉබ්නු ජුරයිජ්] ගෙන් අපට පවසා ඇති අතර [ඉබ්නු ෂිහාබ්] [ඉස්මයිල් බින් මුහම්මද් බින් සයිද්] ගෙන් [හම්සා බින් අල්-මුගිරා] ගෙන් අබ්බාද්ගේ හදීස් වැනි දේ මට පැවසීය. [අල්-මුගිරා] මෙසේ පැවසීය, 'එසේ නම් මම අබ්දුර් රහ්මාන් අවසන් කිරීමට අදහස් කළෙමි, එබැවින් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් 'ඔහුට ඉඩ දෙන්න' යැයි පැවසීය.
