Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith

Hadith

Imam Muslim : 621

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا قَالَ الْقَارِئُ { غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ } فَقَالَ مَنْ خَلْفَهُ آمِينَ فَوَافَقَ قَوْلُهُ قَوْلَ أَهْلِ السَّمَاءِ غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ

Kitugambirwe [Qutaibah bin Sa’id] akatugambira [Ya’qub, nikwo kugira ngu Ibn Abdurrahman] kuruga ahari [Suhail] kuruga ahari [ishe] kuruga ahari [Abu Hurairah ra] ngu Omutumwa wa Allah akagira ati: ‘Omushomi ku araabe naagira ati: ekiniga kandi ti muhanda gw’abo abarikuhaba-’ obwo abantu abari enyima ye bakagira bati, ‘Amiina’ obwo ebigambo bye nibihikaana n’ebigambo by’abantu b’omu iguru, buzima ebibi bye eby’enyima nibiija kusaasirwa’.

Hadith

Imam Muslim : 622

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَعَمْرٌو النَّاقِدُ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَأَبُو كُرَيْبٍ جَمِيعًا عَنْ سُفْيَانَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُا سَقَطَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ فَرَسٍ فَجُحِشَ شِقُّهُ الْأَيْمَنُ فَدَخَلْنَا عَلَيْهِ نَعُودُهُ فَحَضَرَتْ الصَّلَاةُ فَصَلَّى بِنَا قَاعِدًا فَصَلَّيْنَا وَرَاءَهُ قُعُودًا فَلَمَّا قَضَى الصَّلَاةَ قَالَ إِنَّمَا جُعِلَ الْإِمَامُ لِيُؤْتَمَّ بِهِ فَإِذَا كَبَّرَ فَكَبِّرُوا وَإِذَا سَجَدَ فَاسْجُدُوا وَإِذَا رَفَعَ فَارْفَعُوا وَإِذَا قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ فَقُولُوا رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ وَإِذَا صَلَّى قَاعِدًا فَصَلُّوا قُعُودًا أَجْمَعُونَ حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ خَرَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ فَرَسٍ فَجُحِشَ فَصَلَّى لَنَا قَاعِدًا ثُمَّ ذَكَرَ نَحْوَهُ حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صُرِعَ عَنْ فَرَسٍ فَجُحِشَ شِقُّهُ الْأَيْمَنُ بِنَحْوِ حَدِيثِهِمَا وَزَادَ فَإِذَا صَلَّى قَائِمًا فَصَلُّوا قِيَامًا حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَكِبَ فَرَسًا فَصُرِعَ عَنْهُ فَجُحِشَ شِقُّهُ الْأَيْمَنُ بِنَحْوِ حَدِيثِهِمْ وَفِيهِ إِذَا صَلَّى قَائِمًا فَصَلُّوا قِيَامًا حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ أَخْبَرَنِي أَنَسٌ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَقَطَ مِنْ فَرَسِهِ فَجُحِشَ شِقُّهُ الْأَيْمَنُ وَسَاقَ الْحَدِيثَ وَلَيْسَ فِيهِ زِيَادَةُ يُونُسَ وَمَالِكٍ

Atugambiire [Yahya bin Yahya], [Qutaibah bin Sa’id], [Abu Bakr bin Abi Syaibah], [Amru an-Naqid], [Zuhair bin Harb] na [Abu Kuraib] boona bakagambirwa kuruga ahari [Sufyan] [Abu Bakr] akagira ngu, atugambiire kuruga ahari [S akagira ati, ‘Nkahurira [Anas bin Malik] arikugira ati, ‘Nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam akagwa aha mbaraasi ye kandi oruhu rw’aha rubaju rwe rwa buryo rwasheesheka, reero twayemereraho kumutaayaayira, reero obwire bw’okushaba bukahika. N’ahabw’ekyo akaba ashaba arikutwebembera obwo ashutami, reero naitwe twashaba enyima ye obwo ashutami. Okushaba ku kwahwaire, akagira ati, ‘imam niwe ahindurwa omwebembezi orikukuratirwa. Ku araabe naakora takbir nawe akore takbir, kandi ku araabe naafukama nawe afukame, ku araabe naimutsya nawe aimukye. Ku arikugira ati, ‘Samiallahu liman hamidahu -Ruhanga ahurire abarikumusiima-’ obwo noogira oti, ‘Rabbana wa laka al-Hamdu -Rabb waitu kandi iwe oine okuhimbisa kwona-’, kandi ku arikushaba asitami obwo mwena mushaba oshutami.’ Kitugambirwe [Qutaibah bin Sa’id] atugambiire [Laits] - kurabira omu muhanda ogundi ogw’okushoboorora - kandi atugambiire [Muhammad bin Rumh] atugambiire [al-Laits] kuruga ahari [Ibn Shihab] kuruga ahari [Anas bin Malik] akagira ati, ‘Rasulullahh akaba ari omunyabwengye we. off, bwanyima akashaba kandi yatwebembera omu kushaba. gamba aha hadiisi nk’egyo. Kikagambirwa nyowe [Harmalah bin Yahya] akatugambira [Ibnu Wahb] angambiire [Yunus] kuruga [Ibn Shihab] angambiire [Anas bin Malik] ngu Omutumwa wa Allah (okusaasira kwa Ruhanga kube ahariwe) akagwa omutwe aha bigyere kuruga aha mbaraasi ye aha ruhu rwe rwa kabiri, omurundi gwa kabiri. hadith, kandi yayongyeraho ati, ‘Ku araabe naashaba ayemereire obwo ashabe ayemereire’. Kitugambirwe [Ibn Abi Umar] akatugambira [Ma’n bin Isa] kuruga ahari [Malik bin Anas] kuruga ahari [az-Zuhri] kuruga ahari [Anas] ngu Omutumwa wa Allah saw. Kandi omuriyo, ‘Ku araabe naashaba ayemereire, iwe nooshaba oyemereire’. Atugambiire [‘Abd bin Humaid] atugambiire [Abdurrazzaq] atugambiire [Ma’mar] kuruga [az-Zuhri] angambire [Anas] ngu nabi saw akagwa aha mbaraasi ye kandi oruhu aha rubaju rwe rwa buryo rukasheesheka’. Bwanyima akareeta hadiisi, kandi omuriyo hakaba hatariho kwongyeraho Yunus na Malik.

Hadith

Imam Muslim : 623

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ اشْتَكَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَدَخَلَ عَلَيْهِ نَاسٌ مِنْ أَصْحَابِهِ يَعُودُونَهُ فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَالِسًا فَصَلُّوا بِصَلَاتِهِ قِيَامًا فَأَشَارَ إِلَيْهِمْ أَنْ اجْلِسُوا فَجَلَسُوا فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ إِنَّمَا جُعِلَ الْإِمَامُ لِيُؤْتَمَّ بِهِ فَإِذَا رَكَعَ فَارْكَعُوا وَإِذَا رَفَعَ فَارْفَعُوا وَإِذَا صَلَّى جَالِسًا فَصَلُّوا جُلُوسًا حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ الزَّهْرَانِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ زَيْدٍ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي جَمِيعًا عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ

Atugambiire [Abu Bakr bin Abi Syaibah] atugambiire [‘Abdah bin Sulayman] kuruga ahari [Hisham] kuruga ahari [ishe] kuruga ahari [Aisha] akagira ati, ‘Omutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam akeetomboita, reero omubaro gw’abantu kuruga omu banywani be bakamutaayaayira kumutaayaayira obwo ari omutumwa wa Allah saw. okushutama, reero baashaba barikukuratira okushaba kwe beemereire, reero yaabamanyisa ngu bashutame, reero baashutama. Okushaba ku kwahwaire, ahinduka ati Imam akakorwa kwebembera, ku araafukama, iwe ofukama, kandi yaaba aimutsya, iwe oimutsya, yaaba ashabire oshutami, oshaba oshutami. Atugambiire [Abu ar-Rabi’ az-Zahrani] atugambiire [Hammad, nikwo kugira ngu Ibn Zaid] -- kurabira omu muhanda ogundi ogw’okushoboorora -- kandi atugambiire [Abu Bakr bin Abi Syaibah] kandi [Abu Kuraib] bombi bakagira, atugambiire [Ibn Numair owa] -- kurabira omu muhanda ogundi ogw’okushoborora [na Nuir]. akagira, atugambiire [Tata] byona ebigambirweho kuruga ahari [Hsyam bin Urwah] na isnad egi hadiisi nk’egyo.

Hadith

Imam Muslim : 624

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَ اشْتَكَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّيْنَا وَرَاءَهُ وَهُوَ قَاعِدٌ وَأَبُو بَكْرٍ يُسْمِعُ النَّاسَ تَكْبِيرَهُ فَالْتَفَتَ إِلَيْنَا فَرَآنَا قِيَامًا فَأَشَارَ إِلَيْنَا فَقَعَدْنَا فَصَلَّيْنَا بِصَلَاتِهِ قُعُودًا فَلَمَّا سَلَّمَ قَالَ إِنْ كِدْتُمْ آنِفًا لَتَفْعَلُونَ فِعْلَ فَارِسَ وَالرُّومِ يَقُومُونَ عَلَى مُلُوكِهِمْ وَهُمْ قُعُودٌ فَلَا تَفْعَلُوا ائْتَمُّوا بِأَئِمَّتِكُمْ إِنْ صَلَّى قَائِمًا فَصَلُّوا قِيَامًا وَإِنْ صَلَّى قَاعِدًا فَصَلُّوا قُعُودًا حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الرُّؤَاسِيُّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَ صَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ خَلْفَهُ فَإِذَا كَبَّرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَبَّرَ أَبُو بَكْرٍ لِيُسْمِعَنَا ثُمَّ ذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ اللَّيْثِ

Atugambiire [Qutaibah bin Sa’id] atugambiire [Laits] -- kurabira omu muringo ogundi ogw’okushoboorora -- kandi atugambiire [Muhammad bin Rumh] atugambiire [al-Laits] kuruga ahari [Abu az-Zubair] kuruga ahari [Jabir] akagira ati, ‘Omutumwa wa Allah sallallaahu ’alaihid we, akaba asitami, kandi Abu Bakr akahurira takbir ye aha muntu. Bwanyima akahindukira ahariitwe, n’ahabw’ekyo akatureeba nitushaba twemereire. Bwanyima akatumanyisa omu ngaro ngu tushutame, reero twashaba turikukuratira okushaba kwe tushutami. Ku yaagambire ngu hello, yagira ati, 'Oherize kuhika haihi kukora eki Abaperesi n'Abarooma bakozire, bakeemerera omu maisho g'omugabe waabo, obwo bari bashutami, mbwenu otakikora. Shaba na Imam waawe. Ku araabe naashaba ayemereire, obwo nooshaba oyemereire, kandi ku araabe naashaba asitami, obwo nooshaba oshutami." Atugambiire [Yahya bin Yahya] atugambiire [Humaid bin Abdurrahman ar-Ruasi] kuruga ahari [ishe] kuruga ahari [Abu az-Zubair] kuruga ahari [Jabir] obwo arikugira ati: Abu Bakr akaba ari enyima ye.Rasulullah saw.

Hadith

Imam Muslim : 625

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا الْمُغِيرَةُ يَعْنِي الْحِزَامِيَّ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّمَا الْإِمَامُ لِيُؤْتَمَّ بِهِ فَلَا تَخْتَلِفُوا عَلَيْهِ فَإِذَا كَبَّرَ فَكَبِّرُوا وَإِذَا رَكَعَ فَارْكَعُوا وَإِذَا قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ فَقُولُوا اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ وَإِذَا سَجَدَ فَاسْجُدُوا وَإِذَا صَلَّى جَالِسًا فَصَلُّوا جُلُوسًا أَجْمَعُونَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ

Kitugambirwe [Qutaibah bin Sa’id] akatugambira [al-Mughirah i.e. al-Hizami] kuruga ahari [Abu az-Zinad] kuruga ahari [al-A’raj] kuruga ahari [Abu Hurairah ra] ngu nabi akagira ati, ‘Imamu akakorwa ngu atabe eky’okureeberaho ky’okumuhakanisa, n’ahabw’ekyo. Ku araabe naakora takbir, iwe nookora takbir, ku araabe aimutsya omutwe obwo iwe oimutsya omutwe. Ku araabe naagira ati: ‘Samiallah liman hamidahu’, obwo mugambire oti, ‘Allahumma Rabbana laka al-Hamdu’. Ku araabe yaafukamira, naiwe ofukame. Ku araabe naashaba asitami, obwo mwena nimushaba mushutami.’ Atugambiire [Muhammad bin Rafi’] atugambiire [Abdurrazzaq] atugambiire [Ma’mar] kuruga ahari [Hammam bin Munabbih] kuruga ahari [Abu Hurairah ra] kuruga ahari nabi n’ebirikushushana n’ebyo.

Hadith

Imam Muslim : 626

حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَابْنُ خَشْرَمٍ قَالَا أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعَلِّمُنَا يَقُولُ لَا تُبَادِرُوا الْإِمَامَ إِذَا كَبَّرَ فَكَبِّرُوا وَإِذَا قَالَ { وَلَا الضَّالِّينَ } فَقُولُوا آمِينَ وَإِذَا رَكَعَ فَارْكَعُوا وَإِذَا قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ فَقُولُوا اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي الدَّرَاوَرْدِيَّ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِنَحْوِهِ إِلَّا قَوْلَهُ { وَلَا الضَّالِّينَ } فَقُولُوا آمِينَ وَزَادَ وَلَا تَرْفَعُوا قَبْلَهُ

Atugambiire [Ishaq bin Ibrahim] na [Ibn Khasyram] bombi bakagira, atugambiire [Isa bin Yunus] atugambiire [al-A’masy] kuruga ahari [Abu Salih] kuruga ahari [Abu Hurairah ra] akagira ati, ‘Omutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam akatwegyesa otaza omutwe, akagira ati,’. Ku araabe naakora takbiri, obwo akore takbiri, ku arikugira ati, ‘Waladhdhallin’. Mbwenu gamba oti, ‘Amiina’. Ku araabe yainama, obwo naiwe nooinama. Ku araabe naagira ati: ‘Sami’allah liman hamidahu’, obwo mugambire oti, ‘Allahuma Rabbana laka al-Hamdu’’. Atugambiire [Qutaibah] atugambiire [Abdul Aziz, nikwo kugira ngu ad-Darawardi] kuruga ahari [Suhail bin Abi Salih] kuruga ahari [ishe] kuruga ahari [Abu Hurairah ra] kuruga ahari Nabi saw. Kandi yayongyeraho ati, "Kandi mutabanza kwimutsya emitwe yaanyu."

Hadith

Imam Muslim : 627

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ح و حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ يَعْلَى وَهُوَ ابْنُ عَطَاءٍ سَمِعَ أَبَا عَلْقَمَةَ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّمَا الْإِمَامُ جُنَّةٌ فَإِذَا صَلَّى قَاعِدًا فَصَلُّوا قُعُودًا وَإِذَا قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ فَقُولُوا اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ فَإِذَا وَافَقَ قَوْلُ أَهْلِ الْأَرْضِ قَوْلَ أَهْلِ السَّمَاءِ غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ

Atugambiire [Muhammad bin Basysyar] atugambiire [Muhammad bin Ja’far] atugambiire [Syu’bah] - kurabira omu miringo endiijo y’okushoboorora -, kandi atugambiire [Ubaidullah bin Mu’adz] kandi lafazh n’eye, atugambiire [taata wangye] atugambire [Ya’b’a] ‘Atha’] akahurira [Abu ‘Alqamah], akahurira [Abu Hurairah] arikugira ati, ‘Omutumwa wa Allah saw.alaihi wasallam akagira ati, ‘Imamu n’engabo, ku araabe naashaba asitami, obwo nooshaba oshutami. Kandi ku arikugira ati: ‘Sami’allah liman hamidahu’, obwo ogambe oti: ‘Allahumma laka al-Hamdu’. N’ahabw’ekyo ebigambo by’abantu b’omu nsi byahikaana n’ebigambo by’abantu b’omu iguru, buzima ebibi byabo eby’enyima nibiija kusaasirwa.’

Hadith

Imam Muslim : 628

حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ عَنْ حَيْوَةَ أَنَّ أَبَا يُونُسَ مَوْلَى أَبِي هُرَيْرَةَ حَدَّثَهُ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ إِنَّمَا جُعِلَ الْإِمَامُ لِيُؤْتَمَّ بِهِ فَإِذَا كَبَّرَ فَكَبِّرُوا وَإِذَا رَكَعَ فَارْكَعُوا وَإِذَا قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ فَقُولُوا اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ وَإِذَا صَلَّى قَائِمًا فَصَلُّوا قِيَامًا وَإِذَا صَلَّى قَاعِدًا فَصَلَّوْا قُعُودًا أَجْمَعُونَ

Kikagambirwa nyowe [Abu ath-Tahir] akatugambira [Ibnu Wahb] kuruga [Haiwah] ngu [Abu Yunus maula Abu Hurairah ra] akamugambira, akagira ati, nkahurira [Abu Hurairah] Radhiyallahu’anhu arikugira kuruga ahari Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ku akagira ati, ‘ okora takbir, ku arikufukama, obwo ofukama. Kandi ku arikugira ati: ‘Sami’allah liman hamidahu’, obwo ogambe oti: ‘Allahumma laka al-Hamdu’. Kandi ku araabe naashaba ayemereire, iwe oshabe oyemereire, kandi ku oraabe nooshaba oshutami, iwe mwena oshabe oshutami."

Hadith

Imam Muslim : 629

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يُونُسَ حَدَّثَنَا زَائِدَةُ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ أَبِي عَائِشَةَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ دَخَلْتُ عَلَى عَائِشَةَ فَقُلْتُ لَهَا أَلَا تُحَدِّثِينِي عَنْ مَرَضِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ بَلَى ثَقُلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَصَلَّى النَّاسُ قُلْنَا لَا وَهُمْ يَنْتَظِرُونَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ضَعُوا لِي مَاءً فِي الْمِخْضَبِ فَفَعَلْنَا فَاغْتَسَلَ ثُمَّ ذَهَبَ لِيَنُوءَ فَأُغْمِيَ عَلَيْهِ ثُمَّ أَفَاقَ فَقَالَ أَصَلَّى النَّاسُ قُلْنَا لَا وَهُمْ يَنْتَظِرُونَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ ضَعُوا لِي مَاءً فِي الْمِخْضَبِ فَفَعَلْنَا فَاغْتَسَلَ ثُمَّ ذَهَبَ لِيَنُوءَ فَأُغْمِيَ عَلَيْهِ ثُمَّ أَفَاقَ فَقَالَ أَصَلَّى النَّاسُ قُلْنَا لَا وَهُمْ يَنْتَظِرُونَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ ضَعُوا لِي مَاءً فِي الْمِخْضَبِ فَفَعَلْنَا فَاغْتَسَلَ ثُمَّ ذَهَبَ لِيَنُوءَ فَأُغْمِيَ عَلَيْهِ ثُمَّ أَفَاقَ فَقَالَ أَصَلَّى النَّاسُ فَقُلْنَا لَا وَهُمْ يَنْتَظِرُونَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَتْ وَالنَّاسُ عُكُوفٌ فِي الْمَسْجِدِ يَنْتَظِرُونَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِصَلَاةِ الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ قَالَتْ فَأَرْسَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى أَبِي بَكْرٍ أَنْ يُصَلِّيَ بِالنَّاسِ فَأَتَاهُ الرَّسُولُ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْمُرُكَ أَنْ تُصَلِّيَ بِالنَّاسِ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ وَكَانَ رَجُلًا رَقِيقًا يَا عُمَرُ صَلِّ بِالنَّاسِ قَالَ فَقَالَ عُمَرُ أَنْتَ أَحَقُّ بِذَلِكَ قَالَتْ فَصَلَّى بِهِمْ أَبُو بَكْرٍ تِلْكَ الْأَيَّامَ ثُمَّ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَجَدَ مِنْ نَفْسِهِ خِفَّةً فَخَرَجَ بَيْنَ رَجُلَيْنِ أَحَدُهُمَا الْعَبَّاسُ لِصَلَاةِ الظُّهْرِ وَأَبُو بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ فَلَمَّا رَآهُ أَبُو بَكْرٍ ذَهَبَ لِيَتَأَخَّرَ فَأَوْمَأَ إِلَيْهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ لَا يَتَأَخَّرَ وَقَالَ لَهُمَا أَجْلِسَانِي إِلَى جَنْبِهِ فَأَجْلَسَاهُ إِلَى جَنْبِ أَبِي بَكْرٍ وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ يُصَلِّي وَهُوَ قَائِمٌ بِصَلَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالنَّاسُ يُصَلُّونَ بِصَلَاةِ أَبِي بَكْرٍ وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَاعِدٌ قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ فَدَخَلْتُ عَلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ فَقُلْتُ لَهُ أَلَا أَعْرِضُ عَلَيْكَ مَا حَدَّثَتْنِي عَائِشَةُ عَنْ مَرَضِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ هَاتِ فَعَرَضْتُ حَدِيثَهَا عَلَيْهِ فَمَا أَنْكَرَ مِنْهُ شَيْئًا غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ أَسَمَّتْ لَكَ الرَّجُلَ الَّذِي كَانَ مَعَ الْعَبَّاسِ قُلْتُ لَا قَالَ هُوَ عَلِيٌّ

Atugambiire [Ahmad bin Abdullah bin Yunus] atugambiire [Zaidah] atugambiire [Musa bin Abi Aisyah] kuruga ahari [Ubaidullah bin Abdullah] akagira ati, ‘Nkataayaayira [Aisyah], reero naamugira nti, ‘Noija kungambira aha ndwara ya Rasulwalahullah? ’ Akagarukamu ati: ‘Eego ninkimanya. Omurangi sallallaahu 'alaihi wasallam akahurira aruhire - ahabwokuba akaba arwaire - reero yagira ati, 'Abantu nibashaba hamwe? ’ Tukagarukamu tuti, ‘Ngaaha, ahabw’okuba nibakutegyereza iwe Mutumwa wa Allah’. Akagira ati, 'Nteere amaizi omu kiibo'. Reero twakikora, reero yayoga reero yatandika kwemerera, reero yazirika reero yaagaruka omu biteekateeko, reero yaabuuza ati, ‘Abantu bashabire hamwe? ’ Tukagarukamu tuti, ‘Tihariho hati, nibakutegyereza, iwe Mutumwa wa Allah’. Akagaruka yagira ati, 'Nte amaizi omu kiibo'. Reero twakikora, reero yayoga, reero yatandika kusisimuka, reero yaagaruka yazirika, reero yaasimuka aine eki arikumanya. Reero agira ati, ‘Abantu bashabire? ’ Tukagarukamu tuti, ‘Tihariho hati, nibakutegyereza, iwe Mutumwa wa Allah’. Akagaruka yagira ati, 'Nte amaizi omu kiibo'. Reero twakikora, reero yayoga, reero yatandika kusisimuka, reero yaagaruka yazirika, reero yaasimuka aine eki arikumanya.’ Reero agira ati, ‘Abantu bashabire? ’ Tukagarukamu tuti, ‘Tihariho hati, nibakutegyereza, iwe Mutumwa wa Allah’. Akagaruka yagira ati, 'Nte amaizi omu kiibo'. Reero twakikora, reero yayoga, reero yatandika kusisimuka, reero yaagaruka yazirika, reero yaasimuka aine eki arikumanya.’ Aisyah akagira ati, ‘Abantu baketeerana kutegyereza Rasulullah omu muzigiti ahabw’okushaba kw’aha muheru okw’omu mwabazyo’. Aisyah akagaruka yagira ati, 'Bwanyima omutumwa wa Allah akatuma omutumwa ahari Abu Bakr kwebembera abantu omukushaba. Omuntu ogwo akaija ahari Abu Bakr yagira ati: ‘Omutumwa wa Allah akakuragiira kushaba orikwebembera abantu’. Nahabwekyo Abu Bakr akagira - n’obu araabe yaabaire ari omushaija omukye - ekirikumanyisa sensitive -, ‘Iwe Umar, shaba kwebembera abantu’. Aisyah akagaruka yagira ati, 'Umar nawe akagira ati, 'Oine obugabe bwingi ahari ekyo'. Aisyah akagira ati, Reero Abu Bakr akashaba arikubeebembera eizooba eryo, obwo Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam akahurira aine okwerarikirira omunda ye, bwanyima yarugayo aine abashaija babiri aha mugongo gwe, omwe aharibo akaba ari al-Abbas ahabw’okushaba omu kasheeshe obwo Abu Bakr arikwebembera abantu. Abu Bakr ku yamureebire, ahonaaho yaarugaho. Bwanyima Nabi akamuha akamanyiso ngu atagaruka enyima. Kandi omutumwa wa Allah akagambira abantu babiri ababaire nibamushagika ati, 'Nshutama aharubaju rwe'. Reero bombi bakashutama haihi na Abu Bakr, omubwire obwo Abu Bakr akaba ashaba ahari nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam obwo abantu barikushaba aha kushaba kwa Abu Bakr, kandi nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam akashaba asitami. [Ubaidullah] akagira ati, ‘Nkabugana [Abdullah bin Abbas], bwanyima naamugira nti, ‘Nkushobororere hadiisi ei Aisyah yangira aha ndwara ya nabi saw. N’ahabw’ekyo akagira ati: ‘Ngambira.’ Bwanyima nkamushobororera hadiisi. Nahabwekyo nikirugamu ngu tarahakaniise hadiisi ya Aisyah na kakye. Nikyo kimwe ngu akabuuza ati, 'Aisyah akagamba eiziina ry'omushaija owashagikire nabi na al-Abbas?' Nkagarukamu nti, 'Ngaaha'. Akagira ati, ‘Niwe Ali’.

Hadith

Imam Muslim : 630

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ رَافِعٍ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ قَالَ قَالَ الزُّهْرِيُّ وَأَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ أَنَّ عَائِشَةَ أَخْبَرَتْهُ قَالَتْ أَوَّلُ مَا اشْتَكَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بَيْتِ مَيْمُونَةَ فَاسْتَأْذَنَ أَزْوَاجَهُ أَنْ يُمَرَّضَ فِي بَيْتِهَا وَأَذِنَّ لَهُ قَالَتْ فَخَرَجَ وَيَدٌ لَهُ عَلَى الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ وَيَدٌ لَهُ عَلَى رَجُلٍ آخَرَ وَهُوَ يَخُطُّ بِرِجْلَيْهِ فِي الْأَرْضِ فَقَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ فَحَدَّثْتُ بِهِ ابْنَ عَبَّاسٍ فَقَالَ أَتَدْرِي مَنْ الرَّجُلُ الَّذِي لَمْ تُسَمِّ عَائِشَةُ هُوَ عَلِيٌّ

Atugambiire [Muhammad bin Rafi’] na [‘Abd bin Humaid] kandi lafazh n’eya Ibn Rafi’, bombi bakagira ngu, atugambiire [Abdurrazzaq] atugambiire [Ma’mar] akagira ati, akagira [az-Zuhri], kandi amugambiire ngu [Ubaidullah bin] akagira ati, ‘Ogwabandize Rasulullah sallallaahu ‘alaihi Wasallam akeetomboita ngu arwaire omuka ya Maimunah, bwanyima akashaba abakazi be orusa rw’okuguma arwaire omuka ya Aisyah. Kandi bakamuha orusa’. Aisyah akagira ati, ‘Bwanyima akarugayo, omukono gumwe gukaba gushagikirwe al-Fadhl bin Abbas, kandi ogundi gukaba guri aha mushaija ondiijo, obwo we atarikubaasa kugyendera n’ebigyere byombi ahansi’. Nahabwekyo Ubaidullah akagira ati, ‘Reero nkagambira [Ibn Abbas], mbwenu akambuuza ati, ‘Nomanya omushaija ou Aisyah atagambire eiziina. Niwe Ali''.

Hadith

Imam Muslim : 631

حَدَّثَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلُ بْنُ خَالِدٍ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ لَمَّا ثَقُلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاشْتَدَّ بِهِ وَجَعُهُ اسْتَأْذَنَ أَزْوَاجَهُ أَنْ يُمَرَّضَ فِي بَيْتِي فَأَذِنَّ لَهُ فَخَرَجَ بَيْنَ رَجُلَيْنِ تَخُطُّ رِجْلَاهُ فِي الْأَرْضِ بَيْنَ عَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَبَيْنَ رَجُلٍ آخَرَ قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ فَأَخْبَرْتُ عَبْدَ اللَّهِ بِالَّذِي قَالَتْ عَائِشَةُ فَقَالَ لِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ هَلْ تَدْرِي مَنْ الرَّجُلُ الْآخَرُ الَّذِي لَمْ تُسَمِّ عَائِشَةُ قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ هُوَ عَلِيٌّ

Akangambira [Abdul Malik bin Syu’aib bin al-Laits] akangambira [taata] kuruga ahari [tatenkuru] akagira ati, akangambira [Uqail bin Khalid] [Ibn Shihab] akagira, akangambira [Ubaidullah bin Abdullah bin Utbah bin Mas’ullahut of the] ngu [] 'alaihi wasallam akagira ati, 'Omutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam ku yaahuriire oburemeezi, kandi obusaasi bukaba buri bwingi, n'ahabw'ekyo akashaba abakazi be orusa rw'okubonabona endwara egyo omuka yangye. Bwanyima bakamuha orusa, bwanyima yarugayo aha kitebe ahagati y’abashaija babiri, ebigyere bye bibiri bikaba bitarikubaasa kugyendera ahansi, nikwo kugira ngu ahagati ya Abbas bin Abdul Muthtalib n’ondiijo mushaija’. [Ubaidullah] akagira ati, ‘Bwanyima nkagambira Abdullah hadiisi ei Aisyah yagambire, mbwenu [Abdullah bin Abbas] yangira ati ‘Nomanya omushaija ondiijo ou Aisyah atagambire eiziina’. Omugambi akagira ati, ‘Nkagira nti, ‘Ngaaha, tindikumanya’. Ibn Abbas akagira ati: ‘Niwe Ali’.

Hadith

Imam Muslim : 632

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي حَدَّثَنِي عُقَيْلُ بْنُ خَالِدٍ قَالَ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ لَقَدْ رَاجَعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ذَلِكَ وَمَا حَمَلَنِي عَلَى كَثْرَةِ مُرَاجَعَتِهِ إِلَّا أَنَّهُ لَمْ يَقَعْ فِي قَلْبِي أَنْ يُحِبَّ النَّاسُ بَعْدَهُ رَجُلًا قَامَ مَقَامَهُ أَبَدًا وَإِلَّا أَنِّي كُنْتُ أَرَى أَنَّهُ لَنْ يَقُومَ مَقَامَهُ أَحَدٌ إِلَّا تَشَاءَمَ النَّاسُ بِهِ فَأَرَدْتُ أَنْ يَعْدِلَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ

Atugambiire [Abdul Malik bin Syu’aib bin al-Laits] akangambira [taata] kuruga ahari [tatenkuru], akangambira [Uqail bin Khalid] akagira, akagira [Ibn Shihab], akangambira [Ubaidullah bin Abdullah bin Utbah binAfehut owa] 'alaihi wasallam akagira ati, 'Buzimazima nkagaruka kutaayaayira omutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam omubwire obwo. Tihariho ekirikundeetera kutaayaayira omutumwa wa Allah emirundi mingi, kwonka ahabw’okugira ngu tikikanhikaho ngu abantu nibaija kukunda omwebembezi bwanyima y’okufa kwe orikubaasa kugaruraho omwanya gwe ebiro byoona, kandi eki kyaba kitari kityo, ahabw’okuba ninteekateeka ngu tihaine oraagarukye omwanya gwe kwonka abantu nibaija kuhurira bamuteganisa. Nahabwekyo ninyenda ngu omurangi ahereze entebe y'obwebembezi ahari Abu Bakr.

Hadith

Imam Muslim : 633

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ رَافِعٍ قَالَ عَبْدٌ أَخْبَرَنَا وَقَالَ ابْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ قَالَ الزُّهْرِيُّ وَأَخْبَرَنِي حَمْزَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ لَمَّا دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْتِي قَالَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ قَالَتْ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ رَقِيقٌ إِذَا قَرَأَ الْقُرْآنَ لَا يَمْلِكُ دَمْعَهُ فَلَوْ أَمَرْتَ غَيْرَ أَبِي بَكْرٍ قَالَتْ وَاللَّهِ مَا بِي إِلَّا كَرَاهِيَةُ أَنْ يَتَشَاءَمَ النَّاسُ بِأَوَّلِ مَنْ يَقُومُ فِي مَقَامِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ فَرَاجَعْتُهُ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا فَقَالَ لِيُصَلِّ بِالنَّاسِ أَبُو بَكْرٍ فَإِنَّكُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ

Atugambiire [Muhammad bin Rafi’] na [‘Abd bin Humaid] kandi lafazh n’eya Ibn Rafi’, Abd akagira ngu, atugambiire obwo Ibn Rafi’ arikugira, atugambiire [Abdurrazzaq] atugambiire [Ma’mar], [az-Zuhld me] akagira ngu [hadulmlah bin] [Aisyah] akagira ati, 'Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ku yaataahire omunju yangye, obwo akagira ati, 'Gambira Abu Bakr ngu ayebembere okushaba kw'abantu''. Aisyah akagira ati, 'Nahabwekyo nkagira nti, 'Iwe Mutumwa wa Allah, buzima Abu Bakr akaba ari omuntu oine amaani makye, ku yaabaire ashoma Koran akaba atarikubaasa kuzibira amarira ge, ku waakuba oragiire omuntu ondiijo otari Abu Bakr -obwo kikaba nikiija kuba kirungi-''. Akagaruka yagira ati, 'Na Ruhanga, ninyerarikirira kwonka ngu abantu nibaija kuburabura ahabw'omwebembezi w'okubanza owaagarukire omu mwanya gwa Rasulullah Shallallahu'alaihiwasallam'. Akagaruka yagira ati, ‘Reero nkakigarukamu emirundi ebiri nari eshatu. Nahabwekyo akagira ati, 'Reka abantu bashabe ahansi y'obwebembezi bwa Abu Bakr, ahabwokuba muri banywani ba Yusuf - omukworeka ekirikuhakanisa ekintu ekiri omu biteekateeko''.

Hadith

Imam Muslim : 634

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ وَوَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى وَاللَّفْظُ لَهُ قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ لَمَّا ثَقُلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَاءَ بِلَالٌ يُؤْذِنُهُ بِالصَّلَاةِ فَقَالَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ قَالَتْ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ أَسِيفٌ وَإِنَّهُ مَتَى يَقُمْ مَقَامَكَ لَا يُسْمِعْ النَّاسَ فَلَوْ أَمَرْتَ عُمَرَ فَقَالَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ قَالَتْ فَقُلْتُ لِحَفْصَةَ قُولِي لَهُ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ أَسِيفٌ وَإِنَّهُ مَتَى يَقُمْ مَقَامَكَ لَا يُسْمِعْ النَّاسَ فَلَوْ أَمَرْتَ عُمَرَ فَقَالَتْ لَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّكُنَّ لَأَنْتُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ قَالَتْ فَأَمَرُوا أَبَا بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ قَالَتْ فَلَمَّا دَخَلَ فِي الصَّلَاةِ وَجَدَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ نَفْسِهِ خِفَّةً فَقَامَ يُهَادَى بَيْنَ رَجُلَيْنِ وَرِجْلَاهُ تَخُطَّانِ فِي الْأَرْضِ قَالَتْ فَلَمَّا دَخَلَ الْمَسْجِدَ سَمِعَ أَبُو بَكْرٍ حِسَّهُ ذَهَبَ يَتَأَخَّرُ فَأَوْمَأَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُمْ مَكَانَكَ فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى جَلَسَ عَنْ يَسَارِ أَبِي بَكْرٍ قَالَتْ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي بِالنَّاسِ جَالِسًا وَأَبُو بَكْرٍ قَائِمًا يَقْتَدِي أَبُو بَكْرٍ بِصَلَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَقْتَدِي النَّاسُ بِصَلَاةِ أَبِي بَكْرٍ حَدَّثَنَا مِنْجَابُ بْنُ الْحَارِثِ التَّمِيمِيُّ أَخْبَرَنَا ابْنُ مُسْهِرٍ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ كِلَاهُمَا عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ وَفِي حَدِيثِهِمَا لَمَّا مَرِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَضَهُ الَّذِي تُوُفِّيَ فِيهِ وَفِي حَدِيثِ ابْنِ مُسْهِرٍ فَأُتِيَ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أُجْلِسَ إِلَى جَنْبِهِ وَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي بِالنَّاسِ وَأَبُو بَكْرٍ يُسْمِعُهُمْ التَّكْبِيرَ وَفِي حَدِيثِ عِيسَى فَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي وَأَبُو بَكْرٍ إِلَى جَنْبِهِ وَأَبُو بَكْرٍ يُسْمِعُ النَّاسَ

Atugambiire [Abu Bakr bin Abi Syaibah] atugambiire [Abu Muawiyah] na [Waki’] - kurabira omu miringo endiijo y’okushoboorora - kandi atugambiire [Yahya bin Yahya] kandi lafazh n’eye, akagira ngu atugambiire [Abu Muawiyah] kuruga [al-A’ald] kuruga [al-A’ald] [Aisyah] akagira ati, ‘Omutumwa wa Allah ku yaahuriire aine oburemeezi, Bilal akaija yamushaba kushaba, n’ahabw’ekyo akagira ati: “Oragiira Abu Bakr kushaba nk’omwebembezi w’abantu.” Mbwenu Aisyah akagira ati: Reero nkagira nti: Ai Mutumwa wa Allah, buzima Abu Bakr akaba ari omuntu orikurira juba, kandi buzima ku yaabaire ayemereire omu mwanya gwawe, akaba atarikubaasa kukimanyisa abantu. Kuri noogira ngu okaragiira Umar. Aisyah akamugira ati, Omutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati, ‘Ori munywani wa Yusuf – omu kworeka zhahir, ekirikuhakanisa omuntu we ow’omunda –. Ragiira Abu Bakr kushaba arikwebembera abantu’. Aisyah akagira ati, 'Oragiira Abu Bakr kushaba arikwebembera abantu'. Aisyah akagaruka yagira ati, ‘Ku yaaherize kutaaha omu kushaba, Omutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam akahurira obwoba omuriwe, n’ahabw’ekyo akeemerera ashagikirwe ahagati y’abashaija babiri, obwo ebigyere bye bibiri bitarikubaasa kuteera ahansi’. Akagira ati: ‘Ku yaataahire omu muzigiti, Abu Bakr akahurira entambwe ze, atyo yatandika kugaruka enyima, reero omutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam yamuha akamanyiso ati, ‘Yemerera ahu ori’. Bwanyima, Rasulullah (saww) akaija yashutama aharubaju rwa bumosho rwa Abu Bakr. Aisyah akagira ati: ‘Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam akeebembera abantu omu kushaba obwo asitami, obwo Abu Bakr ayemereire. Abu Bakr akakuratira okushaba kwa nabi sallallaahu’alaihiwasallam, obwo abantu barikukuratira okushaba kwa Abu Bakr. Atugambiire [Minjab bin al-Harits at-Tamimi] atugambiire [Ibnu Mushir] - kurabira omu muhanda ogundi ogw’okushoboorora - Kandi atugambiire [Ishaq bin Ibrahim] atugambiire [Isa bin Yunus] bombi bakashoboorora kuruga ahari [al-A’masy] n’ekigambo eki eky’akabiri nka Rahendi a, na isnad egi eya kabiri ngu hadi a, shallallahu 'alaihi wasallam akatunga endwara eyamureeteire kufa omunda'. Kandi omuri Ibn Mushir, nabi akareetwa kushutama aharubaju rwe, ‘Nabi akeebembera abantu obwo Abu Bakr arikuhurikiza takbir aharibo’. Kandi omu hadiisi ya Isa, ‘Bwanyima omutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam akashutama yashaba, obwo Abu Bakr arikuza aharubaju rwe, obwo Abu Bakr arikuteera abantu takbir’.

Hadith

Imam Muslim : 635

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ عَنْ هِشَامٍ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ وَأَلْفَاظُهُمْ مُتَقَارِبَةٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبَا بَكْرٍ أَنْ يُصَلِّيَ بِالنَّاسِ فِي مَرَضِهِ فَكَانَ يُصَلِّي بِهِمْ قَالَ عُرْوَةُ فَوَجَدَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ نَفْسِهِ خِفَّةً فَخَرَجَ وَإِذَا أَبُو بَكْرٍ يَؤُمُّ النَّاسَ فَلَمَّا رَآهُ أَبُو بَكْرٍ اسْتَأْخَرَ فَأَشَارَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْ كَمَا أَنْتَ فَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِذَاءَ أَبِي بَكْرٍ إِلَى جَنْبِهِ فَكَانَ أَبُو بَكْرٍ يُصَلِّي بِصَلَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالنَّاسُ يُصَلُّونَ بِصَلَاةِ أَبِي بَكْرٍ

Atugambiire [Abu Bakr bin Abi Syaibah] na [Abu Kuraib] bombi bakagira, atugambiire [Ibn Numair] kuruga [Hsyam] - kurabira omu muhanda ogundi ogw’okushoboorora - kandi atugambiire [Ibnu Numair] obwo bari haihi, akagira ngu, atugambiire [ishe] kuruga [H] akatugambira]. [Aisyah ra] akagira ati, ‘Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam akaragiira Abu Bakr kushabira abantu baaba barwaire, bwanyima yaabashabira. Urwah akagira ati, 'Reero Rasulullah akahurira arikwerarikiriira, reero yarugayo, kyashangwa ngu Abu Bakr akaba nayebembera abantu, Abu Bakr ku yamureebire, yaagaruka enyima, reero Rasulullah shallahillahu 'alaihi wasallam yamuha akamanyiso ati, 'Staullah' Rasulullah ari ahu ori, 'Staullah' Rasulullah wasallam . akashutama haihi na Abu Bakr aha rurengo rumwe. Abu Bakr akashaba arikukuratira okushaba kwa Rasulullah Sallallahu’alayihiwasallam, obwo abantu barikushaba barikukuratira okushaba kwa Abu Bakr.

Hadith

Imam Muslim : 636

حَدَّثَنِي عَمْرٌو النَّاقِدُ وَحَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ عَبْدٌ أَخْبَرَنِي وَقَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ و حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ كَانَ يُصَلِّي لَهُمْ فِي وَجَعِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي تُوُفِّيَ فِيهِ حَتَّى إِذَا كَانَ يَوْمُ الِاثْنَيْنِ وَهُمْ صُفُوفٌ فِي الصَّلَاةِ كَشَفَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سِتْرَ الْحُجْرَةِ فَنَظَرَ إِلَيْنَا وَهُوَ قَائِمٌ كَأَنَّ وَجْهَهُ وَرَقَةُ مُصْحَفٍ ثُمَّ تَبَسَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ضَاحِكًا قَالَ فَبُهِتْنَا وَنَحْنُ فِي الصَّلَاةِ مِنْ فَرَحٍ بِخُرُوجِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَنَكَصَ أَبُو بَكْرٍ عَلَى عَقِبَيْهِ لِيَصِلَ الصَّفَّ وَظَنَّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَارِجٌ لِلصَّلَاةِ فَأَشَارَ إِلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِهِ أَنْ أَتِمُّوا صَلَاتَكُمْ قَالَ ثُمَّ دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَرْخَى السِّتْرَ قَالَ فَتُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ يَوْمِهِ ذَلِكَ و حَدَّثَنِيهِ عَمْرٌو النَّاقِدُ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَنَسٍ قَالَ آخِرُ نَظْرَةٍ نَظَرْتُهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَشَفَ السِّتَارَةَ يَوْمَ الِاثْنَيْنِ بِهَذِهِ الْقِصَّةِ وَحَدِيثُ صَالِحٍ أَتَمُّ وَأَشْبَعُ و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ جَمِيعًا عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ الِاثْنَيْنِ بِنَحْوِ حَدِيثِهِمَا

Akangambira [Amru an-Naqid] na [Hasan al-Hulwani] na [‘Abd bin Humaid] ‘Abd akagira, amanyiise, obwo abantu abandi babiri barikugira ngu, atugambiire [Ya’qub], kandi niwe Ibn Ibrahim bin Sa’ad kandi angambiire [taata wangye] kuruga [I Salihha akagira ngu] bin Malik] ngu Abu Bakr niwe arikwebembera okushaba Ku baabaire barwaire, Rasulullah akareetaho okufa kwe, kuhitsya aha Rwamukaaga, obwo bari omu murongooti gw’okushaba, Rasulullah akaiguraho emikingo y’ekishengye, reero yaatureeba obwo omu maisho ge ari -- Rasulullah akamwenya kandi yasheka. Omugambi akagira ati, ‘Nahabwekyo tukashoberwa twashoberwa, kandi tukaba turi omu kushaba ahabwokuba tukaba tushemereirwe ahabw’okuruga kwa Rasulullah, kandi Abu Bakr akagaruka enyima kuhika aha nshorongo, kandi akateekateeka ngu Rasulullah akarugayo kushaba. Bwanyima Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam akabamanyisa omukono gwe ngu bahereze okushaba kwabo. Omugambi akagira ati: ‘Bwanyima Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam akataaha, reero yaagarura ahansi omukingo’. Omugambi akagira ati: ‘Reero Rasulullah akafa eizooba eryo’. Kandi ku yaaherize kukigambira nyowe [Amru an-Naqid] na [Zuhair bin Harb] bombi bakagira ngu, ku yaaherize kukigambira ahariitwe [Sufyan bin Uyainah] kuruga [az-Zuhri] kuruga [Anas] akagira ati, ‘Okureeba oku naahererukire kureeba ahari Rasulullah sallallahu aha kiro eki eky’okubanza kikaba kiri obu yaabaire ari nawe. Kandi hadiisi ya Salih neekiraho kuhikiirira kandi neekiraho kuhikiirira. Kandi kigambirwe nyowe [Muhammad bin Rafi’] na [‘Abd bin Humaid] boona abagambirweho kuruga ahari [Abdurrazzaq] batugambiire [Ma’mar] kuruga ahari [az-Zuhri] akagira ati, angambiire [Anas bin Malik] akagira ati, ‘Obu aha Rwamukaaga’ n’ebiri nk’ebya hadiisi ya kabiri.

Hadith

Imam Muslim : 637

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَهَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يُحَدِّثُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ عَنْ أَنَسٍ قَالَ لَمْ يَخْرُجْ إِلَيْنَا نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثًا فَأُقِيمَتْ الصَّلَاةُ فَذَهَبَ أَبُو بَكْرٍ يَتَقَدَّمُ فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْحِجَابِ فَرَفَعَهُ فَلَمَّا وَضَحَ لَنَا وَجْهُ نَبِيِّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا نَظَرْنَا مَنْظَرًا قَطُّ كَانَ أَعْجَبَ إِلَيْنَا مِنْ وَجْهِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ وَضَحَ لَنَا قَالَ فَأَوْمَأَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِهِ إِلَى أَبِي بَكْرٍ أَنْ يَتَقَدَّمَ وَأَرْخَى نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْحِجَابَ فَلَمْ نَقْدِرْ عَلَيْهِ حَتَّى مَاتَ

Atugambiire [Muhammad bin al-Mutsanna] na [Harun bin Abdullah] bombi bakagira, atugambiire [Abdushshamad] akagira ati, ‘Nkahurira [taata] arikugambira ekigano, akagira ati, atugambiire [Abdul Aziz] kuruga [Anas] akagira ati, ‘Omurangi wa Allah kuruga ahari bashatu abatari baitu, akagira ati: okushaba kukagambwa, reero Abu Bakr yatandika kuza omumaisho. Nahabwekyo nabi saw akagira enyima y'ekijwaro kya hijab, reero yaakiimutsya. Obu maisho bwa nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam ku bwabaire nibutworeka gye, titukareebaga ekishushani kyona ekyabaire nikitutangaaza kukira aha maisho ga nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam obu kyatureebeka’. Omugambi akagira ati: ‘Bwanyima nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam akaha akamanyiso n’omukono gwe ahari Abu Bakr ngu aije omu maisho, kandi nabi sallallahu ‘alaihi wasallam akakinga omukingo, kandi titukabaasa kugaruka kumureeba okuhitsya obu yaafa’.

Hadith

Imam Muslim : 638

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ مَرِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاشْتَدَّ مَرَضُهُ فَقَالَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ فَقَالَتْ عَائِشَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ رَقِيقٌ مَتَى يَقُمْ مَقَامَكَ لَا يَسْتَطِعْ أَنْ يُصَلِّيَ بِالنَّاسِ فَقَالَ مُرِي أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ فَإِنَّكُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ قَالَ فَصَلَّى بِهِمْ أَبُو بَكْرٍ حَيَاةَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Atugambiire [Abu Bakr bin Abi Syaibah] atugambiire [Husain bin Ali] kuruga [Zaidah] kuruga [Abdul Malik bin Umair] kuruga [Abu Burdah] kuruga [Abu Musa] akagira ati, ‘Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam akaba arwaire, reero oburwaire bwe akagira ngu A Yooys ekiragiro kyaba eky’amaani, abantu’. Nahabwekyo Aisyah akagira ati, ‘Iwe Mutumwa wa Allah, omu mazima Abu Bakr n’omushaija omukye - orikuhurira -, ku araatware omwanya gwawe, buzima tarikwija kubaasa kushaba kwebembera abantu’. Nahabwekyo akagira ati, 'Oragiira Abu Bakr kushaba kwebembera abantu, ori nk'omukazi wa Yusuf - ekirikumanyisa ngu waaba oine ekigyendererwa nari ekyetengo, nikiguma kukizibira -''. Omugambi akagira ati, ‘Bwanyima Abu Bakr akashaba, yaabatwara omu magara ga nabi sallallaahu ‘alaihiwasallam’.

Hadith

Imam Muslim : 639

حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ يَحْيَى قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَهَبَ إِلَى بَنِي عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ لِيُصْلِحَ بَيْنَهُمْ فَحَانَتْ الصَّلَاةُ فَجَاءَ الْمُؤَذِّنُ إِلَى أَبِي بَكْرٍ فَقَالَ أَتُصَلِّي بِالنَّاسِ فَأُقِيمُ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَصَلَّى أَبُو بَكْرٍ فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالنَّاسُ فِي الصَّلَاةِ فَتَخَلَّصَ حَتَّى وَقَفَ فِي الصَّفِّ فَصَفَّقَ النَّاسُ وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ لَا يَلْتَفِتُ فِي الصَّلَاةِ فَلَمَّا أَكْثَرَ النَّاسُ التَّصْفِيقَ الْتَفَتَ فَرَأَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَشَارَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ امْكُثْ مَكَانَكَ فَرَفَعَ أَبُو بَكْرٍ يَدَيْهِ فَحَمِدَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ عَلَى مَا أَمَرَهُ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ ذَلِكَ ثُمَّ اسْتَأْخَرَ أَبُو بَكْرٍ حَتَّى اسْتَوَى فِي الصَّفِّ وَتَقَدَّمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى ثُمَّ انْصَرَفَ فَقَالَ يَا أَبَا بَكْرٍ مَا مَنَعَكَ أَنْ تَثْبُتَ إِذْ أَمَرْتُكَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ مَا كَانَ لِابْنِ أَبِي قُحَافَةَ أَنْ يُصَلِّيَ بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا لِي رَأَيْتُكُمْ أَكْثَرْتُمْ التَّصْفِيقَ مَنْ نَابَهُ شَيْءٌ فِي صَلَاتِهِ فَلْيُسَبِّحْ فَإِنَّهُ إِذَا سَبَّحَ الْتُفِتَ إِلَيْهِ وَإِنَّمَا التَّصْفِيحُ لِلنِّسَاءِ حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي ابْنَ أَبِي حَازِمٍ وَقَالَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْقَارِيُّ كِلَاهُمَا عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ بِمِثْلِ حَدِيثِ مَالِكٍ وَفِي حَدِيثِهِمَا فَرَفَعَ أَبُو بَكْرٍ يَدَيْهِ فَحَمِدَ اللَّهَ وَرَجَعَ الْقَهْقَرَى وَرَاءَهُ حَتَّى قَامَ فِي الصَّفِّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَزِيعٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ قَالَ ذَهَبَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصْلِحُ بَيْنَ بَنِي عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ بِمِثْلِ حَدِيثِهِمْ وَزَادَ فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَخَرَقَ الصُّفُوفَ حَتَّى قَامَ عِنْدَ الصَّفِّ الْمُقَدَّمِ وَفِيهِ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجَعَ الْقَهْقَرَى

Akangambira [Yahya bin Yahya] akagira ati, nkashoma omu maisho ga [Malik] kuruga ahari [Abu Hazim] kuruga ahari [Sahl bin Sa’d as-Sa’idi] ngu Omutumwa wa Allah akaza ahari Bani Amru bin Auf kureetaho obusingye ahagati yaabo, reero obwire bw’okushaba bukahika ahari Bakubu. ‘Noija kushaba orikwebembera abantu, ngu mbone kugamba iqamat? ’ Akagarukamu ati, ‘Eego’. Akagira ati: Reero Abu Bakr akashaba, reero omutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam yaija, abantu obwo barikushaba, reero yateera ebigyere kuhitsya obu yaayemerera omu murongooti, ​​reero abantu bateera engaro. Kandi Abu Bakr tarahindukire omu kushaba. Kwonka abantu ku baagumire nibamuteera, yaahindura omutwe, reero yaareeba Rasulullah sallallaahu’alaihiwasallam, reero Rasulullah yamuha akamanyiso ngu ahuname agume ahu ori’. Bwanyima Abu Bakr akaimutsya emikono yombi, bwanyima yahimbisa Allah kurugirira aha ki nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam yamuragiire kukora ahari eki. Bwanyima Abu Bakr akagaruka enyima kuhisya obu yaabaire agorokire aha rubaju, kandi nabi sallallaahu alaihi wasallam akaza omumaisho yashaba. Reero - ku yaaherize - yaahinduka yagira ati: Iwe Abu Bakr, niki ekyakuremeise kuguma ahu waabaire ori obu naakuragiira? ’ Abu Bakr akagarukamu ati: ‘Tikihikire Ibn Abi Quhafah kushaba omu maisho ga Rasulullah’. Nahabwekyo omutumwa wa Allah (saww) akagira ati, 'Ahabwenki ninkureeba nimuteera engaro munonga, orikwijuka ekintu omu kushaba kwe, akore tasbih, ahabw'okuba orikukora tasbih, buzima naija kureebwa, obwo okuteera engaro kuri okw'abakazi'. Atugambiire [Qutaiba bin Sa’id] atugambiire [Abdul Aziz, nikwo kugira ngu Ibn Abi Hazim], kandi [Qutaiba] akagira ngu, atugambiire [Ya’qub, nikwo kugira ngu Ibn Abdurrahman al-Qari] bombi bakagambirwa kuruga ahari [Abu Hazim] kuruga ahari [Sahl bin hadi owa kabiri omu] hadith neeshangwa ngu, ‘Bwanyima Abu Bakr yaimutsya emikono ye, bwanyima yahimbisa Allah, kandi yaagaruka eitembezo ry’enyima ye kuhitsya obu yaayemereire aha -makmum-’ omurongooti. Atugambiire [Muhammad bin Abdullah bin Bazi’] atugambiire [Abdul ‘A’la] atugambiire [Ubaidullah] kuruga ahari [Abu Hazim] kuruga ahari [Sahl bin Sa’d as-Sa’idi] akagira ati, ‘Nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam akaza kugarukanisa ahagati y’aba Aubi baabo’. Kandi yayongyeraho ati, ‘Bwanyima Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam akaija, reero yaataanisa - yaahenda - emirongooti kuhitsya obu yaayemereire haihi n’omurongooti gw’omumaisho’. Kandi omuriyo harimu amakuru ngu Abu Bakr agarukire arekura omurimo gwe.

Hadith

Imam Muslim : 640

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ جَمِيعًا عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ قَالَ ابْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ حَدَّثَنِي ابْنُ شِهَابٍ عَنْ حَدِيثِ عَبَّادِ بْنِ زِيَادٍ أَنَّ عُرْوَةَ بْنَ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ أَخْبَرَهُ أَنَّ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ غَزَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَبُوكَ قَالَ الْمُغِيرَةُ فَتَبَرَّزَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِبَلَ الْغَائِطِ فَحَمَلْتُ مَعَهُ إِدَاوَةً قَبْلَ صَلَاةِ الْفَجْرِ فَلَمَّا رَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَيَّ أَخَذْتُ أُهَرِيقُ عَلَى يَدَيْهِ مِنْ الْإِدَاوَةِ وَغَسَلَ يَدَيْهِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ ثُمَّ ذَهَبَ يُخْرِجُ جُبَّتَهُ عَنْ ذِرَاعَيْهِ فَضَاقَ كُمَّا جُبَّتِهِ فَأَدْخَلَ يَدَيْهِ فِي الْجُبَّةِ حَتَّى أَخْرَجَ ذِرَاعَيْهِ مِنْ أَسْفَلِ الْجُبَّةِ وَغَسَلَ ذِرَاعَيْهِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ ثُمَّ تَوَضَّأَ عَلَى خُفَّيْهِ ثُمَّ أَقْبَلَ قَالَ الْمُغِيرَةُ فَأَقْبَلْتُ مَعَهُ حَتَّى نَجِدُ النَّاسَ قَدْ قَدَّمُوا عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ فَصَلَّى لَهُمْ فَأَدْرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِحْدَى الرَّكْعَتَيْنِ فَصَلَّى مَعَ النَّاسِ الرَّكْعَةَ الْآخِرَةَ فَلَمَّا سَلَّمَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُتِمُّ صَلَاتَهُ فَأَفْزَعَ ذَلِكَ الْمُسْلِمِينَ فَأَكْثَرُوا التَّسْبِيحَ فَلَمَّا قَضَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاتَهُ أَقْبَلَ عَلَيْهِمْ ثُمَّ قَالَ أَحْسَنْتُمْ أَوْ قَالَ قَدْ أَصَبْتُمْ يَغْبِطُهُمْ أَنْ صَلَّوْا الصَّلَاةَ لِوَقْتِهَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَالْحُلْوَانِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ حَدَّثَنِي ابْنُ شِهَابٍ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ حَمْزَةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ نَحْوَ حَدِيثِ عَبَّادٍ قَالَ الْمُغِيرَةُ فَأَرَدْتُ تَأْخِيرَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَعْهُ

Akangambira [Muhammad bin Rafi’] na [Hasan bin Ali al-Hulwani] boona abagambirweho kuruga ahari [Abdurrazzaq] [Ibnu Rafi’] akagira, akatugambira [Abdurrazzaq] akatugambira [Ibnu Ziraij] akangambira [Ibn Shihab] kuruga omu hadiisi ya [Mughiya al-’A] bin Shu’bah] amugambiire ngu [al-Mughirah bin Shu’bah] akamugambira ngu ‘Ngu akarwaana n’omutumwa wa Allah saw’ahari omu rutaro rwa Tabuk’. Al-Mughirah akagira ati: Reero Rasulullah akasheeshasheesha omu kinaabiro, bwanyima nkamureetera amaizi okushaba kw’omushekye kutakatandikire. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ku yaagarukire ahariinye, nkatandika kumushuka amaizi aha ngaro kuruga omu nshaho, reero yaanaaba engaro ze emirundi eshatu, reero yaanaaba omu maisho, reero yatandika kwiha emikono ye omu nshaho ye, reero emikono y'enshaho ye ekaba eri nkye, n'ahabw'ekyo akata emikono ye kuruga omu nshaho ye ar kuhika aha bikumu, reero akora ablution omu khuf ze ibiri reero agaruka omu maisho’. Al-Mughirah akagira ati: Reero nkaza nawe kuhisya obu nashangire omushaija owaaragiire Abdurrahman bin Auf kwija omumaisho, reero yaabeebembera. Reero Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam akashanga emwe ahari rak’a ibiri, bwanyima yashaba n’abantu omu rak’a y’aha muheru. Abdurrahman bin Auf ku yagambire okuramutsya kwe, Rasulullah saw. Nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam ku yaaherize kushaba, akabareeba amaisho yaabagira ngu ‘mukozire gye’ narishi akagira ati ‘mubaire muhikire, akabareetera kugira ekihika ky’okushaba omu bwire’. Atugambiire [Muhammad bin Rafi’] kandi [al-Hulwani] akagira ati, atugambiire [Abdurrazzaq] kuruga ahari [Ibn Juraij] kandi yangira [Ibn Shihab] kuruga ahari [Ismail bin Muhammad bin Sa’id] kuruga ahari [Hamzah bin al-Mughidirah] nk’aba Habbad. [Al-Mughirah] akagira ati, ‘Reero nkaba nteekateekire kumaraho Abdurrahman, n’ahabw’ekyo nabi akagira ati, ‘Reka abe’.