Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith
Hadith
Imam Muslim : 601
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا يَزِيدُ يَعْنِي ابْنَ زُرَيْعٍ عَنْ حَبِيبٍ الْمُعَلِّمِ عَنْ عَطَاءٍ قَالَ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ فِي كُلِّ صَلَاةٍ قِرَاءَةٌ فَمَا أَسْمَعَنَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْمَعْنَاكُمْ وَمَا أَخْفَى مِنَّا أَخْفَيْنَاهُ مِنْكُمْ وَمَنْ قَرَأَ بِأُمِّ الْكِتَابِ فَقَدْ أَجْزَأَتْ عَنْهُ وَمَنْ زَادَ فَهُوَ أَفْضَلُ
ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި ޔަޒީދު، މާނައަކީ އިބްނު ޒުރާއީ، އާތާގެ އަރިހުން ހަބީބުލް މުޢާލިމްގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވިއެވެ ތިޔަބައިމީހުންގެ ކިބައިން ފޮރުވާނެ އެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 602
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ الْمَسْجِدَ فَدَخَلَ رَجُلٌ فَصَلَّى ثُمَّ جَاءَ فَسَلَّمَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَدَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ السَّلَامَ قَالَ ارْجِعْ فَصَلِّ فَإِنَّكَ لَمْ تُصَلِّ فَرَجَعَ الرَّجُلُ فَصَلَّى كَمَا كَانَ صَلَّى ثُمَّ جَاءَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَلَّمَ عَلَيْهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَلَيْكَ السَّلَامُ ثُمَّ قَالَ ارْجِعْ فَصَلِّ فَإِنَّكَ لَمْ تُصَلِّ حَتَّى فَعَلَ ذَلِكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ فَقَالَ الرَّجُلُ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ مَا أُحْسِنُ غَيْرَ هَذَا عَلِّمْنِي قَالَ إِذَا قُمْتَ إِلَى الصَّلَاةِ فَكَبِّرْ ثُمَّ اقْرَأْ مَا تَيَسَّرَ مَعَكَ مِنْ الْقُرْآنِ ثُمَّ ارْكَعْ حَتَّى تَطْمَئِنَّ رَاكِعًا ثُمَّ ارْفَعْ حَتَّى تَعْتَدِلَ قَائِمًا ثُمَّ اسْجُدْ حَتَّى تَطْمَئِنَّ سَاجِدًا ثُمَّ ارْفَعْ حَتَّى تَطْمَئِنَّ جَالِسًا ثُمَّ افْعَلْ ذَلِكَ فِي صَلَاتِكَ كُلِّهَا حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَا حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَجُلًا دَخَلَ الْمَسْجِدَ فَصَلَّى وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي نَاحِيَةٍ وَسَاقَا الْحَدِيثَ بِمِثْلِ هَذِهِ الْقِصَّةِ وَزَادَا فِيهِ إِذَا قُمْتَ إِلَى الصَّلَاةِ فَأَسْبِغْ الْوُضُوءَ ثُمَّ اسْتَقْبِلْ الْقِبْلَةَ فَكَبِّرْ
[މުޙައްމަދު ބިން އަލްމުޘައްނާ] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި [ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢުބައިދުالله] ވިދާޅުވެފައިވަނީ އޭނާ ވިދާޅުވީ، [ސަޢީދު ބިން އަބީ ސަޢީދު] އަޅުގަނޑަށް [އޭނާގެ ބައްޕައަށް] [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވީ، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ މިސްކިތަކަށް ވަދެވަޑައިގެން، ދެން މީހަކު ވަދެވަޑައިގެން، ދެން ނަމާދުކޮށް، ދެން އައިސް ރަސޫލާއަށް ސަލާމް ކުރެއްވި ކަމަށެވެ الله صلى الله عليه وسلم، ދެން الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ސަލާމް އަނބުރާ ދެއްވައި ވިދާޅުވީ، އެނބުރި ގޮސް ދުޢާ ކުރައްވާށެވެ. ދެން އެމީހާ އެނބުރި އައިސް، ދެން ކުރިން ދުޢާކުރި ގޮތަށް ނަމާދުކޮށް، ދެން ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހަށް އައިސް ސަލާމް ކުރިއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވީ، ‘ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ’ ދެން އަނެއްކާވެސް ވިދާޅުވީ، ‘އެނބުރި ގޮސް އަނެއްކާވެސް ދުޢާ ކުރައްވާށެވެ. ދެން އެމީހާ ބުނީ، 'ތިޔަބައިމީހުން ހަގީގަތާއެކު ފޮނުއްވި ރަސްކަލާނގެ ސަބަބުން، މިއަށްވުރެ ރަނގަޅު ކަމެއް އަހަންނަކަށް ނުކުރެވޭނެ، އަހަންނަށް ދަސްކޮށްދެއްވާށެވެ.' އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ދެން ރުކޫޢުކުރުމުން ފެށިގެން ތެދުވެ ހުންނަންދެން ބޯ އުފުލާ، ދެން ސަޖިދައިގެ ޙާލަތުގައި ތެދުވެ ހުންނަންދެން ސަޖިދަ ކުރާށެވެ، ދެން ތެދުވެ އިށީނދެގެން ނިމެންދެން ބޯ އުފުލާ، ދެން ހުރިހާ ދުޢާތަކެއްގައި އެކަން ކުރާށެވެ.'' އަބޫބަކުރު ބިން އަބީ ޝައިބާ އަހަރެމެންނަށް ރިވާކުރެއްވިއެވެ. އުބައިދުالله އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަބޫހުރައިރާގެ އަރިހުން ސަޢީދު ބިން އަބީ ސަޢީދުގެ އަރިހުން ރިވާކުރައްވާފައި ވެއެވެ، "މިސްކިތުގެ ކަނެއްގައި ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ހުންނެވިއިރު މީހަކު މިސްކިތަށް ވަދެ ނަމާދު ކުރިއެވެ." މި ޙަދީޘާ އެއްފަދަ ޙަދީޘެއް ރިވާކުރައްވައި، އިތުރަށް ވިދާޅުވެފައިވަނީ، "ނަމާދު ކުރާއިރު، ވުޟޫކޮށް، ދެން ޤިބްލާއާ ކުރިމަތިލާ، ތަކްބީރު ކިޔާށެވެ."
Hadith
Imam Muslim : 603
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ كِلَاهُمَا عَنْ أَبِي عَوَانَةَ قَالَ سَعِيدٌ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ قَالَ صَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةَ الظُّهْرِ أَوْ الْعَصْرِ فَقَالَ أَيُّكُمْ قَرَأَ خَلْفِي بِسَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى فَقَالَ رَجُلٌ أَنَا وَلَمْ أُرِدْ بِهَا إِلَّا الْخَيْرَ قَالَ قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ بَعْضَكُمْ خَالَجَنِيهَا
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސަޢީދު ބިން މަންސޫރު] އާއި [ޤުޠައިބާ ބިން ސަޢީދު] ރިވާކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި، އެދެމީހުންވެސް [އަބޫ ޢަވާނާ] ގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވި ގޮތުގައި، [ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ ޢަވާނާ] [ޤަތަދާ] އިން [ޒުރާރަ ބިން އައުފާ] ގެ އަރިހުން [އިމްރާން ބިން ޙުސައިން] ގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވިއެވެ އަޅުގަނޑުމެންނާއެކު ޒުހުރު ނުވަތަ ޢަޞްރު ނަމާދު ކުރައްވައި، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވީ، ‘ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން އަޅުގަނޑުގެ ފަހަތުން ސަބީޙިސްމާ ރަބީޢީލް ޢަޢްލާ ކިޔަވަނީ ކާކުތޯއެވެ؟ އެހެންކަމުން މީހަކު ބުނީ، 'އަހަރެން - ކިޔަވަނީ -، އަދި އެކަމުން ހެޔޮކަން ފިޔަވައި އެހެން އެއްޗެއް އަހަރެން ބޭނުމެއް ނޫން' ކަމަށެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 604
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ سَمِعْتُ زُرَارَةَ بْنَ أَوْفَى يُحَدِّثُ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى الظُّهْرَ فَجَعَلَ رَجُلٌ يَقْرَأُ خَلْفَهُ بِسَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ أَيُّكُمْ قَرَأَ أَوْ أَيُّكُمْ الْقَارِئُ فَقَالَ رَجُلٌ أَنَا فَقَالَ قَدْ ظَنَنْتُ أَنَّ بَعْضَكُمْ خَالَجَنِيهَا حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ كِلَاهُمَا عَنْ ابْنِ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى الظُّهْرَ وَقَالَ قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ بَعْضَكُمْ خَالَجَنِيهَا
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާވެގެންވާ [މުޙައްމަދު ބިން އަލްމުޘައްނާ] އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ބަޞްޞަރު] ދެބޭފުޅުންވެސް ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ، އެއީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޙައްމަދު ބިން ޖަޢުފަރު] ރިވާވެފައި އޮތީ [ޝަޢުބާ] އަށް [ޤަތަދާއިން] އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ އޭނާއަށް ޞުލްޙަކޮށް، ޒުހުރު ނަމާދު އަދާކޮށް، ދެން މީހަކު އޭނާގެ ފަހަތުން ކިޔަވަން ފެށީ، 'ސަބްބިހިސްމާ ރަބީކާލް އަޢުލާ'، އޭނާ ނަމާދު ނިމުމުން، ދެން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވީ، ‘ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން ކޮންބައެއް ކިޔަނީ ނުވަތަ ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން ކޮންބަޔަކީ ކިޔުންތެރިޔާ ހެއްޔެވެ؟ ' އެހެންކަމުން މީހަކު ޖަވާބު ދިނީ 'އަހަރެން' ކަމަށެވެ. ދެން ވިދާޅުވީ 'އަޅުގަނޑަށް ވަރަށް ޝައްކު ކުރެވުނީ ތިޔަބޭފުޅުންގެ ތެރެއިން ބައެއް ބޭފުޅުން އަޅުގަނޑާ އެކަމުގައި ޚިޔާލުތަފާތުވާ ކަމަށް'' ކަމަށެވެ. އެއީ އަޅުގަނޑުމެން [އަބޫބަކުރު ބިން އަބީ ޝައިބާ] އަށް ރިވާވެގެންވާ އެއްޗެއް، އަޅުގަނޑުމެން [އިސްމާޢީލް ބިން އުލައިއްޔާ] އަށް - ރިވާވެގެންވާ އެހެން ސިލްސިލާއެއްގެ ތެރެއިން - އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޙައްމަދު ބިން އަލްމުޘްނާ] އަށް ރިވާވެގެންވާ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު އަބީ ޢަދީ] އަށް ރިވާވެގެންވާ، އެދެމީހުންވެސް ރިވާވެގެންވަނީ [އިބްނު އަބީ ޢަރުބާޙް] އިން ފެށިގެންނެވެ [ޤަތަދާ] މި ރިވާޔަތުގެ ސިލްސިލާއާއެކު ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ މެންދުރު ނަމާދު ކުރައްވައި ވިދާޅުވީ، ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން ބައެއް ބޭފުޅުން އެކަމާމެދު އަޅުގަނޑާ ޚިލާފުވާކަން އަޅުގަނޑަށް އެނގޭ ކަމަށެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 605
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ كِلَاهُمَا عَنْ غُنْدَرٍ قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ يُحَدِّثُ عَنْ أَنَسٍ قَالَ صَلَّيْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ وَعُثْمَانَ فَلَمْ أَسْمَعْ أَحَدًا مِنْهُمْ يَقْرَأُ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ فِي هَذَا الْإِسْنَادِ وَزَادَ قَالَ شُعْبَةُ فَقُلْتُ لِقَتَادَةَ أَسَمِعْتَهُ مِنْ أَنَسٍ قَالَ نَعَمْ وَنَحْنُ سَأَلْنَاهُ عَنْهُ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޙައްމަދު ބިން އަލްމުޘްނާ] އަދި [އިބްނު ބަޝްޔާރު] ދެމީހުންވެސް [ގުންދަރު] ގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [އިބްނުލް މުޘައްނާ] ވިދާޅުވެފައިވަނީ، އަޅުގަނޑުމެން [މުޙައްމަދު ބިން ޖަޢުފަރު] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، [ޝުޢޫބާ] ވިދާޅުވެފައިވަނީ، [ޤަތަދާ] [އަނާސްގެ] އަރިހުން ރިވާވެގެން ދިޔަ އަޑުއެހީ، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ އަދި الله ގެ ރަޙްމަތްފުޅުން)، އަބޫބަކުރު، ޢުމަރު އަދި ޢުޘްމާން، އަދި އެއިން އެއްވެސް މީހަކު ބިސްމިލްހިއްރަޙްމަނިއްރަހީމް'' އޭ ބުނާ އަޑު އަޅުގަނޑަކަށް ނާދެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޙައްމަދު ބިން އަލްމުޘްނާ] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، [އަބޫދާއޫދު] އެ [ޝުޢުބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް މި ޓްރާންސްމިޝަންގެ ސިލްސިލާގައި ކިޔައިދެއްވައި، އިތުރަށް ވިދާޅުވީ، ޝުޢޫބާ ވިދާޅުވިއެވެ. އޭނާ ބުނީ އާދެ، އަދި އަހަރެމެން އެކަމާ ބެހޭގޮތުން ސުވާލުކުރީމެވެ''.
Hadith
Imam Muslim : 606
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مِهْرَانَ الرَّازِيُّ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ عَنْ عَبْدَةَ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ كَانَ يَجْهَرُ بِهَؤُلَاءِ الْكَلِمَاتِ يَقُولُ سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ تَبَارَكَ اسْمُكَ وَتَعَالَى جَدُّكَ وَلَا إِلَهَ غَيْرُكَ وَعَنْ قَتَادَةَ أَنَّهُ كَتَبَ إِلَيْهِ يُخْبِرُهُ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّهُ حَدَّثَهُ قَالَ صَلَّيْتُ خَلْفَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ وَعُثْمَانَ فَكَانُوا يَسْتَفْتِحُونَ بِ { الْحَمْد لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ } لَا يَذْكُرُونَ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ فِي أَوَّلِ قِرَاءَةٍ وَلَا فِي آخِرِهَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مِهْرَانَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ أَخْبَرَنِي إِسْحَقُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يَذْكُرُ ذَلِكَ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޙައްމަދު ބިން މިޙްރާން އާރާޒީ] ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [އަލްވަލިދު ބިން މުސްލިމް] ޢަބްދާއިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަލްއައުޒައި] އަންގަވާފައިވާ ގޮތުގައި ޢުމަރު ބިން އަލް ޚައްޠާބު މި ޖުމްލަތައް އަޑުގަދަކޮށް ކިޔަވާފައިވެއެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވާނީ، 'ސުބާނާކައްލޫހުއްމާ، ވަބީހަމްދީކާ ތަބާރޯކާ އިސްމުކާ ވަތަޢާލާ ޖައްޑޫކާ ވަލާ އިލާހާ ޣައިރޫކާ' އެވެ. އޭ الله، ކަލޭގެފާނަށް ޝަރަފުވެރިވެވޮޑިގެންވާ އަދި ކަލޭގެފާނުގެ ޙަމްދާއި އެކު، ކަލޭގެފާނުގެ ނަންފުޅު ބަރަކާތްތެރިވެވޮޑިގެންވެއެވެ، ކަލޭގެފާނުގެ މަތިވެރިކަމަކީ ކަލޭގެފާނު ނޫން އެހެން އިލާހެއް ނެތެވެ'. އަދި [އަނަސް ބިން މާލިކް] ގެ އިޚުތިޔާރުގައި އޭނާއަށް ލިޔުއްވި [ޤަތަދާ] އިން، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ ދުނިޔެތައް-'. އެބައިމީހުން ކިޔެވުމުގެ ފެށުމުގައި، އަދި ނިމުމުގައި ނޫން، 'ބިސްމިލްހިއްރަޙްމަނިއްރަހީމް - ރަޙްމަތްތެރި އަދި ރަޙްމަތްތެރި الله ގެ ނަންފުޅު ކިޔުމުން - ނަންގަވާފައެއް ނުވެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [މުޙައްމަދު ބިން މިޙްރާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި [އަލްވަލިދު ބިން މުސްލިމް] އިން [އަލްޢައުޒާޢީ] އަޅުގަނޑަށް [އިޝާޤް ބިން ޢަބްދުالله ބިން އަބީ ތަލްޙާ] އަށް އަންގަވާފައިވާ ގޮތުގައި [އަނަސް ބިން މާލިކް] އެކަން ފާހަގަކުރެއްވި އަޑު އިވިއްޖެއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 607
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ السَّعْدِيُّ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ أَخْبَرَنَا الْمُخْتَارُ بْنُ فُلْفُلٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ عَنْ الْمُخْتَارِ عَنْ أَنَسٍ قَالَ بَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ بَيْنَ أَظْهُرِنَا إِذْ أَغْفَى إِغْفَاءَةً ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ مُتَبَسِّمًا فَقُلْنَا مَا أَضْحَكَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ أُنْزِلَتْ عَلَيَّ آنِفًا سُورَةٌ فَقَرَأَ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ { إِنَّا أَعْطَيْنَاكَ الْكَوْثَرَ فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَانْحَرْ إِنَّ شَانِئَكَ هُوَ الْأَبْتَرُ } ثُمَّ قَالَ أَتَدْرُونَ مَا الْكَوْثَرُ فَقُلْنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّهُ نَهْرٌ وَعَدَنِيهِ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ عَلَيْهِ خَيْرٌ كَثِيرٌ هُوَ حَوْضٌ تَرِدُ عَلَيْهِ أُمَّتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ آنِيَتُهُ عَدَدُ النُّجُومِ فَيُخْتَلَجُ الْعَبْدُ مِنْهُمْ فَأَقُولُ رَبِّ إِنَّهُ مِنْ أُمَّتِي فَيَقُولُ مَا تَدْرِي مَا أَحْدَثَتْ بَعْدَكَ زَادَ ابْنُ حُجْرٍ فِي حَدِيثِهِ بَيْنَ أَظْهُرِنَا فِي الْمَسْجِدِ وَقَالَ مَا أَحْدَثَ بَعْدَكَ حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ أَخْبَرَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ عَنْ مُخْتَارِ بْنِ فُلْفُلٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُا أَغْفَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِغْفَاءَةً بِنَحْوِ حَدِيثِ ابْنِ مُسْهِرٍ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ نَهْرٌ وَعَدَنِيهِ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ فِي الْجَنَّةِ عَلَيْهِ حَوْضٌ وَلَمْ يَذْكُرْ آنِيَتُهُ عَدَدُ النُّجُومِ
[ޢަލީ ބިން ޙުޖުރު ޞަޢްދީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި [ޢަލީ ބިން މުޝީރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަލްމުޚްތާރު ބިން ފުލްފުލް] [އަނަސް ބިން މާލިކު] އިން --އަނެއްކާވެސް ރިވާޔަތުގެ ސިލްސިލާއެއްގެ ތެރެއިން-- ކިޔައިދެއްވި- އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބީ ޝައިބާޙް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވިއިރު އެ ބަސްފުޅަކީ އޭނާގެ ބަސްފުޅެއް ކަމުގައި ވާއިރު، [ޢަލީ ބިން މުޝީރު] [އަލްމުޚްތާރު] އިން [އަނަސް] އިން ވިދާޅުވީ، 'އެއްދުވަހަކު' ކަމަށެވެ އަހަރެމެންގެ ތެރޭގައި الله ގެ ރަސޫލާ ހުންނެވިއިރު، ކުއްލިއަކަށް ނިދިވަޑައިގަތީ، ދެން ހިނިތުންވެލަމުން ބޯ އުފުއްލަވައިލެއްވުމުން، އަހަރެމެން ސުވާލުކުރީމެވެ، އޭ الله ގެ ރަސޫލާ ކަލޭ ހެއްވާލީ ކޮން ކަމަކުން ހެއްޔެވެ؟ އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވީ، 'އަޅުގަނޑަށް ދެންމެ ސިޓީއެއް ބާވައިލެއްވި، ދެން ކިޔެވީ، 'ބިސްމިލާހިއްރަޙްމަނިއްރަހީމް، އިނާ އަޢްތައިނަކާ އަލްކައުތުސާރު ފަޝާލީ ލިރަބިކާ ވަންހަރު، އިނާ ޝާނިޢުއަކާ ހުވާ އަލްޢަބްތަރު،’ ދެން ވިދާޅުވިއެވެ. އަހަރެމެން ޖަވާބު ދިނީ الله އާއި އެކަލާނގެ ރަސޫލާ އެންމެ ރަނގަޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވާ ކަމުގައެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އޭގައި ވަރަށް ގިނަ ހެޔޮކަންތައްތަކެއް އެބަހުއްޓެވެ. އެއީ އަހަރެންގެ މީސްތަކުން އަހަރެންނާ ޤިޔާމަތް ދުވަހު ބައްދަލުކުރާނެ ލޭކެއް، އޭގެ ކޮންޓެއިނަރ ތަރިތަކާ އެއްވަރަށް ގިނަވެފައި، ދެން އަހަރެންގެ މީސްތަކުންގެ އަޅަކަށް އެކަމުން ހުރަސްއެޅި، އެހެންކަމުން އަހަރެން ބުނީމެވެ، 'އޭ އަހަރެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ، ހަމަކަށަވަރުން އޭނާއަކީ އަހަރެންގެ މީސްތަކުންގެ މީހެއް'، އެހެންކަމުން الله ވިދާޅުވި އެވެ. އިބްނު ހުޖުރު އޭނާގެ ޙަދީޘްފުޅުގައި އިތުރަށް ވިދާޅުވެފައިވަނީ، 'އަހަރެމެންގެ ތެރޭގައި މިސްކިތުގައި' އެވެ. އަދި އެ ޖުމްލައަކީ، 'الله ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، 'ކަލޭގެފާނުގެ މަރުގެ ފަހުން ވާނެ ކަމެއް'' އެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ ކުރުއިބް މުޙައްމަދު ބިން އަލްޢަލާ] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [އިބްނު ފުދައިލް] [މުޚްތަރު ބިން ފުލްފުލް] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވާފައިވާ ގޮތުގައި، ‘އަޅުގަނޑަށް [އަނަސް ބިން މާލިކް] ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ނިދާފައި ވާ އަޑު އިވިއްޖެއެވެ އޭގައި ލޭކެއް ހުރެއެވެ،' އަދި 'އޭގެ ކޮންޓެއިނަރަކީ ތަރިތަކާ އެއްވަރަށް ގިނަ އެއްޗެއް'' ކަމަށް ވިދާޅުވެފައެއް ނުވެއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 608
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جُحَادَةَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الْجَبَّارِ بْنُ وَائِلٍ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ وَائِلٍ وَمَوْلًى لَهُمْ أَنَّهُمَا حَدَّثَاهُ عَنْ أَبِيهِ وَائِلِ بْنِ حُجْرٍ أَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَفَعَ يَدَيْهِ حِينَ دَخَلَ فِي الصَّلَاةِ كَبَّرَ وَصَفَ هَمَّامٌ حِيَالَ أُذُنَيْهِ ثُمَّ الْتَحَفَ بِثَوْبِهِ ثُمَّ وَضَعَ يَدَهُ الْيُمْنَى عَلَى الْيُسْرَى فَلَمَّا أَرَادَ أَنْ يَرْكَعَ أَخْرَجَ يَدَيْهِ مِنْ الثَّوْبِ ثُمَّ رَفَعَهُمَا ثُمَّ كَبَّرَ فَرَكَعَ فَلَمَّا قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ رَفَعَ يَدَيْهِ فَلَمَّا سَجَدَ سَجَدَ بَيْنَ كَفَّيْهِ
[ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [އައްފާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [ޙައްމާމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [މުޙައްމަދު ބިން ޖުހާދާ] އަޅުގަނޑަށް [ޢަބްދުލްޖައްބާރު ބިން ވައިލް] [އަލްޤަމާ ބިން ވައިލް] އާއި [އެމީހުންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއަށް] ކިޔައިދިން ގޮތުގައި އެދެމީހުންވެސް އެކަން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅު، ވައިލް ބިން ޙުޖުރު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށެވެ ތަކްބީރު ކިޔަމުން ނަމާދަށް ވަދެއްޖެއެވެ. ހައްމާމް ސިފަކުރެއްވި ގޮތުގައި، 'އޭނާގެ ކަންފަތް ކުރިމަތީގައި، ދެން ގަމީހުގައި އެތަކެތި ފައްތާލުމަށްފަހު ކަނާތު އަތް ކަނާތު އަތުގައި ބާއްވާލިއެވެ. ބޯޖަހަން ބޭނުންވި ހިނދު ގަމީހުގެ ތެރެއިން އަތް ނަގައި، ދެން އުފުލާލުމަށްފަހު ތަކްބީރު ބުނެލުމަށްފަހު ބޯޖަހާލިއެވެ. 'ސަމިއައްލަހޫ ލިމަން ހަމީދާހު' އޭ ބުނުމުން އޭނާ ދެއަތް އުފުލާލިއެވެ. ސަޖިދަ ޖަހާއިރު ސަޖިދަކުރީ އަތްތިލަ ދޭތެރޭގައެވެ'.
Hadith
Imam Muslim : 609
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَعُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ كُنَّا نَقُولُ فِي الصَّلَاةِ خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ السَّلَامُ عَلَى اللَّهِ السَّلَامُ عَلَى فُلَانٍ فَقَالَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ إِنَّ اللَّهَ هُوَ السَّلَامُ فَإِذَا قَعَدَ أَحَدُكُمْ فِي الصَّلَاةِ فَلْيَقُلْ التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّيِّبَاتُ السَّلَامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ السَّلَامُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ فَإِذَا قَالَهَا أَصَابَتْ كُلَّ عَبْدٍ لِلَّهِ صَالِحٍ فِي السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ ثُمَّ يَتَخَيَّرُ مِنْ الْمَسْأَلَةِ مَا شَاءَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مَنْصُورٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ ثُمَّ يَتَخَيَّرُ مِنْ الْمَسْأَلَةِ مَا شَاءَ حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ الْجُعْفِيُّ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ مَنْصُورٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَ حَدِيثِهِمَا وَذَكَرَ فِي الْحَدِيثِ ثُمَّ لْيَتَخَيَّرْ بَعْدُ مِنْ الْمَسْأَلَةِ مَا شَاءَ أَوْ مَا أَحَبَّ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ شَقِيقٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ كُنَّا إِذَا جَلَسْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الصَّلَاةِ بِمِثْلِ حَدِيثِ مَنْصُورٍ وَقَالَ ثُمَّ يَتَخَيَّرُ بَعْدُ مِنْ الدُّعَاءِ و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا سَيْفُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ سَمِعْتُ مُجَاهِدًا يَقُولُ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَخْبَرَةَ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ مَسْعُودٍ يَقُولُا عَلَّمَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ التَّشَهُّدَ كَفِّي بَيْنَ كَفَّيْهِ كَمَا يُعَلِّمُنِي السُّورَةَ مِنْ الْقُرْآنِ وَاقْتَصَّ التَّشَهُّدَ بِمِثْلِ مَا اقْتَصُّوا
[ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބް]، [ޢުޘްމާން ބިން އަބީ ޝައިބާ] އަދި [އިޝާޤް ބިން އިބްރާހީމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން [އިޝާޤް] ވިދާޅުވި، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިންއިރު އިތުރު ދެމީހަކު ބުނި، އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޖާރިރު] [މަންޝޫރު] އިން [އަބޫ ވައިލް] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުالله] ގެ އަރިހުން ބުނީ، ‘އަހަރެމެން ކުރިން ބުނަމުން އައީ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ފަހަތުގައި ދުޢާގައި ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެވެ الله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ފައްޅީގެ މީހުންނަށް ވެއެވެ'. ފަހެ، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެއްދުވަހަކު ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ އިސްޝާއަލިހިން. -ހުރިހާ އިޙްތިރާމެއް ލިބެންޖެހޭނީ الله، ދުޢާތަކާއި ހެޔޮކަންފުޅަށެވެ. އޭ ރަސޫލާ، އަދި އެކަލާނގެ ރަޙްމަތާއި ބަރަކާތް ތިޔަބައިމީހުންގެ މައްޗަށް ލައްވާށިއެވެ. އަހަރެމެންނަށާއި الله ގެ ޞާލިޙު އަޅުތަކުންނަށް ޞަލަވާތް ލައްވާށި-'. -އެހެން ބުނުމުން، އުޑުތަކާއި ބިމުގައިވާ ކޮންމެ ޞާލިޙު އަޅަކަށް ދުޢާ ފޯރާނެ - الله ފިޔަވައި އަޅުކަން ކުރަން ޙައްޤު އިލާހެއް ނެތްކަން އަހަރެން ހެކިވަމެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާވެގެން ދިޔައީ [މުޙައްމަދު ބިން އަލްމުޘައްނާ] އަދި [އިބްނު ބަޝްޔާރު] ދެމީހުންވެސް ވިދާޅުވެފައި، އެއީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޙައްމަދު ބިން ޖަޢުފަރު] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ [މަންޝޫރު] ގެ ކިބައިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޝުޢޫބާ] އަށް ރިވާވެގެން ދިޔައީ މިއާ އެއްގޮތް މި ޗޭން އޮފް ޓްރާންސްމިޝަން އާއި އެކުގައެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަބްދު ބިން ޙުމައިދަށް] ރިވާވެގެންދިޔައީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙުސައިން އަލްޖޫޢީ] [ޒައިދާ] އިން [މަންޝޫރު] އިން މި ދެވަނަ ޙަދީޘާ އެއްގޮތް މި ޗޭން އޮފް ޓްރާންސްމިޝަން އާއި އެކު، ދެން ޙަދީޘްގައި ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ. ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަބޫ މުޢާވިޔަތުގެ އަރިހުން އަލްއަޢުމާޝްގެ އަރިހުން ޝަޤީޤުގެ އަރިހުން ޢަބްދުالله ބިން މަސްޢޫދުގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވިއެވެ. އަދި އަބޫބަކުރު ބިން އަބީ ޝައިބާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި، އަބޫ ނޫޢިމް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި، ސައިފް ބިން ސުލައިމާން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ، މުޖާހިދު ވިދާޅުވި އަޑު އިވުނީ، ޢަބްދުالله ބިން ސަޚްބާރާ އަޅުގަނޑަށް ރިވާކުރެއްވި، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އަހަރެންގެ ކޮނޑުތައް އޭނާގެ ކޮނޑުތަކުގެ މެދުގައި، އޭނާ އަހަންނަށް ޤުރުއާނުގެ ސޫރަތެއް ދަސްކޮށްދިން ފަދައިންނެވެ." ދެން އެއުރެން ރިވާކުރި ތަޝާހުދު ފަދައިން ތަޝާހުދު ރިވާކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 610
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحِ بْنِ الْمُهَاجِرِ أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ وَعَنْ طَاوُسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعَلِّمُنَا التَّشَهُّدَ كَمَا يُعَلِّمُنَا السُّورَةَ مِنْ الْقُرْآنِ فَكَانَ يَقُولُ التَّحِيَّاتُ الْمُبَارَكَاتُ الصَّلَوَاتُ الطَّيِّبَاتُ لِلَّهِ السَّلَامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ السَّلَامُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَفِي رِوَايَةِ ابْنِ رُمْحٍ كَمَا يُعَلِّمُنَا الْقُرْآنَ
[ޤުޠައިބާ ބިން ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ލައިތު] އަށް --އަނެއްކާވެސް ރިވާޔަތުގެ ސިލްސިލާއެއް މެދުވެރިކޮށް-- އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ރުމްޙް ބިން އަލްމުޙާޖިރު] [އަބޫ އަޒްޒުބައިރު] ގެ އަރިހުން [ސަޢީދު ބިން ޖުބައިރު] ގެ އަރިހުން، އަދި [ތައުސް] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޢައްބާސް] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަލްލައިތު] ކިޔައިދެއްވީ، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވީ، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެވެ upon him) އަޅުގަނޑުމެންނަށް ޤުރުއާނުގެ ސޫރަތެއް ދަސްކޮށްދެއްވި ފަދައިން ތަޝަޙްހޫދު ދަސްކޮށްދެއްވިއިރު، ދެން އެވަގުތު ވިދާޅުވާނީ، އައްތަހިއްޔަތު އަޝް-ޝަލަވަތު އައްތައިބަތު ލިއްލާ، އައްސަލާމު އަލައިކާ، އައްޔޫހާ އަން-ނަބިޔޫ ވަރަޙްމަތުالله ވަބަރަކަތޫހޫ، އަސަލަމުޢަލައިނާ ވާ އަލާ އިބަދިއްލާހިޝްޝަލިޙް. -ހުރިހާ ސަލާމްތަކާއި ހެޔޮ ޢަމަލުތަކަކީ الله އަށްޓަކައި،... އޭ ރަސޫލާ، އަދި އެކަލާނގެ ރަޙްމަތާއި ބަރަކާތް ތިޔަބައިމީހުންގެ މައްޗަށް ލައްވާށިއެވެ. އަހަރެމެންނަށާއި الله ގެ ޞާލިޙު އަޅުތަކުންނަށް ޞަލަވާތް ލައްވާށިއެވެ. އަހަރެން ހެކިބަސްދެނީ -އަޅުކަން ކުރުމުގެ ހައްގު ލިބިގެންވާ ކަލާނގެއެއް- الله ނޫން ކަލާނގެއެއް ނެތް ކަމަށާއި، އަދި މުޙައްމަދަކީ الله ގެ ރަސޫލާ ކަމުގައި ހެކިވަމެވެ-'. އަދި ރިވާޔަތެއްގައި، 'އެކަލޭގެފާނު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ޤުރުއާން އުނގަންނައިދެއްވި ފަދައިން' އެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 611
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ طَاوُسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعَلِّمُنَا التَّشَهُّدَ كَمَا يُعَلِّمُنَا السُّورَةَ مِنْ الْقُرْآنِ
އެއީ އަޅުގަނޑުމެން [އަބޫބަކުރު ބިން އަބީ ޝައިބާ] އަށް ރިވާވެގެންވާ، އަޅުގަނޑުމެން [ޔަޙްޔާ ބިން އާދަމް] އަށް ރިވާވެގެންވާ، އަޅުގަނޑުމެން [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ޙުމައިދު] އަށް ރިވާވެގެންވާ، [އިބްނު ޢައްބާސް] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޢައްބާސް] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް [އަބޫ އަޒް ޒުބައިރު] އަށް ރިވާވެގެން ވެއެވެ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ޤުރުއާނުގެ ސޫރަތްތައް އުނގަންނައިދެއްވި ފަދައިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ތަޝާހުދު ދަސްކޮށްދެއްވާށެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 612
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَأَبُو كَامِلٍ الْجَحْدَرِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ الْأُمَوِيُّ وَاللَّفْظُ لِأَبِي كَامِلٍ قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ يُونُسَ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ حِطَّانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الرَّقَاشِيِّ قَالَ صَلَّيْتُ مَعَ أَبِي مُوسَى الْأَشْعَرِيِّ صَلَاةً فَلَمَّا كَانَ عِنْدَ الْقَعْدَةِ قَالَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ أُقِرَّتْ الصَّلَاةُ بِالْبِرِّ وَالزَّكَاةِ قَالَ فَلَمَّا قَضَى أَبُو مُوسَى الصَّلَاةَ وَسَلَّمَ انْصَرَفَ فَقَالَ أَيُّكُمْ الْقَائِلُ كَلِمَةَ كَذَا وَكَذَا قَالَ فَأَرَمَّ الْقَوْمُ ثُمَّ قَالَ أَيُّكُمْ الْقَائِلُ كَلِمَةَ كَذَا وَكَذَا فَأَرَمَّ الْقَوْمُ فَقَالَ لَعَلَّكَ يَا حِطَّانُ قُلْتَهَا قَالَ مَا قُلْتُهَا وَلَقَدْ رَهِبْتُ أَنْ تَبْكَعَنِي بِهَا فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ أَنَا قُلْتُهَا وَلَمْ أُرِدْ بِهَا إِلَّا الْخَيْرَ فَقَالَ أَبُو مُوسَى أَمَا تَعْلَمُونَ كَيْفَ تَقُولُونَ فِي صَلَاتِكُمْ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَطَبَنَا فَبَيَّنَ لَنَا سُنَّتَنَا وَعَلَّمَنَا صَلَاتَنَا فَقَالَ إِذَا صَلَّيْتُمْ فَأَقِيمُوا صُفُوفَكُمْ ثُمَّ لْيَؤُمَّكُمْ أَحَدُكُمْ فَإِذَا كَبَّرَ فَكَبِّرُوا وَإِذْ قَالَ { غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ } فَقُولُوا آمِينَ يُجِبْكُمْ اللَّهُ فَإِذَا كَبَّرَ وَرَكَعَ فَكَبِّرُوا وَارْكَعُوا فَإِنَّ الْإِمَامَ يَرْكَعُ قَبْلَكُمْ وَيَرْفَعُ قَبْلَكُمْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَتِلْكَ بِتِلْكَ وَإِذَا قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ فَقُولُوا اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ يَسْمَعُ اللَّهُ لَكُمْ فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى قَالَ عَلَى لِسَانِ نَبِيِّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ وَإِذَا كَبَّرَ وَسَجَدَ فَكَبِّرُوا وَاسْجُدُوا فَإِنَّ الْإِمَامَ يَسْجُدُ قَبْلَكُمْ وَيَرْفَعُ قَبْلَكُمْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَتِلْكَ بِتِلْكَ وَإِذَا كَانَ عِنْدَ الْقَعْدَةِ فَلْيَكُنْ مِنْ أَوَّلِ قَوْلِ أَحَدِكُمْ التَّحِيَّاتُ الطَّيِّبَاتُ الصَّلَوَاتُ لِلَّهِ السَّلَامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ السَّلَامُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ ح و حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِيُّ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنَا أَبِي ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ كُلُّ هَؤُلَاءِ عَنْ قَتَادَةَ فِي هَذَا الْإِسْنَادِ بِمِثْلِهِ وَفِي حَدِيثِ جَرِيرٍ عَنْ سُلَيْمَانَ عَنْ قَتَادَةَ مِنْ الزِّيَادَةِ وَإِذَا قَرَأَ فَأَنْصِتُوا وَلَيْسَ فِي حَدِيثِ أَحَدٍ مِنْهُمْ فَإِنَّ اللَّهَ قَالَ عَلَى لِسَانِ نَبِيِّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ إِلَّا فِي رِوَايَةِ أَبِي كَامِلٍ وَحْدَهُ عَنْ أَبِي عَوَانَةَ قَالَ أَبُو إِسْحَقَ قَالَ أَبُو بَكْرِ ابْنُ أُخْتِ أَبِي النَّضْرِ فِي هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَ مُسْلِمٌ تُرِيدُ أَحْفَظَ مِنْ سُلَيْمَانَ فَقَالَ لَهُ أَبُو بَكْرٍ فَحَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ فَقَالَ هُوَ صَحِيحٌ يَعْنِي وَإِذَا قَرَأَ فَأَنْصِتُوا فَقَالَ هُوَ عِنْدِي صَحِيحٌ فَقَالَ لِمَ لَمْ تَضَعْهُ هَا هُنَا قَالَ لَيْسَ كُلُّ شَيْءٍ عِنْدِي صَحِيحٍ وَضَعْتُهُ هَا هُنَا إِنَّمَا وَضَعْتُ هَا هُنَا مَا أَجْمَعُوا عَلَيْهِ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ قَتَادَةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَقَالَ فِي الْحَدِيثِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَضَى عَلَى لِسَانِ نَبِيِّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ
އެއީ [ސަޢީދު ބިން މަންސޫރު]، [ޤުޠައިބާ ބިން ސަޢީދު]، [އަބޫ ކާމިލް އަލްޖަހުދާރީ] އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ޢަބްދުލްމާލިކް އަލްއުމާވީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވާ ވާހަކައެއް ކަމުގައިވާއިރު، އެ ލަފުޒު އަބޫ ކާމިލްގެ ކިބައިން އައިސްފައިވާ ކަމަށް އެބޭކަލުން ވިދާޅުވެފައިވަނީ، އެއީ [އަބޫ ޢައްވާނާ] [ޤަތަދާ] އިން [ޔޫނުސް ބިން ޖުބައިރު] އިން [ހިޘްތާން ބިން ޢަބްދުالله] އިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވާ ވާހަކައެކެވެ ބިން އާރ-ރަޤާޝީ] ވިދާޅުވެފައިވަނީ، ‘އަޅުގަނޑު [އަބޫ މޫސާ އަލް އަޝްޢަރީ] އާއި އެކު ދުޢާއެއްގައި ނަމާދުކުރީމެވެ. އެކަލޭގެފާނު -ތަޙިއްޔާތު- އިށީނދެވަޑައިގަތުމުން، ރައްޔިތުންގެ ތެރެއިން މީހަކު ވިދާޅުވީ، 'ނަމާދަކީ ހެޔޮކަމާއި ޒަކާތް ދިނުމާ އެއްގޮތްވާ އެއްޗެއް' ކަމަށެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވީ، އަބޫ މޫސާ ނަމާދާއި ސަލާމް ކުރެއްވުމުން އެނބުރިވަޑައިގެން ވިދާޅުވީ، ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން އެކަހަލަ ޖުމްލައެއް ބުނީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟ ވާހަކަ ކިޔައިދިން މީހާ ބުނީ، 'ދެން ރައްޔިތުން ހިމޭންވެ، ދެން އަނެއްކާވެސް ވިދާޅުވީ، 'ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން ކާކު އެފަދަ ޖުމްލައެއް ބުނީ' ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން ރައްޔިތުން ހިމޭނުން ތިއްބެވެ. ދެން އަނެއްކާވެސް އެހިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ. އަދި އެކަމާ އަހަރެން ރުޅިއަރުވާފާނެތީ ބިރުގަނެއެވެ.' ދެން ރައްޔިތުންގެ ތެރެއިން މީހަކު ބުނީ، 'އަހަރެން ބުނީމެއްނު، އަދި އަހަރެންގެ މާނަ ރަނގަޅު ނޫން އެހެން އެއްޗެއް ނޫން' ކަމަށެވެ. ދެން އަބޫ މޫސާ ވިދާޅުވިއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ދަރުސް ދެއްވައި، ދެން އޭގެ ސުންނަތްތައް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ބަޔާންކޮށްދެއްވައި، އަޅުގަނޑުމެންގެ ދުޢާތަކުގެ ވާހަކަ ދަސްކޮށްދެއްވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ ތިބާ. އޭނާ ތަކްބީރު ކިޔައި ބޯޖަހާއިރު، ދެން ތިބާ ތަކްބީރު ކިޔައި ބޯޖަހާނީ، ސަބަބަކީ އިމާމު ތިބާގެ ކުރިމަތީގައި ބޯޖަހާ، ތިބާގެ ކުރިމަތީގައި ރުކޫޢުކުރުމުން ތެދުވާންޖެހޭތީއެވެ.' ދެން ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ސަމިއްޔާ ލިމަން ޙަމީދާ - އެކަލާނގެއަށް ޙަމްދުކުރާ މީހުންގެ އަޑު އައްސަވާށި - ' އޭ ބުނުމުން، ދެން ބުނާށެވެ، 'الله ރައްބާނާ ލަކާ އަލްޙަމްދޫ - އޭ الله، އަހަރެމެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ، ހުރިހާ ޙަމްދުތަކަކީ ކަލޭގެފާނަށް - ' الله ކަލޭގެފާނަށް އަޑުއައްސަވާނެކަން ކަށަވަރެވެ. އަދި އިމާމު ތަކްބީރުކޮށް ސަޖިދަކުރާހިނދު، ދެން ތަކްބީރުކޮށް ސަޖިދަކުރާށެވެ. ދެން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަނެއްކާވެސް ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި ތަޙްޔާތުގައި އިށީނދެގެން އިންއިރު، ދެން ތިބާގެ ފުރަތަމަ ދުޢާ ވާންވާނީ، އައްތަޙިއްޔަތު ލިއްލާ ވަ އަޝް-ޝަލަވަތު ވަ އަތު-ތައްޔިބަތު، އައްސަލަމު އަލައިކާ، އައްޔޫހާ އަން-ނަބިޔޫ ވަރަޙްމަތުالله ވަބަރަކަތޫހޫ، އައްސަލަމުޢަލައިނާ ވާ އަލާ އިބަދިއްލާހިޝްޝާލިހިން އެވެ. - ހުރިހާ އިޙްތިރާމަކާއި ދުޢާތަކާއި ހެޔޮކަންތައްތައް ޙައްޤުވަނީ الله އަށެވެ. އޭ ރަސޫލާ ކަލޭގެފާނަށް ޞަލަވާތް ލައްވާށި، އަދި އެކަލާނގެ ރަޙްމަތާއި ބަރަކާތް ކަލޭގެފާނަށް ލައްވާށިއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނާއި الله ގެ ޞާލިޙު އަޅުތަކުންގެ މައްޗަށް ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ހުއްޓެވެ. الله ފިޔަވައި އަޅުކަން ކުރަން ޙައްޤު އިލާހެއް ނެތްކަމަށް އަޅުގަނޑު ހެކިވަމެވެ، އަދި މުޙައްމަދަކީ الله ގެ އަޅަކާއި ރަސޫލާ ކަމުގައި ހެކިވަމެވެ. އެއީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވީ [އަބޫބަކުރު ބިން އަބީ ޝައިބާ]، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވީ [އަބޫ އުސާމާ]، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [ސަޢީދު ބިން އަބީ ޢަރުބާޙް] --އަނެއްކާވެސް ރިވާޔަތުގެ ސިލްސިލާއެއްގެ ތެރެއިން-- އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވީ [އަބޫ ޣައްސާން އަލްމިސްމާޢީ]، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [މުޢާޛު ބިން] އެވެ ހިޝާމް]، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވީ [އަހަރެންގެ ބައްޕަ] --އަނެއްކާވެސް ރިވާޔަތުގެ ސިލްސިލާއެއްގެ ތެރެއިން-- އަދި އެއީ [އިޝާޤް ބިން އިބްރާހީމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި، [ޖަރީރު] [ސުލައިމާން އައްތައިމީ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި، އެ އެންމެންވެސް މި ރިވާޔަތުގެ ސިލްސިލާގައި [ޤަތަދާ] އިން އެފަދަ އެއްޗަކާއެކު ރިވާކުރެއްވިއެވެ. އަދި [ޖަރީރު] ގެ ޙަދީޘްފުޅުގައި [ސުލައިމާނުން] [ޤަތަދާ] އިން ޙަދީޘްފުޅުގައި، 'އިމާމު ކިޔަވާ ހިނދު، ދެން އަޑުއަހާށެވެ' މިހެން އިތުރު ކުރެވިފައިވެއެވެ. އަދި ހަމައެކަނި [އަބޫ ކާމިލް] ގެ ރިވާޔަތުން [އަބޫ ޢަވާނާ] ގެ ރިވާޔަތުން މެނުވީ، الله ތަޢާލާ އެކަލޭގެފާނުގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ދުލުން ވިދާޅުވެފައިވާ ޙަދީޘެއް ނެތެވެ. އަބޫ އިސްޙާޤު ވިދާޅުވީ، އަބޫ އަންނަދަރުގެ ކޮއްކޮގެ ދަރިކަލުން އަބޫބަކުރު މި ޙަދީޘްފުޅުގައި ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. ދެން މުސްލިމް ބުނީ ސުލައިމާނަށް ވުރެ ގިނަ ހާފިޒުން ތިޔަ މާނަކުރަނީ. ދެން އަބޫބަކުރު އެކަލޭގެފާނަށް ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި އަބޫ ޙުރައިރާ ވިދާޅުވިއެވެ. މުސްލިމް ސުވާލުކުރީ 'ކީއްވެތަ މިތާ ނުބަހައްޓަނީ' ކަމަށެވެ. އަބޫ ހުރައިރާ ވިދާޅުވިއެވެ. އަޅުގަނޑު މިތަނުގައި ބެހެއްޓީ ހަމައެކަނި އެމީހުންގެ އިއްތިފާޤުން ތިބިހާ ހިނދަކު ހަމައެކަނި އެއްފަރާތަކަށް ޖައްސާލުމުގެ ނިޔަތުގައި'. އަޅުގަނޑުމެންނަށް މި ރިވާޔަތުގެ ސިލްސިލާއާއެކު [އިޝާޤު ބިން އިބްރާހީމް] އާއި [އިބްނު އަބީ ޢުމަރު] [ޢަބްދުއްރައްޒާޤު] [މަޢުމަރު] ގެ އަރިހުން [ޤަތަޟާން] ގެ އަރިހުން މި ރިވާޔަތުގައި ރިވާކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 613
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى التَّمِيمِيُّ قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ نُعَيْمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْمُجْمِرِ أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ الْأَنْصَارِيَّ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ هُوَ الَّذِي كَانَ أُرِيَ النِّدَاءَ بِالصَّلَاةِ أَخْبَرَهُ عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ الْأَنْصَارِيِّ قَالَ أَتَانَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَنَحْنُ فِي مَجْلِسِ سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ فَقَالَ لَهُ بَشِيرُ بْنُ سَعْدٍ أَمَرَنَا اللَّهُ تَعَالَى أَنَّ نُصَلِّيَ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَكَيْفَ نُصَلِّي عَلَيْكَ قَالَ فَسَكَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى تَمَنَّيْنَا أَنَّهُ لَمْ يَسْأَلْهُ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُولُوا اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ وَبَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا بَارَكْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ فِي الْعَالَمِينَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ وَالسَّلَامُ كَمَا قَدْ عَلِمْتُمْ
ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ އައްތަމީމީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި، އަޅުގަނޑު މާލިކުގެ ޙާޟިރުގައި ނޫޢިމް ބިން ޢަބްދުﷲ އަލްމުޖުމީރުގެ އަރިހުން ކިޔާލީ، މުޙައްމަދު ބިން ޢަބްދުالله ބިން ޒައިދުލް އަންސާރީ އާއި އަބްދުالله ބިން ޒައިދު، އެއީ ނަމާދުގެ މައްސަލައިގައި މަގުދައްކައިދިން މީހާ - އަޟްޙާން - އަބޫ މަސްޢޫދުލް އަންސާރީގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންނެވެ الله صلى الله عليه وسلم އަހަރެމެންގެ އަރިހަށް ވަޑައިގަތީ ސަޢުދު ބިން އުބާދާގެ އެކުވެރިކަމުގައި ތިއްބަވައިގެން، ބަޝީރު ބިން ސަޢުދު އެކަލޭގެފާނަށް ވިދާޅުވިއެވެ އެކަމާ ބެހޭގޮތުން އޭނާ އޭނާއާ ސުވާލު ނުކުރާކަން އަހަރެމެންނަށް ތަޞައްވުރު ކުރެވެންދެން ހިމޭންވެފައި ހުއްޓެވެ. ދެން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވިއެވެ ދުނިޔެއަކީ އެންމެ ތަޢުރީފު ލިބިގެންވާ، އެންމެ ޝަރަފުވެރި ރަސްކަލާނގެއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 614
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْحَكَمِ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ أَبِي لَيْلَى قَالَ لَقِيَنِي كَعْبُ بْنُ عُجْرَةَ فَقَالَ أَلَا أُهْدِي لَكَ هَدِيَّةً خَرَجَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْنَا قَدْ عَرَفْنَا كَيْفَ نُسَلِّمُ عَلَيْكَ فَكَيْفَ نُصَلِّي عَلَيْكَ قَالَ قُولُوا اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ اللَّهُمَّ بَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا بَارَكْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ وَمِسْعَرٍ عَنْ الْحَكَمِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ وَلَيْسَ فِي حَدِيثِ مِسْعَرٍ أَلَا أُهْدِي لَكَ هَدِيَّةً حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكَّارٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ عَنْ الْأَعْمَشِ وَعَنْ مِسْعَرٍ وَعَنْ مَالِكِ بْنِ مِغْوَلٍ كُلُّهُمْ عَنْ الْحَكَمِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ وَبَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَلَمْ يَقُلْ اللَّهُمَّ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޙައްމަދު ބިން އަލްމުޘްނާ] އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ބަޝްޔާރު] އަދި ލަފުޒު ނިސްބަތްވަނީ އަލްމުޘްނާއަށް ކަމަށް ވިދާޅުވެ، އެދެބޭފުޅުންވެސް ވިދާޅުވިއެވެ އަހަރެން ފަދައިން ތިޔަބައިމީހުންނަށް ހަދިޔާއެއް ދިނުމަށް ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަހަރެމެންގެ ކައިރިން ނުކުމެވަޑައިގަތުމުން، އެހެންކަމުން އަހަރެމެން ބުނީމެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އޭ الله، އިބްރާހީމްގެފާނުގެ ޢާއިލާއަށް ނިޢުމަތް ފޮނުއްވި ފަދައިން މުޙައްމަދުގެފާނާއި އިބްރާހީމްގެފާނުގެ ޢާއިލާއަށް ވެސް ނިޢުމަތް ފޮނުއްވާށެވެ. އޭ الله، އިބްރާހީމްގެފާނުގެ ޢާއިލާއަށް ބަރަކާތް ލެއްވި ފަދައިން މުޙައްމަދުގެފާނާއި މުޙައްމަދުގެފާނުގެ ޢާއިލާއަށް ވެސް ނިޢުމަތް ފޮނުއްވާށެވެ. ތިޔައީ އެންމެ ޙަމްދުވެރި އަދި އެންމެ މަތިވެރި ރަސްކަލާނގެއެވެ.'' [ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބް] އާއި [އަބޫ ކުރުއިބް] ދެމީހުންވެސް ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ، [ވަކީޢު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުއުބާޙް] އިންނާއި [މިޞަރު] [އަލްޙަކަމް] އިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ މި އިސްނަދާއި އެއްގޮތެވެ. [މުޙައްމަދު ބިން ބައްކާރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިސްމާޢީލް ބިން ޒަކަރިއްޔާ] [އަލްއަޢުމާޝް] އިން [މިޞަރު] ގެ ކިބައިން އަދި [މާލިކު ބިން މިޣުވާލް] ގެ އަރިހުން ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [އަލްޙަކަމް] އިން ރިވާކުރައްވާފައިވާ މި އިސްނާދާއި އެއްގޮތެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 615
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا رَوْحٌ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ نَافِعٍ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَاللَّفْظُ لَهُ قَالَ أَخْبَرَنَا رَوْحٌ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ سُلَيْمٍ أَخْبَرَنِي أَبُو حُمَيْدٍ السَّاعِدِيُّ أَنَّهُمْ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ نُصَلِّي عَلَيْكَ قَالَ قُولُوا اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى أَزْوَاجِهِ وَذُرِّيَّتِهِ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ وَبَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى أَزْوَاجِهِ وَذُرِّيَّتِهِ كَمَا بَارَكْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ
[މުޙައްމަދު ބިން ޢަބްދުﷲ ބިން ނޫމައިރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [ރައުޙް] އާއި [ޢަބްދުالله ބިން ނާފީޢު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި -- އެހެން ރިވާޔަތްތަކުގެ ތެރެއިން -- އަދި [އިޝާޤް ބިން އިބްރާހީމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، އަދި އެ ބަސްފުޅަކީ އޭނާގެ، އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ ސުލައިމް] އަޅުގަނޑާ [އަބޫ ޙުމައިދު އަސް-ސަޢީދީ] ގާތު ވިދާޅުވީ، އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، އަޅުގަނޑުމެން ކަލޭގެފާނުގެ މައްޗަށް ބަރަކާތް ފޮނުއްވާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ MAJIID' ބުނޭ، އޭ الله، އިބްރާހީމްގެ އާއިލާއަށް ނިޢުމަތް ދެއްވާ ފަދައިން، މުޙައްމަދާއި، އެކަލޭގެފާނުގެ އަނބިކަނބަލުންނާއި، އެކަލޭގެފާނުގެ ދަރިފަސްކޮޅަށް ބަރަކާތް ލައްވާށެވެ. އިބްރާހީމްގެފާނުގެ އާއިލާއަށް ބަރަކާތް ލެއްވި ފަދައިން، މުޙައްމަދުގެ އަނބިކަނބަލުންނާއި ދަރިފަސްކޮޅަށް ބަރަކާތް ލައްވާށެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 616
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَقُتَيْبَةُ وَابْنُ حُجْرٍ قَالُوا حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ وَهُوَ ابْنُ جَعْفَرٍ عَنْ الْعَلَاءِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ صَلَّى عَلَيَّ وَاحِدَةً صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ عَشْرًا
ޔަޙްޔާ ބިން އައްޔޫބު، ޤުޠައިބާ، އަދި އިބްނު ޙުޖުރު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވައި، އެބޭކަލުން ވިދާޅުވީ، އިސްމާޢީލް، އެބަހީ، އިބްނު ޖަޢުފަރު، އަލްއަލާގެ އަރިހުން އޭނާގެ ބައްޕަގެ އަރިހުން އަބޫ ޙުރައިރާގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ ފަހަރު."
Hadith
Imam Muslim : 617
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ سُمَيٍّ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا قَالَ الْإِمَامُ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ فَقُولُوا اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ فَإِنَّهُ مَنْ وَافَقَ قَوْلُهُ قَوْلَ الْمَلَائِكَةِ غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَعْنَى حَدِيثِ سُمَيٍّ
ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި، ސުމައިގެ އަތުން މާލިކުގެ ޙާޟިރުގައި އަބޫ ޞާލިޙުގެ އަރިހުން އަބޫ ޙުރައިރާ (الله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) ގެ އަރިހުން ކިޔާލީ، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވި އެވެ އަލްޙަމްދޫ - އޭ الله، އަހަރެމެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ، ހުރިހާ ޙަމްދުތަކަކީ ކަލޭގެފާނަށް -' ސަބަބަކީ މަލާއިކަތުން ފަދައިން ބުނާ މީހަކަށް އޭނާގެ މާޒީގެ ފާފަތައް ފުއްސަވައިދެވޭނެތީއެވެ." ޤުޠައިބާ ބިން ސަޢީދު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި، ޔަޢުޤޫބު، އެއީ އިބްނު ޢަބްދުއްރަޙްމާން، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި، ސުހައިލްގެ ކިބައިން އޭނާގެ ބައްޕަގެ އަރިހުން އަބޫ ޙުރައިރާ (الله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) ގެ އަރިހުން، ސުމައިގެ ޙަދީޘާއި އެއްގޮތެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 618
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ وَأَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّهُمَا أَخْبَرَاهُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا أَمَّنَ الْإِمَامُ فَأَمِّنُوا فَإِنَّهُ مَنْ وَافَقَ تَأْمِينُهُ تَأْمِينَ الْمَلَائِكَةِ غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ آمِينَ حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي ابْنُ الْمُسَيَّبِ وَأَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ حَدِيثِ مَالِكٍ وَلَمْ يَذْكُرْ قَوْلَ ابْنِ شِهَابٍ
ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި، އަޅުގަނޑު މާލިކުގެ ޙާޟިރުގައި އިބްނު ޝިހާބުގެ އަރިހުން ސަޢީދު ބިން އަލްމުޞައްޔަބުގެ އަރިހުން އަދި އަބޫ ސަލާމަތު ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާންގެ އަރިހުން ކިޔާލީމެވެ މަލާއިކަތުންގެ އާމީން، އޭނާގެ މާޒީގެ ފާފަތައް ފުއްސަވާނެއެވެ." އިބްނު ޝިހާބު ވިދާޅުވީ، "الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ވިދާޅުވަމުން ގެންދެވީ '؟ މިން -الله ދެއްވާށި-'" ކަމަށެވެ. ހަރުމަލާ ބިން ޔަޙްޔާ އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި އިބްނު ވަޙްބު އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި ޔޫނުސް އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި އިބްނު ޝިހާބު އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި އިބްނުލް މުޞައްޔަބާއި އަބޫ ސަލާމާ ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން ވިދާޅުވި ގޮތުގައި އަބޫ ހުރައިރާ ވިދާޅުވި އެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 619
حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي عَمْرٌو أَنَّ أَبَا يُونُسَ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا قَالَ أَحَدُكُمْ فِي الصَّلَاةِ آمِينَ وَالْمَلَائِكَةُ فِي السَّمَاءِ آمِينَ فَوَافَقَ إِحْدَاهُمَا الْأُخْرَى غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ
[ޙަރުމަލާ ބިން ޔަޙްޔާ] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި [އިބްނު ވަޙްބު] އަޅުގަނޑަށް [އަމްރޫ] ގާތު ވިދާޅުވީ [އަބޫ ޔޫނުސް] އޭނާއަށް ވިދާޅުވީ، [އަބޫ ޙުރައިރާ ރަސްގެފާނު] ގެ އަރިހުން، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އުޑުތަކުގައި ތިބި މަލާއިކަތުން 'އަމީން' އޭ ބުނުމުން، ދެން އެކަކު އަނެކަކާ އެއްބަސްވާއިރު، އޭނާގެ މާޒީގެ ފާފަތައް ފުއްސަވާނެއެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 620
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ الْقَعْنَبِيُّ حَدَّثَنَا الْمُغِيرَةُ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا قَالَ أَحَدُكُمْ آمِينَ وَالْمَلَائِكَةُ فِي السَّمَاءِ آمِينَ فَوَافَقَتْ إِحْدَاهُمَا الْأُخْرَى غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ
އަޅުގަނޑުމެން [ޢަބްދުﷲ ބިން މަސްލަމާލް ޤަޢުނަބީ] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [އަލްމުޣީރާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ އަޒް ޒިނަދު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ ރަސްގެފާނު] ގެ އަރިހުން ރިވާކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި، ‘الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ އުޑުތަކުން 'އަމީން' އޭ ބުނެފައި އެކަކު އަނެކަކާ އެއްބަސްވެއްޖެނަމަ، އޭނާގެ މާޒީގެ ފާފަތައް ފުއްސަވައިދެވޭނެއެވެ.' އަޅުގަނޑުމެން [މުޙައްމަދު ބިން ރާފީޢު] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، [ޢަބްދުއްރައްޒާޤު] [މަޢުމަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙައްމާމް ބިން މުނަބީޙް] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ ރަސޫލާ] ގެ އަރިހުން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން މިފަދަ ޙަދީޘަކާއެކު ރިވާކުރެއްވި ވާހަކައެވެ.
