Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 حديث
حديث
Imam Muslim : 41
حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ رُشَيْدٍ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ يَعْنِي ابْنَ مُسْلِمٍ عَنْ ابْنِ جَابِرٍ قَالَ حَدَّثَنِي عُمَيْرُ بْنُ هَانِئٍ قَالَ حَدَّثَنِي جُنَادَةُ بْنُ أَبِي أُمَيَّةَ حَدَّثَنَا عُبَادَةُ بْنُ الصَّامِتِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَالَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ وَأَنَّ عِيسَى عَبْدُ اللَّهِ وَابْنُ أَمَتِهِ وَكَلِمَتُهُ أَلْقَاهَا إِلَى مَرْيَمَ وَرُوحٌ مِنْهُ وَأَنَّ الْجَنَّةَ حَقٌّ وَأَنَّ النَّارَ حَقٌّ أَدْخَلَهُ اللَّهُ مِنْ أَيِّ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ الثَّمَانِيَةِ شَاءَ و حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ حَدَّثَنَا مُبَشِّرُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ عَنْ عُمَيْرِ بْنِ هَانِئٍ فِي هَذَا الْإِسْنَادِ بِمِثْلِهِ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ أَدْخَلَهُ اللَّهُ الْجَنَّةَ عَلَى مَا كَانَ مِنْ عَمَلٍ وَلَمْ يَذْكُرْ مِنْ أَيِّ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ الثَّمَانِيَةِ شَاءَ
اسان کي [داؤد بن رضيد] ٻڌايو آهي ته اسان کي [الوليد] - يعني ابن مسلم - [ابن جابر] کان ٻڌايو آهي ته اسان کي [عمير بن هاني] ٻڌايو آهي ته اسان کي [جناده بن ابو اميه] ٻڌايو آهي ته اسان کي [عباده بن الشمط] ٻڌايو آهي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو آهي ته جيڪو به عقيدي جا ٻه ڪلما پڙهندو، يعني ڪو به معبود ناهي - جنهن جي عبادت جو حق آهي - سواءِ الله جي اڪيلو، ان جو ڪو به شريڪ ناهي، ۽ محمد، سندس ٻانهو ۽ رسول، شاهدي ڏئي ٿو ته نبي عيسيٰ الله جو ٻانهو آهي، سندس ٻانهي جو پٽ ۽ الله جو ڪلام - نبي عيسيٰ عه - جيڪو هن مريم ۽ ان جي روح تي رکيو، جنت سچي آهي ۽ دوزخ به سچي آهي، جتي الله انهن کي جنت جي اٺن دروازن مان هڪ ذريعي داخل ڪندو جيڪو هو چاهيندو. ۽ [احمد بن ابراهيم الدورقي] اسان کي [مبصر بن اسماعيل] [العوزاعي] کان [عمير بن هاني] کان هن سند ۾ ساڳين ٻين سان بيان ڪيو آهي، صرف هن چيو ته 'الله هن کي سندس عملن جي مطابق داخل ڪيو' بغير اهو چوڻ جي ته 'جنت جي اٺن دروازن مان ڪنهن به دروازن مان داخل ٿيو جيڪو هن چاهيو'.
حديث
Imam Muslim : 42
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنْ ابْنِ عَجْلَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ عَنْ ابْنِ مُحَيْرِيزٍ عَنْ الصُّنَابِحِيِّ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ أَنَّهُ قَالَ دَخَلْتُ عَلَيْهِ وَهُوَ فِي الْمَوْتِ فَبَكَيْتُ فَقَالَ مَهْلًا لِمَ تَبْكِي فَوَاللَّهِ لَئِنْ اسْتُشْهِدْتُ لَأَشْهَدَنَّ لَكَ وَلَئِنْ شُفِّعْتُ لَأَشْفَعَنَّ لَكَ وَلَئِنْ اسْتَطَعْتُ لَأَنْفَعَنَّكَ ثُمَّ قَالَ وَاللَّهِ مَا مِنْ حَدِيثٍ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَكُمْ فِيهِ خَيْرٌ إِلَّا حَدَّثْتُكُمُوهُ إِلَّا حَدِيثًا وَاحِدًا وَسَوْفَ أُحَدِّثُكُمُوهُ الْيَوْمَ وَقَدْ أُحِيطَ بِنَفْسِي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ شَهِدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ النَّارَ
[قطيبه بن سعيد] اسان کي [ليث]، [ابن عجلان]، [محمد بن يحيى بن حبان]، [ابن مُحيريز]، [اش-شُنَبِي]، [عباده بن الشمِط] کان روايت ڪئي آهي ته هن چيو: 'مون سندس بيمار ٿيڻ تي عيادت ڪئي، ۽ مان روئي رهيو هوس. پوءِ هن چيو: 'رکو، تون ڇو روئي رهيو آهين؟ الله جو قسم، جيڪڏهن مان شهيد ٿي ويس، ته مان تنهنجي لاءِ شاهدي ڏيندس، ۽ جيڪڏهن مون کي تنهنجي لاءِ شفاعت ڪئي وئي، ته مان تنهنجي لاءِ شفاعت ڪندس، ۽ جيڪڏهن مون کي طاقت هجي، ته مان توکي فائدو ڏيندس.' پوءِ هن چيو: 'الله جو قسم، مون رسول الله صلي الله عليه وسلم کان توهان لاءِ ڪا به اهڙي حديث ٻڌي آهي جنهن ۾ ڪا به چڱائي هجي پر مان توهان کي اها ٻڌائيندس، سواءِ هڪ حديث جي، ۽ مان اڄ توهان کي اها ٻڌائيندس. ۽ بيشڪ، مون ان کي پاڻ ۾ جذب ڪري ورتو آهي.' مون رسول الله ﷺ کي چوندي ٻڌو ته: 'جيڪو به شاهدي ڏئي ٿو ته الله کان سواءِ ڪو به عبادت جي لائق ناهي، ۽ محمد ﷺ الله جا رسول آهن، ته الله ان تي جهنم حرام ڪري ڇڏيندو.'
حديث
Imam Muslim : 43
حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ الْأَزْدِيُّ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَ كُنْتُ رِدْفَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْسَ بَيْنِي وَبَيْنَهُ إِلَّا مُؤْخِرَةُ الرَّحْلِ فَقَالَ يَا مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ قُلْتُ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ ثُمَّ سَارَ سَاعَةً ثُمَّ قَالَ يَا مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ قُلْتُ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ ثُمَّ سَارَ سَاعَةً ثُمَّ قَالَ يَا مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ قُلْتُ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ قَالَ هَلْ تَدْرِي مَا حَقُّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّ حَقَّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ أَنْ يَعْبُدُوهُ وَلَا يُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا ثُمَّ سَارَ سَاعَةً قَالَ يَا مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ قُلْتُ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ قَالَ هَلْ تَدْرِي مَا حَقُّ الْعِبَادِ عَلَى اللَّهِ إِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ أَنْ لَا يُعَذِّبَهُمْ
اسان کي [حداب بن خالد الازدي] ٻڌايو آهي ته اسان کي [همام] ٻڌايو آهي ته اسان کي [قتاده] اسان کي [انس بن مالڪ] ٻڌايو آهي ته [معذ بن جبل] چيو ته: 'هڪ ڀيرو مون سان گڏ رسول الله ﷺ سفر ۾ هئا، منهنجي ۽ سندس وچ ۾ گاڏي جي زين کانسواءِ ٻيو ڪو به فاصلو نه هو. هن آواز ڏنو: 'اي معاذ بن جبل!' مون جواب ڏنو، 'مان توهان جو سڏ پورو ڪريان ٿو، اي الله جا رسول'. اسان پنهنجو سفر جاري رکيو. پوءِ هن ٻيهر آواز ڏنو: 'اي معاذ بن جبل!' مون جواب ڏنو، 'مان توهان جو سڏ پورو ڪريان ٿو، اي الله جا رسول'. اسان پنهنجو سفر جاري رکيو ۽ پوءِ هن ٻيهر آواز ڏنو: 'اي معاذ بن جبل!' مون ٻيهر جواب ڏنو، 'مون توهان جو سڏ قبول ڪيو آهي، اي الله جا رسول'. هن چيو: 'ڇا توهان ڄاڻو ٿا ته انسان جا الله تي ڪهڙا فرض آهن؟' مون جواب ڏنو، 'الله ۽ ان جو رسول بهتر ڄاڻن ٿا'. هن چيو؛ 'يعني، سندس عبادت ڪرڻ ۽ ساڻس شريڪ نه ڪرڻ'. اسان ڪجهه دير تائين پنهنجو سفر جاري رکيو جڏهن هن ٻيهر آواز ڏنو؛ 'اي معاذ بن جبل!' مون جواب ڏنو، 'مان توهان جي دعوت کي پورو ڪريان ٿو، اي الله جا رسول'. رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو؛ 'ڇا توهان ڄاڻو ٿا ته جڏهن انسان اهي ڪم ڪن ٿا جيڪي مون اڳ ۾ بيان ڪيا آهن ته الله جا فرض ڇا آهن؟' مون جواب ڏنو، 'الله ۽ ان جو رسول بهتر ڄاڻن ٿا'. آخرڪار هن چيو؛ 'الله انهن کي عذاب نه ڏيندو'.
حديث
Imam Muslim : 44
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ سَلَّامُ بْنُ سُلَيْمٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَ كُنْتُ رِدْفَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى حِمَارٍ يُقَالُ لَهُ عُفَيْرٌ قَالَ فَقَالَ يَا مُعَاذُ تَدْرِي مَا حَقُّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ وَمَا حَقُّ الْعِبَادِ عَلَى اللَّهِ قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّ حَقَّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ أَنْ يَعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا يُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَحَقُّ الْعِبَادِ عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ أَنْ لَا يُعَذِّبَ مَنْ لَا يُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفَلَا أُبَشِّرُ النَّاسَ قَالَ لَا تُبَشِّرْهُمْ فَيَتَّكِلُوا
اسان کي [ابوبڪر بن ابو شيبه] ٻڌايو آهي [ابو الاحواش سلام بن سليم] [ابو اسحاق] کان [عمرو بن ميمون] کان [معذ بن جبل] ٻڌايو آهي ته: 'مان رسول الله ﷺ سان گڏ عفير نالي هڪ گدھے تي سوار هوس. پوءِ هن چيو: 'اي معاذ، ڇا توهان ڄاڻو ٿا ته الله جو ٻانهي تي ڇا حق آهي ۽ الله تي بنده جو حق ڇا آهي؟' معاذ چيو؛ 'پوءِ مون جواب ڏنو، 'الله ۽ ان جو رسول بهتر ڄاڻن ٿا'. هن چيو: 'بيشڪ، الله جو ٻانهن تي حق اهو آهي ته توهان الله جي عبادت ڪريو ۽ ان کي ڪنهن به شيءِ سان شرڪ نه ڪريو، ۽ الله تي بنده جو حق اهو آهي ته توهان کي انهن ماڻهن کان عذاب نه ڏنو وڃي جيڪي ان کي ڪنهن به شيءِ سان شرڪ نه ٿا ڪن'. معاذ چيو؛ 'پوءِ مون چيو: 'يا الله جا رسول، ڇا مان ماڻهن کي اها ڳالهه نه ٻڌايان؟' هن جواب ڏنو: 'انهن کي نه ٻڌاءِ ته جيئن اهي ان تي ڀروسو ڪن.'
حديث
Imam Muslim : 45
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي حَصِينٍ وَالْأَشْعَثِ بْنِ سُلَيْمٍ أَنَّهُمَا سَمِعَا الْأَسْوَدَ بْنَ هِلَالٍ يُحَدِّثُ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا مُعَاذُ أَتَدْرِي مَا حَقُّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ قَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ أَنْ يُعْبَدَ اللَّهُ وَلَا يُشْرَكَ بِهِ شَيْءٌ قَالَ أَتَدْرِي مَا حَقُّهُمْ عَلَيْهِ إِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ فَقَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ أَنْ لَا يُعَذِّبَهُمْ حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ أَبِي حَصِينٍ عَنْ الْأَسْوَدِ بْنِ هِلَالٍ قَالَ سَمِعْتُ مُعَاذًا يَقُولُا دَعَانِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَجَبْتُهُ فَقَالَ هَلْ تَدْرِي مَا حَقُّ اللَّهِ عَلَى النَّاسِ نَحْوَ حَدِيثِهِمْ
اسان کي [محمد بن المتصني] ۽ [ابن بصيار] ٻڌايو آهي، [ابن المتصني] چيو آهي؛ اسان کي [محمد بن جعفر] ٻڌايو آهي، اسان کي [سيوبه] ٻڌايو آهي، [ابو حسين] ۽ [الاسيعتس بن سليم] کان ته انهن ٻنهي [الاسود بن هلال] کي [معذ بن جبل] کان ٻڌائيندي ٻڌو آهي، هن چيو ته؛ 'رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو؛ 'اي معاذ، ڇا توهان ڄاڻو ٿا ته الله جا ٻانهن تي ڪهڙا حق آهن؟' معاذ جواب ڏنو، 'الله ۽ ان جو رسول بهتر ڄاڻن ٿا'. هن چيو؛ 'يعني، الله جي عبادت ڪئي وڃي ٿي بغير ان جي ته ان سان ڪنهن به شيءِ کي شريڪ ڪيو وڃي'. هن وري چيو؛ 'پوءِ انسانن جو الله تي ڪهڙو حق آهي جيڪڏهن اهي اهو ڪن؟' معاذ جواب ڏنو، 'الله ۽ ان جو رسول بهتر ڄاڻن ٿا'. پوءِ هن چيو؛ 'الله ان کي عذاب نه ڏيندو'. اسان کي [القاسم بن زڪريا] ٻڌايو آهي ته اسان کي [حسين] ٻڌايو آهي ته [زيده] کان [ابو حسين] کان [الاسود بن هلال] چيو ته مون [معاذ] کي چوندي ٻڌو آهي ته: 'رسول الله صلي الله عليه وسلم مون کي سڏيو، پوءِ مون کيس جواب ڏنو. هن پڇيو ته: 'الله جو انسانن تي ڪهڙو حق آهي... جيئن انهن جي حديث'.
حديث
Imam Muslim : 46
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ يُونُسَ الْحَنَفِيُّ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو كَثِيرٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو هُرَيْرَةَ قَالَ كُنَّا قُعُودًا حَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَعَنَا أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ فِي نَفَرٍ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ بَيْنِ أَظْهُرِنَا فَأَبْطَأَ عَلَيْنَا وَخَشِينَا أَنْ يُقْتَطَعَ دُونَنَا وَفَزِعْنَا فَقُمْنَا فَكُنْتُ أَوَّلَ مَنْ فَزِعَ فَخَرَجْتُ أَبْتَغِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَيْتُ حَائِطًا لِلْأَنْصَارِ لِبَنِي النَّجَّارِ فَدُرْتُ بِهِ هَلْ أَجِدُ لَهُ بَابًا فَلَمْ أَجِدْ فَإِذَا رَبِيعٌ يَدْخُلُ فِي جَوْفِ حَائِطٍ مِنْ بِئْرٍ خَارِجَةٍ وَالرَّبِيعُ الْجَدْوَلُ فَاحْتَفَزْتُ كَمَا يَحْتَفِزُ الثَّعْلَبُ فَدَخَلْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ فَقُلْتُ نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ مَا شَأْنُكَ قُلْتُ كُنْتَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا فَقُمْتَ فَأَبْطَأْتَ عَلَيْنَا فَخَشِينَا أَنْ تُقْتَطَعَ دُونَنَا فَفَزِعْنَا فَكُنْتُ أَوَّلَ مِنْ فَزِعَ فَأَتَيْتُ هَذَا الْحَائِطَ فَاحْتَفَزْتُ كَمَا يَحْتَفِزُ الثَّعْلَبُ وَهَؤُلَاءِ النَّاسُ وَرَائِي فَقَالَ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ وَأَعْطَانِي نَعْلَيْهِ قَالَ اذْهَبْ بِنَعْلَيَّ هَاتَيْنِ فَمَنْ لَقِيتَ مِنْ وَرَاءِ هَذَا الْحَائِطِ يَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ مُسْتَيْقِنًا بِهَا قَلْبُهُ فَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ فَكَانَ أَوَّلَ مَنْ لَقِيتُ عُمَرُ فَقَالَ مَا هَاتَانِ النَّعْلَانِ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ فَقُلْتُ هَاتَانِ نَعْلَا رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَنِي بِهِمَا مَنْ لَقِيتُ يَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ مُسْتَيْقِنًا بِهَا قَلْبُهُ بَشَّرْتُهُ بِالْجَنَّةِ فَضَرَبَ عُمَرُ بِيَدِهِ بَيْنَ ثَدْيَيَّ فَخَرَرْتُ لِاسْتِي فَقَالَ ارْجِعْ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ فَرَجَعْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَجْهَشْتُ بُكَاءً وَرَكِبَنِي عُمَرُ فَإِذَا هُوَ عَلَى أَثَرِي فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا لَكَ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ قُلْتُ لَقِيتُ عُمَرَ فَأَخْبَرْتُهُ بِالَّذِي بَعَثْتَنِي بِهِ فَضَرَبَ بَيْنَ ثَدْيَيَّ ضَرْبَةً خَرَرْتُ لِاسْتِي قَالَ ارْجِعْ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ يَا عُمَرُ مَا حَمَلَكَ عَلَى مَا فَعَلْتَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي أَبَعَثْتَ أَبَا هُرَيْرَةَ بِنَعْلَيْكَ مَنْ لَقِيَ يَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ مُسْتَيْقِنًا بِهَا قَلْبُهُ بَشَّرَهُ بِالْجَنَّةِ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَلَا تَفْعَلْ فَإِنِّي أَخْشَى أَنْ يَتَّكِلَ النَّاسُ عَلَيْهَا فَخَلِّهِمْ يَعْمَلُونَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَخَلِّهِمْ
[زهير بن حرب] اسان کي ٻڌايو [عمر بن يونس الحنفي] اسان کي ٻڌايو [عڪرمه بن عمار] چيو؛ [ابو ڪثير] اسان کي ٻڌايو [ابو هريره] اسان کي ٻڌايو؛ 'هڪ جنگ ۾ اسين رسول الله صلي الله عليه وسلم جي چوڌاري ويٺا هئاسين، ۽ اسان سان گڏ ابوبڪر ۽ عمر هئا. پوءِ هو اسان کي ڇڏي ويو ۽ اسان ڏانهن واپس اچڻ ۾ دير ڪئي جيستائين اسان کي ڊپ هو ته هو دشمن جي هٿان گرفتار ٿي ويندو يا ڪا آفت اچي ويندي. اسان سڀ تمام گهڻو پريشان هئاسين، ۽ جيڪو هن جي باري ۾ سڀ کان وڌيڪ پريشان هو اهو مان هوس. تنهن ڪري مان اٿيو ۽ رسول الله صلي الله عليه وسلم کي ڳولڻ لاءِ ٻاهر نڪتو، جيستائين مان بني نجار جي انصار جي هڪ باغ ۾ پهتس. مون ان جي چوڌاري چڪر لڳايو ته ڪو دروازو ڳوليان، پر مون کي ڪو نه ملي سگهيو. ۽ باغ جي ٻاهران هڪ نهر وهي رهي هئي جيڪا باغ جي هڪ ڪنڊ مان داخل ٿي. تنهنڪري مون ان ۾ داخل ٿيڻ جي ڪوشش ڪئي جيئن ڪو نيلو هڪ تنگ سوراخ مان داخل ٿيڻ جي ڪوشش ڪري ٿو. ۽ مون کي رسول الله صلي الله عليه وسلم به مليو. هن چيو: 'ابو هريره!' مون جواب ڏنو، 'ها، اي الله جا رسول'. ڇا ٿيو آهي؟'، هن پڇيو. مون جواب ڏنو، 'ٺيڪ آهي، اي رسول، توهان اسان سان گڏ هئا، پوءِ اوچتو توهان اسان کي ڇڏي ڏنو ۽ ايتري دير تائين واپس نه آيا جو اسان توهان جي حفاظت لاءِ تمام گهڻو پريشان هئاسين، خاص طور تي مون کي، اي رسول. تنهن ڪري مون هڪ تمام تنگ سوراخ مان هن باغ ۾ داخل ٿيڻ جي ڪوشش ڪئي جيئن هڪ فيرٽ، ۽ اهي - ٻيا دوست - منهنجي پويان هئا. اهو چئي هن مون کي پنهنجا ٻه سينڊل ڏنا؛ 'اي ابو هريره، منهنجا اهي ٻه سينڊل وٺو، ۽ جيڪو به توهان هن باغ جي پويان ملندو اهو گواهي ڏيندو ته ڪو به معبود ناهي - جنهن جي عبادت جو حق آهي - سواءِ الله جي ۽ هن جي دل ۾ اهو عقيدو رکيل آهي، پوءِ ان کي جنت جي خوشخبري ڏيو'. ۽ اتفاق سان پهريون شخص جيڪو مون سان مليو هو عمر هو، تنهن ڪري هن پڇيو، 'انهن ٻن سينڊلن ۾ ڇا مسئلو آهي، اي ابو هريره؟' ' مون جواب ڏنو، 'هي رسول الله ﷺ جا ٻه جوتا آهن، مون کي حڪم ڏنو ته انهن کي کڻان ۽ پهرين شخص کي جنت جي خوشخبري ڏيان جيڪو مون سان ملندو، جڏهن ته هو شاهدي ڏئي ٿو ته الله کان سواءِ ڪو به عبادت جي لائق ناهي، ۽ هو پنهنجي دل سان ان تي يقين رکي ٿو. ' پوءِ عمر منهنجي سيني جي وچ ۾ - منهنجي شمسي پلڪسس - تيستائين پنهنجو هٿ مون کي ماريو جيستائين مان ڪري پيس، پوءِ چيو: 'واپس وڃ اي ابو هريره!' پوءِ مان رسول الله ﷺ وٽ واپس ويس ۽ منهن تي ڳوڙها روڪي رهيو هو، ۽ اهو معلوم ٿيو ته عمر به منهنجي پٺيان هو. فوري طور تي رسول الله ﷺ پڇيو: 'اي ابو هريره، توکي ڇا ٿيو آهي؟' مون جواب ڏنو، 'مان عمر سان مليو آهيان، پوءِ مون ان کي ان بابت ٻڌايو جيڪو توهان مون کي حڪم ڏنو آهي، پر اوچتو هن مون کي شمسي پلڪسس ۾ سخت ڌڪ هنيو جيستائين مان لنگهي ويس، جنهن کان پوءِ هن چيو: 'واپس وڃ!' پوءِ رسول الله ﷺ چيو: 'اي عمر، تو اهو ڇو ڪيو؟' ' عمر جواب ڏنو، 'يا رسول الله، ڇا اهو سچ آهي ته توهان ابو هريره کي پنهنجي ٻن جوتن سان موڪليو ۽ ان کي چيو ته پهرين شخص کي جنت جي خوشخبري ٻڌائي جڏهن ته هو شاهدي ڏئي ته الله کان سواءِ ڪو به عبادت جي لائق ناهي - پنهنجي دل ۾ پختو يقين سان؟' ' هن جواب ڏنو؛ 'ها، صحيح'. عمر چيو؛ 'توهان اهو نه ڪريو، اي الله جا رسول، ڇو ته حقيقت ۾ مون کي تمام گهڻو خدشو آهي ته ماڻهو ان تي ڀروسو ڪندا، ۽ انهن کي نيڪ ڪم ڪرڻ ڏيندا'. رسول الله صلي الله عليه وسلم ابو هريره کي چيو؛ 'انهن کي - هن حديث کي نه ڄاڻڻ ڏيو'.
حديث
Imam Muslim : 47
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ أَخْبَرَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ قَالَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ رَدِيفُهُ عَلَى الرَّحْلِ قَالَ يَا مُعَاذُ قَالَ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ قَالَ يَا مُعَاذُ قَالَ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ قَالَ يَا مُعَاذُ قَالَ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ قَالَ مَا مِنْ عَبْدٍ يَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ إِلَّا حَرَّمَهُ اللَّهُ عَلَى النَّارِ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفَلَا أُخْبِرُ بِهَا النَّاسَ فَيَسْتَبْشِرُوا قَالَ إِذًا يَتَّكِلُوا فَأَخْبَرَ بِهَا مُعَاذٌ عِنْدَ مَوْتِهِ تَأَثُّمًا
اسان کي [اسحاق بن منصور] ٻڌايو آهي اسان کي [معذ بن هشام] ٻڌايو آهي، هن چيو آهي؛ اسان کي [منهنجي پيءُ] [قتاده] کان ٻڌايو آهي، هن چيو آهي؛ اسان کي [انس بن مالڪ] ٻڌايو آهي ته الله جي رسول - هڪ سفر ۾ - جڏهن معاذ بن جبل پنهنجي گاڏي تي سواري ڪري رهيو هو، تڏهن رسول الله صلي الله عليه وسلم آواز ڏنو؛ 'اي معاذ!' معاذ جواب ڏنو، 'مان توهان جو سڏ پورو ڪريان ٿو، اي الله جا رسول'. رسول الله صلي الله عليه وسلم ٻيهر آواز ڏنو؛ 'اي معاذ!' مون ٻيهر جواب ڏنو، 'مان توهان جو سڏ پورو ڪريان ٿو، اي الله جا رسول'. رسول الله صلي الله عليه وسلم آواز ڏنو؛ 'اي معاذ!' مون ٻيهر جواب ڏنو، 'مان توهان جو سڏ پورو ڪريان ٿو، اي الله جا رسول'. رسول الله صلي الله عليه وسلم وري جواب ڏنو، 'مان توهان جو سڏ پورو ڪريان ٿو، اي الله جا رسول'. رسول الله صلي الله عليه وسلم پوءِ فرمايو؛ 'جيڪو به عقيدي جا ٻه ڪلما پڙهندو، يعني؛ "الله کان سواءِ ڪو به معبود ناهي - جنهن جي عبادت جو حق آهي - ۽ اهو ته محمد، سندس ٻانهو ۽ رسول، ضرور دوزخ جي باهه کان محفوظ رهندو." پوءِ معاذ چيو؛ "ڇا مان هي ڳالهه انسانن کي ٻڌائي سگهان ٿو ته جيئن اهي هي خوشخبري پکيڙين؟" رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو؛ "جيڪڏهن - ائين - ڪيو، ته پوءِ اهي ان تي ڀروسو ڪندا". پوءِ معاذ پنهنجي موت کان اڳ خبر پکيڙي، پريشان ٿي ته هن کي - حديث لڪائڻ جو الزام ملندو."
حديث
Imam Muslim : 48
حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ يَعْنِي ابْنَ الْمُغِيرَةِ قَالَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ حَدَّثَنِي مَحْمُودُ بْنُ الرَّبِيعِ عَنْ عِتْبَانَ بْنِ مَالِكٍ قَالَ قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فَلَقِيتُ عِتْبَانَ فَقُلْتُ حَدِيثٌ بَلَغَنِي عَنْكَ قَالَ أَصَابَنِي فِي بَصَرِي بَعْضُ الشَّيْءِ فَبَعَثْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنِّي أُحِبُّ أَنْ تَأْتِيَنِي فَتُصَلِّيَ فِي مَنْزِلِي فَأَتَّخِذَهُ مُصَلًّى قَالَ فَأَتَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ شَاءَ اللَّهُ مِنْ أَصْحَابِهِ فَدَخَلَ وَهُوَ يُصَلِّي فِي مَنْزِلِي وَأَصْحَابُهُ يَتَحَدَّثُونَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ أَسْنَدُوا عُظْمَ ذَلِكَ وَكُبْرَهُ إِلَى مَالِكِ بْنِ دُخْشُمٍ قَالُوا وَدُّوا أَنَّهُ دَعَا عَلَيْهِ فَهَلَكَ وَوَدُّوا أَنَّهُ أَصَابَهُ شَرٌّ فَقَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الصَّلَاةَ وَقَالَ أَلَيْسَ يَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ قَالُوا إِنَّهُ يَقُولُ ذَلِكَ وَمَا هُوَ فِي قَلْبِهِ قَالَ لَا يَشْهَدُ أَحَدٌ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ فَيَدْخُلَ النَّارَ أَوْ تَطْعَمَهُ قَالَ أَنَسٌ فَأَعْجَبَنِي هَذَا الْحَدِيثُ فَقُلْتُ لِابْنِي اكْتُبْهُ فَكَتَبَهُ حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ نَافِعٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ قَالَ حَدَّثَنِي عِتْبَانُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّهُ عَمِيَ فَأَرْسَلَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ تَعَالَ فَخُطَّ لِي مَسْجِدًا فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَجَاءَ قَوْمُهُ وَنُعِتَ رَجُلٌ مِنْهُمْ يُقَالُ لَهُ مَالِكُ بْنُ الدُّخْشُمِ ثُمَّ ذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ سُلَيْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ
اسان کي [سيابن بن فرخ] ٻڌايو آهي اسان کي [سليمان] - يعني ابن المغيره - چيو آهي؛ اسان کي [ثابت] [انس بن مالڪ] کان بيان ڪيو آهي، هن چيو آهي؛ اسان کي [محمود بن ربيع] [عتبان بن مالڪ] کان بيان ڪيو آهي، هن چيو ته: 'مان مديني ويو هوس، پوءِ مان عتبان سان مليو. پوءِ مون ان کان هڪ حديث بيان ڪرڻ لاءِ چيو'. هن چيو ته، 'منهنجيون اکيون هڪ قسم جي بيماري ۾ متاثر ٿيون هيون جنهن جي ڪري ڪيتريون ئي شيون پيدا ٿيون هيون، مون رسول الله ﷺ ڏانهن هڪ قاصد موڪليو، جنهن چيو ته مان واقعي سندس گهر ۾ نماز پڙهڻ لاءِ اچڻ جو انتظار ڪري رهيو هوس، تنهن ڪري مون ان کي نماز جي جاءِ بڻايو.' عتبان ٻيهر چيو، 'پوءِ رسول الله ﷺ انهن صحابين سان گڏ پهتا جيڪي اچڻ جي خواهشمند هئا، ۽ هو گهر ۾ داخل ٿيڻ جاري رکيو. هن نماز پڙهي جڏهن صحابه اڃا تائين پاڻ ۾ بحث ڪري رهيا هئا، جن مان ڪجهه مالڪ بن دخسيم جي منافقت تي بحث ڪري رهيا هئا.' اصحابن چيو: انهن کي اميد هئي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم مالڪ بن دخسيم لاءِ دعا ڪندا ته هن تي ڪا آفت اچي. انهن اهو به خواهش ڪئي ته هن تي ڪا آفت اچي. نماز کان پوءِ، هن پڇيو: "ڇا هن شهادت جا ٻه جملا نه چيا، يعني: الله کان سواءِ ڪو به عبادت جي لائق ناهي ۽ مان الله جو رسول آهيان؟" اصحابن جواب ڏنو: "هن اهو صرف پنهنجي وات سان چيو پر پنهنجي دل سان نه." هن چيو: "ڪو به اهڙو ناهي جيڪو چوي: ڪو به عبادت جي لائق ناهي ۽ مان الله جو رسول آهيان، پوءِ دوزخ ۾ داخل ٿئي، يا ان جو ذائقو چکي." انس چيو: "هن حديث مون کي حيران ڪيو. تنهن ڪري مون پنهنجي پٽ کي چيو، "لکيو،" ۽ هن اهو لکي ڇڏيو." اسان کي [ابوبڪر بن نافع العبدي] ٻڌايو آهي [بهز] اسان کي [حماد] ٻڌايو آهي [ثابت] ٻڌايو آهي [انس] کان ته هن چيو؛ اسان کي [عتبان بن مالڪ] ٻڌايو هو ته هو انڌو آهي، تنهن ڪري هن رسول الله ﷺ ڏانهن هڪ قاصد موڪليو ته: 'مهرباني ڪري هتي اچو - اي الله جا رسول - ته جيئن اهو منهنجي لاءِ نماز جي جاءِ بڻجي سگهي'. پوءِ رسول الله ﷺ پنهنجن دوستن سان گڏ آيا، پوءِ انهن مان هڪ ماڻهوءَ جي خراب خوبين جو ذڪر ڪيو جنهن کي مالڪ بن الدخسيم سڏيو ويندو هو... پوءِ هن سليمان بن المغيره جي حديث وانگر ڪجهه ذڪر ڪيو.
حديث
Imam Muslim : 49
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ وَبِشْرُ بْنُ الْحَكَمِ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدٍ الدَّرَاوَرْدِيُّ عَنْ يَزِيدَ بْنِ الْهَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ ذَاقَ طَعْمَ الْإِيمَانِ مَنْ رَضِيَ بِاللَّهِ رَبًّا وَبِالْإِسْلَامِ دِينًا وَبِمُحَمَّدٍ رَسُولًا
اسان کي ٻڌايو ويو آهي ته [محمد بن يحييٰ بن ابو عمر المڪي] ۽ [بصير بن الحڪم] ٻنهي چيو آهي؛ اسان کي [عبدالعزيز] - يعني ابن محمد الدراوردي - [يزيد بن الهد] کان [محمد بن ابراهيم] کان [عامر بن سعد] کان [العباس بن عبدالمطلب] ٻڌايو آهي ته هن رسول الله ﷺ کي چوندي ٻڌو آهي ته: 'جيڪو شخص الله کي رب، اسلام کي دين ۽ محمد ﷺ کي رسول هجڻ تي راضي ٿئي ٿو، ان ايمان جي خوشي محسوس ڪئي آهي'.
حديث
Imam Muslim : 50
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْإِيمَانُ بِضْعٌ وَسَبْعُونَ شُعْبَةً وَالْحَيَاءُ شُعْبَةٌ مِنْ الْإِيمَانِ
اسان کي ٻڌايو ويو آهي ته [عبيدالله بن سعيد] ۽ [عبد بن حميد] ٻنهي چيو آهي؛ اسان کي ابو عامر العقادي ٻڌايو آهي ته اسان کي سليمان بن بلال ٻڌايو آهي ته [عبدالله بن دينار] کان [ابو صالح] کان [ابو هريره] کان رسول الله ﷺ جن فرمايو آهي ته: ايمان جون ٽيهتر کان اوڻٽيتر شاخون آهن، ۽ شرم ايمان جو حصو آهي.
حديث
Imam Muslim : 51
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ سُهَيْلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْإِيمَانُ بِضْعٌ وَسَبْعُونَ أَوْ بِضْعٌ وَسِتُّونَ شُعْبَةً فَأَفْضَلُهَا قَوْلُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَدْنَاهَا إِمَاطَةُ الْأَذَى عَنْ الطَّرِيقِ وَالْحَيَاءُ شُعْبَةٌ مِنْ الْإِيمَانِ
[زهير بن حرب] اسان کي [جرير]، [سُهيل]، [عبدالله بن دينار]، [ابو صالح]، [ابو هريره] کان روايت ڪئي آهي ته: رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو: ايمان جون ٽيهتر کان اوڻهتر شاخون آهن، يا ٽيهتر کان اوڻهتر شاخون آهن. انهن مان بهترين اهو جملو آهي، لا اِلله - الله کان سواءِ ڪو به عبادت جي لائق ناهي - ۽ سڀ کان گهٽ اهو آهي ته رستي تان نقصان ڏيندڙ شيءِ کي هٽايو وڃي. ۽ حيا ايمان جو حصو آهي.
حديث
Imam Muslim : 52
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَعَمْرٌو النَّاقِدُ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا يَعِظُ أَخَاهُ فِي الْحَيَاءِ فَقَالَ الْحَيَاءُ مِنْ الْإِيمَانِ حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَقَالَ مَرَّ بِرَجُلٍ مِنْ الْأَنْصَارِ يَعِظُ أَخَاهُ
اسان کي [ابوبڪر بن ابو شيبه] ۽ [عمرو النقيد] ۽ [زهير بن حرب] ٻڌايو ويو آهي ته اسان کي [سفيان بن عينة] [الزهري] کان [سالم] [پنهنجي پيءُ] کان ٻڌايو آهي ته نبي ڪريم ﷺ هڪ ماڻهو کي پنهنجي ڀاءُ کي شرمسار ٿيڻ جي ڪري نصيحت ڪندي ٻڌو، تنهن ڪري هن چيو ته: 'شرم ايمان جو حصو آهي'. اسان کي [عبد بن حميد] ٻڌايو آهي ته [عبد الرزاق] اسان کي [معمار] [الزهري] کان هن سند سان ٻڌايو آهي ته: 'هڪ انصاري مان هڪ ماڻهو گذريو جيڪو پنهنجي ڀاءُ کي نصيحت ڪري رهيو هو'.
حديث
Imam Muslim : 53
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا السَّوَّارِ يُحَدِّثُ أَنَّهُ سَمِعَ عِمْرَانَ بْنَ حُصَيْنٍ يُحَدِّثُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ الْحَيَاءُ لَا يَأْتِي إِلَّا بِخَيْرٍ فَقَالَ بُشَيْرُ بْنُ كَعْبٍ إِنَّهُ مَكْتُوبٌ فِي الْحِكْمَةِ أَنَّ مِنْهُ وَقَارًا وَمِنْهُ سَكِينَةً فَقَالَ عِمْرَانُ أُحَدِّثُكَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتُحَدِّثُنِي عَنْ صُحُفِكَ
اهو اسان کي [محمد بن المتصني] ۽ [محمد بن بصير] ٻڌايو آهي ۽ لفاظي ابن المتصني جي آهي، ٻنهي چيو؛ اسان کي [محمد بن جعفر] ٻڌايو آهي اسان کي [سيوبه] ٻڌايو آهي [قتاده] کان، هن چيو؛ 'مون [ابو الصوار] کي ٻڌائيندي ٻڌو آهي؛ ته هن [عمران بن حُشين] کي اهو رسول الله صلي الله عليه وسلم کان ٻڌائيندي ٻڌو آهي؛ ته هن چيو؛ 'شرم صرف خير آڻيندي آهي'. بسير بن ڪعب چيو؛ 'حڪمت ۾ لکيل آهي ته شرم مان اختيار ۽ سڪون ايندو آهي'. تنهن ڪري [عمران] چيو؛ 'مان توهان کي رسول الله صلي الله عليه وسلم کان حديث ٻڌائيندس، ۽ توهان - مهرباني ڪري - مون کي ٻڌايو ته توهان جي صفحن ۾ ڇا آهي'.
حديث
Imam Muslim : 54
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبٍ الْحَارِثِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ إِسْحَقَ وَهُوَ ابْنُ سُوَيْدٍ أَنَّ أَبَا قَتَادَةَ حَدَّثَ قَالَ كُنَّا عِنْدَ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ فِي رَهْطٍ مِنَّا وَفِينَا بُشَيْرُ بْنُ كَعْبٍ فَحَدَّثَنَا عِمْرَانُ يَوْمَئِذٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْحَيَاءُ خَيْرٌ كُلُّهُ قَالَ أَوْ قَالَ الْحَيَاءُ كُلُّهُ خَيْرٌ فَقَالَ بُشَيْرُ بْنُ كَعْبٍ إِنَّا لَنَجِدُ فِي بَعْضِ الْكُتُبِ أَوْ الْحِكْمَةِ أَنَّ مِنْهُ سَكِينَةً وَوَقَارًا لِلَّهِ وَمِنْهُ ضَعْفٌ قَالَ فَغَضِبَ عِمْرَانُ حَتَّى احْمَرَّتَا عَيْنَاهُ وَقَالَ أَلَا أَرَانِي أُحَدِّثُكَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتُعَارِضُ فِيهِ قَالَ فَأَعَادَ عِمْرَانُ الْحَدِيثَ قَالَ فَأَعَادَ بُشَيْرٌ فَغَضِبَ عِمْرَانُ قَالَ فَمَا زِلْنَا نَقُولُ فِيهِ إِنَّهُ مِنَّا يَا أَبَا نُجَيْدٍ إِنَّهُ لَا بَأْسَ بِهِ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا النَّضْرُ حَدَّثَنَا أَبُو نَعَامَةَ الْعَدَوِيُّ قَالَ سَمِعْتُ حُجَيْرَ بْنَ الرَّبِيعِ الْعَدَوِيَّ يَقُولُ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ حَدِيثِ حَمَّادِ بْنِ زَيْدٍ
[يحيى بن حبيب الحارث] اسان کي [حماد بن زيد] [اسحاق] کان - يعني ابن سويد کان - بيان ڪيو ته [ابو قتاده] هڪ حديث بيان ڪئي، هن چيو ته: 'اسين عمران بن حسين سان گڏ هڪ ٽولي ۾ هئاسين، ۽ اسان ۾ بسير بن ڪعب به هو، تنهن ڪري [عمران بن حسين]، ان وقت، اسان کي بيان ڪيو، هن چيو ته: 'الله جي رسول، صلي الله عليه وسلم، فرمايو: 'شرم سڀ خير آهي'. يا هن چيو ته: 'شرم سڀ خير آهي'. پوءِ بسير بن ڪعب چيو: 'بيشڪ، ڪجهه ڪتابن يا حڪمت ۾ اسان ڏسون ٿا ته شرم مان الله جي اڳيان سڪون ۽ اختيار ايندو آهي، ۽ شرم مان ڪمزوري آهي'. تنهن ڪري عمران ناراض ٿيو جيستائين سندس اکيون ڳاڙهيون ٿي ويون ۽ چيو: 'مان ڇو ڏسان ٿو ته مان توهان کي الله جي رسول کان ٻڌائي رهيو آهيان، پر توهان ان جي مخالفت ڪري رهيا آهيو!' ابو قتاده چيو؛ 'تنهن ڪري عمران حديث ورجائي'. ابو قتاده چيو؛ '۽ بسير به ان کي ٻيهر ورجايو، تنهن ڪري عمران ناراض ٿيو'. ابو قتاده جاري رکيو، 'تنهن ڪري اسان ان بابت چوندا رهون ٿا، ڇاڪاڻ ته اهي لفظ اسان کان ايندا آهن، اي ابو نجد. اهو ٺيڪ آهي'. اسان کي [اسحاق بن ابراهيم] ٻڌايو آهي [النضل] اسان کي [ابو نعمة العدوي] ٻڌايو آهي ته مون [حجير بن ربيع العدوي] کي [عمران بن حُشين] کان رسول الله ﷺ کان حماد بن زيد جي حديث وانگر چوندي ٻڌو آهي.
حديث
Imam Muslim : 55
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ جَرِيرٍ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ كُلُّهُمْ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سُفْيَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الثَّقَفِيِّ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قُلْ لِي فِي الْإِسْلَامِ قَوْلًا لَا أَسْأَلُ عَنْهُ أَحَدًا بَعْدَكَ وَفِي حَدِيثِ أَبِي أُسَامَةَ غَيْرَكَ قَالَ قُلْ آمَنْتُ بِاللَّهِ فَاسْتَقِمْ
اسان کي ٻڌايو ويو آهي ته [ابوبڪر بن ابو شيبه] ۽ [ابو ڪريب] ٻنهي چيو آهي؛ اسان کي [ابن نمير] ٻڌايو آهي. - ٻي روايت ۾ چيو ويو آهي ته - دان اسان کي [قطيبه بن سعيد] ۽ [اسحاق بن ابراهيم] کي [جرير] کان سڀ ڪجهه ٻڌايو آهي. - ٻي روايت ۾ چيو ويو آهي ته - ۽ اسان کي [ابو ڪريب] اسان کي [ابو اسامه] کي [هشام بن عروه] کان [پنهنجي پيءُ] کان [سفيان بن عبدالله عتصقفي] کان سڀ ڪجهه ٻڌايو آهي، هن چيو ته؛ 'مون چيو؛ 'يا رسول الله! اسلام ۾ مون کي اهڙو قول ٻڌايو جيڪو مون توهان کان پوءِ ڪنهن کان نه پڇيو هجي - ۽ ابو اسامه جي حديث ۾ - توهان کان سواءِ'. تنهن ڪري هن جواب ڏنو؛ 'چئو ته 'مان الله تي ايمان آندو' ۽ پوءِ استقامت ڪريو'.
حديث
Imam Muslim : 56
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحِ بْنِ الْمُهَاجِرِ أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو أَنَّ رَجُلًا سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْإِسْلَامِ خَيْرٌ قَالَ تُطْعِمُ الطَّعَامَ وَتَقْرَأُ السَّلَامَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ
اسان کي [قتيبه بن سعيد] ٻڌايو آهي اسان کي [ليث] ٻڌايو آهي. - ٻي روايت ۾ چيو ويو آهي - ۽ اسان کي [محمد بن روم بن المهاجر] ٻڌايو آهي اسان کي [ليث] [يزيد بن ابو حبيب] کان [ابو الخير] کان [عبدالله بن عمرو] تائين ٻڌايو آهي ته هڪ شخص رسول الله ﷺ کان پڇيو ته ڪهڙو اسلام بهترين آهي؟ پاڻ ﷺ جواب ڏنو ته توهان کاڌو کارايو ٿا ۽ انهن کي سلام ڪريو ٿا جن کي توهان سڃاڻو ٿا ۽ جن کي توهان نٿا سڃاڻو.
حديث
Imam Muslim : 57
و حَدَّثَنَا أَبُو الطَّاهِرِ أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ الْمِصْرِيُّ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ يَقُولُا إِنَّ رَجُلًا سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْمُسْلِمِينَ خَيْرٌ قَالَ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ
اسان کان روايت ڪئي وئي آهي [ابو الثاهر احمد بن عمرو بن عبدالله بن عمرو بن سرح المشري] اسان کي [ابن وهاب] کان [عمرو بن الحارث] کان [يزيد بن ابو حبيب] کان [ابو الخير] تائين ته هن [عبدالله بن عمرو بن العاش] ٻنهي کي چوندي ٻڌو ته: 'بيشڪ هڪ شخص رسول الله ﷺ کان پڇيو ته ڪهڙو مسلمان بهترين آهي؟' پاڻ جواب ڏنو ته: 'اهو مسلمان آهي جنهن جي زبان ۽ هٿ کان ٻيا محفوظ هجن.''
حديث
Imam Muslim : 58
حَدَّثَنَا حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ جَمِيعًا عَنْ أَبِي عَاصِمٍ قَالَ عَبْدٌ أَنْبَأَنَا أَبُو عَاصِمٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا الزُّبَيْرِ يَقُولُ سَمِعْتُ جَابِرًا يَقُولُا سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ الْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ
اسان کي [حسن الحلواني] ۽ [عبد بن حميد] کي [ابو عاصم] کان سڀ ڪجهه ٻڌائڻ کان پوءِ، [عبد] چيو؛ اسان کي [ابو عاصم] کي [ابن جريج] کان ٻڌايو آهي ته هن [ابو الزبير] کي ٻڌو آهي، هن چيو ته: مون [جابر] کي چوندي ٻڌو آهي؛ مون رسول الله ﷺ کي چوندي ٻڌو آهي: سچو مسلمان اهو آهي جنهن جي وات ۽ هٿ جي خطرن کان ٻيا مسلمان محفوظ هجن.
حديث
Imam Muslim : 59
و حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْأُمَوِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا أَبُو بُرْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ بْنِ أَبِي مُوسَى عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْإِسْلَامِ أَفْضَلُ قَالَ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ و حَدَّثَنِيهِ إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ الْجَوْهَرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ قَالَ حَدَّثَنِي بُرَيْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْمُسْلِمِينَ أَفْضَلُ فَذَكَرَ مِثْلَهُ
۽ اسان کي [سعيد بن يحيى بن سعيد الاماوي] ٻڌايو ته، هن چيو ته، مون کي [منهنجي پيءُ] ٻڌايو آهي، اسان کي [ابو برده بن عبدالله بن ابو برده بن ابو موسيٰ] ٻڌايو آهي، ابو برده کان، هن چيو ته، مون چيو ته، 'يا رسول الله، اسلام ۾ سڀ کان اهم ڪير آهي؟' هن جواب ڏنو، 'اهو شخص جنهن جي زباني توهين ۽ سندس هٿن جي ايذاءُ کان مسلمان محفوظ رهن'. ۽ مون کي [ابراهيم بن سعيد الجهيري] ٻڌايو ته، مون کي [ابو اسامه] ٻڌايو هو، هن سند سان چيو ته، 'مون کي [برده بن عبدالله] ٻڌايو، هڪ ڀيرو رسول الله ﷺ کان پڇيو ويو ته، 'مسلمانن ۾ سڀ کان اهم شخص ڪير آهي؟' پوءِ هن اهڙي حديث بيان ڪئي'.
حديث
Imam Muslim : 60
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَمُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ أَبِي عُمَرَ وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ جَمِيعًا عَنْ الثَّقَفِيِّ قَالَ ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ بِهِنَّ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ مَنْ كَانَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَأَنْ يُحِبَّ الْمَرْءَ لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ وَأَنْ يَكْرَهَ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ بَعْدَ أَنْ أَنْقَذَهُ اللَّهُ مِنْهُ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُقْذَفَ فِي النَّارِ
اسان کي [اسحاق بن ابراهيم] ۽ [محمد بن يحيى بن ابو عمر] ۽ [محمد بن بصيار] ٻڌايو آهي انهن سڀني کي [عتصقفي] چيو آهي ته [ابن ابو عمر] اسان کي [عبدالوهاب] [ايوب] [ابو قلابه] [انس] کان نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم کان ٻڌايو آهي ته: 'ٽي شيون جيڪڏهن ڪنهن شخص ۾ هونديون ته هو ايمان جي مٺاس جو مزو چکندو: اهو شخص جنهن کي الله ۽ سندس رسول سڀني کان وڌيڪ پسند ڪندا آهن، ڪنهن اهڙي شخص سان پيار ڪندو آهي جنهن سان هو الله جي رضا کان سواءِ پيار نٿو ڪري، ۽ ڪفر ڏانهن واپس وڃڻ کان پوءِ جيترو نفرت ڪندو آهي جڏهن ته الله ان کي ان کان بچايو آهي دوزخ ۾ وڃڻ کان.'
