Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith
Hadith
Imam Muslim : 41
حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ رُشَيْدٍ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ يَعْنِي ابْنَ مُسْلِمٍ عَنْ ابْنِ جَابِرٍ قَالَ حَدَّثَنِي عُمَيْرُ بْنُ هَانِئٍ قَالَ حَدَّثَنِي جُنَادَةُ بْنُ أَبِي أُمَيَّةَ حَدَّثَنَا عُبَادَةُ بْنُ الصَّامِتِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَالَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ وَأَنَّ عِيسَى عَبْدُ اللَّهِ وَابْنُ أَمَتِهِ وَكَلِمَتُهُ أَلْقَاهَا إِلَى مَرْيَمَ وَرُوحٌ مِنْهُ وَأَنَّ الْجَنَّةَ حَقٌّ وَأَنَّ النَّارَ حَقٌّ أَدْخَلَهُ اللَّهُ مِنْ أَيِّ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ الثَّمَانِيَةِ شَاءَ و حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ حَدَّثَنَا مُبَشِّرُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ عَنْ عُمَيْرِ بْنِ هَانِئٍ فِي هَذَا الْإِسْنَادِ بِمِثْلِهِ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ أَدْخَلَهُ اللَّهُ الْجَنَّةَ عَلَى مَا كَانَ مِنْ عَمَلٍ وَلَمْ يَذْكُرْ مِنْ أَيِّ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ الثَّمَانِيَةِ شَاءَ
अस्मान् [दाऊद बिन रुसैय्यद] प्रति कथितं यत् [अल-वालिद] - अर्थात् इब्न मुस्लिम - [इब्न जाबिर] इत्यस्मात् यः अवदत्, अस्मान् [उमैर बिन हानी'] इत्यस्मै कथितं यत्, अस्मान् [जुनादाह बिन् अबू उमय्याह] इत्यस्मै कथितं यत्, अस्मान् [उबदाह बिन अस-समित] इत्यस्मै कथितं यत् अल्लाहस्य दूतः अल्लाहः आशीर्वादं ददातु, शान्तिं च ददातु, अवदत्- 'यः कोऽपि आस्थायाः साक्ष्यद्वयं वदति, यथा- अल्लाहमात्रं विना अन्यः कोऽपि देवः नास्ति, तस्य कोऽपि भागीदारः नास्ति, तथा च मुहम्मदः तस्य सेवकः दूतः च अस्ति, तथा च साक्ष्यं ददाति यत् पैगम्बरः येशुः अल्लाहस्य सेवकः अस्ति, तस्य सेवकस्य पुत्रः अस्ति, अल्लाहस्य वचनं च - पैगम्बरः येशुः (स.अ.व.) - यत् सः स्थापितवान् मरियमस्य च तस्मात् आत्मायां च जन्नतं सत्यं नरकं च सत्यं, अल्लाहः च यः इच्छति सः जन्नतस्य अष्टद्वारेषु कस्यापि द्वारेण जन्नतं प्रवेशयिष्यति यत् सः इच्छति।' तथा च अस्मान् प्रति कथितं [अहमद बिन् इब्राहिम अद-दौराकी] अस्मान् [मुबास्यिर बिन् इस्माइल] इत्यस्य अधिकारेण [उमैर बिन् हानी'] इत्यस्य अधिकारेण अस्मिन् उपमाशृङ्खले उक्तवान्, केवलं सः एव उल्लेखितवान् यत्, 'अल्लाहः तस्य कर्मणानुसारं तस्मिन् प्रविष्टवान्' इति उल्लेखं विना, 'स्वर्गस्य अष्टद्वारेभ्यः प्रविशतु यत् सः इच्छति'' इति।
Hadith
Imam Muslim : 42
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنْ ابْنِ عَجْلَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ عَنْ ابْنِ مُحَيْرِيزٍ عَنْ الصُّنَابِحِيِّ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ أَنَّهُ قَالَ دَخَلْتُ عَلَيْهِ وَهُوَ فِي الْمَوْتِ فَبَكَيْتُ فَقَالَ مَهْلًا لِمَ تَبْكِي فَوَاللَّهِ لَئِنْ اسْتُشْهِدْتُ لَأَشْهَدَنَّ لَكَ وَلَئِنْ شُفِّعْتُ لَأَشْفَعَنَّ لَكَ وَلَئِنْ اسْتَطَعْتُ لَأَنْفَعَنَّكَ ثُمَّ قَالَ وَاللَّهِ مَا مِنْ حَدِيثٍ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَكُمْ فِيهِ خَيْرٌ إِلَّا حَدَّثْتُكُمُوهُ إِلَّا حَدِيثًا وَاحِدًا وَسَوْفَ أُحَدِّثُكُمُوهُ الْيَوْمَ وَقَدْ أُحِيطَ بِنَفْسِي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ شَهِدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ النَّارَ
[कुतैबाह बिन् सईद] अस्मान् [लैथ] [इब्न अजलान्] इत्यस्मात् [मुहम्मद बिन् याह्या बिन् हब्बन] इत्यस्मात् [इब्न मुहैरिज्] इत्यस्मात् [अश-शुनाबिहि] इत्यस्मात् [उबादाह बिन् अश-शमित्] इत्यस्मात् कथितवान् यत् सः अवदत् यत् 'अहं तस्य रोगी सन् तस्य समीपं गतः, अहं च रोदिमि।' सः अवदत् - धारय, किमर्थं रोदसि ? अल्लाहस्य कसम, यदि अहं शहीदः अस्मि तर्हि अहं भवतः कृते साक्ष्यं दास्यामि, यदि अहं भवतः कृते मध्यस्थः अस्मि तर्हि अहं भवतः कृते मध्यस्थतां करिष्यामि, यदि अहं समर्थः अस्मि तर्हि अहं भवतः लाभं करिष्यामि।' ततः सः अवदत्, ‘अल्लाहस्य कसम, अल्लाहस्य दूतस्य (स.अ.व.) इत्यस्मात् मया श्रुता कोऽपि हदीसः भवतः कृते हितकरः नास्ति किन्तु अहं भवद्भ्यः कथयिष्यामि, एकं हदीसं विहाय, अद्य च भवद्भ्यः कथयिष्यामि। ननु च मया तत् अवशोषितम्। मया अल्लाहस्य दूतः (स.अ.व.) इत्यस्य वचनं श्रुतम् यत् - 'यः साक्ष्यं ददाति यत् अल्लाहं विहाय कोऽपि देवः - पूजनीयः - नास्ति, मुहम्मदः अल्लाहस्य दूतः अस्ति, सः अल्लाहः अवश्यमेव तस्य कृते नरकं निषिद्धं करिष्यति' इति।
Hadith
Imam Muslim : 43
حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ الْأَزْدِيُّ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَ كُنْتُ رِدْفَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْسَ بَيْنِي وَبَيْنَهُ إِلَّا مُؤْخِرَةُ الرَّحْلِ فَقَالَ يَا مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ قُلْتُ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ ثُمَّ سَارَ سَاعَةً ثُمَّ قَالَ يَا مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ قُلْتُ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ ثُمَّ سَارَ سَاعَةً ثُمَّ قَالَ يَا مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ قُلْتُ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ قَالَ هَلْ تَدْرِي مَا حَقُّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّ حَقَّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ أَنْ يَعْبُدُوهُ وَلَا يُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا ثُمَّ سَارَ سَاعَةً قَالَ يَا مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ قُلْتُ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ قَالَ هَلْ تَدْرِي مَا حَقُّ الْعِبَادِ عَلَى اللَّهِ إِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ أَنْ لَا يُعَذِّبَهُمْ
हद्दब बिन् खालिद अल-अजदी अस्मान् प्रति वर्णितवान्, हम्माम अस्मान् प्रति वर्णितवान्, कतादः अस्मान् प्रति वर्णितवान्, अनस बिन् मलिकः अस्मान् मुअद् बिन् जबल इत्यस्मात् वर्णितवान्, यः अवदत्, "नबी (स.अ.व.) मया सह यात्रायां सवारः अभवत्, तस्य च सवारस्य पशुस्य काठीं विहाय मम तस्य च मध्ये कोऽपि विरहः नासीत्। सः आह्वयत्, सः आहूतवान्,। 'हे मुअध बिन जबल !' अहं प्रत्युवाच, 'अहं भवतः आह्वानं स्वीकृतवान्, हे अल्लाहस्य दूत।' वयं यात्रां निरन्तरं कृतवन्तः ततः सः पुनः आह्वयत्, ‘हे मुअध बिन जबल! अहं प्रत्युवाच, 'अहं भवतः आह्वानं स्वीकृतवान्, हे अल्लाहस्य दूत।' वयं यात्रां निरन्तरं कृतवन्तः, ततः सः पुनः आह्वानं कृतवान्, 'हे मुअध बिन् जबल!' अहं प्रत्युवाच, 'अहं भवतः आह्वानं स्वीकृतवान्, हे अल्लाहस्य दूत।' सः अवदत्, 'किं भवन्तः जानन्ति यत् अल्लाहस्य प्रति व्यक्तिस्य कर्तव्यं किम् अस्ति?' अहं प्रत्युवाच अल्लाहु अलैहि व सल्लम तस्य दूतः च श्रेष्ठतया जानन्ति। सः अवदत्- 'अर्थात् तस्य पूजां कृत्वा तस्य सहभागिनः न सङ्गतिं कृत्वा' वयं किञ्चित्कालं यावत् यात्रां निरन्तरं कृतवन्तः यदा सः पुनः आह्वयत् - हे मुअध बिन् जबल! अहं प्रत्युवाच, 'हे अल्लाहस्य दूत, मया भवतः आह्वानस्य उत्तरं दत्तम्' इति अल्लाहस्य दूतः (स.अ.व.) अवदत् - 'किं भवन्तः जानन्ति यत् अल्लाहस्य जनानां कृते किं संगृहीतम् अस्ति यदि ते मया उक्तं कुर्वन्ति?' अहं प्रत्युवाच - अल्लाहः तस्य दूतः च सर्वोत्तमः जानन्ति। अन्ते सः अवदत्- 'अल्लाहः तान् दण्डं न दास्यति' इति ।
Hadith
Imam Muslim : 44
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ سَلَّامُ بْنُ سُلَيْمٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَ كُنْتُ رِدْفَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى حِمَارٍ يُقَالُ لَهُ عُفَيْرٌ قَالَ فَقَالَ يَا مُعَاذُ تَدْرِي مَا حَقُّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ وَمَا حَقُّ الْعِبَادِ عَلَى اللَّهِ قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّ حَقَّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ أَنْ يَعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا يُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَحَقُّ الْعِبَادِ عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ أَنْ لَا يُعَذِّبَ مَنْ لَا يُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفَلَا أُبَشِّرُ النَّاسَ قَالَ لَا تُبَشِّرْهُمْ فَيَتَّكِلُوا
[अबु बकर बिन् अबू शैबाह] अस्मान् अवदत् [अबू अल-अहवाश सल्लम बिन् सुलैम] [अबू इशाक] इत्यस्मात् [अम्र बिन् मैमुन्] इत्यस्मात् [मुअद् बिन् जबल] इत्यस्मात् सः अवदत्, 'अहं अल्लाहस्य दूतेन सह उफैर् इति गदस्य उपरि सवारः आसम्' इति। ततः सः अवदत् - हे मुअद् किं त्वं जानासि यत् अल्लाहस्य दासस्य उपरि किं अधिकारः, दासस्य अल्लाहस्य उपरि च अधिकारः कः' इति। मुअधः अवदत्, 'अहं प्रत्युवाच, 'अल्लाहः तस्य दूतः च सर्वोत्तमं जानन्ति' इति। सः अवदत् - 'ननु अल्लाहस्य दासस्य उपरि अधिकारः अस्ति यत् भवन्तः अल्लाहस्य पूजां कुर्वन्ति, तस्य सह किमपि न सङ्गतिं कुर्वन्ति, तथा च सेवकस्य अल्लाहस्य उपरि अधिकारः अस्ति यत् ये तस्य सह किमपि न सङ्गं कुर्वन्ति तेषां दण्डः न दातव्यम्' इति। मुअदः अवदत् - अहं अवदम् - हे अल्लाहस्य दूत, किं मया जनान् तस्य विषये न सूचयितव्यम्?' सः अवदत्- 'यावत् ते तत् अवलम्बन्ते तावत् तान् मा सूचयन्तु'' इति।
Hadith
Imam Muslim : 45
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي حَصِينٍ وَالْأَشْعَثِ بْنِ سُلَيْمٍ أَنَّهُمَا سَمِعَا الْأَسْوَدَ بْنَ هِلَالٍ يُحَدِّثُ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا مُعَاذُ أَتَدْرِي مَا حَقُّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ قَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ أَنْ يُعْبَدَ اللَّهُ وَلَا يُشْرَكَ بِهِ شَيْءٌ قَالَ أَتَدْرِي مَا حَقُّهُمْ عَلَيْهِ إِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ فَقَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ أَنْ لَا يُعَذِّبَهُمْ حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ أَبِي حَصِينٍ عَنْ الْأَسْوَدِ بْنِ هِلَالٍ قَالَ سَمِعْتُ مُعَاذًا يَقُولُا دَعَانِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَجَبْتُهُ فَقَالَ هَلْ تَدْرِي مَا حَقُّ اللَّهِ عَلَى النَّاسِ نَحْوَ حَدِيثِهِمْ
[मुहम्मद बिन् अल-मुथन्ना] तथा [इब्न बश्यार] अस्मान् प्रति वर्णितवन्तौ, [इब्न अल-मुथन्ना] अवदत्, [मुहम्मद बिन् जा'फर] अस्मान् प्रति वर्णितवान्, [शुबाहः] अस्मान् [अबू हुशैन] तथा [अल-अश'अथ बिन् सुलैम] इत्यस्मात् कथितवान् यत् तौ [अल-अस्वाद बिन् हिलाल] [मुअद् बिन्] इत्यस्मात् कथनं श्रुतवन्तौ जबल] यत् सः अवदत्, 'अल्लाहस्य दूतः अल्लाहः तस्मै आशीर्वादं ददातु, शान्तिं च ददातु, अवदत्- 'हे मुअध, किं त्वं जानासि यत् अल्लाहस्य तस्य सेवकस्य उपरि कः अधिकारः अस्ति?' मुअधः अवदत् यत् अल्लाहः तस्य दूतः च सर्वोत्तमरूपेण जानन्ति। सः अवदत् - अर्थात् अल्लाहः तस्य किमपि सङ्गतिं विना पूज्यते।' ततः सः अवदत् - तर्हि अल्लाहस्य उपरि जनानां किं अधिकारः अस्ति यदि ते तत् कुर्वन्ति? मुअधः अवदत् यत् अल्लाहः तस्य दूतः च सर्वोत्तमरूपेण जानन्ति। ततः सः अवदत्- 'अल्लाहः तं दण्डं न दास्यति।' [अल-कासिम बिन् जकारीया] अस्मान् [हुसैन] [जैदा] इत्यस्मात् [अबू हुशैन] इत्यस्मात् [अल-असवद बिन हिलाल] इत्यस्मात् कथितवान् यः अवदत्; अहं [मुअध] इत्यस्य वचनं श्रुतवान् यत्, ‘अल्लाहस्य दूतः (स.अ.व.) मां आहूतवान्, अतः अहं तस्मै उत्तरं दत्तवान्। सः पृष्टवान् यत् - 'जनानाम् उपरि अल्लाहस्य अधिकारः कः...तेषां हदीस इव'।
Hadith
Imam Muslim : 46
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ يُونُسَ الْحَنَفِيُّ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو كَثِيرٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو هُرَيْرَةَ قَالَ كُنَّا قُعُودًا حَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَعَنَا أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ فِي نَفَرٍ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ بَيْنِ أَظْهُرِنَا فَأَبْطَأَ عَلَيْنَا وَخَشِينَا أَنْ يُقْتَطَعَ دُونَنَا وَفَزِعْنَا فَقُمْنَا فَكُنْتُ أَوَّلَ مَنْ فَزِعَ فَخَرَجْتُ أَبْتَغِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَيْتُ حَائِطًا لِلْأَنْصَارِ لِبَنِي النَّجَّارِ فَدُرْتُ بِهِ هَلْ أَجِدُ لَهُ بَابًا فَلَمْ أَجِدْ فَإِذَا رَبِيعٌ يَدْخُلُ فِي جَوْفِ حَائِطٍ مِنْ بِئْرٍ خَارِجَةٍ وَالرَّبِيعُ الْجَدْوَلُ فَاحْتَفَزْتُ كَمَا يَحْتَفِزُ الثَّعْلَبُ فَدَخَلْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ فَقُلْتُ نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ مَا شَأْنُكَ قُلْتُ كُنْتَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا فَقُمْتَ فَأَبْطَأْتَ عَلَيْنَا فَخَشِينَا أَنْ تُقْتَطَعَ دُونَنَا فَفَزِعْنَا فَكُنْتُ أَوَّلَ مِنْ فَزِعَ فَأَتَيْتُ هَذَا الْحَائِطَ فَاحْتَفَزْتُ كَمَا يَحْتَفِزُ الثَّعْلَبُ وَهَؤُلَاءِ النَّاسُ وَرَائِي فَقَالَ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ وَأَعْطَانِي نَعْلَيْهِ قَالَ اذْهَبْ بِنَعْلَيَّ هَاتَيْنِ فَمَنْ لَقِيتَ مِنْ وَرَاءِ هَذَا الْحَائِطِ يَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ مُسْتَيْقِنًا بِهَا قَلْبُهُ فَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ فَكَانَ أَوَّلَ مَنْ لَقِيتُ عُمَرُ فَقَالَ مَا هَاتَانِ النَّعْلَانِ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ فَقُلْتُ هَاتَانِ نَعْلَا رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَنِي بِهِمَا مَنْ لَقِيتُ يَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ مُسْتَيْقِنًا بِهَا قَلْبُهُ بَشَّرْتُهُ بِالْجَنَّةِ فَضَرَبَ عُمَرُ بِيَدِهِ بَيْنَ ثَدْيَيَّ فَخَرَرْتُ لِاسْتِي فَقَالَ ارْجِعْ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ فَرَجَعْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَجْهَشْتُ بُكَاءً وَرَكِبَنِي عُمَرُ فَإِذَا هُوَ عَلَى أَثَرِي فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا لَكَ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ قُلْتُ لَقِيتُ عُمَرَ فَأَخْبَرْتُهُ بِالَّذِي بَعَثْتَنِي بِهِ فَضَرَبَ بَيْنَ ثَدْيَيَّ ضَرْبَةً خَرَرْتُ لِاسْتِي قَالَ ارْجِعْ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ يَا عُمَرُ مَا حَمَلَكَ عَلَى مَا فَعَلْتَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي أَبَعَثْتَ أَبَا هُرَيْرَةَ بِنَعْلَيْكَ مَنْ لَقِيَ يَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ مُسْتَيْقِنًا بِهَا قَلْبُهُ بَشَّرَهُ بِالْجَنَّةِ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَلَا تَفْعَلْ فَإِنِّي أَخْشَى أَنْ يَتَّكِلَ النَّاسُ عَلَيْهَا فَخَلِّهِمْ يَعْمَلُونَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَخَلِّهِمْ
[जुहैर बिन् हरब] अस्मान् अवदत् [उमर बिन् यूनुस् अल-हनाफी] अस्मान् अवदत् [इक्रीमा बिन् अम्मर] अवदत्, [अबू कथिरः] अस्मान् अवदत् [अबू हुरैरा] अवदत्, 'एकस्मिन् युद्धे वयं अल्लाहस्य दूतस्य (स.अ.व.) परितः उपविष्टाः आसन्, अस्माभिः सह च अबू बकरः उमरः च आसन्।' ततः सः अस्मान् त्यक्त्वा अस्माकं समीपं प्रत्यागन्तुं विलम्बं कृतवान् यावत् वयं भयभीताः न आसन् यत् सः शत्रुणा गृहीतः भविष्यति अथवा किमपि विपत्तिः आहतः इति । वयं सर्वे अतीव चिन्तिताः आसन्, तस्य विषये यः अधिकं चिन्तितः आसीत् सः अहमेव आसीत् । अतः अहं उत्थाय अल्लाहस्य दूतं (स.अ.व.) अन्वेष्टुं बहिः अगच्छम्, यावत् अहं बनु नज्जारस्य अन्सरस्य उद्यानं न आगतः। प्रवेशद्वारं प्राप्नुयाम् इति आशां कुर्वन् अहं तत् परितः कृतवान्, परन्तु प्रवेशद्वारं न प्राप्नोमि। उद्यानस्य च एकस्मात् कोणात् प्रविश्य उद्यानस्य बहिः प्रवहति स्म। अतः अहं तस्मिन् प्रविष्टुं प्रयतितवान् यथा वेसलः संकीर्णच्छिद्रेण प्रवेशं कर्तुं प्रयतते। तथा च मया नबी सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम इत्यपि प्राप्तः। सः उद्घोषितवान् - 'अबु हुरैरा! ' अहं उत्तरं दत्तवान्, 'आम्, हे अल्लाहस्य दूत'। किं दोषः ?' इति सः अपृच्छत् । अहं प्रत्युवाच-अच्छा हे दूत, त्वं अस्माभिः सह आसीः, तदा सहसा त्वं अस्मान् त्यक्त्वा एतावत्कालं यावत् न आगतः यत् वयं तव अभयस्य विषये अतीव चिन्तिताः आसन्, विशेषतः मम दूत। अतः अहं अतीव संकीर्णच्छिद्रात् फेरेट् इव अस्मिन् उद्याने प्रविष्टुं प्रयतितवान्, ते च - अन्ये मित्राणि - मम पृष्ठतः आसन् । सः मम कृते स्वस्य चप्पलद्वयं दत्तवान् इति वदन् - 'हे अबु हुरैरा, मम एतौ चप्पलौ गृहाण, अस्य उद्यानस्य पृष्ठतः यः कोऽपि भवन्तः मिलन्ति सः साक्ष्यं दास्यति यत् अल्लाहं विना कोऽपि देवः नास्ति - यस्य पूज्यस्य अधिकारः अस्ति - सः च एतत् विश्वासं हृदये रोपितवान्, अतः तस्मै स्वर्गस्य शुभसमाचारं ददातु' इति। संयोगवशं च प्रथमः व्यक्तिः यः मां मिलितवान् सः उमरः आसीत्, अतः सः पृष्टवान् यत्, 'हे अबु हुरैरा, ताभ्यां चप्पलद्वये किं दोषः? ' अहं प्रत्युवाच, 'एते अल्लाहस्य दूतस्य (स.अ.व.) इत्यस्य चप्पलद्वयम् अस्ति, सः मां तान् वहितुं, प्रथमाय यः मां मिलति, तस्मै जन्नतस्य शुभसमाचारं दातुं आज्ञापितवान्, यदा सः साक्ष्यं ददाति यत् अल्लाहं विहाय कोऽपि देवः पूजायोग्यः नास्ति, सः च तस्मिन् हृदयेन विश्वासं करोति। अतः उमरः मम वक्षःस्थलस्य मध्ये एव हस्तेन - मम सौरजालस्य - यावत् अहं पतितः तावत् यावत् मां प्रहारितवान्, ततः अवदत्, 'अबु हुरैरा, पुनः गच्छतु! ' अतः अहं अश्रुपातं धारयन् मुखं कृत्वा अल्लाहस्य दूतस्य समीपं गतः, तदा उमरः अपि मम अनुसरणं कुर्वन् आसीत् इति निष्पन्नम्। तत्क्षणमेव अल्लाहस्य दूतः (स.अ.व.) पृष्टवान् - हे अबू हुरैरा भवतः किं दोषः? ' अहं अवदम् - 'मया उमरः मिलितः, ततः भवता यत् आज्ञापितं तत् अहं तस्मै सूचितवान्, परन्तु सहसा सः मां सौरजालस्य अन्तः एव प्रबलतया प्रहारं कृतवान् यावत् अहं पतितः, तदनन्तरं सः अवदत् - 'पुनः गच्छतु! ' अतः अल्लाहस्य दूतः (स.अ.व.) अवदत् - 'हे उमर, त्वया किमर्थं तत् कृतम्? ' उमरः उत्तरं दत्तवान् - 'हे अल्लाहस्य दूत, किं सत्यं यत् भवता अबू हुरैराः स्वस्य चप्पलद्वयेन सह प्रेषितः, तस्य हृदये दृढविश्वासेन सह अल्लाहस्य अतिरिक्तं कोऽपि देवः - पूजनीयः - नास्ति इति साक्ष्यं दत्तवान् यत् सः प्रथमवारं मिलितवान् तस्मै स्वर्गस्य शुभसमाचारं दातुम् अवदत्? ' सः उत्तरितवान् - 'आम्, तत्सत्यम्' इति । उमरः अवदत् - 'हे अल्लाहस्य दूत, त्वं तत् न करोषि, यतः वस्तुतः अहं बहु चिन्तितः अस्मि यत् जनाः तस्य उपरि आश्रिताः भविष्यन्ति, ते च सत्कर्माणि कुर्वन्तु' इति। रसुलुल्लाह शल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम इत्यनेन -अबू हुरैरा-पेन्ट- इत्यस्मै उक्तम् - 'ते -एतत् हदीसं न ज्ञात्वा- '' इति।
Hadith
Imam Muslim : 47
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ أَخْبَرَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ قَالَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ رَدِيفُهُ عَلَى الرَّحْلِ قَالَ يَا مُعَاذُ قَالَ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ قَالَ يَا مُعَاذُ قَالَ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ قَالَ يَا مُعَاذُ قَالَ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ قَالَ مَا مِنْ عَبْدٍ يَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ إِلَّا حَرَّمَهُ اللَّهُ عَلَى النَّارِ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفَلَا أُخْبِرُ بِهَا النَّاسَ فَيَسْتَبْشِرُوا قَالَ إِذًا يَتَّكِلُوا فَأَخْبَرَ بِهَا مُعَاذٌ عِنْدَ مَوْتِهِ تَأَثُّمًا
अस्मान् [इशाक बिन मंसूर] प्रति कथितं यत् [मुअद् बिन् हिशाम] उक्तवान्, अस्मान् [मम पितुः] [कतादातः] कथितं यत् [अनस बिन मलिक] अस्मान् अवदत् यत् अल्लाहस्य पैगम्बरः - यात्रायां -, यदा मुअद् बिन् जबलः स्वपर्वते सवारः आसीत्, तदा अल्लाहस्य दूतः (स.अ.व.) आह्वयत् यत्: 'ओ मुअध् !' मुअधः अवदत्, 'हे अल्लाहस्य दूत, अहं भवतः आह्वानस्य उत्तरं दत्तवान्' इति। अल्लाहस्य दूतः (स.अ.व.) पुनः आह्वानं कृतवान् यत् हे मुअध! अहं पुनः प्रत्युवाच, 'हे अल्लाहस्य दूत, भवतः आह्वानस्य उत्तरं दत्तवान्' इति। अल्लाहस्य दूतः (स.अ.व.) आह्वानं कृतवान् - हे मुअध!' अहं पुनः प्रत्युवाच, 'हे अल्लाहस्य दूत, भवतः आह्वानस्य उत्तरं दत्तवान्' इति। ततः अल्लाहस्य दूतः (स.अ.व.) अवदत् - 'यः कोऽपि आस्थायाः साक्ष्यद्वयं वदति यत् अल्लाहं विना अन्यः कोऽपि देवः नास्ति तथा च मुहम्मदः तस्य सेवकः दूतः च अस्ति, सः नरकस्य अग्नितः सुरक्षितः भविष्यति। तदा मुअधः अवदत्- 'किं अहं जनान् एतत् विषये सूचयिष्यामि येन ते एतत् सुसमाचारं प्रसारयन्ति?' अल्लाहस्य दूतः (स.अ.व.) अवदत् यत् यदि अहं एवं करोमि तर्हि ते तस्मिन् अवलम्बन्ते। ततः मुअद्धः हदीसस्य गोपनस्य दोषं प्राप्स्यति इति भयात् स्वस्य मृत्योः पूर्वं वार्ताम् प्रसारितवान्।'
Hadith
Imam Muslim : 48
حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ يَعْنِي ابْنَ الْمُغِيرَةِ قَالَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ حَدَّثَنِي مَحْمُودُ بْنُ الرَّبِيعِ عَنْ عِتْبَانَ بْنِ مَالِكٍ قَالَ قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فَلَقِيتُ عِتْبَانَ فَقُلْتُ حَدِيثٌ بَلَغَنِي عَنْكَ قَالَ أَصَابَنِي فِي بَصَرِي بَعْضُ الشَّيْءِ فَبَعَثْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنِّي أُحِبُّ أَنْ تَأْتِيَنِي فَتُصَلِّيَ فِي مَنْزِلِي فَأَتَّخِذَهُ مُصَلًّى قَالَ فَأَتَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ شَاءَ اللَّهُ مِنْ أَصْحَابِهِ فَدَخَلَ وَهُوَ يُصَلِّي فِي مَنْزِلِي وَأَصْحَابُهُ يَتَحَدَّثُونَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ أَسْنَدُوا عُظْمَ ذَلِكَ وَكُبْرَهُ إِلَى مَالِكِ بْنِ دُخْشُمٍ قَالُوا وَدُّوا أَنَّهُ دَعَا عَلَيْهِ فَهَلَكَ وَوَدُّوا أَنَّهُ أَصَابَهُ شَرٌّ فَقَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الصَّلَاةَ وَقَالَ أَلَيْسَ يَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ قَالُوا إِنَّهُ يَقُولُ ذَلِكَ وَمَا هُوَ فِي قَلْبِهِ قَالَ لَا يَشْهَدُ أَحَدٌ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ فَيَدْخُلَ النَّارَ أَوْ تَطْعَمَهُ قَالَ أَنَسٌ فَأَعْجَبَنِي هَذَا الْحَدِيثُ فَقُلْتُ لِابْنِي اكْتُبْهُ فَكَتَبَهُ حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ نَافِعٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ قَالَ حَدَّثَنِي عِتْبَانُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّهُ عَمِيَ فَأَرْسَلَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ تَعَالَ فَخُطَّ لِي مَسْجِدًا فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَجَاءَ قَوْمُهُ وَنُعِتَ رَجُلٌ مِنْهُمْ يُقَالُ لَهُ مَالِكُ بْنُ الدُّخْشُمِ ثُمَّ ذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ سُلَيْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ
[शैबन् बिन् फर्रुख] अस्मान् [सुलेमान] - अर्थात् इब्न अल-मुघिराह - अवदत् - सः अवदत्, [थाबिट्] अस्मान् [अनस बिन् मलिक] इत्यस्मात् अवदत् सः अवदत्, [महमुद बिन् अर-रबी'] अस्मान् [इत्बन् बिन् मलिक] इत्यस्मात् अवदत् सः अवदत्, 'अहं मदीना आगतः, ततः अहं इटबन् इत्यनेन सह मिलितवान्। ततः अहं तं हदीसं कथयितुं पृष्टवान्' इति। सः अवदत् - 'मम नेत्राणि एकप्रकारस्य रोगेन पीडितानि आसन् यत् अनेकानि वस्तूनि जनयति स्म, अहं अल्लाहस्य दूतं (स.अ.व.) प्रति दूतं प्रेषितवान् यत् अहं तस्य मम गृहे मया सह प्रार्थनां कर्तुं आगमनस्य अतीव प्रतीक्षां करोमि, अतः अहं तत् प्रार्थनास्थानं कृतवान्' इति। इत्बन् पुनः अवदत्, ‘अतः अल्लाहस्य दूतः (स.अ.व.) आगन्तुम् इच्छुकैः सहाबाभिः सह आगतः, सः च सीधा गृहं प्रविष्टवान्। सः प्रार्थितवान्, यदा सहाबाः अद्यापि परस्परं वार्तालापं कुर्वन्ति स्म यत्र तेषु केचन मलिकबिन् दुःखशुमस्य पाखण्डस्य विषये कथयन्ति स्म। सहाबाजनाः अवदन् यत् ते इच्छन्ति यत् अल्लाहस्य दूतः, ईश्वरः तस्मै आशीर्वादं ददातु, तस्मै शान्तिं च ददातु, मलिक बिन् दुख्स्युमस्य दुर्घटनाग्रस्तं भवतु इति प्रार्थनां करोतु। ते अपि इच्छन्ति यत् तस्य उपरि विपत्तिः भवतु। प्रार्थनायाः अनन्तरं सः पृष्टवान् यत् - 'किं सः मतस्य द्वे वचनं न उक्तवान् यत् - अल्लाहात् परः कोऽपि देवः -यस्य पूज्यस्य अधिकारः अस्ति- नास्ति तथा च अहं अल्लाहस्य दूतः अस्मि इति?' सहाबाः प्रत्युवाच- मुखे एव उक्तवान् किन्तु हृदये न’ इति । स आह-'न कश्चित् वदति, पूजायोग्यः देवः नास्ति, अहं च ईश्वरस्य दूतः अस्मि, ततः नरकं गच्छति, अनुभूयते वा' इति। अनसः अवदत् - एषा हदीसः मां विस्मयम् अयच्छत्। अतः अहं मम पुत्रं 'तत् हदीसं लिखतु' इति अवदम्, सः च तत् लिखितवान्'' इति। अस्मान् प्रति [अबू बकर इब्न नाफी’ अल-अब्दी] इत्यनेन कथितम्, अस्मान् [बहज] इत्यनेन कथितम्, अस्मान् [हम्मद्] इत्यनेन कथितम्, अस्मान् [थाबिट्] इत्यनेन [अनास] इत्यस्मात् कथितम् यः अवदत्, इत्बान इब्न मलिकः अस्मान् अवदत् यत् सः अन्धः अस्ति, अतः सः अल्लाहस्य दूतस्य (स.अ.व.) प्रति दूतं प्रेषितवान् अल्लाहः तस्य उपरि भवतु) कथयन् यत् 'कृपया अत्र आगच्छतु - हे अल्लाहस्य दूत - यथा मम कृते प्रार्थनास्थानं भवेत्।' अतः अल्लाहस्य दूतः (स.अ.व.) स्वसहचरैः सह आगतः, तेषु एकस्य पुरुषस्य दुष्टचरित्रस्य उल्लेखः अभवत्, यस्य नाम मलिक इब्न अद-दुखशुम् इति... ततः सः सुलेमान इब्न अल-मुगिराहस्य हदीसस्य सदृशस्य उल्लेखं कृतवान्।
Hadith
Imam Muslim : 49
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ وَبِشْرُ بْنُ الْحَكَمِ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدٍ الدَّرَاوَرْدِيُّ عَنْ يَزِيدَ بْنِ الْهَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ ذَاقَ طَعْمَ الْإِيمَانِ مَنْ رَضِيَ بِاللَّهِ رَبًّا وَبِالْإِسْلَامِ دِينًا وَبِمُحَمَّدٍ رَسُولًا
अस्मान् [मुहम्मद बिन् याह्या बिन् अबू उमर अल-मक्की] तथा [बिशर बिन् अल-हकम्] इत्येतौ उक्तवन्तौ, अस्मान् [अब्दुल अजीज] - अर्थात् इब्न मुहम्मद अद-दरावर्दी - [यजीद बिन अल-हद] इत्यस्मात् [मुहम्मद बिन इब्राहिम] इत्यस्मात् [अमीर बिन स'द] इत्यस्मात् [अल्-अब्बास बिन् अब्दुल इत्यस्मात्] कथितम् मुत्तलिब] यत् सः अल्लाहस्य दूतं (स.अ.व.) इत्यस्य वचनं श्रुतवान् यत् - 'यः अल्लाहस्य प्रभुत्वेन इस्लामधर्मस्य च धर्मस्य मुहम्मदस्य च दूतत्वेन प्रसन्नः अस्ति, तदा सः आस्थायाः सुखं आस्वादितवान्।
Hadith
Imam Muslim : 50
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْإِيمَانُ بِضْعٌ وَسَبْعُونَ شُعْبَةً وَالْحَيَاءُ شُعْبَةٌ مِنْ الْإِيمَانِ
अस्मान् [उबैदुल्लाह बिन सैइद] तथा [अब्द बिन् हुमैद] इत्यनेन उक्तं, ययोः उक्तं यत्, अस्मान् [अबू अमीर अल-अकादी] इत्यनेन कथितम्, अस्मान् [सुलेमान बिन बिलाल] इत्यनेन, [अब्दुल्लाह बिन् दिनार] इत्यनेन, [अबू सालिह इत्यनेन], [अबू हुरैरा] इत्यस्मात्, नबी (शान्तिः आशीर्वादः च] इत्यनेन कथितः अल्लाहस्य), यत् सः अवदत्- 'श्रद्धायाः त्रयोसप्ततितः नवसप्ततिपर्यन्तं शाखाः सन्ति, विनयः च श्रद्धायाः भागः अस्ति।'
Hadith
Imam Muslim : 51
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ سُهَيْلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْإِيمَانُ بِضْعٌ وَسَبْعُونَ أَوْ بِضْعٌ وَسِتُّونَ شُعْبَةً فَأَفْضَلُهَا قَوْلُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَدْنَاهَا إِمَاطَةُ الْأَذَى عَنْ الطَّرِيقِ وَالْحَيَاءُ شُعْبَةٌ مِنْ الْإِيمَانِ
[जुहैर बिन् हरब] अस्मान् [जरिर्] [सुहैल] इत्यस्मात् [अब्दुल्लाह बिन दिनार] इत्यस्मात् [अबू सालिह] इत्यस्मात् [अबू हुरैरा] इत्यस्मात् अवदत् सः अवदत्, 'अल्लाहस्य दूतः (स.अ.व.) उक्तवान् - 'विश्वासस्य त्रयोसप्ततितः नवसप्ततिपर्यन्तं शाखाः सन्ति, अथवा त्रयोषष्ट्याः उनषष्टिः यावत् शाखाः सन्ति।' तेषु श्रेष्ठं कथनम् अस्ति, ला इल्लाहु - अल्लाहं विहाय कोऽपि देवः पूजनीयः नास्ति -। तेषु च अधमः मार्गात् हानिकारकं किमपि अपसारयति। विनयः च श्रद्धायाः भागः अस्ति।'
Hadith
Imam Muslim : 52
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَعَمْرٌو النَّاقِدُ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا يَعِظُ أَخَاهُ فِي الْحَيَاءِ فَقَالَ الْحَيَاءُ مِنْ الْإِيمَانِ حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَقَالَ مَرَّ بِرَجُلٍ مِنْ الْأَنْصَارِ يَعِظُ أَخَاهُ
अस्मान् [अबू बकर बिन् अबू शैबाह] तथा [अम्र अन-नकिद्] तथा [जुहैर बिन् हरब] इत्येतयोः कृते कथितं यत्, अस्मान् [सुफ्यान् बिन् उयैनाह] [अज्-जुहरी] इत्यस्मात् [सलीमतः] [तस्य पितुः] कृते कथितं यत् नबी एकं पुरुषं लज्जया स्वभ्रातरं उपदेशं दत्तवान् इति श्रुतवान्, अतः सः अवदत् - 'तस्याः भागः अस्ति।' विश्वासः'। अस्मान् [अब्द बिन् हुमैद] इत्यस्मै कथितं यः अस्मान् [अब्दुर-रज्जाक] अवदत् यः अस्मान् [मा'मार] [अज-जुहरी] इत्यस्मात् एतया संचरणशृङ्खलया सह अवदत् यत्, 'सः अन्सारतः एकस्य पुरुषस्य समीपं गतः यः स्वभ्रातुः सल्लाहं ददाति स्म' इति।
Hadith
Imam Muslim : 53
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا السَّوَّارِ يُحَدِّثُ أَنَّهُ سَمِعَ عِمْرَانَ بْنَ حُصَيْنٍ يُحَدِّثُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ الْحَيَاءُ لَا يَأْتِي إِلَّا بِخَيْرٍ فَقَالَ بُشَيْرُ بْنُ كَعْبٍ إِنَّهُ مَكْتُوبٌ فِي الْحِكْمَةِ أَنَّ مِنْهُ وَقَارًا وَمِنْهُ سَكِينَةً فَقَالَ عِمْرَانُ أُحَدِّثُكَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتُحَدِّثُنِي عَنْ صُحُفِكَ
[मुहम्मद बिन् अल-मुथन्ना] तथा [मुहम्मद बिन् बश्यार] अस्मान् प्रति वर्णितवन्तौ, शब्दः च इब्न अल-मुथन्ना इत्यस्य एव अस्ति, उभौ अवदताम्, [मुहम्मद बिन् जा'फर] अस्मान् प्रति वर्णितवान्, [शुबाहः] अस्मान् [कतादः] इत्यस्मात् कथितवान् यः अवदत्, 'मया [अबू अस सववर] कथयन् श्रुतवान्, यत् सः [इमरान बिनः श्रुतवान् हुशैन] नबी इत्यस्मात् कथयन् अल्लाहः तस्मै आशीर्वादं ददातु, शान्तिं च ददातु, यत् सः अवदत् यत् 'लज्जा भद्रं विहाय किमपि न आनयति।' बुस्यैर् बिन् काअबः अवदत् यत् 'लज्जातः अधिकारः शान्तिः च भवति इति बुद्धिपूर्वकं लिखितम्।' अतः [इमरान] अवदत्, 'अहं भवद्भ्यः अल्लाहस्य दूतात् -हदीस- कथयिष्यामि, अल्लाह तस्मै आशीर्वादं ददातु, तस्मै शान्तिं च ददातु, भवन्तः च -कृपया- मम कृते यत् भवतः पृष्ठेषु अस्ति तत् कथयन्तु।'
Hadith
Imam Muslim : 54
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبٍ الْحَارِثِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ إِسْحَقَ وَهُوَ ابْنُ سُوَيْدٍ أَنَّ أَبَا قَتَادَةَ حَدَّثَ قَالَ كُنَّا عِنْدَ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ فِي رَهْطٍ مِنَّا وَفِينَا بُشَيْرُ بْنُ كَعْبٍ فَحَدَّثَنَا عِمْرَانُ يَوْمَئِذٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْحَيَاءُ خَيْرٌ كُلُّهُ قَالَ أَوْ قَالَ الْحَيَاءُ كُلُّهُ خَيْرٌ فَقَالَ بُشَيْرُ بْنُ كَعْبٍ إِنَّا لَنَجِدُ فِي بَعْضِ الْكُتُبِ أَوْ الْحِكْمَةِ أَنَّ مِنْهُ سَكِينَةً وَوَقَارًا لِلَّهِ وَمِنْهُ ضَعْفٌ قَالَ فَغَضِبَ عِمْرَانُ حَتَّى احْمَرَّتَا عَيْنَاهُ وَقَالَ أَلَا أَرَانِي أُحَدِّثُكَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتُعَارِضُ فِيهِ قَالَ فَأَعَادَ عِمْرَانُ الْحَدِيثَ قَالَ فَأَعَادَ بُشَيْرٌ فَغَضِبَ عِمْرَانُ قَالَ فَمَا زِلْنَا نَقُولُ فِيهِ إِنَّهُ مِنَّا يَا أَبَا نُجَيْدٍ إِنَّهُ لَا بَأْسَ بِهِ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا النَّضْرُ حَدَّثَنَا أَبُو نَعَامَةَ الْعَدَوِيُّ قَالَ سَمِعْتُ حُجَيْرَ بْنَ الرَّبِيعِ الْعَدَوِيَّ يَقُولُ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ حَدِيثِ حَمَّادِ بْنِ زَيْدٍ
[याह्या बिन् हबीब अल-हरित्] अस्मान् [हम्मद बिन जैद] [इशक] - अर्थात् इब्न सुवैद - इत्यनेन - यत् [अबू कतादाह] इत्यनेन हदीसः कथितः, सः अवदत्, 'वयं इमरान बिन् हुसैन इत्यनेन सह एकस्मिन् समूहे आसन्, अस्माकं मध्ये बुस्यैर् बिन् का'बः अपि आसीत्, अतः [इमरान बिन् हुसैन], तस्मिन् समये, अस्मान् प्रति सम्बद्धवान्, सः अवदत्, 'The Messenger of अल्लाह शल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम उक्तवान् - 'लज्जा सर्वं भद्रम्'। अथवा लज्जा सर्वं भद्रम् इति उक्तवान् । अतः बुस्यैर् बिन् काबः अवदत् यत् 'ननु केषुचित् पुस्तकेषु वा प्रज्ञासु वा वयं पश्यामः यत् लज्जातः अल्लाहस्य समक्षं शान्तिः अधिकारः च आगच्छति, लज्जातः च दुर्बलता भवति' इति। अतः इमरानः तावत् क्रुद्धः अभवत् यावत् तस्य नेत्राणि रक्तानि न अभवन्, 'किमर्थं पश्यामि यत् अहं भवन्तं अल्लाहस्य दूतात् वदामि, भवन्तः च तस्य विरोधं कुर्वन्ति!' अबू कतादाहः अवदत् यत् 'अतः इमरानः हदीसं पुनः पुनः कृतवान्' इति । अबु कतादाहः अवदत् यत् 'बुस्यैर् अपि पुनः पुनः पुनः अकरोत्, येन इमरानः क्रुद्धः अभवत्' इति । अबू कतदाहः अग्रे अवदत्, 'अतः वयं तस्य विषये वदन्तः स्मः, यतः एतानि वचनानि अस्मात् एव आगच्छन्ति, हे अबू नुजैद।' तत् सुष्ठु' इति । अस्मान् कथितवान् [इशहाक बिन इब्राहिम] अस्मान् अवदत् [अन-नद्लर] अस्मान् कथितवान् [अबू न'आमाह अल-अदावी] सः अवदत्, मया श्रुतं [हुजैर बिन् अर-रबी' अल-अदावी] [इमरान बिन हुशैन] इत्यस्मात् नबी सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम इत्यस्मात् कथयति यथा हम्मद बिन जैदस्य हदीसः।
Hadith
Imam Muslim : 55
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ جَرِيرٍ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ كُلُّهُمْ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سُفْيَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الثَّقَفِيِّ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قُلْ لِي فِي الْإِسْلَامِ قَوْلًا لَا أَسْأَلُ عَنْهُ أَحَدًا بَعْدَكَ وَفِي حَدِيثِ أَبِي أُسَامَةَ غَيْرَكَ قَالَ قُلْ آمَنْتُ بِاللَّهِ فَاسْتَقِمْ
[अबू बकर बिन् अबू शैबाह] [अबू कुरैब] च उभौ अवदताम्, [इब्न नुमैर] अस्मान् अवदत्। -अन्यस्मिन् कथने तस्य उल्लेखः अस्ति- तथा च [कुतैबाह बिन सईद] तथा [इशाक बिन इब्राहिम] [जरीर] तः अस्मान् सर्वान् अवदन्। -अन्यस्मिन् कथने तस्य उल्लेखः अस्ति- तथा च [अबू कुरैबः] अस्मान् सर्वान् [अबू उसामाहात्] [हिशाम बिन् उर्वाहात्] [तस्य पितुः] [सुफ्यान् बिन् अब्दुल्लाह अत-थकाफी] इत्यस्मात् अवदत् सः अवदत्, 'अहं अवदम्, 'हे अल्लाहस्य दूत, इस्लामे एकं वचनं कथयतु यस्य विषये मया भवतः पश्चात् कस्मैचित् न पृष्टम् -अबू उसामाहस्य कथने च- भवतः व्यतिरिक्तम्'। अतः सः अवदत् - 'अहं अल्लाह-विषये विश्वासं करोमि' इति वदतु ततः स्थिरः भव' इति ।
Hadith
Imam Muslim : 56
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحِ بْنِ الْمُهَاجِرِ أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو أَنَّ رَجُلًا سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْإِسْلَامِ خَيْرٌ قَالَ تُطْعِمُ الطَّعَامَ وَتَقْرَأُ السَّلَامَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ
अस्मान् [कुतैबा बिन् सैइद] इत्यस्मै कथितं यत् [लैथः] अस्मान् अवदत्। -अन्यस्मिन् कथने तस्य उल्लेखः अस्ति- अपि च अस्मान् [मुहम्मदबिन् रुम्ह बिन अल-मुहाजिर] प्रति कथितं यत् [अल-लैथः] अस्मान् [यजीद बिन अबू हबीब] इत्यस्मात् [अबू अल-खैर] इत्यस्मात् [अब्दुल्लाह बिन् अम्रू] इत्यस्मात् अवदत् यत् एकः पुरुषः अल्लाहस्य दूतं (स.अ.व.) इत्यनेन पृष्टवान् यत्, 'कः इस्लामः सर्वोत्तमः अस्ति?' स प्रत्युवाच - भोजसि, तान् ज्ञातान् अज्ञानान् च अभिवादयसि।'
Hadith
Imam Muslim : 57
و حَدَّثَنَا أَبُو الطَّاهِرِ أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ الْمِصْرِيُّ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ يَقُولُا إِنَّ رَجُلًا سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْمُسْلِمِينَ خَيْرٌ قَالَ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ
अस्मान् कथितवान् [अबु अथ-थाहिर अहमद बिन् अम्रु बिन् अब्दुल्लाह बिन् अम्रु बिन् सरह अल-मिश्री] अस्मान् [इब्न वहाब] [अम्रु बिन् अल-हरिथ] इत्यस्मात् [यजीद बिन् अबू हबीब] इत्यस्मात् [अबू अल-खैर] इत्यस्मात् कथितवान् यत् सः [अब्दुल्लाह बिन् अम्रु बिन् अल-अश] इत्यस्य द्वयोः अपि वचनं श्रुतवान् यत्, 'अवश्यं कश्चन पुरुषः दूतं पृष्टवान्।' अल्लाहस्य शान्तिः तस्य उपरि भवतु, 'को मुसलमानः श्रेष्ठः?' सः अवदत्- 'सः मुस्लिमः यस्य अन्ये मौखिकहस्तहस्तक्षेपात् सुरक्षिताः अनुभवन्ति' इति ।
Hadith
Imam Muslim : 58
حَدَّثَنَا حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ جَمِيعًا عَنْ أَبِي عَاصِمٍ قَالَ عَبْدٌ أَنْبَأَنَا أَبُو عَاصِمٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا الزُّبَيْرِ يَقُولُ سَمِعْتُ جَابِرًا يَقُولُا سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ الْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ
हसन अल-हुलवानी, अब्द इब्न हुमैद च सर्वे अस्मान् अबू अशिमतः वर्णितवन्तः, अब्दः अवदत्, अबू अशिमः इब्न जुरैजतः अस्मान् अवदत् यत् सः अबू अज्-जुबैरस्य वचनं श्रुतवान् यत्, 'मया जाबिरस्य वचनं श्रुतम्, 'मया नबी (स.अ.व.) इत्यस्य वचनं श्रुतम् - 'सच्चः मुसलमानः सः यस्य जिह्वातः हस्तेन च अन्ये सन्ति।' सुरक्षितः।'
Hadith
Imam Muslim : 59
و حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْأُمَوِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا أَبُو بُرْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ بْنِ أَبِي مُوسَى عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْإِسْلَامِ أَفْضَلُ قَالَ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ و حَدَّثَنِيهِ إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ الْجَوْهَرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ قَالَ حَدَّثَنِي بُرَيْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْمُسْلِمِينَ أَفْضَلُ فَذَكَرَ مِثْلَهُ
तथा [सैद बिन् याह्या बिन् सैइद अल-उमावी] अस्मान् प्रति वर्णितवान्, सः अवदत्, [मम पिता] अस्मान् प्रति वर्णितवान्, [अबु बुर्दाह बिन् अब्दुल्लाह बिन् अबू बुर्दाह बिन् अबू मूसा] अस्मान् प्रति वर्णितवान्, [अबू बुर्दाह] इत्यस्मात् [अबू मूसा] इत्यस्मात् सः अवदत्, अहं अवदम्, 'हे अल्लाहस्य दूत, इस्लामे को श्रेष्ठः?' सः अवदत् यत् यस्य जिह्वातः मुसलमाना: सुरक्षिताः सन्ति, यस्य हस्तात् सुरक्षिताः सन्ति। तथा च [इब्राहिम बिन् सैइद अल-जुहैरी] मम कृते कथितवान्, [अबू उसामाहः] अवदत्, [बुरैद बिन् अब्दुल्लाह] मम कृते एतया संचरणशृङ्खलायाः सह कथितवान्, सः अवदत्, 'अल्लाहस्य दूतः अल्लाहः तस्मै आशीर्वादं ददातु, शान्तिं च ददातु, पृष्टः यत्, 'मुसलमानेषु कः श्रेष्ठः?' ततः सः एतादृशं हदीसम् उक्तवान्।'
Hadith
Imam Muslim : 60
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَمُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ أَبِي عُمَرَ وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ جَمِيعًا عَنْ الثَّقَفِيِّ قَالَ ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ بِهِنَّ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ مَنْ كَانَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَأَنْ يُحِبَّ الْمَرْءَ لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ وَأَنْ يَكْرَهَ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ بَعْدَ أَنْ أَنْقَذَهُ اللَّهُ مِنْهُ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُقْذَفَ فِي النَّارِ
अस्मान् [इशाक इब्न इब्राहिम] तथा [मुहम्मद इब्न याह्या इब्न अबू उमर] तथा [मुहम्मद इब्न बशय्यर] द्वारा सर्व [अत-थकाफी] तः कथितं ये अवदन् [इब्न अबू उमर] अस्मान् [अब्दुल वहाब] [अय्यूब] तः [अबू किलाबाह] तः [अनास] तः पैगम्बर (श अल्लाहस्य आशीर्वादः तस्य उपरि भवतु) यः अवदत्, "यदि कस्मिंश्चित् व्यक्तिे त्रीणि वस्तूनि सन्ति तर्हि तस्य विश्वासस्य माधुर्यस्य स्वादनं करिष्यन्ति: यस्य व्यक्तिस्य अल्लाहः तस्य दूतः च अन्यस्मात् अपेक्षया अधिकं प्रियाः सन्ति, यस्य कस्यचित् प्रेम्णा अल्लाहस्य कृते विहाय न प्रेम्णा, अल्लाहः तस्मात् उद्धारितस्य अनन्तरं अविश्वासं प्रति प्रत्यागन्तुं द्वेष्टि यथा सः नरकं प्रविष्टुं द्वेष्टि।
