Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith
Hadith
Imam Muslim : 1
وَهُوَ الْأَثَرُ الْمَشْهُورُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ حَدَّثَ عَنِّي بِحَدِيثٍ يُرَى أَنَّهُ كَذِبٌ فَهُوَ أَحَدُ الْكَاذِبِينَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ أَيْضًا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ وَسُفْيَانَ عَنْ حَبِيبٍ عَنْ مَيْمُونِ بْنِ أَبِي شَبِيبٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَلِكَ
तथा च अल्लाहस्य दूतस्य (स.अ.व.) इत्यस्य प्रसिद्धं कथनम् अस्ति यत् 'यः मम कृते हदीसम् कथयति, यस्याः शङ्का असत्यं भवति, तर्हि सः - कथाकारः - मृषावादिषु अन्यतमः अस्ति' इति। अस्मान् [अबु बकर बिन् अबू शैबाह] इत्यस्मै कथितं यत् [वाकी'] [शुअबाह] इत्यस्मात् [अल हकम्] इत्यस्मात् [अब्दुर्रहमान बिन् अबू लैला] इत्यस्मात् [समुराह बिन् जुन्दाब] इत्यस्मात् अस्मान् अवदत्। - अन्यस्मिन् कथने तस्य उल्लेखः अस्ति - अपि च अस्मान् [अबू बकर बिन अबू शैबाह] इत्यस्मै अपि कथितं यत् [वाकी’] [शुअबा] इत्यस्मात् [सुफ्यान्] [हबीब] इत्यस्मात् [मयमुन बिन अबू शैबिब] इत्यस्मात् [अल मुघिराह बिन शुअबाह] इत्यस्मात् उक्तवान् तौ द्वौ अपि अवदताम्, 'अल्लाहस्य दूतः (स.अ.व.) तत्विषये उक्तम्' इति ।
Hadith
Imam Muslim : 2
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ عَنْ شُعْبَةَ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ أَنَّهُ سَمِعَ عَلِيًّا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَخْطُبُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَكْذِبُوا عَلَيَّ فَإِنَّهُ مَنْ يَكْذِبْ عَلَيَّ يَلِجْ النَّارَ
तथा [अबू बकर बिन् अबू शैबाह] अस्मान् अवदत्, [घुन्दर] अस्मान् [शुअबाह] इत्यस्मात् अवदत् - अन्यस्मिन् कथने तस्य उल्लेखः अस्ति - अपि च [मुहम्मद बिन् अल मुत्सन्ना] तथा [इब्न बश्यार] उभौ अस्मान् अवदताम्, [मुहम्मद बिन् जा'फर] अस्मान् [शु'बाह] [मंशूर] इत्यस्मात् [रिब'इ बिन् हिरास्] इत्यस्मात् अवदत् यत् सः श्रुतवान् [अली] प्रवचनं दत्त्वा अवदत् यत्, 'अल्लाहस्य दूतः (स.अ.व.) अवदत् - 'मम नाम्ना मृषा न वदतु, यतः यः मम नाम्ना मृषावादं करोति सः नरकं प्रविशति।'
Hadith
Imam Muslim : 3
و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ يَعْنِي ابْنَ عُلَيَّةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّهُ قَالَ إِنَّهُ لَيَمْنَعُنِي أَنْ أُحَدِّثَكُمْ حَدِيثًا كَثِيرًا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ تَعَمَّدَ عَلَيَّ كَذِبًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ
अस्मान् अवदत् [जुहैर बिन् हरब] अस्मान् [इस्माइल] - अर्थात् इब्नु उलेय्याह - [अब्दुल अजीज बिन शुहैब] इत्यस्मात् [अनस बिन मलिक] इत्यस्मात् अवदत् यत् सः अवदत् यत्, 'ननु, किञ्चित् यत् मां भवद्भ्यः अनेकानि हदीसानि कथयितुं निवारयति तत् अस्ति यत् अल्लाहस्य दूतः ईश्वरः तस्मै आशीर्वादं ददातु, शान्तिं च ददातु, सः अवदत् - 'यः कोऽपि जानीयतया क मम नाम्ना शयनं करोतु, सः नरके आसनं धारयतु'' इति।
Hadith
Imam Muslim : 4
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْغُبَرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَبِي حَصِينٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ كَذَبَ عَلَيَّ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ
[मुहम्मद बिन् उबैद अल-घुबरी] अस्मान् [अबू अवानाह] [अबू हाशिन्] इत्यस्मात् [अबू सालिह] इत्यस्मात् [अबू हुरैरा] इत्यस्मात् कथितवान् यत् सः अवदत्, 'अल्लाहस्य दूतः (स.अ.व.) अवदत् - 'यः मम विषये असत्यं वदति सः नरकं गृह्णीयात्।
Hadith
Imam Muslim : 5
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ رَبِيعَةَ قَالَ أَتَيْتُ الْمَسْجِدَ وَالْمُغِيرَةُ أَمِيرُ الْكُوفَةِ قَالَ فَقَالَ الْمُغِيرَةُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ كَذِبًا عَلَيَّ لَيْسَ كَكَذِبٍ عَلَى أَحَدٍ فَمَنْ كَذَبَ عَلَيَّ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ و حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ السَّعْدِيُّ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ قَيْسٍ الْأَسْدِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ رَبِيعَةَ الْأَسَدِيِّ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ وَلَمْ يَذْكُرْ إِنَّ كَذِبًا عَلَيَّ لَيْسَ كَكَذِبٍ عَلَى أَحَدٍ
अस्मान् [मुहम्मद बिन् अब्दुल्लाह बिन् नुमैर] प्रति कथितं यत् [मम पिता] अस्मान् [सैद बिन् उबैद] अवदत् यत् [अली बिन् रबियाह] अवदत् यत्, 'अहम् मस्जिदम् आगतः यदा अल-मुघिरा कुफा-नगरस्य राज्यपालः आसीत्। सः अवदत्, 'तदा [अल-मुघिरः] अवदत्, 'मया अल्लाहस्य दूतस्य (स.अ.व.) इत्यस्य वचनं श्रुतम् - 'ननु मम नाम्ना मृषावादः अन्यस्य नाम्ना मृषावादः इव नास्ति, यः मम नाम्ना इच्छया मृषावादं करोति सः अग्नौ आसनं गृह्णीयात्। तथा च मम [अली बिन् हुज्र इत्यस्य स'दीरूपेण] कथितं यत् [अली बिन् मुशीर्] अस्मान् [मुहम्मद बिन् कैस अल असदी] इत्यस्मात् [अली बिन् रबिअह अल असदी] इत्यस्मात् [अल-मुघीरा बिन् शु'बाह] इत्यस्मात् नबी (स.अ.व.) इत्यस्मात् अपि तथैव हदीसेन उक्तवान्, केवलं तत् व्यतिरिक्तं यत् सः न अवदत्, 'ननु, मम मृषावादः नाम न अन्यस्य नाम्ना शयनवत्।'
Hadith
Imam Muslim : 6
و حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ حَدَّثَنَا أَبِي ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ قَالَا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ خُبَيْبِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ حَفْصِ بْنِ عَاصِمٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَفَى بِالْمَرْءِ كَذِبًا أَنْ يُحَدِّثَ بِكُلِّ مَا سَمِعَ و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حَفْصٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ خُبَيْبِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ حَفْصِ بْنِ عَاصِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ ذَلِكَ
तथा [उबैदुल्लाह बिन् मुअद अल-अनबरी] अस्मान् अवदत्, [मम पिता] अस्मान् अवदत् - अन्यस्मिन् कथने तस्य उल्लेखः अस्ति -, अपि च [मुहम्मद बिन् अल-मुथन्ना] अस्मान् अवदत्, [अब्दुर्रहमान बिन महदी] उभौ अवदताम्, [शुबाह] अस्मान् [खुबैब बिन अब्दुर्रहमान] इत्यस्मात् [हफश बिन असिम] इत्यस्मात् अवदत् सः अवदत्, 'अल्लाहस्य दूतः (स.अ.व.) अवदत्- 'यदि मनुष्यः सर्वं शृणोति तर्हि सः मृषावादी इति गणयितुं पर्याप्तम्' इति। [अबू बकर बिन् अबू शैबाह] अस्मान् अवदत्, [अली बिन् हफश] अस्मान् अवदत्, [शुबाह] अस्मान् [खुबैब बिन् अब्दुर्रहमान] इत्यस्मात् [हफश बिन् असिम] इत्यस्मात् [अबू हुरैराह] इत्यस्मात् नबी (स.अ.व.) इत्यस्मात् तया एव हदीसेन अवदत्
Hadith
Imam Muslim : 7
و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ أَبِي أَيُّوبَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو هَانِئٍ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ مُسْلِمِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ سَيَكُونُ فِي آخِرِ أُمَّتِي أُنَاسٌ يُحَدِّثُونَكُمْ مَا لَمْ تَسْمَعُوا أَنْتُمْ وَلَا آبَاؤُكُمْ فَإِيَّاكُمْ وَإِيَّاهُمْ
तथा [मुहम्मद बिन् अब्दुल्लाह बिन् नुमैर] तथा [जुहैर बिन् हरब] उभौ अवदताम्, [अब्दुल्लाह बिन् यजीद] अस्मान् अवदत्, [सैद बिन् अबू अय्यूब] मां अवदत्, [अबू हानी'] [अबू उस्मान मुस्लिम बिन् यासर] इत्यस्मात् [अबू हुरैराह] इत्यस्मात् अल्लाहस्य दूतात् (अल्लाहस्य स अवदत्- 'मम उम्मस्य अन्ते जनाः भविष्यन्ति ये भवद्भ्यः एकं हदीसं कथयिष्यन्ति यत् भवन्तः कदापि न श्रुतवन्तः, न च भवतः पितृभिः न श्रुतम्।' अतः परिहरन्तु ते च परिहरन्ति।'
Hadith
Imam Muslim : 8
و حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَرْمَلَةَ بْنِ عِمْرَانَ التُّجِيبِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو شُرَيْحٍ أَنَّهُ سَمِعَ شَرَاحِيلَ بْنَ يَزِيدَ يَقُولُ أَخْبَرَنِي مُسْلِمُ بْنُ يَسَارٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَكُونُ فِي آخِرِ الزَّمَانِ دَجَّالُونَ كَذَّابُونَ يَأْتُونَكُمْ مِنْ الْأَحَادِيثِ بِمَا لَمْ تَسْمَعُوا أَنْتُمْ وَلَا آبَاؤُكُمْ فَإِيَّاكُمْ وَإِيَّاهُمْ لَا يُضِلُّونَكُمْ وَلَا يَفْتِنُونَكُمْ
मम [हरमाला बिन याह्या बिन अब्दुल्लाह बिन हरमला बिन इमरान अत्-तुजीबी] प्रति कथितं यत् सः अवदत्, अस्मान् [इब्न वहब] प्रति कथितं यत् सः अवदत्, अस्मान् [अबु शूरैह] प्रति कथितं यत् सः [सिराहिल बिन यजीद] इत्यस्य वचनं श्रुतवान्, मम [मुस्लिम बिन यासर] इत्यस्मै कथितं यत् सः [अबु हुरैरा] इत्यस्य वचनं श्रुतवान्, 'अल्लाहस्य दूतः (स.अ.व.) अवदत् - 'कालस्य अन्ते मृषावादिनः दज्जालाः भवद्भ्यः हदीसाः आनयिष्यन्ति ये भवन्तः कदापि न श्रुतवन्तः, भवतः पितरः कदापि न श्रुतवन्तः। अतः तान् परिहरन्तु ते च तान् परिहरन्ति। ते भवन्तं भ्रमितुं न शक्नुवन्ति, न च त्वां निन्दितुं शक्नुवन्ति।'
Hadith
Imam Muslim : 9
حَدَّثَنِي أَبُو خَيْثَمَةَ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ كَهْمَسٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ ح و حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ وَهَذَا حَدِيثُهُ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا كَهْمَسٌ عَنْ ابْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ قَالَ كَانَ أَوَّلَ مَنْ قَالَ فِي الْقَدَرِ بِالْبَصْرَةِ مَعْبَدٌ الْجُهَنِيُّ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَحُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيُّ حَاجَّيْنِ أَوْ مُعْتَمِرَيْنِ فَقُلْنَا لَوْ لَقِينَا أَحَدًا مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلْنَاهُ عَمَّا يَقُولُ هَؤُلَاءِ فِي الْقَدَرِ فَوُفِّقَ لَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ دَاخِلًا الْمَسْجِدَ فَاكْتَنَفْتُهُ أَنَا وَصَاحِبِي أَحَدُنَا عَنْ يَمِينِهِ وَالْآخَرُ عَنْ شِمَالِهِ فَظَنَنْتُ أَنَّ صَاحِبِي سَيَكِلُ الْكَلَامَ إِلَيَّ فَقُلْتُ أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّهُ قَدْ ظَهَرَ قِبَلَنَا نَاسٌ يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ وَيَتَقَفَّرُونَ الْعِلْمَ وَذَكَرَ مِنْ شَأْنِهِمْ وَأَنَّهُمْ يَزْعُمُونَ أَنْ لَا قَدَرَ وَأَنَّ الْأَمْرَ أُنُفٌ قَالَ فَإِذَا لَقِيتَ أُولَئِكَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنِّي بَرِيءٌ مِنْهُمْ وَأَنَّهُمْ بُرَآءُ مِنِّي وَالَّذِي يَحْلِفُ بِهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ لَوْ أَنَّ لِأَحَدِهِمْ مِثْلَ أُحُدٍ ذَهَبًا فَأَنْفَقَهُ مَا قَبِلَ اللَّهُ مِنْهُ حَتَّى يُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ ثُمَّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ بَيْنَمَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ إِذْ طَلَعَ عَلَيْنَا رَجُلٌ شَدِيدُ بَيَاضِ الثِّيَابِ شَدِيدُ سَوَادِ الشَّعَرِ لَا يُرَى عَلَيْهِ أَثَرُ السَّفَرِ وَلَا يَعْرِفُهُ مِنَّا أَحَدٌ حَتَّى جَلَسَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَسْنَدَ رُكْبَتَيْهِ إِلَى رُكْبَتَيْهِ وَوَضَعَ كَفَّيْهِ عَلَى فَخِذَيْهِ وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي عَنْ الْإِسْلَامِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْإِسْلَامُ أَنْ تَشْهَدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتُقِيمَ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِيَ الزَّكَاةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ وَتَحُجَّ الْبَيْتَ إِنْ اسْتَطَعْتَ إِلَيْهِ سَبِيلًا قَالَ صَدَقْتَ قَالَ فَعَجِبْنَا لَهُ يَسْأَلُهُ وَيُصَدِّقُهُ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ الْإِيمَانِ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَتُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ الْإِحْسَانِ قَالَ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ السَّاعَةِ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ أَمَارَتِهَا قَالَ أَنْ تَلِدَ الْأَمَةُ رَبَّتَهَا وَأَنْ تَرَى الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ الْعَالَةَ رِعَاءَ الشَّاءِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبُنْيَانِ قَالَ ثُمَّ انْطَلَقَ فَلَبِثْتُ مَلِيًّا ثُمَّ قَالَ لِي يَا عُمَرُ أَتَدْرِي مَنْ السَّائِلُ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّهُ جِبْرِيلُ أَتَاكُمْ يُعَلِّمُكُمْ دِينَكُمْ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْغُبَرِيُّ وَأَبُو كَامِلٍ الْجَحْدَرِيُّ وَأَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ قَالُوا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ مَطَرٍ الْوَرَّاقِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ قَالَ لَمَّا تَكَلَّمَ مَعْبَدٌ بِمَا تَكَلَّمَ بِهِ فِي شَأْنِ الْقَدَرِ أَنْكَرْنَا ذَلِكَ قَالَ فَحَجَجْتُ أَنَا وَحُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيُّ حَجَّةً وَسَاقُوا الْحَدِيثَ بِمَعْنَى حَدِيثِ كَهْمَسٍ وَإِسْنَادِهِ وَفِيهِ بَعْضُ زِيَادَةٍ وَنُقْصَانُ أَحْرُفٍ و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ غِيَاثٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ وَحُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَا لَقِينَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ فَذَكَرْنَا الْقَدَرَ وَمَا يَقُولُونَ فِيهِ فَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ كَنَحْوِ حَدِيثِهِمْ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفِيهِ شَيْءٌ مِنْ زِيَادَةٍ وَقَدْ نَقَصَ مِنْهُ شَيْئًا و حَدَّثَنِي حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِنَحْوِ حَدِيثِهِمْ
मम [अबू खयत्सामाह जुहैर बिन् हरब] इत्यस्मै कथितं यत् [वाकी'] [कहमाभ्यः] [अब्दुल्लाह बिन् बुराइदाह] इत्यस्मात् [याह्या बिन् या'मर] इत्यस्मात् अस्मान् अवदत्। -अन्यस्मिन् कथने तस्य उल्लेखः अस्ति- अपि च अस्मान् [उबैदुल्लाह बिन मुअद् अल-अनबरी] प्रति कथितं तथा च एषा हदीसः, अस्मान् [मम पिता] अस्मान् [कहमास] [इब्न बुरैदा] इत्यस्मात् [याह्या बिन् या'मर] इत्यस्मात् अवदत् सः अवदत्, 'बसरायां दैवस्य चर्चां कर्तुं प्रथमः व्यक्तिः म'बदल्-जुहानी आसीत्, ततः अहं च हुमैद बिन् अब्दुर्रहमान अल-हिम्यारी हज अथवा उमरा कृते प्रस्थितवान्, अतः वयं अवदमः यत् 'यदि वयं अल्लाहस्य दूतस्य सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमस्य कस्मिंश्चित् सहचरं मिलित्वा तस्य भाग्यस्य विषये किमपि वदन्ति इति पृच्छामः' इति। अतः [अब्दुल्लाह बिन् उमर] अस्माकं कृते तौफीक -अल्लाह-द्वारा- प्रदत्तः, यदा सः मस्जिदं प्रविष्टवान्। तदा अहं मम सहचरेन सह तं अवरुद्धवन्तः। अस्माकं एकः दक्षिणे अपरः वामे आसीत् । तदा मया चिन्तितम् यत् मम मित्रं सम्भाषणे मम प्रतिनिधित्वं करिष्यति, अतः अहं अवदम्, 'हे अबू अब्दुर्रहमान, खलु अस्माकं पुरतः एकः जनः प्रकटितः भवति यः कुरानं पठति ज्ञानं च अन्वेषयति तथा च दावान् करोति यत् भाग्यं नास्ति, तथा च विषयः नवीनः अस्ति - न तु अल्लाहस्य दैवस्य ज्ञानस्य च पूर्वं -' अतः [अब्दुल्लाह बिन् उमरः] अवदत्, 'यदा भवन्तः तान् जनान् मिलन्ति तदा तान् सूचयन्तु यत् अहं तेभ्यः मुक्तः अस्मि, मम मुक्ताः इति च। यया च अल्लाहस्य सेवकः शपथं करोति, यदि युष्माकं कश्चन उहुदपर्वतवत् सुवर्णं व्यययिष्यति तर्हि तस्य दानं तावत्पर्यन्तं न स्वीकृतं स्यात् यावत् सः शुभशुभं दैवं न विश्वसिति।' सः अवदत्, 'ततः सः एकां हदीसं कथयितुं आरब्धवान्, यत् [उमर बिन् अल-खत्ताबः] अवदत्, 'वयं एकदा अल्लाहस्य दूतस्य सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमस्य समीपे आसन्, ततः एकः पुरुषः आगतः यस्य वस्त्राणि अतीव श्वेताः आसन्, तस्य केशाः अतीव कृष्णाः आसन्, तस्य उपरि यात्रायाः कोऽपि लेशः न दृश्यते स्म। अस्माकं कश्चन अपि तं न जानाति स्म यावत् सः नबी (स.अ.व.) इत्यस्य समीपम् आगत्य तस्य जानुनि जानु न स्थापयति स्म। ततः सः अवदत्, ‘हे मुहम्मद, इस्लामस्य विषये कथयतु?’ अल्लाहस्य दूतः (स.अ.व.) अवदत्, ‘इदं साक्ष्यं दातुं यत् अल्लाहात् परं कोऽपि देवः नास्ति तथा च मुहम्मदः तस्य सेवकः दूतः च अस्ति, नमाजं स्थापयितुं, जकातं दातुं, रमजानमासे उपवासं कर्तुं, तथा च यदि भवान् तत्र गन्तुं समर्थः अस्ति तर्हि गृहं हजं कर्तुं च।’ सः अवदत्, ‘भवन्तः सन्ति right.’ उमरः अवदत्, ‘अतः वयं तस्य विषये आश्चर्यचकिताः अभवम यत् सः तस्य विषये पृष्टवान् तस्य पुष्टिं च कृतवान्।’ सः पुनः पृष्टवान्, ‘विश्वासस्य विषये कथयतु?’ सः अवदत्, ‘भवन्तः अल्लाहस्य, तस्य स्वर्गदूतानां, तस्य पुस्तकानां, तस्य दूतानां, अन्तिमदिवसस्य, पूर्वनिर्धारितस्य च विश्वासं कुर्वन्ति, तस्य शुभं तस्य दुष्टं च।’ सः अवदत्, ‘भवन्तः सम्यक् वदन्ति।’ सः पृष्टवान् यत्, ‘इहसानस्य विषये कथयतु?’ ‘सः अवदत्- ‘भवन्तः अल्लाहस्य पूजां कुरुत यथा भवन्तः तं पश्यन्ति, अतः यदि भवन्तः तं न पश्यन्ति तर्हि खलु सः भवन्तं पश्यति'। सः पुनः पृष्टवान् - 'अन्तिमदिनः कदा भविष्यति?' स प्रत्युवाच पृष्टः याचमानात् श्रेष्ठं न जानाति' इति । सः अपृच्छत्-'तर्हि तस्य चिह्नानि मां सूचयतु?' सः अवदत्- 'यदा दासः स्वामिनः बालकं जनयति, भवन्तः च नग्नपदं, नग्नं, दरिद्रं, गोपालकं मेषं पश्यन्ति, परन्तु सः भवननिर्माणस्य विषये गर्वं करोति' इति। ततः सः प्रस्थितवान्। अतः अहम् अद्यापि आश्चर्यचकितः आसम् तदा सः अवदत्; 'हे उमर, किं त्वं जानासि प्रश्नकर्ता कोऽस्ति?' अहं प्रत्युवाच, 'अल्लाहः तस्य दूतः च अधिकं जानन्ति' इति। सः अवदत्- 'सः गेब्रियलः, सः भवतः समीपम् आगतः यत् भवतः धर्मस्य ज्ञानस्य विषये भवतः शिक्षणं कृतवान्'' इति। अस्मान् [मुहम्मद बिन् उबैद अल-घुबारी] तथा [अबू कामिल अल-जहदरी] तथा [अहमद बिन् अब्दाह] द्वारा कथितं ये अवदन्, अस्मान् [हम्मद बिन् यजीद] द्वारा [मथर अल-वाराक] इत्यस्मात् [अब्दुल्लाह बिन् बुराइदाह] इत्यस्मात् [याह्या बिन् या'मर] इत्यस्मात् कथितं यः अवदत् यत्, 'यदा मा'बादः किमपि उक्तवान् दैवम्, वयं तत् अङ्गीकृतवन्तः।' सः पुनः अवदत् यत् 'ततः अहं हुमैद बिन् अब्दुर्रहमान अल-हिम्यारी इत्यनेन सह हजं कृतवान्।' ततः कह्मासस्य हदीसस्य अर्थेन सह हदीसस्य उल्लेखं कृतवन्तः। तस्मिन् केचन परिवर्तनानि लोपाः च सन्ति।' तथा [मुहम्मद बिन् हातिम्] अस्मान् अवदत्, [याह्या बिन् सईद अल-कथथान] अस्मान् अवदत्, [उस्मान् बिन् घियात्स्] अस्मान् अवदत्, [अब्दुल्लाह बिन् बुरैदा] अस्मान् [याह्या बिन् या'मरतः] अवदत् तथा च [हुमैद बिन् अब्दुर्रहमान] उभौ अवदताम्, 'वयं [अब्दुल्लाह बिन् उमर] इत्यनेन सह मिलितवन्तौ, ततः वयं नियतिविषये तेषां मतं च उक्तवन्तः, ततः सः हदीसम् [उमर] रडियाल्लाहु 'अन्हुमा नबी सल्लल्लाहु अलैहि वस्लाम इत्यस्मात् तेषां हदीसरूपेण कथितवान्, तस्मिन् च परिवर्तनं न्यूनीकरणं च अस्ति।' तथा [हज्जाज बिन् अश-स्यैर्] अस्मान् अवदत्, [युनुस बिन् मुहम्मदः] अस्मान् अवदत्, [अल्-मुअतामीर्] अस्मान् [तस्य पितुः] [यह्या बिन् या'मरतः] [इब्न उमरतः] [उमर] इत्यस्मात् नबी सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम इत्यस्मात् तेषां हदीसस्य सदृशेन सह अवदत्।'
Hadith
Imam Muslim : 10
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ جَمِيعًا عَنْ ابْنِ عُلَيَّةَ قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي حَيَّانَ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ بْنِ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمًا بَارِزًا لِلنَّاسِ فَأَتَاهُ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِيمَانُ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكِتَابِهِ وَلِقَائِهِ وَرُسُلِهِ وَتُؤْمِنَ بِالْبَعْثِ الْآخِرِ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِسْلَامُ قَالَ الْإِسْلَامُ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ وَلَا تُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمَ الصَّلَاةَ الْمَكْتُوبَةَ وَتُؤَدِّيَ الزَّكَاةَ الْمَفْرُوضَةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِحْسَانُ قَالَ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنَّكَ إِنْ لَا تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَتَى السَّاعَةُ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ وَلَكِنْ سَأُحَدِّثُكَ عَنْ أَشْرَاطِهَا إِذَا وَلَدَتْ الْأَمَةُ رَبَّهَا فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا وَإِذَا كَانَتْ الْعُرَاةُ الْحُفَاةُ رُءُوسَ النَّاسِ فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا وَإِذَا تَطَاوَلَ رِعَاءُ الْبَهْمِ فِي الْبُنْيَانِ فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا فِي خَمْسٍ لَا يَعْلَمُهُنَّ إِلَّا اللَّهُ ثُمَّ تَلَا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْأَرْحَامِ وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ مَاذَا تَكْسِبُ غَدًا وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ } قَالَ ثُمَّ أَدْبَرَ الرَّجُلُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رُدُّوا عَلَيَّ الرَّجُلَ فَأَخَذُوا لِيَرُدُّوهُ فَلَمْ يَرَوْا شَيْئًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا جِبْرِيلُ جَاءَ لِيُعَلِّمَ النَّاسَ دِينَهُمْ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ حَدَّثَنَا أَبُو حَيَّانَ التَّيْمِيُّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ غَيْرَ أَنَّ فِي رِوَايَتِهِ إِذَا وَلَدَتْ الْأَمَةُ بَعْلَهَا يَعْنِي السَّرَارِيَّ
तथा [अबू बकर बिन् अबू शैबाह] तथा [जुहैर बिन् हरब] सर्वे अस्मान् [इब्न उलय्याह] इत्यस्मात् कथितवन्तः, [जुहैर] अवदत्, [इस्माइल बिन् इब्राहिम्] अस्मान् [अबू हय्यान्] इत्यस्मात् [अबू ज़ुराह बिन् अम्रु बिन् जरीर] इत्यस्मात् [अबू हुरैरा] इत्यस्मात् अवदत् यत् सः अवदत्, 'अल्लाहस्य दूतः (स.अ.व him) एकस्मिन् दिने जनानां पुरतः आसीत्, तदा एकः पुरुषः तस्य समीपम् आगत्य अवदत्, 'हे अल्लाहस्य दूत, विश्वासः किम्?' सः अवदत् - 'भवन्तः अल्लाह-दूतेषु, तस्य पुस्तकेषु विश्वासं कुर्वन्ति, तस्य मिलनस्य घटनायां विश्वासं कुर्वन्ति, तस्य दूतेषु विश्वासं कुर्वन्ति, अन्तिमदिने च विश्वासं कुर्वन्ति।' सः पृष्टवान् - हे अल्लाहस्य दूत, इस्लामः किम्? सः अवदत् यत् इस्लामधर्मः अस्ति यत् भवन्तः अल्लाहस्य पूजां कुर्वन्ति, तस्य सह किमपि न सङ्गतिं कुर्वन्ति, अनिवार्यं नमाजं स्थापयन्ति, अनिवार्यं जकातं कुर्वन्ति, रमजानस्य उपवासं कुर्वन्ति च। सः पुनः पृष्टवान्, हे अल्लाहस्य दूत, इहसानः किम्? ' सः अवदत् - 'भवन्तः अल्लाहस्य पूजां कुर्वन्ति यथा तं पश्यन्ति, अतः यदि भवन्तः तं न पश्यन्ति तर्हि खलु सः भवन्तं पश्यति' इति। सः पुनः पृष्टवान् - हे अल्लाहस्य दूत, कदा आहरः भविष्यति? ' सः प्रत्युवाच - 'तस्य विषये पृष्टः कोऽपि तस्य उत्तरं पृच्छतः अपेक्षया अधिकं न जानाति, किन्तु अहं भवद्भ्यः तस्य चिह्नानि वक्ष्यामि; यथा दासी स्वामिनं प्रसवति। तत् तस्य एकं लक्षणम् । -द्वितीय- यदा नग्नः नग्नपादः जननायकः भवति। तत् तस्य एकं लक्षणम् । -तृतीय- यदा बकपालाः ऊर्ध्वतानिर्माणे परस्परं स्पर्धां कुर्वन्ति। तत् पञ्चसु चिह्नेषु तस्य एकं चिह्नं, अल्लाहं विना कोऽपि तत् न जानाति,’ ततः सः (स.अ.व.) पठितवान्- 'ननु तस्य समीपे एव घण्टायाः ज्ञानम् अस्ति वृष्टिं च प्रेषयति, गर्भेषु किम् अस्ति इति जानाति। न च आत्मा जानाति - निश्चयेन - श्वः किं कार्यं करिष्यति। न च कश्चित् आत्मा जानाति कस्मिन् देशे सः म्रियते। ननु अल्लाहः सर्वज्ञः, सर्वज्ञः- ' -प्र. लुकमानः ३४-। ततः सः पुरुषः पुनः अगच्छत्। अतः अल्लाहस्य दूतः सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमः अवदत् - 'पुरुषं मम समीपं पुनः आहूयताम्'। अतः ते तं पुनः आह्वयितुं आरब्धवन्तः, परन्तु ते किमपि न दृष्टवन्तः । अतः अल्लाहस्य दूतः सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमः अवदत् - 'एषः जिब्राईलः अस्ति, सः जनान् तेषां धर्मस्य विषये शिक्षितुं आगतः अस्ति''। अस्मान् प्रति कथितं [मुहम्मद बिन् अब्दुल्लाह बिन नुमैर] अस्मान् [मुहम्मद बिन् बिश्र] अस्मान् [अबू हय्यान् अत-तैमी] इत्यस्मै एतया संचरणशृङ्खलया सह एतादृशी हदीसः कथितः, केवलं तस्य कथने 'यदा महिला दासः स्वपतिं, अर्थात् उपपत्नयः' इति वाक्यम् अस्ति।
Hadith
Imam Muslim : 11
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ عُمَارَةَ وَهُوَ ابْنُ الْقَعْقَاعِ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَلُونِي فَهَابُوهُ أَنْ يَسْأَلُوهُ فَجَاءَ رَجُلٌ فَجَلَسَ عِنْدَ رُكْبَتَيْهِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِسْلَامُ قَالَ لَا تُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا وَتُقِيمُ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ وَتَصُومُ رَمَضَانَ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِيمَانُ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكِتَابِهِ وَلِقَائِهِ وَرُسُلِهِ وَتُؤْمِنَ بِالْبَعْثِ وَتُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ كُلِّهِ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِحْسَانُ قَالَ أَنْ تَخْشَى اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنَّكَ إِنْ لَا تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَتَى تَقُومُ السَّاعَةُ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ وَسَأُحَدِّثُكَ عَنْ أَشْرَاطِهَا إِذَا رَأَيْتَ الْمَرْأَةَ تَلِدُ رَبَّهَا فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا وَإِذَا رَأَيْتَ الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ الصُّمَّ الْبُكْمَ مُلُوكَ الْأَرْضِ فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا وَإِذَا رَأَيْتَ رِعَاءَ الْبَهْمِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبُنْيَانِ فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا فِي خَمْسٍ مِنْ الْغَيْبِ لَا يَعْلَمُهُنَّ إِلَّا اللَّهُ ثُمَّ قَرَأَ { إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْأَرْحَامِ وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ مَاذَا تَكْسِبُ غَدًا وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ } قَالَ ثُمَّ قَامَ الرَّجُلُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رُدُّوهُ عَلَيَّ فَالْتُمِسَ فَلَمْ يَجِدُوهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا جِبْرِيلُ أَرَادَ أَنْ تَعَلَّمُوا إِذْ لَمْ تَسْأَلُوا
[जुहैर बिन् हरब] अस्मान् [जरीर] [उमरतः] - अर्थात् इब्न अल-का'का' - [अबू ज़ुराह] इत्यस्मात् [अबू हुरैरा] इत्यस्मात् अवदत् सः अवदत्, 'अल्लाहस्य दूतः (स.अ.व.) अवदत् - 'माम् पृच्छतु।' परन्तु ते तं पृच्छितुं भीताः, अनिच्छन्तः च आसन् । अतः एकः पुरुषः आगत्य तस्य जानुभ्यां पुरतः उपविष्टवान्। सः पुरुषः पृष्टवान् - हे अल्लाहस्य दूत, इस्लामः किम्? सः अवदत् यत् इस्लामधर्मः अस्ति यत् भवन्तः अल्लाहस्य सह किमपि न सङ्गतिं कुर्वन्ति, नमाजं न स्थापयन्ति, जकातं न कुर्वन्ति, रमजानस्य उपवासं च न कुर्वन्ति। सः अवदत्, 'भवतः सम्यक्' इति। ततः पुनः पृष्टवान् - हे अल्लाहस्य दूत, विश्वासः किम्? सः अवदत् यत्, 'भवन्तः अल्लाहस्य, तस्य स्वर्गदूतानां, तस्य पुस्तकानां विषये विश्वासं कुर्वन्ति, तस्य मिलनस्य घटनायां विश्वासं कुर्वन्ति, तस्य दूतेषु विश्वासं कुर्वन्ति, कयामतदिने विश्वासं कुर्वन्ति, दैवे च विश्वासं कुर्वन्ति।' सः अवदत्, 'भवतः सम्यक्' इति। ततः पुनः पृष्टवान्, हे अल्लाहस्य दूत, इहसानः किम्? ' सः अवदत् - 'भयम् -खस्य्यः- ईश्वरं यथा पश्यसि, तर्हि यदि त्वं तं न पश्यसि तर्हि खलु सः त्वां पश्यति' इति। सः अवदत् - 'भवतः सम्यक्' इति। ततः सः पुनः पृष्टवान् - हे अल्लाहस्य दूत, कदा कयामतदिनम्? ' स प्रत्युवाच - 'यस्य विषये पृष्टः सः तस्य उत्तरं पृच्छतः अपेक्षया अधिकं न जानाति, किन्तु अहं भवद्भ्यः चिह्नानां विषये वक्ष्यामि; तत् यदा दासीं स्वामिं प्रसवन्तीं पश्यसि। तत् एकं चिह्नम् । -द्वितीयम्- यदा भवन्तः पश्यन्ति यत् ये जनाः नग्नपदाः, नग्नाः, बधिराः, मूकाः सन्ति ते पृथिव्यां नेतारः -मनुष्याः- भवन्ति। तत् एकं चिह्नम् । -तृतीय- यदा भवन्तः बकपालकान् भवनेषु -स्थापयन्तः- परस्परं स्पर्धां कुर्वन्तः पश्यन्ति। सः अदृष्टस्य पञ्चसु चिह्नेषु एकः चिह्नः अस्ति, अल्लाहं विहाय कोऽपि न जानाति,' ततः सः पठितवान्- '-ननु अल्लाहः केवलं तस्य समीपे एव कयामतदिनस्य ज्ञानम् अस्ति स च वृष्टिं प्रेषयति, योनिषु यत् अस्ति तत् जानाति। न च कश्चित् आत्मा ज्ञातुं शक्नोति -निश्चयेन- सः श्वः किं कार्यं करिष्यति। न च कश्चित् आत्मा ज्ञातुं शक्नोति यत् सः कस्मिन् देशे म्रियते। ननु अल्लाहः सर्वज्ञः, सर्वज्ञः- ' -प्र. लुकमानः ३४-। तदा सः पुरुषः उत्थितः -निवृत्तः-, ततः अल्लाहस्य रसूलुल्लाह सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम अवदत्- 'तं मम समीपं आह्वयन्तु! ' अतः सः अन्वेषितः, परन्तु ते तं न प्राप्नुवन्। अतः अल्लाहस्य दूतः सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमः अवदत् - 'अयं पुरुषः जिब्राईलः अस्ति यः इच्छति यत् भवन्तः -धर्मं- शिक्षन्तु यतः भवन्तः न पृष्टवन्तः''।
Hadith
Imam Muslim : 12
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ جَمِيلِ بْنِ طَرِيفِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الثَّقَفِيُّ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ فِيمَا قُرِئَ عَلَيْهِ عَنْ أَبِي سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ سَمِعَ طَلْحَةَ بْنَ عُبَيْدِ اللَّهِ يَقُولُا جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ أَهْلِ نَجْدٍ ثَائِرُ الرَّأْسِ نَسْمَعُ دَوِيَّ صَوْتِهِ وَلَا نَفْقَهُ مَا يَقُولُ حَتَّى دَنَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِذَا هُوَ يَسْأَلُ عَنْ الْإِسْلَامِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَمْسُ صَلَوَاتٍ فِي الْيَوْمِ وَاللَّيْلَةِ فَقَالَ هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهُنَّ قَالَ لَا إِلَّا أَنْ تَطَّوَّعَ وَصِيَامُ شَهْرِ رَمَضَانَ فَقَالَ هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهُ فَقَالَ لَا إِلَّا أَنْ تَطَّوَّعَ وَذَكَرَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الزَّكَاةَ فَقَالَ هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهَا قَالَ لَا إِلَّا أَنْ تَطَّوَّعَ قَالَ فَأَدْبَرَ الرَّجُلُ وَهُوَ يَقُولُ وَاللَّهِ لَا أَزِيدُ عَلَى هَذَا وَلَا أَنْقُصُ مِنْهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفْلَحَ إِنْ صَدَقَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ جَمِيعًا عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِي سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِهَذَا الْحَدِيثِ نَحْوَ حَدِيثِ مَالِكٍ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفْلَحَ وَأَبِيهِ إِنْ صَدَقَ أَوْ دَخَلَ الْجَنَّةَ وَأَبِيهِ إِنْ صَدَقَ
[कुतैबा बिन् सईद बिन् जमील बिन् तारिफ बिन अब्दुल्लाह अत्-थकाफी] अस्मान् [मलिक बिन अनस] इत्यस्मात् एकस्मिन् कथने यत् तस्मै पठितम् आसीत्, [अबू सुहैल] इत्यस्मात् [तस्य पितुः] इत्यस्मात् यत् सः [तल्हाह बिन् उबैदुल्लाह] इत्यस्य वचनं श्रुतवान् यत्, 'नजद-जनानाम् एकः पुरुषः यस्य केशाः उत्तिष्ठन्ति स्म, सः अल्लाहस्य (स.अ.व.)-दूतस्य समीपम् आगतः अल्लाहः तस्य उपरि भवतु), वयं तस्य गुञ्जनं श्रुतवन्तः, परन्तु तस्य किमपि वचनं यावत् सः अल्लाहस्य दूतस्य (स.अ.व.) समीपे न भवति तावत् वयं अवगन्तुं न शक्तवन्तः, ततः ज्ञातं यत् सः इस्लामस्य विषये पृच्छति स्म। अल्लाहस्य दूतः (स.अ.व.) अवदत् यत् इस्लामधर्मः दिवा रात्रौ च पञ्च नित्यनमाजाः सन्ति। सः पुनः पृष्टवान्-'तदतिरिक्तं मम अन्यत् किमपि दायित्वं अस्ति वा?' सः अवदत् - न, केवलं भवन्तः अनिवार्यनमाजं कृत्वा रमजानस्य उपवासं कुर्वन्ति इति व्यतिरिक्तम्। सः पृष्टवान् - 'तदतिरिक्तं मम अन्यत् किमपि दायित्वं अस्ति वा ?' सः अवदत् - 'न, व्यतिरिक्तं यत् भवन्तः अनिवार्य उपवासं कुर्वन्ति, अल्लाहस्य दूतः (स.अ.व.) तस्मै -अवश्यक- जकातस्य उल्लेखं कृतवान्।' सः पुनः पृष्टवान्-'तदतिरिक्तं मम अन्यत् किमपि दायित्वं अस्ति वा?' ' सः अवदत् - 'न, यावत् भवन्तः दानं न कुर्वन्ति।'' कथाकारः अवदत्, 'ततः सः पुरुषः निवृत्तः भूत्वा विदां कृतवान् यत्, 'अल्लाहस्य कसम, अहम् अस्मिन् न योजयिष्यामि, न च घटयिष्यामि।'' अतः अल्लाहस्य दूतः (स.अ.व.) अवदत् - 'सः सुखी भविष्यति यदि सः सत्यं वदति।'' [याह्या बिन् अय्यूब] तथा [कुतैबाह बिन् सईद] इत्यनेन सर्वं कथितम् अस्मान् [इस्माइल बिन जा’फर] तः [अबू सुहैल] तः [तस्य पितुः] [तस्य पितुः] [तल्हा बिन उबैदुल्लाह] तः नबी (स.अ.व.) इत्यस्मात् मलिकस्य हदीस इव एतया हदीना सह, केवलं यत् सः अवदत् यत्, 'अल्लाहस्य दूतः (अल्लाहस्य अल्लाहस्य अल्लाहस्य च) उक्तवान् - 'सः सुखी भविष्यति, -तस्य पित्रा- यदि सः सत्यवादी' इति वा स्वर्गं प्रविशति, -पित्रा- यदि सत्यवादी''।
Hadith
Imam Muslim : 13
حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُكَيْرٍ النَّاقِدُ حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ نُهِينَا أَنْ نَسْأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ شَيْءٍ فَكَانَ يُعْجِبُنَا أَنْ يَجِيءَ الرَّجُلُ مِنْ أَهْلِ الْبَادِيَةِ الْعَاقِلُ فَيَسْأَلَهُ وَنَحْنُ نَسْمَعُ فَجَاءَ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْبَادِيَةِ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ أَتَانَا رَسُولُكَ فَزَعَمَ لَنَا أَنَّكَ تَزْعُمُ أَنَّ اللَّهَ أَرْسَلَكَ قَالَ صَدَقَ قَالَ فَمَنْ خَلَقَ السَّمَاءَ قَالَ اللَّهُ قَالَ فَمَنْ خَلَقَ الْأَرْضَ قَالَ اللَّهُ قَالَ فَمَنْ نَصَبَ هَذِهِ الْجِبَالَ وَجَعَلَ فِيهَا مَا جَعَلَ قَالَ اللَّهُ قَالَ فَبِالَّذِي خَلَقَ السَّمَاءَ وَخَلَقَ الْأَرْضَ وَنَصَبَ هَذِهِ الْجِبَالَ آللَّهُ أَرْسَلَكَ قَالَ نَعَمْ قَالَ وَزَعَمَ رَسُولُكَ أَنَّ عَلَيْنَا خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي يَوْمِنَا وَلَيْلَتِنَا قَالَ صَدَقَ قَالَ فَبِالَّذِي أَرْسَلَكَ آللَّهُ أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ نَعَمْ قَالَ وَزَعَمَ رَسُولُكَ أَنَّ عَلَيْنَا زَكَاةً فِي أَمْوَالِنَا قَالَ صَدَقَ قَالَ فَبِالَّذِي أَرْسَلَكَ آللَّهُ أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ نَعَمْ قَالَ وَزَعَمَ رَسُولُكَ أَنَّ عَلَيْنَا صَوْمَ شَهْرِ رَمَضَانَ فِي سَنَتِنَا قَالَ صَدَقَ قَالَ فَبِالَّذِي أَرْسَلَكَ آللَّهُ أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ نَعَمْ قَالَ وَزَعَمَ رَسُولُكَ أَنَّ عَلَيْنَا حَجَّ الْبَيْتِ مَنْ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا قَالَ صَدَقَ قَالَ ثُمَّ وَلَّى قَالَ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لَا أَزِيدُ عَلَيْهِنَّ وَلَا أَنْقُصُ مِنْهُنَّ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَئِنْ صَدَقَ لَيَدْخُلَنَّ الْجَنَّةَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ هَاشِمٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ عَنْ ثَابِتٍ قَالَ قَالَ أَنَسٌ كُنَّا نُهِينَا فِي الْقُرْآنِ أَنْ نَسْأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ شَيْءٍ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِهِ
[अम्र बिन् मुहम्मद बिन बुकैर अन-नकिद] अस्मान् अवदत् [हाशिम बिन अल-कासिम अबू अन-नदलर] अस्मान् [सुलेमान बिन अल-मुघिरा] [थाबिटतः] [अनस बिन मलिक] तः अवदत् सः अवदत्, 'अस्माकं अल्लाहस्य दूतस्य सल्लल्लाहु अलैहि वस्ल्लम इत्यस्मात् किमपि विषये पृच्छितुं निवारितम् आसीत्, अर्थात् अस्माकं जनानां जनानां आगमनस्य प्रशंसा मरुभूमिः यः बुद्धिमान् - बुद्धिमान् - आसीत्, अतः सः पृष्टवान्, यदा वयं तं श्रुतवन्तः, तदा मरुभूमिजनानाम् एकः पुरुषः आगत्य अवदत्, 'हे मुहम्मद, भवतः दूतः अस्माकं समीपम् आगतः, ततः अस्मान् दावान् अकरोत् यत् भवतः दावानुसारं अल्लाहः भवन्तं प्रेषितवान्' इति। अल्लाहस्य दूतः अवदत् - 'सत्यम्'। सः अपृच्छत् - केन स्वर्गः सृष्टः? अल्लाहस्य दूतः अवदत् - 'अल्लाह'। सः पृष्टवान् - केन पृथिवीं निर्मितवती? अल्लाहस्य दूतः अवदत् - 'अल्लाह'। सः अपृच्छत्-एतान् पर्वतान् केन स्थापयित्वा सर्वैः सृष्टैः पूरितवान्? सः अवदत् - 'अल्लाह' इति। सः पृष्टवान् यत्, 'तर्हि यः स्वर्गं सृष्टवान्, पृथिवीं च निर्मितवान्, एतान् पर्वतान् च स्थापयति, तेन अल्लाहः भवन्तं प्रेषितवान् वा?' सः प्रत्युवाच - 'आम्' इति । सः अपृच्छत्, 'भवतः दूतः दावान् करोति यत् वयं पञ्च प्रार्थनाः अहः रात्रौ कर्तुं बाध्याः स्मः, -किं एतत् सत्यम्-?' सः प्रत्युवाच - 'आम्' इति । सः पृष्टवान् यत्, 'येन भवन्तं प्रेषितम्, तस्य द्वारा किं अल्लाहः भवन्तं एतत् कर्तुं आज्ञापितवान्?' सः प्रत्युवाच - 'आम्' इति । सः पृष्टवान् - 'भवतः दूतः दावान् करोति यत् पुस्तके अस्मान् प्रतिवर्षं रमजान-उपवासं कर्तुं आवश्यकम् अस्ति, -किं एतत् सत्यम्-?' सः प्रत्युवाच - 'आम्' इति । सः पृष्टवान् यत्, 'येन भवन्तं प्रेषितम्, तस्य द्वारा किं अल्लाहः भवन्तं एतत् कर्तुं आज्ञापितवान्?' सः प्रत्युवाच - 'आम्' इति । सः पृष्टवान् यत्, 'येन भवन्तं प्रेषितम्, तस्य द्वारा किं अल्लाहः भवन्तं एतत् कर्तुं आज्ञापितवान्?' सः प्रत्युवाच - 'आम्' इति । सः पृष्टवान्, 'भवतः दूतः दावान् करोति यत् अस्माकं कृते ये तस्य मार्गे यात्रां कर्तुं समर्थाः सन्ति, तेषां कृते वयं हजं कर्तुं बाध्याः स्मः, -किं एतत् सत्यम्-?' सः प्रत्युवाच - 'आम्' इति । ततः सः व्यावृत्तः अवदत्, 'येन त्वां सत्यं प्रेषितवान्, तेन अहं तस्मिन् न योजयिष्यामि, न च हृते' इति। अतः नबी (स.अ.व.) अवदत् - 'यदि सः यत् उक्तवान् तत् सत्यं भवति तर्हि सः जन्नतं प्रविशति।'' अस्मान् [अब्दुल्लाह इब्न हाशिम अल-अब्दी] इत्यनेन कथितम्, अस्मान् [बहज] इत्यनेन कथितम्, [सुलेमान इब्न अल-मुघीरा] इत्यनेन [तबीत] इत्यनेन उक्तम्। उक्तवान् - 'अस्माभिः कुरानस्य किमपि विषये अल्लाहस्य दूतं (स.अ.व.) पृच्छितुं निवारितम् आसीत्।'' ततः सः तत्सदृशं हदीसम् आनयत्।
Hadith
Imam Muslim : 14
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ طَلْحَةَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو أَيُّوبَ أَنَّ أَعْرَابِيًّا عَرَضَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي سَفَرٍ فَأَخَذَ بِخِطَامِ نَاقَتِهِ أَوْ بِزِمَامِهَا ثُمَّ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَوْ يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي بِمَا يُقَرِّبُنِي مِنْ الْجَنَّةِ وَمَا يُبَاعِدُنِي مِنْ النَّارِ قَالَ فَكَفَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ نَظَرَ فِي أَصْحَابِهِ ثُمَّ قَالَ لَقَدْ وُفِّقَ أَوْ لَقَدْ هُدِيَ قَالَ كَيْفَ قُلْتَ قَالَ فَأَعَادَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَعْبُدُ اللَّهَ لَا تُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمُ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ وَتَصِلُ الرَّحِمَ دَعْ النَّاقَةَ و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ بِشْرٍ قَالَا حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَوْهَبٍ وَأَبُوهُ عُثْمَانُ أَنَّهُمَا سَمِعَا مُوسَى بْنَ طَلْحَةَ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ هَذَا الْحَدِيثِ
अस्मान् [मुहम्मद बिन् अब्दुल्लाह बिन नुमैर] प्रति कथितं यत् [मम पिता] अस्मान् अवदत् [अम्र बिन् उस्मान्] अस्मान् [मूसा बिन् तल्हा] अवदत् सः अवदत्, मम [अबू अय्यूब] प्रति कथितं यत् एकः बेदुइनः अल्लाहस्य दूतं (अल्लाहस्य अल्लाहः अल्लाहस्य आशीर्वादः च तस्य उपरि) यात्रायां बाधितवान्, अतः सः बागडोरं गृहीतवान् तस्य उष्ट्रस्य वा लङ्घनस्य वा, तदा सः अवदत्, 'हे अल्लाहस्य दूत, अथवा हे मुहम्मद, किमपि मां सूचयतु यत् मां जन्नतस्य समीपं नयति, किमपि च यत् मां नरकं दूरं करोति?' कथाकारः अवदत्, 'तदा नबी (स.अ.व.) स्थगितवान् ततः स्वसहचरानाम् अवलोकनं कृतवान्, ततः अवदत्- 'तस्मै मार्गदर्शनं प्राप्तम् अथवा मार्गदर्शनं दत्तम्' इति। सः पृष्टवान् - किं त्वया उक्तम् ? आख्यायिका अब्रवीत्-ततः सः पुनः पुनः अवदत्' इति। अतः नबी (स.अ.व.) अवदत् - 'भवन्तः अल्लाहस्य पूजां कुर्वन्ति, तस्य सह किमपि न सङ्गतिं कुर्वन्ति, नमाजं स्थापयन्ति, जकातं कुर्वन्ति, ज्ञातिसम्बन्धं च निर्वाहयन्ति, ततः उष्ट्रं त्यजन्तु'' इति। अस्मान् प्रति [मुहम्मद बिन हातिम्] [अब्दुर्रहमान बिन बिश्र] च कथितौ, तौ उक्तवन्तौ, अस्मान् [बहज] इत्यनेन कथितम्, अस्मान् [शुबाह] इत्यनेन कथितम्, [मुहम्मद बिन उथमान बिन अब्दुल्ला बिन मौहाब] इत्यनेन च तस्य पित्रा [उस्मान्] इत्यनेन च कथितं यत् तौ [मुसा बिन तलहा] इत्यनेन श्रुतवन्तौ। [अबू अय्यूब] इत्यस्मात् नबी (स.अ.व.) इत्यस्मात् अस्य हदीसस्य सदृशेन सह कथयन्।
Hadith
Imam Muslim : 15
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى التَّمِيمِيُّ أَخْبَرَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ مُوسَى بْنِ طَلْحَةَ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ دُلَّنِي عَلَى عَمَلٍ أَعْمَلُهُ يُدْنِينِي مِنْ الْجَنَّةِ وَيُبَاعِدُنِي مِنْ النَّارِ قَالَ تَعْبُدُ اللَّهَ لَا تُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمُ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ وَتَصِلُ ذَا رَحِمِكَ فَلَمَّا أَدْبَرَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنْ تَمَسَّكَ بِمَا أُمِرَ بِهِ دَخَلَ الْجَنَّةَ وَفِي رِوَايَةِ ابْنِ أَبِي شَيْبَةَ إِنْ تَمَسَّكَ بِهِ
याह्या बिन् याह्या अत्-तमीमी अस्मान् कथयति यत् अबू अल-अहवाशः अस्मान् प्रति कथितवान्। -अन्यस्मिन् कथने तस्य उल्लेखः अस्ति- तथा च अबू बकरबिन् अबू शैबाहः अस्मान् प्रति कथयति यत् अबू अल-अहवाशः अस्मान् अबू इशाकतः मूसा बिन् तल्हाहात् अबू अय्यूबतः अवदत् सः अवदत्, 'एकः पुरुषः नबी (स.अ.व.) इत्यस्य समीपम् आगत्य पृष्टवान् यत्, 'मम कृते एकं कर्म दर्शयतु यत् मां जन्नतस्य समीपं नेष्यति, मां दूरं स्थापयति च नरकः?' सः अवदत् यत् भवन्तः अल्लाहस्य पूजां कुर्वन्ति, तस्य सह किमपि न सङ्गतिं कुर्वन्ति, नमाजं स्थापयन्ति, जकातं कुर्वन्ति, परिवारेण सह ज्ञातिसम्बन्धं च धारयन्ति। यदा सः विदां कृतवान् तदा अल्लाहस्य दूतः (स.अ.व.) अवदत् यत् यदि सः यत् आज्ञापितं तत् दृढतया धारयति तर्हि सः जन्नतं प्रविशति।'' तथा च इब्न अबू शैबा इत्यस्य एकस्मिन् कथने यत्, 'यदि सः तत् दृढतया धारयति।'
Hadith
Imam Muslim : 16
و حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ إِسْحَقَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ أَعْرَابِيًّا جَاءَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ دُلَّنِي عَلَى عَمَلٍ إِذَا عَمِلْتُهُ دَخَلْتُ الْجَنَّةَ قَالَ تَعْبُدُ اللَّهَ لَا تُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمُ الصَّلَاةَ الْمَكْتُوبَةَ وَتُؤَدِّي الزَّكَاةَ الْمَفْرُوضَةَ وَتَصُومُ رَمَضَانَ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا أَزِيدُ عَلَى هَذَا شَيْئًا أَبَدًا وَلَا أَنْقُصُ مِنْهُ فَلَمَّا وَلَّى قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ سَرَّهُ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى رَجُلٍ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَلْيَنْظُرْ إِلَى هَذَا
तथा [अबु बकर इब्न इशाक] मां अवदत् [अफ्फान] अस्मान् अवदत् [वुहैब] अस्मान् [याह्या इब्न सैइद] [अबू ज़ुराह] इत्यस्मात् [अबू हुरैरा] इत्यस्मात् अवदत् यत् एकः बेदुइनः अल्लाहस्य दूतस्य (स.अ.व.) समीपम् आगत्य अवदत्, 'हे अल्लाहस्य दूत (स.अ.व.) एकं कर्म दर्शयतु यत् यदि अहं करोमि तर्हि स्वर्गं प्रविशामि?' सः अवदत् - 'भवन्तः अल्लाहस्य पूजां कुर्वन्ति, तस्य सह किमपि न सङ्गतिं कुर्वन्ति, अनिवार्यं नमाजं स्थापयन्ति, अनिवार्यं जकातं ददति, रमजानस्य उपवासं कुर्वन्ति च।' स आह-यस्य हस्ते मम आत्मा अस्ति, अहं कदापि अस्मिन् किमपि योजयिष्यामि, न च न्यूनीकरिष्यामि। यदा सः विदां कृतवान् तदा अल्लाहस्य दूतः (स.अ.व.) अवदत् यत्, 'यः कोऽपि जन्नतस्य जनानां पुरुषं द्रष्टुम् इच्छति, सः तं पश्यतु।'' इति।
Hadith
Imam Muslim : 17
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَاللَّفْظُ لِأَبِي كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ قَالَ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ النُّعْمَانُ بْنُ قَوْقَلٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ إِذَا صَلَّيْتُ الْمَكْتُوبَةَ وَحَرَّمْتُ الْحَرَامَ وَأَحْلَلْتُ الْحَلَالَ أَأَدْخُلُ الْجَنَّةَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَعَمْ و حَدَّثَنِي حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ وَالْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ قَالَا حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ شَيْبَانَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ وَأَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ قَالَ قَالَ النُّعْمَانُ بْنُ قَوْقَلٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ بِمِثْلِهِ وَزَادَا فِيهِ وَلَمْ أَزِدْ عَلَى ذَلِكَ شَيْئًا
अस्मान् [अबू बकर बिन् अबू शैबाह] [अबू कुरैब] च कथितं, शब्दः च अबू कुरैबस्य अस्ति, तौ उक्तवन्तौ, अस्मान् [अबु मुअवियाह] [अल्-अ'मासी] इत्यस्मात् [अबू सुफियान्] [जाबिर] इत्यस्मात् कथितवान् यः अवदत्, 'अन-नू'मान बिन् कवकालः नबी (शामहः) इत्यस्य समीपम् आगतः अल्लाहस्य आशीर्वादः तस्य उपरि भवतु) इति पृष्टवान्, 'हे अल्लाहस्य दूत, यदि अहं फर्जं नमाजं करोमि, हरमम् इति निषेधं कृत्वा हलालं न्याय्यं करोमि तर्हि अहं जन्नतं प्रविशति वा?' नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) इत्यनेन प्रत्युवाच- 'आम्।'' तथा च [हज्जाज बिन अश-स्यैर] तथा [अल-कासिम बिन जकरिया] उभौ अवदताम्, [उबैदुल्लाह बिन मूसा] [अल्-अ'माश] इत्यस्मात् [अल-अ'माश] इत्यस्मात् [अबू सालिह] इत्यस्मात् [अबू सुफियान्] इत्यस्मात् [जबिर] इत्यस्मात् [अबू सुफियान्] इत्यनेन उक्तवान्, 'अन-नु'मान बिन् कवकलः 'हे अल्लाहस्य दूत' इति उक्तवान्, तया एव वृत्तान्तेन, केवलं तत् व्यतिरिक्तं यत् सः अपि अवदत् यत् 'अहं च तस्मिन् किमपि न योजयिष्यामि' इति।
Hadith
Imam Muslim : 18
و حَدَّثَنِي سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَعْيَنَ حَدَّثَنَا مَعْقِلٌ وَهُوَ ابْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ أَنَّ رَجُلًا سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَرَأَيْتَ إِذَا صَلَّيْتُ الصَّلَوَاتِ الْمَكْتُوبَاتِ وَصُمْتُ رَمَضَانَ وَأَحْلَلْتُ الْحَلَالَ وَحَرَّمْتُ الْحَرَامَ وَلَمْ أَزِدْ عَلَى ذَلِكَ شَيْئًا أَأَدْخُلُ الْجَنَّةَ قَالَ نَعَمْ قَالَ وَاللَّهِ لَا أَزِيدُ عَلَى ذَلِكَ شَيْئًا
मम [सलामह बिन् स्याबिब] प्रति कथितं यत् [अल-हसन बिन अ'यान] अस्मान् [मा'किल्] - अर्थात् इब्न उबैदुल्लाह - [अबू अज़-जुबैर] इत्यस्मात् [जाबिर] इत्यस्मात् - सम्बद्धवान् यत् एकः पुरुषः अल्लाहस्य दूतं (स.अ.व न्याय्यं, अवैधं च निषिद्धं, किन्तु तस्मिन् किमपि न योजयामि, किं स्वर्गं प्रविशामि?' अल्लाहस्य दूतः (स.अ.व.) उत्तरं दत्तवान् यत् - 'आम्' इति। सः अवदत्, 'अल्लाहस्य कसम, अहं तस्मिन् किमपि न योजयिष्यामि।'
Hadith
Imam Muslim : 19
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ الْهَمْدَانِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ يَعْنِي سُلَيْمَانَ بْنَ حَيَّانَ الْأَحْمَرَ عَنْ أَبِي مَالِكٍ الْأَشْجَعِيِّ عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسَةٍ عَلَى أَنْ يُوَحَّدَ اللَّهُ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَصِيَامِ رَمَضَانَ وَالْحَجِّ فَقَالَ رَجُلٌ الْحَجُّ وَصِيَامُ رَمَضَانَ قَالَ لَا صِيَامُ رَمَضَانَ وَالْحَجُّ هَكَذَا سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
[मुहम्मद बिन अब्दुल्लाह बिन नुमैर अल-हमदानी] अस्मान् [अबू खालिद] - अर्थात् सुलेमान बिन हय्यान अल-अहमर - [अबू मलिक अल-अशजाई] इत्यस्मात् [सआद बिन उबैदाह] इत्यस्मात् [इब्न उमर] इत्यस्मात् नबी (स.अ.व.) इत्यस्मात् नबी (स.अ.व स्तम्भाः : यत् अल्लाहः एकः एव अस्ति, नमाजं स्थापयति, जकातं करोति, रमजानस्य उपवासं करोति, हजं च करोति।' एकः पुरुषः पृष्टवान् यत् हजः किं ततः रमजानस्य उपवासः? सः अवदत् - न, रमजानस्य उपवासः ततः हजः च। तदेव मया अल्लाहस्य दूतस्य (स.अ.व.) इत्यस्मात् श्रुतम्।
Hadith
Imam Muslim : 20
و حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ عُثْمَانَ الْعَسْكَرِيُّ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ زَكَرِيَّاءَ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ طَارِقٍ قَالَ حَدَّثَنِي سَعْدُ بْنُ عُبَيْدَةَ السُّلَمِيُّ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ عَلَى أَنْ يُعْبَدَ اللَّهُ وَيُكْفَرَ بِمَا دُونَهُ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَحَجِّ الْبَيْتِ وَصَوْمِ رَمَضَانَ
अस्मान् [सहल बिन उस्मान अल-अस्करी] प्रति कथितं यत् [याह्या बिन जकारीया] यत् [सअद बिन तारिक] उक्तवान्, मम [सआद बिन उबैदाह अस-सुलामी] [इब्न उमर] इत्यस्मात् नबी (स.अ.व.) इत्यस्मात् कथितं यत् सः अवदत् यत् इस्लामः पञ्चस्तम्भेषु निर्मितः अस्ति: अल्लाहः भवतु पूजितः अन्येषां सर्वेषां अविश्वासः इति नमाजं स्थापयित्वा जकातं कृत्वा गृहतीर्थं कृत्वा रमजानस्य उपवासः करणीयः इति।'
