امام مسلم (الامام مسلم) - 5362 حدیث
داستان جنگ خندق در قرآن آمده است
امام مسلم : 5341
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ فِي قَوْلِهِ عَزَّ وَجَلَّ { إِذْ جَاءُوكُمْ مِنْ فَوْقِكُمْ وَمِنْ أَسْفَلَ مِنْكُمْ وَإِذْ زَاغَتْ الْأَبْصَارُ وَبَلَغَتْ الْقُلُوبُ الْحَنَاجِرَ } قَالَتْ كَانَ ذَلِكَ يَوْمَ الْخَنْدَقِ
[ابوبکر بن ابوسیبه] برای ما نقل کرده است، [عبده بن سلیمان] از [هشام] از [پدرش] از [عایشه] درباره کلام خداوند عز و جل: «هنگامی که از بالا و پایین به سوی شما آیند، و هنگامی که دیگر دیده‌هایتان باقی نماند و دل‌هایتان به گلوگاهتان برسد.» (احزاب: ۱۰) گفت: جنگ خندق بود.
توضیح نصیوز در رابطه زن و شوهر
امام مسلم : 5342
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ { وَإِنْ امْرَأَةٌ خَافَتْ مِنْ بَعْلِهَا نُشُوزًا أَوْ إِعْرَاضًا } الْآيَةَ قَالَتْ أُنْزِلَتْ فِي الْمَرْأَةِ تَكُونُ عِنْدَ الرَّجُلِ فَتَطُولُ صُحْبَتُهَا فَيُرِيدُ طَلَاقَهَا فَتَقُولُ لَا تُطَلِّقْنِي وَأَمْسِكْنِي وَأَنْتَ فِي حِلٍّ مِنِّي فَنَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةَ
به ما گفته است [ابوبکر بن ابوسیبه]، به ما گفته است [عبده بن سلیمان]، به ما گفته است [هشام]، از [پدرش]، از [عیسی]: «و اگر زنی از شوهر خود نگران ناسزاگویی یا بی‌تفاوتی باشد.» (نساء: 128) فرمود: «این آیه درباره زنی نازل شد که مدت زیادی با شوهرش زندگی کرده بود و شوهر می‌خواست او را طلاق دهد، سپس زن گفت: مرا طلاق نده و از من دفاع کن و تو از من رهایی یافته‌ای.» سپس این آیه نازل شد.
جزئیات در مورد نصیوز و عدالت در ازدواج
امام مسلم : 5343
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ فِي قَوْلِهِ عَزَّ وَجَلَّ { وَإِنْ امْرَأَةٌ خَافَتْ مِنْ بَعْلِهَا نُشُوزًا أَوْ إِعْرَاضًا } قَالَتْ نَزَلَتْ فِي الْمَرْأَةِ تَكُونُ عِنْدَ الرَّجُلِ فَلَعَلَّهُ أَنْ لَا يَسْتَكْثِرَ مِنْهَا وَتَكُونُ لَهَا صُحْبَةٌ وَوَلَدٌ فَتَكْرَهُ أَنْ يُفَارِقَهَا فَتَقُولُ لَهُ أَنْتَ فِي حِلٍّ مِنْ شَأْنِي
[ابو کریب] به ما خبر داده است، [ابو اسامه] به ما خبر داده است، [هسیام] از [پدرش] از [عایشه] درباره کلام خداوند عز و جل خبر داده است: «و اگر زنی از شوهر خود بیمناک باشد که او را نسیوز یا بی‌تفاوت کند.» (نساء: ۱۲۸) فرمود: «این آیه درباره زنی نازل شده است که با شوهرش زندگی می‌کند، شاید او نخواهد از او فرزند بیشتری داشته باشد، سپس شوهر می‌خواهد او را طلاق دهد، زن مدت زیادی با او بوده و فرزندانی دارد، زن نمی‌خواهد شوهرش او را طلاق دهد، سپس می‌گوید: تو از کار من آزادی.»
راهنمایی برای استغفار برای دوستان پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم
امام مسلم : 5344
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قَالَتْ لِي عَائِشَةُ يَا ابْنَ أُخْتِي أُمِرُوا أَنْ يَسْتَغْفِرُوا لِأَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَبُّوهُمْ و حَدَّثَنَاه أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ
به ما گفته شده است که [یحیی بن یحیی]، [ابو معاویه]، از [هصیم بن عروه]، از [پدرش] نقل کرده است که گفته است: به من [عیسیه] گفته است: ای برادرزاده‌ام، به آنها دستور داده شده است که برای اصحاب پیامبر صلی الله علیه و آله طلب آمرزش کنند و سپس آنها به آنها توهین کردند. به ما گفته است که [ابوبکر بن ابو سیابه]، [ابو اسامه] و [هشام] با اسنادی که متنی مشابه دارد، این را به ما گفته‌اند.
قانون قتل عمدی مؤمن
امام مسلم : 5345
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ النُّعْمَانِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْكُوفَةِ فِي هَذِهِ الْآيَةِ { وَمَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا فَجَزَاؤُهُ جَهَنَّمُ } فَرَحَلْتُ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ فَسَأَلْتُهُ عَنْهَا فَقَالَ لَقَدْ أُنْزِلَتْ آخِرَ مَا أُنْزِلَ ثُمَّ مَا نَسَخَهَا شَيْءٌ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا النَّضْرُ قَالَا جَمِيعًا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ بِهَذَا الْإِسْنَادِ فِي حَدِيثِ ابْنِ جَعْفَرٍ نَزَلَتْ فِي آخِرِ مَا أُنْزِلَ وَفِي حَدِيثِ النَّضْرِ إِنَّهَا لَمِنْ آخِرِ مَا أُنْزِلَتْ
به ما گفته شده است که [عبیدالله بن معاذ عنبری] به ما گفته است که [پدرم] به ما گفته است که [سیوبة] از [مغیرة بن نعمان] از [سعید بن جبیر] گفته است که مردم کوفه در مورد این آیه اختلاف نظر دارند: «و هر کس مؤمنی را عمداً بکشد، مجازاتش جهنم است.» (نساء: ۹۳) سپس نزد [ابن عباس] رفتم و از او پرسیدم، او پاسخ داد: به راستی که پایان آنچه نازل شده است، فرا رسیده است و هیچ چیز نمی‌تواند آن را محو کند. [محمد بن مثنی] و [ابن بسیار] هر دو گفتند: [محمد بن جعفر] به ما گفته است. به ما [اسحاق بن ابراهیم] گفته است به ما [انذر] گفته است. هر دو گفتند: به ما [سیوعه] با این سند در حدیث ابن جعفر گفته اند: در پایان آیه ای که نازل شده نازل شده است، و در حدیث انذر آمده است: به راستی که این از آخرین آیاتی است که نازل شده است.
قانون قتل عمدی مؤمن و پاسخ به آن
امام مسلم : 5346
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَ أَمَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبْزَى أَنْ أَسْأَلَ ابْنَ عَبَّاسٍ عَنْ هَاتَيْنِ الْآيَتَيْنِ { وَمَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا فَجَزَاؤُهُ جَهَنَّمُ خَالِدًا فِيهَا } فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ لَمْ يَنْسَخْهَا شَيْءٌ وَعَنْ هَذِهِ الْآيَةِ { وَالَّذِينَ لَا يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ وَلَا يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ } قَالَ نَزَلَتْ فِي أَهْلِ الشِّرْكِ
[محمد بن مثنی] و [محمد بن بسیار] هر دو گفتند: [محمد بن جعفر] به ما خبر داد که [سیوبة] از [منصور] از [سعید بن جبیر] به ما خبر داد که گفت: عبدالرحمن بن ابزی به من دستور داد که از [ابن عباس] درباره این دو آیه بپرسم: «و هر که مؤمنی را عمداً بکشد، کیفرش دوزخ است که در آن جاودان خواهد بود.» (نساء: ۹۳) از او پرسیدم، گفت: هیچ (آیه‌ای) این را پاک نمی‌کند. و درباره این آیه: «و کسانی که معبودان دیگری را با خدا نمی‌پرستند و نفسی را که خدا حرام کرده است، جز به حق نمی‌کشند.» (فرقان: ۶۸) گفت: لعنت بر علمای مشرکان.
بازیابی آیات توبه برای افرادی که مرتکب گناهان کبیره می شوند.
امام مسلم : 5347
حَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ اللَّيْثِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ يَعْنِي شَيْبَانَ عَنْ مَنْصُورِ بْنِ الْمُعْتَمِرِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ بِمَكَّةَ { وَالَّذِينَ لَا يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ } إِلَى قَوْله { مُهَانًا } فَقَالَ الْمُشْرِكُونَ وَمَا يُغْنِي عَنَّا الْإِسْلَامُ وَقَدْ عَدَلْنَا بِاللَّهِ وَقَدْ قَتَلْنَا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ وَأَتَيْنَا الْفَوَاحِشَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { إِلَّا مَنْ تَابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ عَمَلًا صَالِحًا } إِلَى آخِرِ الْآيَةِ قَالَ فَأَمَّا مَنْ دَخَلَ فِي الْإِسْلَامِ وَعَقَلَهُ ثُمَّ قَتَلَ فَلَا تَوْبَةَ لَهُ
به من گفته است [هارون بن عبدالله]، به ما گفته است [ابو نضر حسیم بن القاسم اللیتسی]، به ما گفته است [ابو معاویه سیابان]، از [منصور بن المؤتمر]، از [سعید بن جبیر]، از [ابن عباس]، گفت: این آیه در مکه نازل شد: «و کسانی که معبود دیگری را با خدا نمی‌خوانند» تا اینکه کلام او آمد: «با ذلت.» (فرقان: ۶۸-۶۹) سپس مشرکان گفتند: اسلام برای ما فایده‌ای ندارد، ما از خدا روی گرداندیم، نفس‌هایی را که خدا حرام کرده بود کشتیم و مرتکب اعمال زشت شدیم. سپس خداوند عز و جل نازل کرد: «مگر کسانی که توبه کنند و ایمان آورند و عمل صالح انجام دهند.» ابن عباس تا پایان آیه گفت: اما کسی که اسلام را بپذیرد و آن را بفهمد و سپس بکشد، توبه‌ای برای او نیست.
پشیمانی و پشیمانی از عامل قتل
امام مسلم : 5348
حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ هَاشِمٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ بِشْرٍ الْعَبْدِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا يَحْيَى وَهُوَ ابْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ حَدَّثَنِي الْقَاسِمُ بْنُ أَبِي بَزَّةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍ أَلِمَنْ قَتَلَ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا مِنْ تَوْبَةٍ قَالَ لَا قَالَ فَتَلَوْتُ عَلَيْهِ هَذِهِ الْآيَةَ الَّتِي فِي الْفُرْقَانِ { وَالَّذِينَ لَا يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ وَلَا يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ } إِلَى آخِرِ الْآيَةِ قَالَ هَذِهِ آيَةٌ مَكِّيَّةٌ نَسَخَتْهَا آيَةٌ مَدَنِيَّةٌ { وَمَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا فَجَزَاؤُهُ جَهَنَّمُ خَالِدًا } وَفِي رِوَايَةِ ابْنِ هَاشِمٍ فَتَلَوْتُ عَلَيْهِ هَذِهِ الْآيَةَ الَّتِي فِي الْفُرْقَانِ { إِلَّا مَنْ تَابَ }
به من [عبدالله بن حسیم] و [عبدالرحمن بن بصیر عبدی] هر دو گفتند: به ما [یحیی بن سعید قثان] از [ابن جریج] خبر رسیده است که به من گفته است: [قاسم بن ابوبزّه] از [سعید بن جبیر] گفت: از [ابن عباس] پرسیدم: آیا کسی که مؤمنی را عمداً بکشد، توبه می‌کند؟ او پاسخ داد: نه. سپس این آیه را در سوره فرقان برایش خواندم: «و کسانی که معبودهای دیگری را با خدا نمی‌پرستند و نفسی را که خدا کشتنش را حرام کرده است، جز به حق نمی‌کشند.» (فرقان: 68) تا پایان آیه. او گفت: این آیه مکی است که آیه مدنی آن را حذف کرده است: «و هر که مؤمنی را عمداً بکشد، پاداش او جهنم است.» (نساء: ۹۳) در روایتی از رسول الله ابن حسیم آمده است: سپس آیه سوره فرقان را برایش خواندم: «مگر کسانی که توبه کنند».
آخرین نامه تحویل شده به رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم
امام مسلم : 5349
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَهَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ عَبْدٌ أَخْبَرَنَا و قَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ أَخْبَرَنَا أَبُو عُمَيْسٍ عَنْ عَبْدِ الْمَجِيدِ بْنِ سُهَيْلٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ قَالَ قَالَ لِي ابْنُ عَبَّاسٍ تَعْلَمُ وَقَالَ هَارُونُ تَدْرِي آخِرَ سُورَةٍ نَزَلَتْ مِنْ الْقُرْآنِ نَزَلَتْ جَمِيعًا قُلْتُ نَعَمْ إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ قَالَ صَدَقْتَ وَفِي رِوَايَةِ ابْنِ أَبِي شَيْبَةَ تَعْلَمُ أَيُّ سُورَةٍ وَلَمْ يَقُلْ آخِرَ و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا أَبُو عُمَيْسٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ وَقَالَ آخِرَ سُورَةٍ وَقَالَ عَبْدِ الْمَجِيدِ وَلَمْ يَقُلْ ابْنِ سُهَيْلٍ
[ابوبکر بن ابوسیبه]، [هارون بن عبدالله] و [عبد بن حمید] برای ما نقل کرده است، عبده گفت: برای ما نقل کرده است، در حالی که دیگران گفتند: [جعفر بن عون] برای ما نقل کرده است، [ابو عمیس] از [عبدالمجید بن سهیل] از [عبیدالله بن عبدالله بن عتبه] برای ما نقل کرده است، گفت: به من [ابن عباس] گفته است: می‌دانی - در حالی که هارون در تاریخ خود گفته است: آیا آخرین حرف قرآن را که نازل شده است، می‌دانی؟ پاسخ دادم: بله، «اگر یاری خدا و پیروزی فرا رسیده باشد.» (نصر: 1) ابن عباس گفت: درست می‌گویی. و در تاریخ ابن ابی سیبه آمده است: می‌دانی کدام حرف است، نگفته است: پایان. [اسحاق بن ابراهیم] برای ما نقل کرده است، [ابو معاویه] برای ما نقل کرده است، [ابو عمیس] با این سند با متنی مشابه و گفته است: پایان سوره. عبدالمجید گفت: ابن سهیل چنین نگفته است.
آیه نهی از کشتن کسانی که درود می گویند
امام مسلم : 5350
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَأَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ وَاللَّفْظُ لِابْنِ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ حَدَّثَنَا و قَالَ الْآخَرَانِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو عَنْ عَطَاءٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ لَقِيَ نَاسٌ مِنْ الْمُسْلِمِينَ رَجُلًا فِي غُنَيْمَةٍ لَهُ فَقَالَ السَّلَامُ عَلَيْكُمْ فَأَخَذُوهُ فَقَتَلُوهُ وَأَخَذُوا تِلْكَ الْغُنَيْمَةَ فَنَزَلَتْ { وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقَى إِلَيْكُمْ السَّلَمَ لَسْتَ مُؤْمِنًا } وَقَرَأَهَا ابْنُ عَبَّاسٍ { السَّلَامَ }
[ابوبکر بن ابوسیبه]، [اسحاق بن ابراهیم] و [احمد بن عبده عدل ضلبی]، متنی متعلق به ابن ابی سیبه را برای ما نقل کرده‌اند. او گفت: برای ما نقل کرده است، در حالی که دیگران گفتند: [سفیان] از [عمرو] از [عثو] از [ابن عباس] نقل کرده است که گفت: چند نفر از مسلمانان با کسی که سوار بر بزهایش بود، روبرو شدند و او گفت: السلام علیک. آنها او را گرفتند، کشتند، سپس بزها را بردند، سپس این آیه نازل شد: «و به کسی که به شما سلام می‌کند، نگویید: «تو مؤمن نیستی.» (نساء: ۹۴) ابن عباس آن را خواند: سلام.
ماجرای ورود انشار از پشت به خانه
امام مسلم : 5351
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ عَنْ شُعْبَةَ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ يَقُولَ كَانَتْ الْأَنْصَارُ إِذَا حَجُّوا فَرَجَعُوا لَمْ يَدْخُلُوا الْبُيُوتَ إِلَّا مِنْ ظُهُورِهَا قَالَ فَجَاءَ رَجُلٌ مِنْ الْأَنْصَارِ فَدَخَلَ مِنْ بَابِهِ فَقِيلَ لَهُ فِي ذَلِكَ فَنَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةَ { وَلَيْسَ الْبِرُّ بِأَنْ تَأْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ ظُهُورِهَا }
[ابوبکر بن ابوسیبه] از [غندَر] از [سیوبة] برای ما نقل کرده است. [محمد بن مثنی] و [ابن بسیار] از ابن مثنی برای ما روایت کرده‌اند که هر دو می‌گویند: [محمد بن مثنی] از [ابو اسحاق] برای ما روایت کرده است که گفت: از [براء] شنیدم که می‌گفت: در گذشته انصار به حج می‌رفتند و سپس برمی‌گشتند و جز از پشت خانه‌ها وارد خانه‌ها نمی‌شدند. گفت: سپس شخصی از انصار آمد و از در وارد شد و ماجرا به او گفته شد، سپس این آیه نازل شد: «و [از] نیکی این نیست که از پشت خانه وارد شوید.» (بقره: ۱۸۹)
توصیه خداوند به مؤمنان برای تسلیم شدن به او
امام مسلم : 5352
حَدَّثَنِي يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى الصَّدَفِيُّ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلَالٍ عَنْ عَوْنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ ابْنَ مَسْعُودٍ قَالَ مَا كَانَ بَيْنَ إِسْلَامِنَا وَبَيْنَ أَنْ عَاتَبَنَا اللَّهُ بِهَذِهِ الْآيَةِ { أَلَمْ يَأْنِ لِلَّذِينَ آمَنُوا أَنْ تَخْشَعَ قُلُوبُهُمْ لِذِكْرِ اللَّهِ } إِلَّا أَرْبَعُ سِنِينَ
به من گفت [یونس بن عبدالله شدفی]، به ما گفت [عبدالله بن وهب]، به من گفت [عمرو بن حارث]، از [سعید بن ابو هلال]، از [عون بن عبدالله]، از [پدرش] که [ابن مسعود] گفت: هیچ فاصله زمانی بین اسلام ما و زمانی که خداوند ما را با این آیه سرزنش کرد، وجود ندارد: «آیا وقت آن نرسیده است که کسانی که ایمان آورده‌اند، دل‌هایشان به یاد خدا باشد؟» (حدید: ۱۶) مگر فقط چهار سال.
ممنوعیت برهنه بودن زنان ثواف در بیت الله
امام مسلم : 5353
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ ح و حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ نَافِعٍ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ عَنْ مُسْلِمٍ الْبَطِينِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ كَانَتْ الْمَرْأَةُ تَطُوفُ بِالْبَيْتِ وَهِيَ عُرْيَانَةٌ فَتَقُولُ مَنْ يُعِيرُنِي تِطْوَافًا تَجْعَلُهُ عَلَى فَرْجِهَا وَتَقُولُ الْيَوْمَ يَبْدُو بَعْضُهُ أَوْ كُلُّهُ فَمَا بَدَا مِنْهُ فَلَا أُحِلُّهُ فَنَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ { خُذُوا زِينَتَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ }
[محمد بن بسیار] برای ما نقل کرده است. [محمد بن جعفر] برای ما نقل کرده است. [ابوبکر بن نافع] متن خود را برای من نقل کرده است، [سیوبة] از [سلمه بن کهیل] از [مسلم البثین] از [سعید بن جبیر] از [ابن عباس] نقل کرده است که گفت: پیش از این زنی برهنه در بیت الله طواف کرد و سپس گفت: چه کسی لباسی را که بر شرمگاه خود پوشیده بود به من عاریت داده است؟ در این هنگام گفت: قسمتی یا تمام آن دیده شده است، بنابراین آنچه از آن دیده می‌شود را توجیه نمی‌کنم. سپس این آیه نازل شد: «هر بار که وارد مسجد می‌شوید، لباس و زیورآلات خود را با خود ببرید.» (اعراف: ۳۱)
ممنوعیت اجبار کنیزان به روسپیگری
امام مسلم : 5354
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ جَمِيعًا عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ وَاللَّفْظُ لِأَبِي كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ قَالَ كَانَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَيٍّ ابْنُ سَلُولَ يَقُولُ لِجَارِيَةٍ لَهُ اذْهَبِي فَابْغِينَا شَيْئًا فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { وَلَا تُكْرِهُوا فَتَيَاتِكُمْ عَلَى الْبِغَاءِ إِنْ أَرَدْنَ تَحَصُّنًا لِتَبْتَغُوا عَرَضَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَمَنْ يُكْرِهْهُنَّ فَإِنَّ اللَّهَ مِنْ بَعْدِ إِكْرَاهِهِنَّ } لَهُنَّ { غَفُورٌ رَحِيمٌ }
[ابوبکر بن ابوسیبه] و [ابو کریب] از [ابو معاویه] برای ما نقل کرده‌اند، متن متعلق به ابو کریب برای ما نقل شده است، ابو معاویه برای ما نقل کرده است [الاعماسی] از [ابو سفیان] از [جابر] گفت: پیش از این عبدالله بن ابی بن سلول به کنیز خود گفت: برو و برای ما فاحشگی کن. پس خداوند عز و جل این آیه را نازل کرد: «و کنیزان خود را به فحشا مجبور نکنید، در حالی که آنها خود خواهان پاکی هستند، زیرا شما می‌خواهید مال دنیا را به دست آورید. و هر کس آنها را مجبور کند، خداوند پس از اکراه آنها، بسیار آمرزنده و مهربان است.» (نور: ۳۳)
خداوند آیه نهی از اجبار کنیزان به رقابت بر سر زنا را حذف کرد.
امام مسلم : 5355
و حَدَّثَنِي أَبُو كَامِلٍ الْجَحْدَرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ أَنَّ جَارِيَةً لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَيٍّ ابْنِ سَلُولَ يُقَالُ لَهَا مُسَيْكَةُ وَأُخْرَى يُقَالُ لَهَا أُمَيْمَةُ فَكَانَ يُكْرِهُهُمَا عَلَى الزِّنَى فَشَكَتَا ذَلِكَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ { وَلَا تُكْرِهُوا فَتَيَاتِكُمْ عَلَى الْبِغَاءِ إِلَى قَوْلِهِ غَفُورٌ رَحِيمٌ }
به من [ابو کامل جحدری] گفته شده است که او [ابو عوانه] از [اعماسی] از [ابو سفیان] از [جابر] برای ما نقل کرده است، کنیزی متعلق به عبدالله بن ابی بن سلول به نام مسیکه. همچنین از امیمه نام برده شده است که به زنا مجبور شده بود و این موضوع را به پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم گزارش داده بود، پس خداوند این آیه را نازل کرد: «و کنیزان خود را به فحشا مجبور نکنید» تا زمانی که خداوند پس از مجبور شدنشان، آمرزنده و مهربان باشد.» (نور: ۳۳)
تفسیر آیه درباره گروهی از جن که وارد اسلام شدند
امام مسلم : 5356
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ فِي قَوْلِهِ عَزَّ وَجَلَّ { أُولَئِكَ الَّذِينَ يَدْعُونَ يَبْتَغُونَ إِلَى رَبِّهِمْ الْوَسِيلَةَ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ } قَالَ كَانَ نَفَرٌ مِنْ الْجِنِّ أَسْلَمُوا وَكَانُوا يُعْبَدُونَ فَبَقِيَ الَّذِينَ كَانُوا يَعْبُدُونَ عَلَى عِبَادَتِهِمْ وَقَدْ أَسْلَمَ النَّفَرُ مِنْ الْجِنِّ
[ابوبکر بن ابوسیبه] به ما خبر داده است، [عبدالله بن ادریس] از [اعماسی] از [ابراهیم] از [ابومعمر] از [عبدالله] درباره کلام خداوند عز و جل: «آنان کسانی هستند که پیوسته نماز می‌خوانند و به پروردگارشان رجوع می‌کنند و می‌بینند کدام یک از آنها به من نزدیکتر است.» (اسراء: 57) فرمود: گروهی از جنیان به اسلام گرویدند و مورد پرستش قرار گرفتند، و کسانی که پرستش می‌کردند، در پرستش خود باقی ماندند، در حالی که گروهی از جنیان به اسلام گرویده بودند.
توضیح آیاتی درباره گروهی از جن که پرستش می شوند
امام مسلم : 5357
حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ نَافِعٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ { أُولَئِكَ الَّذِينَ يَدْعُونَ يَبْتَغُونَ إِلَى رَبِّهِمْ الْوَسِيلَةَ } قَالَ كَانَ نَفَرٌ مِنْ الْإِنْسِ يَعْبُدُونَ نَفَرًا مِنْ الْجِنِّ فَأَسْلَمَ النَّفَرُ مِنْ الْجِنِّ وَاسْتَمْسَكَ الْإِنْسُ بِعِبَادَتِهِمْ فَنَزَلَتْ { أُولَئِكَ الَّذِينَ يَدْعُونَ يَبْتَغُونَ إِلَى رَبِّهِمْ الْوَسِيلَةَ } و حَدَّثَنِيهِ بِشْرُ بْنُ خَالِدٍ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدٌ يَعْنِي ابْنَ جَعْفَرٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ سُلَيْمَانَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ
[ابوبکر بن نافع عبدی] به ما خبر داده است، [عبدالرحمن] به ما خبر داده است، [سفیان] از [اعماسی] از [ابراهیم] از [ابومعمر] از [عبدالله]: «آنان کسانی هستند که پیوسته نماز می‌خوانند و به پروردگارشان می‌نگرند و می‌بینند کدام یک از آنها نزدیکتر است.» (اسراء: 57) عبدالله گفت: گروهی از مردم، گروهی از جن را می‌پرستیدند، سپس گروهی از جن اسلام آوردند و گروهی از مردم بر عبادت خود پایدار ماندند، سپس این آیه نازل شد: «آنان کسانی هستند که پیوسته نماز می‌خوانند و به پروردگارشان می‌نگرند تا ببینند کدام یک از آنها نزدیکتر است.» (اسراء: 57) به من خبر رسیده است که [بسیر بن خالد] از [محمد بن جعفر] از [سیوبة] از [سلیمان] با این سند برای ما خبر داده است.
مردم عرب جن هایی را می پرستند که به اسلام گرویده اند
امام مسلم : 5358
و حَدَّثَنِي حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَعْبَدٍ الزِّمَّانِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ { أُولَئِكَ الَّذِينَ يَدْعُونَ يَبْتَغُونَ إِلَى رَبِّهِمْ الْوَسِيلَةَ } قَالَ نَزَلَتْ فِي نَفَرٍ مِنْ الْعَرَبِ كَانُوا يَعْبُدُونَ نَفَرًا مِنْ الْجِنِّ فَأَسْلَمَ الْجِنِّيُّونَ وَالْإِنْسُ الَّذِينَ كَانُوا يَعْبُدُونَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ فَنَزَلَتْ { أُولَئِكَ الَّذِينَ يَدْعُونَ يَبْتَغُونَ إِلَى رَبِّهِمْ الْوَسِيلَةَ }
به من گفته است [حجاج بن اسی صیر]، به ما گفته است [عبدالشمد بن عبدالوارث]، به من گفته است [پدرم]، به ما گفته است [حسین]، از [قتاده]، از [عبدالله بن معبد از زمّانی]، از [عبدالله بن عتبه]، از [عبدالله بن مسعود]: «آنان کسانی هستند که پیوسته نماز می‌خوانند و به پروردگارشان وسیله می‌جویند.» (اسراء: 57) فرمود: «اما گروهی از اعراب، گروهی از جن را پرستش می‌کردند و سپس جنیان اسلام آوردند در حالی که مردم بدون اینکه خودشان متوجه باشند، به پرستش آنها ادامه می‌دادند.» سپس آیه نازل شد: «آنان کسانی هستند که پیوسته نماز می‌خوانند و از پروردگارشان طلب رحمت می‌کنند.» (اسراء: 57)
سوره توبه راز منافقان را آشکار می کند
امام مسلم : 5359
حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُطِيعٍ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍ سُورَةُ التَّوْبَةِ قَالَ آلتَّوْبَةِ قَالَ بَلْ هِيَ الْفَاضِحَةُ مَا زَالَتْ تَنْزِلُ وَمِنْهُمْ وَمِنْهُمْ حَتَّى ظَنُّوا أَنْ لَا يَبْقَى مِنَّا أَحَدٌ إِلَّا ذُكِرَ فِيهَا قَالَ قُلْتُ سُورَةُ الْأَنْفَالِ قَالَ تِلْكَ سُورَةُ بَدْرٍ قَالَ قُلْتُ فَالْحَشْرُ قَالَ نَزَلَتْ فِي بَنِي النَّضِيرِ
[عبدالله بن مطیع] به من گفت که [حسیم] از [ابوبصیر] از [سعید بن جبیر] برای ما نقل کرد که گفت: به [ابن عباس] گفتم: سوره توبه، گفت: توبه چیست؟ گفت: در واقع، او «فضیلة» است (کسی که اسرار منافقان پنهان را کشف می‌کند) که همچنان از آنها و از آنها نازل می‌شود تا جایی که گمان می‌کنند هیچ یک از ما باقی نمانده است مگر اینکه در آنها نامی از او برده شده است. گفت: گفتم: سوره انفال، گفت: این نامه‌ای از جنگ بدر است. گفت: سپس گفتم: سوره حصیر، گفت: درباره بنی نضیر نازل شده است.
ممنوعیت شدید شرب خمر و هشدار در مورد ربا
امام مسلم : 5360
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ عَنْ أَبِي حَيَّانَ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ خَطَبَ عُمَرُ عَلَى مِنْبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ أَلَا وَإِنَّ الْخَمْرَ نَزَلَ تَحْرِيمُهَا يَوْمَ نَزَلَ وَهِيَ مِنْ خَمْسَةِ أَشْيَاءَ مِنْ الْحِنْطَةِ وَالشَّعِيرِ وَالتَّمْرِ وَالزَّبِيبِ وَالْعَسَلِ وَالْخَمْرُ مَا خَامَرَ الْعَقْلَ وَثَلَاثَةُ أَشْيَاءَ وَدِدْتُ أَيُّهَا النَّاسُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ عَهِدَ إِلَيْنَا فِيهَا الْجَدُّ وَالْكَلَالَةُ وَأَبْوَابٌ مِنْ أَبْوَابِ الرِّبَا
برای ما نقل شده است که [ابوبکر بن ابوسیبه] از [علی بن مشیر] از [ابو حیان] از [سیابی] از [ابن عمر] نقل کرده است که گفت: [عمر] بر منبر رسول خدا صلی الله علیه و آله خطبه خواند، خدا را عبادت و ستایش کرد، سپس گفت: «اما بعد، همانا حمار هنگام فرود آمدن پایین آورده شد و شراب از پنج ماده تشکیل شده است: گندم، آرد، خرما، انگور و عسل، و خمار هر چیزی است که ذهن را می‌پوشاند. ای مردم، سه چیز است که می‌خواهم (به شما) بگویم: رسول خدا صلی الله علیه و آله به ما وصیت کرده است؛ (ارث) جد، کلاله (مرده‌ای که فرزند یا والدینی از خود به جا نمی‌گذارد) و غیره از چندین باب ربا.
