Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith
Hadith
Imam Muslim : 5321
حَدَّثَنِي أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ عَنْ بُرَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ سَمِعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا يُثْنِي عَلَى رَجُلٍ وَيُطْرِيهِ فِي الْمِدْحَةِ فَقَالَ لَقَدْ أَهْلَكْتُمْ أَوْ قَطَعْتُمْ ظَهْرَ الرَّجُلِ
Дида бицун букӀана [Абу ЖагӀфар МухӀамад бин Аш Шаббаца] нилъеда бицун букӀана [ИсмагӀил бин Закарияца] [Бурайд бин ГӀабдуллагьица] [Абу Бурдаца] [Абу Мусаца] абуна: Аварагасда саллаллагьу гӀалайгьи ва Салам рагӀана цояс цогидав чи веццун ва гьес абун букӀана гӀорхъолъа ун: лъилниги нахъе'.
Hadith
Imam Muslim : 5322
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى جَمِيعًا عَنْ ابْنِ مَهْدِيٍّ وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ حَبِيبٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ قَالَ قَامَ رَجُلٌ يُثْنِي عَلَى أَمِيرٍ مِنْ الْأُمَرَاءِ فَجَعَلَ الْمِقْدَادُ يَحْثِي عَلَيْهِ التُّرَابَ وَقَالَ أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَحْثِيَ فِي وُجُوهِ الْمَدَّاحِينَ التُّرَابَ
Рассказал нам [Абу Бакр бин Абу Сяиба] и [Мухаммад бин Аль Муцанна] все от Ибн Махди и текст принадлежит Ибн Аль Муцанна оба сказал: Рассказал нам [Абдуррахман] от [Суфьян] от [Хабиба] от [Мужахида] от [Абу Соърюс стомемарса] один сказал: [Ал Микъдадица] гьесда тӀад ракь тӀун абуна: Расулуллагь саллаллагьу гӀалайгьи ва Саламица нижеда амру гьабуна рецц гьабулезул гьурмазда ракь тӀун.
Hadith
Imam Muslim : 5323
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ هَمَّامِ بْنِ الْحَارِثِ أَنَّ رَجُلًا جَعَلَ يَمْدَحُ عُثْمَانَ فَعَمِدَ الْمِقْدَادُ فَجَثَا عَلَى رُكْبَتَيْهِ وَكَانَ رَجُلًا ضَخْمًا فَجَعَلَ يَحْثُو فِي وَجْهِهِ الْحَصْبَاءَ فَقَالَ لَهُ عُثْمَانُ مَا شَأْنُكَ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا رَأَيْتُمْ الْمَدَّاحِينَ فَاحْثُوا فِي وُجُوهِهِمْ التُّرَابَ و حَدَّثَنَاه مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مَنْصُورٍ ح و حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا الْأَشْجَعِيُّ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُبَيْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ الْأَعْمَشِ وَمَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ هَمَّامٍ عَنْ الْمِقْدَادِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ
Бицана нижеда [МухӀамад бин Аль Муцанна] ва [МухӀамад бин Аль Басярие], Аль Муцаннаялъул текст, кӀиязго абулеб: Бицун буго нижеда [МухӀамад бин Джаъфарица] бицана нижеда [Сюъбаца] [Мансуралдаса] [Ибраимида] [ХӀаммам бин Аль Харисед] гьесда аскӀове ва лъицаялиго Ал Микъдадида аскӀове вачӀине вугин. накабазда, гьелдаса хадуб гьурмада хӀур тӀун букӀана. ГӀусманица гьесда абун буго: Дуда щиб бугеб? Аль Микъдадица абуна: Расулуллагь саллаллагьу гӀалайгьи ва Саламица абуна: «ГӀадамал рецц гьабулел рихьараб мехалъ, гьезул гьурмазда ракь тӀезе», - ян. Нижеда [МухӀамад бин Аль Муцаннаца] ва [Ибн Басярица] кӀиязго абуна «Нижеда [ГӀабдуррахӀманида] [Суфьянидасан] [Мансуридасан] бицана». Бицана нижеда [ГӀусман бин Абу Сяйбаца] нижеда бицана [Аль АсыжагӀи Убайдуллагь бин УбайдуррахӀман] [Суфьян Ац Цаури] [Аль Амаси] ва [Мансур] [Ибрагьим] [Хаммам] [Аль Микъдагьикъ] [Аль Микъдагьи] аварагасдасан гӀадин.
Hadith
Imam Muslim : 5324
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا صَخْرٌ يَعْنِي ابْنَ جُوَيْرِيَةَ عَنْ نَافِعٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ حَدَّثَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَرَانِي فِي الْمَنَامِ أَتَسَوَّكُ بِسِوَاكٍ فَجَذَبَنِي رَجُلَانِ أَحَدُهُمَا أَكْبَرُ مِنْ الْآخَرِ فَنَاوَلْتُ السِّوَاكَ الْأَصْغَرَ مِنْهُمَا فَقِيلَ لِي كَبِّرْ فَدَفَعْتُهُ إِلَى الْأَكْبَرِ
Бицен гьабуна нижеда [Нашр бин ГӀали Аль Джахдхамица] бицана нижеда [дир инсуца] бицана нижеда [Шахр бин Джувайрияца] [Нафиъ], [ГӀабдуллагь бин ГӀумарица] гьесда бицана Расулуллагь салллаллагьу гӀалайгьи ва Саламица абуна: «Дида анищалда бихьана сивак ва гьезул цояв вукӀана дидаса цогидав гӀаведер, кӀиязулго гьитӀинав чиясда, цинги дида абуна: '-Кье- кӀудиясухъе'. Цинги дица гьеб кӀудиязухъе кьуна''.
Hadith
Imam Muslim : 5325
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ حَدَّثَنَا بِهِ سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ كَانَ أَبُو هُرَيْرَةَ يُحَدِّثُ وَيَقُولُ اسْمَعِي يَا رَبَّةَ الْحُجْرَةِ اسْمَعِي يَا رَبَّةَ الْحُجْرَةِ وَعَائِشَةُ تُصَلِّي فَلَمَّا قَضَتْ صَلَاتَهَا قَالَتْ لِعُرْوَةَ أَلَا تَسْمَعُ إِلَى هَذَا وَمَقَالَتِهِ آنِفًا إِنَّمَا كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَدِّثُ حَدِيثًا لَوْ عَدَّهُ الْعَادُّ لَأَحْصَاهُ
Бицун букӀана нижеда [Харун бин Маъруфица] бицун букӀана [Суфьян бин Уяйнаца] [ХӀисамидасан] [жиндирго инсудасан] абуна: Абу ХӀурайраца бицана, гьес абуна: ГӀенекке, я рукъалъул бетӀергьан, гӀенекке, я рукъалъул бетӀергьан. Гьеб заманалда жаниб [ГӀайсият] как балей йикӀана. ДугӀаги гьабун, ГӀайсиятица УрвахӀида абуна: Дуда рагӀичӀищ гьебги гьанжего гьанже гьес абураб жоги? Аварагас саллаллагьу гӀалайгьи ва салам гӀицӀго хӀадис щвезабуна, лъицаялиго рикӀкӀани, гьезда гьеб гьабизе кӀвелаан.
Hadith
Imam Muslim : 5326
حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ الْأَزْدِيُّ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَكْتُبُوا عَنِّي وَمَنْ كَتَبَ عَنِّي غَيْرَ الْقُرْآنِ فَلْيَمْحُهُ وَحَدِّثُوا عَنِّي وَلَا حَرَجَ وَمَنْ كَذَبَ عَلَيَّ قَالَ هَمَّامٌ أَحْسِبُهُ قَالَ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ
Ривает нам [Хаддаб бин Халид Аль Азди] ривает нам [Хаммам] от [Заид бин Аслама] от [Атхо` бин Ясар] от [Абу Саид Аль Худри] Расулюллагь салаллагьу гӀалайгьи ва Салам сказал: «Не пишите от меня, кто пишет от меня и другой, чем Къурратан должен быть». мунагь гьечӀо. -Дир цӀаралда -ХӀаммамица гьереси лъурав чияс абуна: Дида ккола гьес -Заидица- абунин: къасд гьабун, цинги гьес жужахӀалдаса жиндирго бакӀ хӀадур гьабизе кколарин'.
Hadith
Imam Muslim : 5327
حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ صُهَيْبٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ كَانَ مَلِكٌ فِيمَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ وَكَانَ لَهُ سَاحِرٌ فَلَمَّا كَبِرَ قَالَ لِلْمَلِكِ إِنِّي قَدْ كَبِرْتُ فَابْعَثْ إِلَيَّ غُلَامًا أُعَلِّمْهُ السِّحْرَ فَبَعَثَ إِلَيْهِ غُلَامًا يُعَلِّمُهُ فَكَانَ فِي طَرِيقِهِ إِذَا سَلَكَ رَاهِبٌ فَقَعَدَ إِلَيْهِ وَسَمِعَ كَلَامَهُ فَأَعْجَبَهُ فَكَانَ إِذَا أَتَى السَّاحِرَ مَرَّ بِالرَّاهِبِ وَقَعَدَ إِلَيْهِ فَإِذَا أَتَى السَّاحِرَ ضَرَبَهُ فَشَكَا ذَلِكَ إِلَى الرَّاهِبِ فَقَالَ إِذَا خَشِيتَ السَّاحِرَ فَقُلْ حَبَسَنِي أَهْلِي وَإِذَا خَشِيتَ أَهْلَكَ فَقُلْ حَبَسَنِي السَّاحِرُ فَبَيْنَمَا هُوَ كَذَلِكَ إِذْ أَتَى عَلَى دَابَّةٍ عَظِيمَةٍ قَدْ حَبَسَتْ النَّاسَ فَقَالَ الْيَوْمَ أَعْلَمُ آلسَّاحِرُ أَفْضَلُ أَمْ الرَّاهِبُ أَفْضَلُ فَأَخَذَ حَجَرًا فَقَالَ اللَّهُمَّ إِنْ كَانَ أَمْرُ الرَّاهِبِ أَحَبَّ إِلَيْكَ مِنْ أَمْرِ السَّاحِرِ فَاقْتُلْ هَذِهِ الدَّابَّةَ حَتَّى يَمْضِيَ النَّاسُ فَرَمَاهَا فَقَتَلَهَا وَمَضَى النَّاسُ فَأَتَى الرَّاهِبَ فَأَخْبَرَهُ فَقَالَ لَهُ الرَّاهِبُ أَيْ بُنَيَّ أَنْتَ الْيَوْمَ أَفْضَلُ مِنِّي قَدْ بَلَغَ مِنْ أَمْرِكَ مَا أَرَى وَإِنَّكَ سَتُبْتَلَى فَإِنْ ابْتُلِيتَ فَلَا تَدُلَّ عَلَيَّ وَكَانَ الْغُلَامُ يُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ وَيُدَاوِي النَّاسَ مِنْ سَائِرِ الْأَدْوَاءِ فَسَمِعَ جَلِيسٌ لِلْمَلِكِ كَانَ قَدْ عَمِيَ فَأَتَاهُ بِهَدَايَا كَثِيرَةٍ فَقَالَ مَا هَاهُنَا لَكَ أَجْمَعُ إِنْ أَنْتَ شَفَيْتَنِي فَقَالَ إِنِّي لَا أَشْفِي أَحَدًا إِنَّمَا يَشْفِي اللَّهُ فَإِنْ أَنْتَ آمَنْتَ بِاللَّهِ دَعَوْتُ اللَّهَ فَشَفَاكَ فَآمَنَ بِاللَّهِ فَشَفَاهُ اللَّهُ فَأَتَى الْمَلِكَ فَجَلَسَ إِلَيْهِ كَمَا كَانَ يَجْلِسُ فَقَالَ لَهُ الْمَلِكُ مَنْ رَدَّ عَلَيْكَ بَصَرَكَ قَالَ رَبِّي قَالَ وَلَكَ رَبٌّ غَيْرِي قَالَ رَبِّي وَرَبُّكَ اللَّهُ فَأَخَذَهُ فَلَمْ يَزَلْ يُعَذِّبُهُ حَتَّى دَلَّ عَلَى الْغُلَامِ فَجِيءَ بِالْغُلَامِ فَقَالَ لَهُ الْمَلِكُ أَيْ بُنَيَّ قَدْ بَلَغَ مِنْ سِحْرِكَ مَا تُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ وَتَفْعَلُ وَتَفْعَلُ فَقَالَ إِنِّي لَا أَشْفِي أَحَدًا إِنَّمَا يَشْفِي اللَّهُ فَأَخَذَهُ فَلَمْ يَزَلْ يُعَذِّبُهُ حَتَّى دَلَّ عَلَى الرَّاهِبِ فَجِيءَ بِالرَّاهِبِ فَقِيلَ لَهُ ارْجِعْ عَنْ دِينِكَ فَأَبَى فَدَعَا بِالْمِئْشَارِ فَوَضَعَ الْمِئْشَارَ فِي مَفْرِقِ رَأْسِهِ فَشَقَّهُ حَتَّى وَقَعَ شِقَّاهُ ثُمَّ جِيءَ بِجَلِيسِ الْمَلِكِ فَقِيلَ لَهُ ارْجِعْ عَنْ دِينِكَ فَأَبَى فَوَضَعَ الْمِئْشَارَ فِي مَفْرِقِ رَأْسِهِ فَشَقَّهُ بِهِ حَتَّى وَقَعَ شِقَّاهُ ثُمَّ جِيءَ بِالْغُلَامِ فَقِيلَ لَهُ ارْجِعْ عَنْ دِينِكَ فَأَبَى فَدَفَعَهُ إِلَى نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِهِ فَقَالَ اذْهَبُوا بِهِ إِلَى جَبَلِ كَذَا وَكَذَا فَاصْعَدُوا بِهِ الْجَبَلَ فَإِذَا بَلَغْتُمْ ذُرْوَتَهُ فَإِنْ رَجَعَ عَنْ دِينِهِ وَإِلَّا فَاطْرَحُوهُ فَذَهَبُوا بِهِ فَصَعِدُوا بِهِ الْجَبَلَ فَقَالَ اللَّهُمَّ اكْفِنِيهِمْ بِمَا شِئْتَ فَرَجَفَ بِهِمْ الْجَبَلُ فَسَقَطُوا وَجَاءَ يَمْشِي إِلَى الْمَلِكِ فَقَالَ لَهُ الْمَلِكُ مَا فَعَلَ أَصْحَابُكَ قَالَ كَفَانِيهِمُ اللَّهُ فَدَفَعَهُ إِلَى نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِهِ فَقَالَ اذْهَبُوا بِهِ فَاحْمِلُوهُ فِي قُرْقُورٍ فَتَوَسَّطُوا بِهِ الْبَحْرَ فَإِنْ رَجَعَ عَنْ دِينِهِ وَإِلَّا فَاقْذِفُوهُ فَذَهَبُوا بِهِ فَقَالَ اللَّهُمَّ اكْفِنِيهِمْ بِمَا شِئْتَ فَانْكَفَأَتْ بِهِمْ السَّفِينَةُ فَغَرِقُوا وَجَاءَ يَمْشِي إِلَى الْمَلِكِ فَقَالَ لَهُ الْمَلِكُ مَا فَعَلَ أَصْحَابُكَ قَالَ كَفَانِيهِمُ اللَّهُ فَقَالَ لِلْمَلِكِ إِنَّكَ لَسْتَ بِقَاتِلِي حَتَّى تَفْعَلَ مَا آمُرُكَ بِهِ قَالَ وَمَا هُوَ قَالَ تَجْمَعُ النَّاسَ فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ وَتَصْلُبُنِي عَلَى جِذْعٍ ثُمَّ خُذْ سَهْمًا مِنْ كِنَانَتِي ثُمَّ ضَعْ السَّهْمَ فِي كَبِدِ الْقَوْسِ ثُمَّ قُلْ بِاسْمِ اللَّهِ رَبِّ الْغُلَامِ ثُمَّ ارْمِنِي فَإِنَّكَ إِذَا فَعَلْتَ ذَلِكَ قَتَلْتَنِي فَجَمَعَ النَّاسَ فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ وَصَلَبَهُ عَلَى جِذْعٍ ثُمَّ أَخَذَ سَهْمًا مِنْ كِنَانَتِهِ ثُمَّ وَضَعَ السَّهْمَ فِي كَبْدِ الْقَوْسِ ثُمَّ قَالَ بِاسْمِ اللَّهِ رَبِّ الْغُلَامِ ثُمَّ رَمَاهُ فَوَقَعَ السَّهْمُ فِي صُدْغِهِ فَوَضَعَ يَدَهُ فِي صُدْغِهِ فِي مَوْضِعِ السَّهْمِ فَمَاتَ فَقَالَ النَّاسُ آمَنَّا بِرَبِّ الْغُلَامِ آمَنَّا بِرَبِّ الْغُلَامِ آمَنَّا بِرَبِّ الْغُلَامِ فَأُتِيَ الْمَلِكُ فَقِيلَ لَهُ أَرَأَيْتَ مَا كُنْتَ تَحْذَرُ قَدْ وَاللَّهِ نَزَلَ بِكَ حَذَرُكَ قَدْ آمَنَ النَّاسُ فَأَمَرَ بِالْأُخْدُودِ فِي أَفْوَاهِ السِّكَكِ فَخُدَّتْ وَأَضْرَمَ النِّيرَانَ وَقَالَ مَنْ لَمْ يَرْجِعْ عَنْ دِينِهِ فَأَحْمُوهُ فِيهَا أَوْ قِيلَ لَهُ اقْتَحِمْ فَفَعَلُوا حَتَّى جَاءَتْ امْرَأَةٌ وَمَعَهَا صَبِيٌّ لَهَا فَتَقَاعَسَتْ أَنْ تَقَعَ فِيهَا فَقَالَ لَهَا الْغُلَامُ يَا أُمَّهْ اصْبِرِي فَإِنَّكِ عَلَى الْحَقِّ
Бицана нижеда [ХӀаддаб бин Халидица] бицана нижеда [ХӀаммад бин Саламатица] бицана нижеда [Цабит] [ГӀабдуррахӀман бин Абу Лайлаца] [Шугьайбица] Расулуллагь саллаллагьу гӀалайгьи ва Саламица абуна: «Цебе нужеда цебе вукӀана цо хан, гьесул вукӀана цо сихӀручи, гьесда абуна: херав, дихъе гӀолохъанчи витӀе дида сихӀру малъизе'. Цинги гьесда аскӀове вачӀун вуго цо гӀолохъанчи, гьес гӀолохъанчиясда сихӀру малъун буго. -Манзил- сихӀручиясдаги ханасдаги гьоркьоб букӀана монах. ГӀолохъанчи монахасухъе вачӀун вуго ва гьесул рагӀаби рагӀун руго, гьев монахасул рагӀабаздаса хӀикмалъана, сихӀручиясухъе вачӀани чӀванкъотӀун вухизе вугин абун. Гьеб рахъалъ гӀолохъанчияс монахасда гӀарз гьабуна, гьес абуна: «СихӀручияс дуда кьабизе бокьани, абе: «Дир хъизаналъ дун нахъе ккун вуго», мун дурго хъизаналдаса хӀинкъун вугони, абе: «СихӀручияс дун нахъе ккун вуго», - ян. Гьединаб заманалда цо къоялъ гӀадамазе нух къалеб букӀараб кӀудияб хӀайваналде аскӀове ун, гьес абун букӀун бугин: «Жакъа дида лъазе бугин сихӀручи лъикӀавищ яги кашишищ лъикӀав вугевилан». Гьес гамачӀги босун абун буго: «Я Аллагь, дуе сихӀручиясул ишалдаса цӀикӀкӀун монахасул иш бокьулеб батани, гьаб хӀайван чӀвай, гӀадамал ине рес букӀине», - ян. Гьес гьеб гамачӀги рехун чӀван буго, гӀадамал аскӀосан ине рес букӀине. Гьес гьеб бицун буго монахасда. Монахас абуна: «Дир вас, гьанже мун дидаса лъикӀав вуго ва дур иш дида бихьулеб къагӀидаялъе бачӀун бугин, дур хӀалбихи букӀине бугин, хӀалбихи батани, дида гьеб бихьизабуге», - ян. Гьев гӀолохъанчиясда кӀолаан беццал гӀадамал ва батӀи-батӀиял унтаби сах гьаризе. Гьеб мехалъ бецав вукӀарав ханзабазул цо гьудулалда гьеб рагӀун букӀун, гьев гӀолохъанчиясухъе вачӀун вуго гӀемерал сайгъаталги росун, гьес абун букӀун бугин: «Дун сах гьаве, дица гьаниб бакӀарараб жо дуе щвела», - ян. ГӀолохъанчияс абуна: «Дица лъиданиги сах гьавичӀо, сах гьавулев чи вуго Аллагь, мун гьесда божани, дица гьесда гьарила мун сахлъизавеян», - ян. Пачаясул гьудул иман лъуна ва гӀолохъанчи Аллагьасда гьарун, гьев сахлъана. Гьеб мехалъ ханасда аскӀове вачӀун, гьесда аскӀов гӀодов чӀана ханасул гьудул. ПарччахӀас абун буго: «Я фала-фала, дур берал лъица сах гьарурал? — Гьев чияс жаваб кьуна: «Дир БетӀергьан». Пачаяс абуна: «Дун гуревги дур Рабби вугищ? — Гьев чияс абуна: «Дир Раббги дур Раббги Аллагь вуго», - ян. Пачаяс гьев ккун, гӀолохъанчи вихьизавизегӀан гӀазаб кьун вуго ва цинги гӀолохъанчи вачун вачӀун вуго, ханас абун букӀун рагӀула: «Я дир вас, дур сихӀруялъ бецӀал гӀадамал сах гьаризе бегьула, рас бахъи ва дуца гьаб-доб гьабе», - ян. ГӀолохъанчияс абуна: «Дун гуро сах гьавулев чи, Аллагьас гурони сах гьавуларо», - ян. Пачаяс гьев ккуна ва гьесие гӀазаб кьей халат бахъинабуна ва монахасда вихьизавуна. Пача вачӀун вуго монахасухъе, монах вачун гьесда абун букӀун бугин: «Дурго дин те», - ян. Монахасда бокьун букӀинчӀо, гьединлъидал ханас пила гьарун, битӀахъе бетӀер бакьулъ лъуна, жиндирго рахъ ракьалда кьижун букӀине. Гьелдаса хадуб ханасул гьудулги вачун гьесда абун буго: «Дурго дин те», - ян. Монахасда бокьун букӀинчӀо, гьединлъидал ханас пила гьарун, битӀахъе бетӀер бакьулъ лъуна, жиндирго рахъ ракьалда кьижун букӀине. Гьелдаса хадуб цо гӀолохъанчиги вачун, гьесда абун буго: «Дурго дин те», - ян. ГӀолохъанасе бокьун букӀинчӀо. Цинги ханас гьев жиндирго рагъухъабазул къокъаялде кьун вуго, ханас абун буго: «Гьаб-гьаб магӀарде ваче, тӀаде ваче, дин рехун тезе бокьани - биччанте - бокьичӀони, магӀарул тӀогьисан рехе», - ян. Гьез гьев магӀарул тӀогьиве вачун вуго ва гӀолохъанчияс дугӀа гьабуна: «Я Аллагь, дуе бокьараб къагӀидаялъ гӀей гьабе дун гьездаса», - ян. Кколеб букӀахъе, мегӀералъ гьел риххизарун руго ва гьел киналго гъоркье ккана. ГӀолохъанчи ханасда цеве щвезегӀан рокъове вуссана. Пачаяс гьикъана: «Дур гьудулзабазул хӀал кин бугеб? — ГӀолохъанас жаваб кьуна: «Аллагь гӀей гьабула дие гьездаса», - ян. Цинги ханас гьев жиндирго рагъухъабазул цо къукъаялъухъе кьуна, ханас абун буго: «Гьев цо гамиде ваче ва ралъдалъе къватӀиве витӀе, гьесие дин рехун тезе бокьани - гьевги ваче нг- ва гьес гьеб тезе бокьун гьечӀони, рехе гьев'. Гьез гьев ралъдал бакьулъе вачун ана ва гӀолохъанчияс дугӀа гьабуна: «Я Аллагь, дуе бокьараб къагӀидаялъ гӀей гьабе дун гьездаса», - ян. Кколеб букӀахъе, лодка буссун букӀана ва гьел киналго гъанкъун рукӀана. ГӀолохъанчи рокъове ана ханасда цеве щвезегӀан. Цараца гьикъанила: Дур гьудулзаби кин ругел? — ГӀолохъанас жаваб кьуна: «Аллагь гӀей гьабула дие гьездаса», - ян. Гьелдаса хадуб гьес ханасда абун буго: «Дица абураб жо гьабизегӀан дуда дун чӀвазе кӀвеларо», - ян. Пачаяс гьикъана: «Щиб дуца амру гьабулеб бугеб? — ГӀолохъанас абуна: «Киналго гӀадамал гӀатӀидаб бакӀалде данде гьаре цинги дун хъарщиялда тӀад хъанчӀе, дир хъарщиялдаса стрелаги босун абе: «Аллагьасул цӀаралдалъун, гьаб гӀолиласул рабби», - ян. Гьедин гьабуни дуца дун чӀвала», - ян. Ахирги ханас гьеб гьабуна. Гьес стрела стрела бакьулъ лъуна ва кьвагьдана: «Аллагьасул цӀаралдалъун, гьаб гӀолохъанчиясул Рабб», - ян. Стрела гӀолиласул накабазда жаниб кьвагьун букӀун рагӀула, цинги гӀолохъанчи стрела жаниб лъураб бакӀалда кверги лъун хвана. Халкъалъ абуна: «Ниж божула дов гӀолиласул Раббида», - ян. Цинги гьес гьев ханасухъе вачун вуго ва гьесда абун буго: «Лъалищ дуда, Аллагьасдалъун дуца ургъел гьабулеб букӀараб жо гьанже дуе ккараблъи», - ян. Киналго муъминзабазул'. Гьеб мехалъ ханас амру гьабуна къватӀиб рогӀоро гьабизе ва хадуб цӀа рекӀинабизе. Пачаяс абуна: «Жиндирго диналдаса инкар гьабичӀев чи, гьелда жанив вухӀе», - ян. Гьедин гьабулаан гьез лъимергун цо чӀужугӀадан ячӀинегӀан, цӀадул хӀавузалде ккечӀого букӀине нахъе гали тӀамизехъин йигин кколаан, цинги лъимералъ абулаан: «Дир эбел, сабру гьабе, хӀакъикъаталдаги мун хӀакъикъаталдаса тӀадегӀан йиго», - ян.
Hadith
Imam Muslim : 5328
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ وَتَقَارَبَا فِي لَفْظِ الْحَدِيثِ وَالسِّيَاقُ لِهَارُونَ قَالَا حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ مُجَاهِدٍ أَبِي حَزْرَةَ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الْوَلِيدِ بْنِ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ قَالَ خَرَجْتُ أَنَا وَأَبِي نَطْلُبُ الْعِلْمَ فِي هَذَا الْحَيِّ مِنْ الْأَنْصَارِ قَبْلَ أَنْ يَهْلِكُوا فَكَانَ أَوَّلُ مَنْ لَقِينَا أَبَا الْيَسَرِ صَاحِبَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَعَهُ غُلَامٌ لَهُ مَعَهُ ضِمَامَةٌ مِنْ صُحُفٍ وَعَلَى أَبِي الْيَسَرِ بُرْدَةٌ وَمَعَافِرِيَّ وَعَلَى غُلَامِهِ بُرْدَةٌ وَمَعَافِرِيَّ فَقَالَ لَهُ أَبِي يَا عَمِّ إِنِّي أَرَى فِي وَجْهِكَ سَفْعَةً مِنْ غَضَبٍ قَالَ أَجَلْ كَانَ لِي عَلَى فُلَانِ ابْنِ فُلَانٍ الْحَرَامِيِّ مَالٌ فَأَتَيْتُ أَهْلَهُ فَسَلَّمْتُ فَقُلْتُ ثَمَّ هُوَ قَالُوا لَا فَخَرَجَ عَلَيَّ ابْنٌ لَهُ جَفْرٌ فَقُلْتُ لَهُ أَيْنَ أَبُوكَ قَالَ سَمِعَ صَوْتَكَ فَدَخَلَ أَرِيكَةَ أُمِّي فَقُلْتُ اخْرُجْ إِلَيَّ فَقَدْ عَلِمْتُ أَيْنَ أَنْتَ فَخَرَجَ فَقُلْتُ مَا حَمَلَكَ عَلَى أَنْ اخْتَبَأْتَ مِنِّي قَالَ أَنَا وَاللَّهِ أُحَدِّثُكَ ثُمَّ لَا أَكْذِبُكَ خَشِيتُ وَاللَّهِ أَنْ أُحَدِّثَكَ فَأَكْذِبَكَ وَأَنْ أَعِدَكَ فَأُخْلِفَكَ وَكُنْتَ صَاحِبَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكُنْتُ وَاللَّهِ مُعْسِرًا قَالَ قُلْتُ آللَّهِ قَالَ اللَّهِ قُلْتُ آللَّهِ قَالَ اللَّهِ قُلْتُ آللَّهِ قَالَ اللَّهِ قَالَ فَأَتَى بِصَحِيفَتِهِ فَمَحَاهَا بِيَدِهِ فَقَالَ إِنْ وَجَدْتَ قَضَاءً فَاقْضِنِي وَإِلَّا أَنْتَ فِي حِلٍّ فَأَشْهَدُ بَصَرُ عَيْنَيَّ هَاتَيْنِ وَوَضَعَ إِصْبَعَيْهِ عَلَى عَيْنَيْهِ وَسَمْعُ أُذُنَيَّ هَاتَيْنِ وَوَعَاهُ قَلْبِي هَذَا وَأَشَارَ إِلَى مَنَاطِ قَلْبِهِ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَقُولُ مَنْ أَنْظَرَ مُعْسِرًا أَوْ وَضَعَ عَنْهُ أَظَلَّهُ اللَّهُ فِي ظِلِّهِ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ أَنَا يَا عَمِّ لَوْ أَنَّكَ أَخَذْتَ بُرْدَةَ غُلَامِكَ وَأَعْطَيْتَهُ مَعَافِرِيَّكَ وَأَخَذْتَ مَعَافِرِيَّهُ وَأَعْطَيْتَهُ بُرْدَتَكَ فَكَانَتْ عَلَيْكَ حُلَّةٌ وَعَلَيْهِ حُلَّةٌ فَمَسَحَ رَأْسِي وَقَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ فِيهِ يَا ابْنَ أَخِي بَصَرُ عَيْنَيَّ هَاتَيْنِ وَسَمْعُ أُذُنَيَّ هَاتَيْنِ وَوَعَاهُ قَلْبِي هَذَا وَأَشَارَ إِلَى مَنَاطِ قَلْبِهِ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَقُولُ أَطْعِمُوهُمْ مِمَّا تَأْكُلُونَ وَأَلْبِسُوهُمْ مِمَّا تَلْبَسُونَ وَكَانَ أَنْ أَعْطَيْتُهُ مِنْ مَتَاعِ الدُّنْيَا أَهْوَنَ عَلَيَّ مِنْ أَنْ يَأْخُذَ مِنْ حَسَنَاتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ ثُمَّ مَضَيْنَا حَتَّى أَتَيْنَا جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ فِي مَسْجِدِهِ وَهُوَ يُصَلِّي فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ مُشْتَمِلًا بِهِ فَتَخَطَّيْتُ الْقَوْمَ حَتَّى جَلَسْتُ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْقِبْلَةِ فَقُلْتُ يَرْحَمُكَ اللَّهُ أَتُصَلِّي فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ وَرِدَاؤُكَ إِلَى جَنْبِكَ قَالَ فَقَالَ بِيَدِهِ فِي صَدْرِي هَكَذَا وَفَرَّقَ بَيْنَ أَصَابِعِهِ وَقَوَّسَهَا أَرَدْتُ أَنْ يَدْخُلَ عَلَيَّ الْأَحْمَقُ مِثْلُكَ فَيَرَانِي كَيْفَ أَصْنَعُ فَيَصْنَعُ مِثْلَهُ أَتَانَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَسْجِدِنَا هَذَا وَفِي يَدِهِ عُرْجُونُ ابْنِ طَابٍ فَرَأَى فِي قِبْلَةِ الْمَسْجِدِ نُخَامَةً فَحَكَّهَا بِالْعُرْجُونِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا فَقَالَ أَيُّكُمْ يُحِبُّ أَنْ يُعْرِضَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ فَخَشَعْنَا ثُمَّ قَالَ أَيُّكُمْ يُحِبُّ أَنْ يُعْرِضَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ فَخَشَعْنَا ثُمَّ قَالَ أَيُّكُمْ يُحِبُّ أَنْ يُعْرِضَ اللَّهُ عَنْهُ قُلْنَا لَا أَيُّنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَإِنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا قَامَ يُصَلِّي فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى قِبَلَ وَجْهِهِ فَلَا يَبْصُقَنَّ قِبَلَ وَجْهِهِ وَلَا عَنْ يَمِينِهِ وَلْيَبْصُقْ عَنْ يَسَارِهِ تَحْتَ رِجْلِهِ الْيُسْرَى فَإِنْ عَجِلَتْ بِهِ بَادِرَةٌ فَلْيَقُلْ بِثَوْبِهِ هَكَذَا ثُمَّ طَوَى ثَوْبَهُ بَعْضَهُ عَلَى بَعْضٍ فَقَالَ أَرُونِي عَبِيرًا فَقَامَ فَتًى مِنْ الْحَيِّ يَشْتَدُّ إِلَى أَهْلِهِ فَجَاءَ بِخَلُوقٍ فِي رَاحَتِهِ فَأَخَذَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَعَلَهُ عَلَى رَأْسِ الْعُرْجُونِ ثُمَّ لَطَخَ بِهِ عَلَى أَثَرِ النُّخَامَةِ فَقَالَ جَابِرٌ فَمِنْ هُنَاكَ جَعَلْتُمْ الْخَلُوقَ فِي مَسَاجِدِكُمْ سِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ بَطْنِ بُوَاطٍ وَهُوَ يَطْلُبُ الْمَجْدِيَّ بْنَ عَمْرٍو الْجُهَنِيَّ وَكَانَ النَّاضِحُ يَعْقُبُهُ مِنَّا الْخَمْسَةُ وَالسِّتَّةُ وَالسَّبْعَةُ فَدَارَتْ عُقْبَةُ رَجُلٍ مِنْ الْأَنْصَارِ عَلَى نَاضِحٍ لَهُ فَأَنَاخَهُ فَرَكِبَهُ ثُمَّ بَعَثَهُ فَتَلَدَّنَ عَلَيْهِ بَعْضَ التَّلَدُّنِ فَقَالَ لَهُ شَأْ لَعَنَكَ اللَّهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ هَذَا اللَّاعِنُ بَعِيرَهُ قَالَ أَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ انْزِلْ عَنْهُ فَلَا تَصْحَبْنَا بِمَلْعُونٍ لَا تَدْعُوا عَلَى أَنْفُسِكُمْ وَلَا تَدْعُوا عَلَى أَوْلَادِكُمْ وَلَا تَدْعُوا عَلَى أَمْوَالِكُمْ لَا تُوَافِقُوا مِنْ اللَّهِ سَاعَةً يُسْأَلُ فِيهَا عَطَاءٌ فَيَسْتَجِيبُ لَكُمْ سِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى إِذَا كَانَتْ عُشَيْشِيَةٌ وَدَنَوْنَا مَاءً مِنْ مِيَاهِ الْعَرَبِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ رَجُلٌ يَتَقَدَّمُنَا فَيَمْدُرُ الْحَوْضَ فَيَشْرَبُ وَيَسْقِينَا قَالَ جَابِرٌ فَقُمْتُ فَقُلْتُ هَذَا رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ رَجُلٍ مَعَ جَابِرٍ فَقَامَ جَبَّارُ بْنُ صَخْرٍ فَانْطَلَقْنَا إِلَى الْبِئْرِ فَنَزَعْنَا فِي الْحَوْضِ سَجْلًا أَوْ سَجْلَيْنِ ثُمَّ مَدَرْنَاهُ ثُمَّ نَزَعْنَا فِيهِ حَتَّى أَفْهَقْنَاهُ فَكَانَ أَوَّلَ طَالِعٍ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَتَأْذَنَانِ قُلْنَا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَأَشْرَعَ نَاقَتَهُ فَشَرِبَتْ شَنَقَ لَهَا فَشَجَتْ فَبَالَتْ ثُمَّ عَدَلَ بِهَا فَأَنَاخَهَا ثُمَّ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْحَوْضِ فَتَوَضَّأَ مِنْهُ ثُمَّ قُمْتُ فَتَوَضَّأْتُ مِنْ مُتَوَضَّإِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَهَبَ جَبَّارُ بْنُ صَخْرٍ يَقْضِي حَاجَتَهُ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِيُصَلِّيَ وَكَانَتْ عَلَيَّ بُرْدَةٌ ذَهَبْتُ أَنْ أُخَالِفَ بَيْنَ طَرَفَيْهَا فَلَمْ تَبْلُغْ لِي وَكَانَتْ لَهَا ذَبَاذِبُ فَنَكَّسْتُهَا ثُمَّ خَالَفْتُ بَيْنَ طَرَفَيْهَا ثُمَّ تَوَاقَصْتُ عَلَيْهَا ثُمَّ جِئْتُ حَتَّى قُمْتُ عَنْ يَسَارِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخَذَ بِيَدِي فَأَدَارَنِي حَتَّى أَقَامَنِي عَنْ يَمِينِهِ ثُمَّ جَاءَ جَبَّارُ بْنُ صَخْرٍ فَتَوَضَّأَ ثُمَّ جَاءَ فَقَامَ عَنْ يَسَارِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدَيْنَا جَمِيعًا فَدَفَعَنَا حَتَّى أَقَامَنَا خَلْفَهُ فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْمُقُنِي وَأَنَا لَا أَشْعُرُ ثُمَّ فَطِنْتُ بِهِ فَقَالَ هَكَذَا بِيَدِهِ يَعْنِي شُدَّ وَسَطَكَ فَلَمَّا فَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَا جَابِرُ قُلْتُ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ إِذَا كَانَ وَاسِعًا فَخَالِفْ بَيْنَ طَرَفَيْهِ وَإِذَا كَانَ ضَيِّقًا فَاشْدُدْهُ عَلَى حَقْوِكَ سِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَانَ قُوتُ كُلِّ رَجُلٍ مِنَّا فِي كُلِّ يَوْمٍ تَمْرَةً فَكَانَ يَمَصُّهَا ثُمَّ يَصُرُّهَا فِي ثَوْبِهِ وَكُنَّا نَخْتَبِطُ بِقِسِيِّنَا وَنَأْكُلُ حَتَّى قَرِحَتْ أَشْدَاقُنَا فَأُقْسِمُ أُخْطِئَهَا رَجُلٌ مِنَّا يَوْمًا فَانْطَلَقْنَا بِهِ نَنْعَشُهُ فَشَهِدْنَا أَنَّهُ لَمْ يُعْطَهَا فَأُعْطِيَهَا فَقَامَ فَأَخَذَهَا سِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى نَزَلْنَا وَادِيًا أَفْيَحَ فَذَهَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْضِي حَاجَتَهُ فَاتَّبَعْتُهُ بِإِدَاوَةٍ مِنْ مَاءٍ فَنَظَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمْ يَرَ شَيْئًا يَسْتَتِرُ بِهِ فَإِذَا شَجَرَتَانِ بِشَاطِئِ الْوَادِي فَانْطَلَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى إِحْدَاهُمَا فَأَخَذَ بِغُصْنٍ مِنْ أَغْصَانِهَا فَقَالَ انْقَادِي عَلَيَّ بِإِذْنِ اللَّهِ فَانْقَادَتْ مَعَهُ كَالْبَعِيرِ الْمَخْشُوشِ الَّذِي يُصَانِعُ قَائِدَهُ حَتَّى أَتَى الشَّجَرَةَ الْأُخْرَى فَأَخَذَ بِغُصْنٍ مِنْ أَغْصَانِهَا فَقَالَ انْقَادِي عَلَيَّ بِإِذْنِ اللَّهِ فَانْقَادَتْ مَعَهُ كَذَلِكَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِالْمَنْصَفِ مِمَّا بَيْنَهُمَا لَأَمَ بَيْنَهُمَا يَعْنِي جَمَعَهُمَا فَقَالَ الْتَئِمَا عَلَيَّ بِإِذْنِ اللَّهِ فَالْتَأَمَتَا قَالَ جَابِرٌ فَخَرَجْتُ أُحْضِرُ مَخَافَةَ أَنْ يُحِسَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِقُرْبِي فَيَبْتَعِدَ وَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ فَيَتَبَعَّدَ فَجَلَسْتُ أُحَدِّثُ نَفْسِي فَحَانَتْ مِنِّي لَفْتَةٌ فَإِذَا أَنَا بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُقْبِلًا وَإِذَا الشَّجَرَتَانِ قَدْ افْتَرَقَتَا فَقَامَتْ كُلُّ وَاحِدَةٍ مِنْهُمَا عَلَى سَاقٍ فَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَفَ وَقْفَةً فَقَالَ بِرَأْسِهِ هَكَذَا وَأَشَارَ أَبُو إِسْمَعِيلَ بِرَأْسِهِ يَمِينًا وَشِمَالًا ثُمَّ أَقْبَلَ فَ
Гьеб нилъеда бицун букӀана [ХӀарун бин Маъруфица] ва [МухӀамад бин ГӀаббадица], кӀиязулго хӀадис гӀага-шагарго цоябго бугин абизе бегьула ва матаналъул гьадинаб баян Гьарунил бугин, гьезул кӀиязго абуна: Гьеб нилъеда бицун букӀана [ХӀатим бин ИсмагӀилица] [МухӀамад бин ВальдахӀизалдаса] [ЯгӀидбу бин] Убада бин Аш Шамит] жинца абурав: Дунги дир эменги хвелалдего ана гьаб ансаразул росулъ цӀализе. ТӀоцеве нижеда дандчӀварав чи вукӀана [Абу Ал Ясар], Расулуллагь Саллаллагьу гӀалайгьи ва Саламил гьудул, гьев вукӀана жиндирго бетӀергьанлъиялда вугев лагъгун цадахъ, гьесухъ букӀана цо гъуд простыняби, Абу Ал Ясар вукӀана маафирил юргъаналда ва гьесул лагъасдаги букӀана маафирил юргъан. Инсуца гьесда абуна: Я дир имгӀал, хӀакълъунго дида дур гьурмада ццин бахъиналъул гӀаламатал рихьула. Гьес абуна: БитӀараб буго. Фала-фала бин фала-фала дида цебе налъи букӀана, дун гьесул хъизаналде ана, дица салам кьуна цинги дица рагӀаби абуна цинги гьез абуна: ГьечӀо.Цинги къватӀибе бачӀана цо гъадриниб чехь бугеб лъимер, дица гьикъана: Дур эмен кив вугев? Гьес абуна: «Гьесда дур гьаракь рагӀана», - ян. Хадуб дир эбел Арика жание лъугьана ва дица абуна: Гьаниве къватӀиве вахъа, дида цебего лъала мун вугеб бакӀ. Дица гьикъана: щай мун дидаса вахчун вугев? Гьес жаваб кьуна: дица, валлагьи, дуда абила, гьереси бицунеб гьечӀо, валлагьи, дун хӀинкъана дуда абизе ва хадуб гьереси бицана ва дица дуе рагӀи кьуна ва хадуб дица гьеб хвезабуна. Ты друг Расулюллагьа Саллалагьу гӀалайгьи ва Салам ва дун, ваЛлагьи, къварилъиялда вуго. Дица абула: Аллагь. Гьес жаваб кьуна: Аллагь. Дица абула: Аллагь. Гьес жаваб кьуна: Аллагь. Дица абула: Аллагь. Гьес жаваб кьуна: Аллагь. Цинги тӀамачги босун квералъ бацӀцӀана, гьес абуна: ГӀарац бугеб батани, бецӀе, гьечӀони мун эркен вуго. Дир кӀиябго бералъул бербалагьи - гьес беразда килщал лъуна - дир кӀиябго гӀиналъул рагӀи ва дир рекӀел бичӀчӀи - гьес жиндирго рекӀел бакӀ бихьизабуна - бихьана Аллагьасул Расуласда абулеб: «ЗахӀматав чи чӀезавурав яги жиндирго налъиялдаса гьев эркен гьавурав чи. Гьес абуна: Гьединлъидал дица гьесда абуна: Я имгӀал, дуца дурго лагъзадерил юргъан босани, дуца дурго маъафирил лагъги босун, гьесул маъафирил юргъанги босун, дуца гьесда тӀад дурго юргъанги лъун, узухъда дуца ретӀинаан жал ва гьесги ретӀинаан жал. Гьес дир бетӀер хъвана хадуб дугӀа гьабуна: Я Аллагь, баракат лъеги гьесие. Я дир вацасул вас, дир кӀиябго бералъул бербалагьи - гьес жиндирго беразда килщал лъуна - дир кӀиябго гӀиналъул рагӀи ва дир рекӀел бичӀчӀи - гьес жиндирго рекӀел бакӀ бихьизабуна - нугӀлъи гьабуна Аллагьасул Расулас саллаллагьу гӀалайгьи ва Салам абураб мехалъ: «Кье гьезие квен нужеца кваналеб жоялдаса ва кье нужее гьаб дунялалдаса лъикӀаб ретӀел». Къиямасеб къоялъ гьес дир лъикӀлъи босиялдаса дие бигьаяб. Ниж ана гьесул мажгиталда [Жабир бин ГӀабдуллагьихъе] щвезегӀан, гьес как балеб букӀана жинцаго тӀад ретӀараб ретӀелги ретӀун. Жабиралдаги къиблаялдаги гьоркьов гӀодов чӀезегӀан гӀадамазда тӀад гали тӀамуна дун. Дица гьесда абуна: Аллагь гурхӀаги дуда, щай мун цо ретӀелги ретӀун, дурго шал бокӀнибехунги лъун как балев вугев? Гьес гьадин квералъ дир каранда ишара гьабуна - килщал тӀиритӀизарун, гьел гъурун, абуна: дие бокьун бугин мун гӀадав гӀабдал дихъе вачӀун дица гьабулеб жо бихьизе, гьес гьеб копия гьабизе. Расулуллагь саллаллагьу гӀалайгьи ва Салам цо нухалъ нижер мажгиталде вачӀана нижехъе Ибн Табил гӀаркьелги босун унеб мехалъ, гьесда бихьана мажгиталъул рахъалдехун хъалхъадун букӀин ва цинги гьес гьеб гӀаркьелалдалъун хъвана, гьелдаса хадуб гьес нижехъехун вуссун гьикъана: 'Which you turn from him to'? гьес абуна: Ниж къулун руго. Гьес нахъеги гьикъана: «Нужер лъие бокьун бугеб Аллагь жиндаса ватӀа гьавизе?» Нижеца жаваб кьуна: ГьечӀо, я Расулуллагь. Гьес абуна: «ХӀакълъунго, нужер цояс как балеб мехалъ, Аллагь Табарака ва ТагӀала гьесда цеве вукӀуна, гьединлъидал нужеца гьеб къватӀибе тӀутӀуге», - ян. ч гьурмадехун яги кваранаб рахъалдехун, квегӀаб рахъалдехун, квегӀаб хӀатӀида гъоркь тӀутӀ. Ва нагагьлъун гьесда жиндирго бетӀер кквезе кӀолеб гьечӀони, жиндирго ретӀелгун гьадин гьабизе ккола», - ян. Гьес ретӀел цоцалъ жубан, цинги абуна: «Бихье дида зафараналъул нах», - ян. намазал его на кончик мидриба и потом натерал его на оставшуюся флегму Жабира сказал: Вот где вы даете своим мажгитам духи. щуго, анлъго ва анкьго чи, цинги ансараздаса хӀама бачунезул цояс сверун ккуна жиндирго хӀамида, гьелдаса хадуб хӀамида хъирщун ана ва цинги гьев рекӀана. Гьес жаваб кьуна: Дун вуго, я Аллагьасул Расул. Расулуллагь саллаллагьу гӀалайгьи ва Саламица абуна: «Гьоркье а, нагӀана кьураб жоялда гъорлъе лъугьунге», - ян. Дуца дуего квешаб дугӀа гьабуге, лъималазе квешаб дугӀа гьабуге, дурго бечелъиялъе квешаб дугӀа гьабуге, Аллагьасул дугӀаялъе жаваб щвараб мехалъ мутӀигӀлъуге, цинги гьес дуе гьел къабул гьарила’. Ниж хьвадана Расулуллагьгун цадахъ къадеялде щвезегӀан. Ниж гӀарабазул цо лъадалъе аскӀоре щвана ва Расулуллагь саллаллагьу гӀалайгьи ва Саламица абуна: «Лъие бокьарав нижеда цеве ун гвенд къачӀазе, гьелдаса хадуб гьес гьекъола ва хадуб нижее гьекъезе жо кьола» Жабирица абуна: Дун тӀаде вахъана ва абуна: Дун вуго, я Аллагьасул Расул. Расулуллагь саллаллагьу гӀалайгьи ва Саламица абуна: «Жабиргун цадахъ тӀокӀав щив вугев?» Жаббар бин Шахр тӀаде вахъана. Ниж ана гьобоялде ва хадуб цо-кӀиго ведро гьобоялдаса цӀана. Нижеца гьеб гӀодобе биччазабуна ва хадуб лъим цӀезегӀан цӀана. ТӀоцеве нижеда дандчӀварав чи вукӀана Расулуллагь саллаллагьу гӀалайгьи ва Салам, гьес гьикъана: «Нужеца кӀиязго изну кьолебищ?» Нижеца жаваб кьуна: Буго, я Расулуллагь. жиндирго хӀамида бетӀер гӀодобе биччазабуна, жиндирго хӀамида хадуб гьекъана, гьес гьумер ккуна ва жиндирго хӀамида бохдул тӀиритӀизаруна ва лъим бахъана. Гьелдаса хадуб гьес гьеб сверизабуна ва гъугъана. Цинги Авараг саллаллагьу гӀалайгьи ва Салам колода аскӀове ана ва чури бахъана. Дун тӀаде вахъун, Расулуллагь Саллаллагьу гӀалайгьи ва Саламалъул хутӀараб чурулеб лъим хӀалтӀизабун, чурун гьабуна. Гьеб мехалъ Жаббар бин Шахр ана жиндирго рахӀат хвезабизе ва Авараг саллаллагьу гӀалайгьи ва Салам вахъана как базе. Дица юргъан лъуна, тӀибитӀизабизе бокьун букӀана амма щвечӀо. Юргъаналъул рагӀал букӀана ва цинги гьеб буссинабуна, гьелдаса хадуб дица гьеб кӀиябго рагӀалда гьоркьоб битӀана ва цинги дирго горбодасан къвакӀизабуна. Цинги дун вачӀана ва Расулуллагьил квегӀаб рахъалда чӀана. Гьес дир кверги ккун, жиндирго кваранаб рахъалда дун чӀезавизе дун сверизавуна. Гьелдаса хадуб щвана Жаббар бин Шахр. Гьес чури бахъана цинги вачӀун Расулуллагьил квегӀаб рахъалда чӀана, цинги гьес нижер квералги росун ниж гьесда нахъа лъуна. Расулуллагь саллаллагьу гӀалайгьи ва Салам дун вихьана амма дида гьеб лъачӀо, гьелдаса хадуб бичӀчӀана цинги гьес квералъ ишара гьабуна, гьесул магӀна букӀана дур гьоркьохъеб бутӀа бухьеян. Какдаса хадуб Расулуллагь саллаллагьу гӀалайгьи ва Саламица абуна: «Я Жабир!» Дица жаваб кьуна: Буго, я Расулуллагь. Гьес абуна: «РетӀел гӀатӀидаб батани, кӀиябго рагӀалда гьоркьоб тӀибитӀизабе, къокъаб батани, гьурмадаса тӀадехун бухье», - ян. Ниж цо нухалъ хьвадана аварагасда цадахъ саллаллагьу гӀалайгьи ва саламгун ва нижер щивас щибаб къойил цо-цо хурма кваналаан. Гьес гьеб хӀамуна цинги ретӀелалда тӀад лъуна, нижеца гъветӀ бахъана, тӀанхал рортизе Нижеца гьеб кванана кӀалзул накӀкӀал унтизегӀан. Гьедула, цо къоялъ нижеда гьоркьоса цо чи тӀагӀана. Цинги ниж ана гьеб балагьизе ва хадуб нижеца гьеб бахъана. Нижеца гьесие нугӀлъи гьабуна гьесие -хурмаялъул квота- кьечӀин, хадуб гьесие гьел кьун рукӀиналъул. ТӀаде вахъун, гьес гьеб босана. Ниж цо нухалъ рилълъана аварагасда цадахъ, гӀатӀидаб кӀкӀалахъ чӀезегӀан. Расулуллагь саллаллагьу гӀалайгьи ва Салам ана жиндирго амру тӀубазабизе, дун гьесда нахъасан лъел ведроги босун ана. Расулуллагь саллаллагьу гӀалайгьи ва Салам сверухъ валагьана, гьесда щибго бахчизе жо бихьичӀо. КӀкӀалахъ рагӀалда кӀиго гъветӀ букӀун батула. Расулуллагь саллаллагьу гӀалайгьи ва Салам гьезул цоясухъе ана цинги гьелъул цо гӀаркьел ккуна, гьес абуна: «Дие гӀоло гӀодой чӀа, Аллагьасул изнуялдалъун», - ян. ГӀаркьел гьесда цадахъ гӀодобе къулана, жиндирго нухмалъулес гьабураб нодо бугеб хӀама гӀадин, цоги гъотӀода аскӀове вачӀун, гьелъул цояб гӀаркьел ккун, гьес абуна: «Дие гӀоло къукъа, Аллагьасул изнуялдалъун», - ян. ГӀаркьелги къулана. Гьеб кӀияздаго гьоркьоб бакьулъ вукӀун хадуб, гьес гьел цолъизаруна, гьес абуна: «Дие гӀоло цолъе, Аллагьасул изнуялдалъун», - ян. Гьеб кӀиябго цолъун буго. Жабирица абуна: Дун хехго векерана, щай гурелъул дир ургъел букӀана Расулуллагь Саллаллагьу гӀалайгьи ва Салам жинда аскӀов вукӀин лъазе бугин, гьединлъидал гьев рикӀкӀалъизе вугин. МухӀамад бин ГӀаббадица жиндирго тарихалда абун букӀана: Гьев ана, дун дидаго кӀалъалев гӀодов чӀана. Дица рахъалдехун бер чӀвана ва лъана Авараг саллаллагьу гӀалайгьи ва Салам тӀаде вачӀун вукӀин ва лъана кӀиябго гъотӀода нур бачӀунеб букӀин. Гьезул щибав жиндирго хӀубиялда тӀад чӀун вуго. Дида Расулуллагь саллаллагьу гӀалайгьи ва Салам вихьана ва гьес бетӀералъ гьадинаб ишара гьабуна - Абу ИсмагӀилица бетӀер кваранаб рахъалдехунги квегӀаб рахъалдехунги гьабуна - гьелдаса хадуб гьев вачӀана. Дида цеве щведал гьес гьикъана: — Гьай Жабир, дуда дун чӀараб бакӀ бихьулищ? Дица жаваб кьуна: У, я Аллагьасул Расул». Гьес абунила: «Доб кӀиябго гъотӀода аскӀове ун, гьезул щибалъул цо-цо гӀаркьел къотӀе, цинги гьел гьанире раче», - ян. Дун чӀараб бакӀалде щведал, кваранаб рахъалдаса цо гӀаркьел бахъе, квегӀаб рахъалдаса цогидаб гӀаркьел бахъе», - ян. Жабирица абуна: Дун тӀаде вахъана цинги дица цо гамачӀ босана, дица гьеб биххизабуна цинги дица гьеб хъачӀлъизабуна хъачӀлъизегӀан, дун кӀиябго гъотӀода аскӀове ун хадуб, дица кӀиябго гъотӀол щибалъул гӀаркьалаби къотӀана. Дун гьев цӀан тӀадвуссун вачӀана, Авараг саллаллагьу гӀалайгьи ва Салам чӀараб бакӀалда чӀезегӀан. Дица дирго кваранаб рахъалдаса цо гӀаркьел, дур квегӀаб рахъалдаса цоги гӀаркьел нахъе бахъана, гьелдаса хадуб дун ана Аллагьасул Расуласухъе, дица абуна: Дица гьеб гьабуна, я Аллагьасул Расул, цинги гьеб сундуе? Гьес жаваб кьуна: «Дун ана жиндир жанир ругезе тамихӀ гьабулеб кӀиго хабада аскӀоса, дирго шафагӀаталдалъун, дие бокьун букӀана кӀиябго гӀаркьел жеги лъалъарабгӀан мехалъ гьел кӀиялго бигьалъизаризе». Цинги ниж аскаралде рачӀана ва Расулуллагь саллаллагьу гӀалайгьи ва Саламица абуна: «Я Жабир, ахӀе чӀужуялъул лъим!» Дица абуна: «ЧӀужуялъул лъим, чуруялъул лъим, чуруялъул лъим». Дица абуна: Я Аллагьасул Расул, дида караваналда жаниб цониги лъималъул тӀанкӀ батичӀо. Гьесул бакъвараб гъадриниб цӀулал гъадриниб къан бугеб цӀулал гъадриниб букӀана Аллагьасул аварагасда ансаразул хӀалуцинабулеб лъим ва цинги гьес дида абуна: «Фаланиясул бин фаланиясул Аль Ансарихъе ун, гъадриниб дагьаб лъим бугищали балагье», - ян. Дун гьесухъе ана цинги дица гъадриниб балагьана, гъадриниб ахиралда лъималъул къатӀра гурони дида батичӀо, дица гьеб тӀун батани гьеб хӀакъикъаталдаги бакъвазе букӀана. Гьелдаса хадуб дун ана Аллагьасул Аварагасухъе, дица абуна: Я Аллагьасул Расул, дида гъадриниб лъураб гъамасалъул ахиралда лъималъул цо тӀанкӀ гурони батичӀо, дица гьеб къватӀибе тӀун батани, гьеб хӀакъикъаталдаги бакъвазе букӀана. Гьес абуна: «Инеги ун, гьанибе бачӀа», - ян. Дицаги босана, гьесги квераз босана. Гьес мекъи абурал рагӀаби . Гьеб щиб жояли лъараб мехалъ, гьес кӀиябго квералъ квер хъвана, гьелдаса хадуб дихъе кьун, гьес абуна: «Я Жабир, кӀудияб гъамас ахӀе», - ян. Дица ахӀула: КӀудияб гъамас, я караван. Цинги дица гьебги босун Аллагьасул аварагасда цебе лъуна, гьес гьадин квералъ гъамасалде ишан гьабуна - Жабирица квер тӀибитӀизабуна, килщал ритӀун хадуб гъамасалъул гъоркьияб рахъалда лъуна. Гьес абуна: «Босе, я Жабир, цинги дида тӀад тӀезе ва абе: «Бисмиллагь», - ян. Дица гьесие гьеб тӀуна ва дица абуна: Бисмиллагь. Дида бихьана Аллагьасул аварагасул килщазда гьоркьоб лъим къватӀибе бачӀунеб цинги кӀудияб гъамасалъ лъим биччалеб букӀана ва гьеб цӀезегӀан сверулеб букӀана, гьелдаса хадуб гьес абуна: «Я Жабир, лъим къваригӀарав чи ахӀе», - ян. Жабирас абуна: ГӀадамал рачӀун гӀорцӀизегӀан гьекъола. Цинги дица абуна: Жеги лъиениги лъим къваригӀунищ бугеб? Цинги Расулуллагь саллаллагьу гӀалайгьи ва Саламица лъим цӀураб кӀудияб гъамасалдаса квер борхана. ГӀадамаз ракъуца гӀарз гьабуна Аллагьасул Аварагасда аскӀове ва гьес абуна: «Аллагьас дуе квен кьейги», - ян. цинги ниж ралъдал рагӀалде ана, лъел гьумер борхана ва ччугӀа жаниб кӀанцӀана цинги нижеца гьелда аскӀоб цӀа бакана, нижеца гьеб квен гьабуна ва гриль гьабуна цинги нижеца кванана ниж гӀорцӀизегӀан. Жабирас абун буго: дун, гьадинаб ва гьадинаб ва гьадинаб - гьес щуго чиясде щвезегӀан рикӀкӀана - гьесул берзул канлъиялде лъугьана, къватӀире рахъинегӀан ниж лъиданиги рихьичӀо. Нижеца гьесул цояб гьумер босана цинги нижеца гьеб арка гьабуна, гьелдаса хадуб нижеца ахӀана караваналда бищунго кӀудияв чи, караваналда бищунго кӀудияв хӀама ва караваналда бищунго кӀудияв пиллион рекӀарав, гьев бетӀер гӀодобе ккезабичӀого гьелда гъоркье лъугьана.
Hadith
Imam Muslim : 5329
حَدَّثَنِي سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَعْيَنَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَقَ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ يَقُولُا جَاءَ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ إِلَى أَبِي فِي مَنْزِلِهِ فَاشْتَرَى مِنْهُ رَحْلًا فَقَالَ لِعَازِبٍ ابْعَثْ مَعِيَ ابْنَكَ يَحْمِلْهُ مَعِي إِلَى مَنْزِلِي فَقَالَ لِي أَبِي احْمِلْهُ فَحَمَلْتُهُ وَخَرَجَ أَبِي مَعَهُ يَنْتَقِدُ ثَمَنَهُ فَقَالَ لَهُ أَبِي يَا أَبَا بَكْرٍ حَدِّثْنِي كَيْفَ صَنَعْتُمَا لَيْلَةَ سَرَيْتَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ نَعَمْ أَسْرَيْنَا لَيْلَتَنَا كُلَّهَا حَتَّى قَامَ قَائِمُ الظَّهِيرَةِ وَخَلَا الطَّرِيقُ فَلَا يَمُرُّ فِيهِ أَحَدٌ حَتَّى رُفِعَتْ لَنَا صَخْرَةٌ طَوِيلَةٌ لَهَا ظِلٌّ لَمْ تَأْتِ عَلَيْهِ الشَّمْسُ بَعْدُ فَنَزَلْنَا عِنْدَهَا فَأَتَيْتُ الصَّخْرَةَ فَسَوَّيْتُ بِيَدِي مَكَانًا يَنَامُ فِيهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ظِلِّهَا ثُمَّ بَسَطْتُ عَلَيْهِ فَرْوَةً ثُمَّ قُلْتُ نَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَأَنَا أَنْفُضُ لَكَ مَا حَوْلَكَ فَنَامَ وَخَرَجْتُ أَنْفُضُ مَا حَوْلَهُ فَإِذَا أَنَا بِرَاعِي غَنَمٍ مُقْبِلٍ بِغَنَمِهِ إِلَى الصَّخْرَةِ يُرِيدُ مِنْهَا الَّذِي أَرَدْنَا فَلَقِيتُهُ فَقُلْتُ لِمَنْ أَنْتَ يَا غُلَامُ فَقَالَ لِرَجُلٍ مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ قُلْتُ أَفِي غَنَمِكَ لَبَنٌ قَالَ نَعَمْ قُلْتُ أَفَتَحْلُبُ لِي قَالَ نَعَمْ فَأَخَذَ شَاةً فَقُلْتُ لَهُ انْفُضْ الضَّرْعَ مِنْ الشَّعَرِ وَالتُّرَابِ وَالْقَذَى قَالَ فَرَأَيْتُ الْبَرَاءَ يَضْرِبُ بِيَدِهِ عَلَى الْأُخْرَى يَنْفُضُ فَحَلَبَ لِي فِي قَعْبٍ مَعَهُ كُثْبَةً مِنْ لَبَنٍ قَالَ وَمَعِي إِدَاوَةٌ أَرْتَوِي فِيهَا لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِيَشْرَبَ مِنْهَا وَيَتَوَضَّأَ قَالَ فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَرِهْتُ أَنْ أُوقِظَهُ مِنْ نَوْمِهِ فَوَافَقْتُهُ اسْتَيْقَظَ فَصَبَبْتُ عَلَى اللَّبَنِ مِنْ الْمَاءِ حَتَّى بَرَدَ أَسْفَلُهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ اشْرَبْ مِنْ هَذَا اللَّبَنِ قَالَ فَشَرِبَ حَتَّى رَضِيتُ ثُمَّ قَالَ أَلَمْ يَأْنِ لِلرَّحِيلِ قُلْتُ بَلَى قَالَ فَارْتَحَلْنَا بَعْدَمَا زَالَتْ الشَّمْسُ وَاتَّبَعَنَا سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ وَنَحْنُ فِي جَلَدٍ مِنْ الْأَرْضِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أُتِينَا فَقَالَ لَا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا فَدَعَا عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَارْتَطَمَتْ فَرَسُهُ إِلَى بَطْنِهَا أُرَى فَقَالَ إِنِّي قَدْ عَلِمْتُ أَنَّكُمَا قَدْ دَعَوْتُمَا عَلَيَّ فَادْعُوَا لِي فَاللَّهُ لَكُمَا أَنْ أَرُدَّ عَنْكُمَا الطَّلَبَ فَدَعَا اللَّهَ فَنَجَا فَرَجَعَ لَا يَلْقَى أَحَدًا إِلَّا قَالَ قَدْ كَفَيْتُكُمْ مَا هَاهُنَا فَلَا يَلْقَى أَحَدًا إِلَّا رَدَّهُ قَالَ وَوَفَى لَنَا و حَدَّثَنِيهِ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ ح و حَدَّثَنَاه إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ كِلَاهُمَا عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْبَرَاءِ قَالَ اشْتَرَى أَبُو بَكْرٍ مِنْ أَبِي رَحْلًا بِثَلَاثَةَ عَشَرَ دِرْهَمًا وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمَعْنَى حَدِيثِ زُهَيْرٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ و قَالَ فِي حَدِيثِهِ مِنْ رِوَايَةِ عُثْمَانَ بْنِ عُمَرَ فَلَمَّا دَنَا دَعَا عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَاخَ فَرَسُهُ فِي الْأَرْضِ إِلَى بَطْنِهِ وَوَثَبَ عَنْهُ وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ هَذَا عَمَلُكَ فَادْعُ اللَّهَ أَنْ يُخَلِّصَنِي مِمَّا أَنَا فِيهِ وَلَكَ عَلَيَّ لَأُعَمِّيَنَّ عَلَى مَنْ وَرَائِي وَهَذِهِ كِنَانَتِي فَخُذْ سَهْمًا مِنْهَا فَإِنَّكَ سَتَمُرُّ عَلَى إِبِلِي وَغِلْمَانِي بِمَكَانِ كَذَا وَكَذَا فَخُذْ مِنْهَا حَاجَتَكَ قَالَ لَا حَاجَةَ لِي فِي إِبِلِكَ فَقَدِمْنَا الْمَدِينَةَ لَيْلًا فَتَنَازَعُوا أَيُّهُمْ يَنْزِلُ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَنْزِلُ عَلَى بَنِي النَّجَّارِ أَخْوَالِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ أُكْرِمُهُمْ بِذَلِكَ فَصَعِدَ الرِّجَالُ وَالنِّسَاءُ فَوْقَ الْبُيُوتِ وَتَفَرَّقَ الْغِلْمَانُ وَالْخَدَمُ فِي الطُّرُقِ يُنَادُونَ يَا مُحَمَّدُ يَا رَسُولَ اللَّهِ يَا مُحَمَّدُ يَا رَسُولَ اللَّهِ
Бицун бугищ дида [Салама бин Сябибица] бицун бугищ нижеда [Аль ХӀасан бин Айяница] бицун бугищ нижеда [Зухайрица] нижеда бицун бугищ [Абу ИсхӀакъица] абуна: Дида рагӀана [Ал Бара` бин ГӀазибица] абулеб: Абу Бакар Аш Шиддикъ вачӀана дир инсухъе гьесул резиденциялде цинги цо Абу Бакринг вас гьес абуна Абу Бакр вас бонд: дида цадахъ гьев дирго рокъове вачине. Инсуца дида абуна: Вачеян. Дица гьевги эменги гьесда цадахъ къватӀире рачана багьа кьезе. Дир инсуца гьесда абуна: Гьай [Абубакар], бице дида, нуж кӀиялго щиб гьабулел рукӀарал къаси, Расулуллагь саллаллагьу гӀалайгьи ва Саламгун цадахъ хьвадулел рукӀаго? Абубакарица абуна: У. ТӀубараб сордоялъ ниж рилълъана къаде щвезегӀан. КъватӀ гӀодобе биччараб букӀана ва нижее кӀудияб хъархъ борхизабизегӀан лъиданиги аскӀосан унев вукӀинчӀо, гьелъ сипат кьолаан ва хадуб бакъул -нуразда- гъоркье ккечӀо. Ниж аскӀорго чӀана ва цинги хъархъалде аскӀоре щвана. Квераздалъун дица аварагас саллаллагьу гӀалайгьи ва салам кьижизе бакӀ ращад гьабуна ганчӀил сипаталда гъоркь, цинги гьелда тӀад хӀайваназул маххул гьабураб ретӀел тӀибитӀизабуна, дица абуна: Кьижизе ине ккола, я Аллагьасул Расул, дица дуда хадуб халкквезе бугин дуе гӀоло. Гьев кьижун ана цинги дун гьесда сверухъ балагьизе ана. Батун букӀана цо кӀудияб хъархъихъе жиндирго гьойги босун вачӀун вукӀарав гьве вехьулев вукӀун вугин, гьесиеги нилъее гӀадин рахӀатхвей къваригӀун букӀанин. Дица гьикъана: Мун лъил кколев, лагъ? Гьес жаваб кьуна: Мадинаялъул агьлуялдаса чиясул буго гьеб. Дица гьикъана: Дур гьвеялъул рахь бугищ? Гьес жаваб кьуна: У. Дица гьикъана: Мун дие гӀоло багӀарлъизе вугищ? Гьес жаваб кьуна: У. Гьес цо гьвеги босун, рахьдал къвачӀа расалдаса, чороклъиялдаса ва чороклъиялдаса бацӀцӀана -Гьес -Абу ИсхӀакъица- абуна: Дида бихьана Ал Бараъ рацӀцӀад гьабулеб мехалъ цогидаб квералда квер кьабулеб - цинги гьес дие гьеб рахьдал къвачӀа жаниб дагьабго рахь бугеб стаканалда жаниб гьуин гьабуна. Абубакарица абуна: Дица бачӀана Аварагас саллаллагьу гӀалайгьи ва Салам гьекъараб ва чури бахъараб гъамас. Гьес абуна: Цинги дун Аварагасухъе саллаллагьу гӀалайгьи ва Салам ана ва дица гьев ворчӀизавичӀо, амма гьеб лахӀзаталда гьев ворчӀун вукӀин чӀезабуна, цинги дица рахьдада тӀад лъим лъуна гъоркьан цӀорозегӀан, цинги дица абуна: Я Расулуллагь, гьаб рахь гьекъеян. Дун вохизегӀан гьекъана гьес. Гьелдаса хадуб гьес абуна: «Ине заман щун гьечӀищ», - ян. Дица жаваб кьуна: БитӀараб буго. Ниж хадуб ана бакъ бакътӀерхьул рахъалдехун буссун хадуб, гьеб заманалда жаниб Суракъа бин Малик нижеда хадуб лъугьана ниж лъим гьечӀеб ракьалда рукӀаго. Дица абуна: Я Аллагьасул Расул, нижехъе зиярат гьабуна. Гьес абуна: «Пашманлъуге, хӀакълъунго Аллагь нилъеда цадахъ вуго», - ян. Цинги Аллагьасул аварагас гьесие квешаб дугӀа гьабуна гьесул чу чехьалде щвезегӀан хӀарщулъе ккезегӀан, цинги гьес абуна: Дида лъала нужеца кӀиязго дие квешлъи гьабулеб букӀин, гьанже Аллагьасде дугӀа гьабе дие, Аллагьасдалъун дица нужер кӀиябго гьари тӀубазабила. Цинги Аллагьас дугӀаги гьабун, Суракъаги сах-саламатлъун тӀад юссана. Гьев лъиданиги дандчӀвачӀо амма абуна: Дир дуе гӀураб жо бугин, гьев - Расулуллагь саллаллагьу гӀалайгьи ва Салам - гьанив гьечӀин. Гьев лъиданиги дандчӀвачӀо амма гьел нахъе кьуна. Абубакарица абуна: Гьес нилъее кьураб рагӀи цӀунана. Дида [Зугьайр бин Харбица] бицана нижеда [ГӀусман бин ГӀумарица]. Нилъеда бицун букӀана [ИсхӀакъ бин Ибрагьимица] нилъеда бицун букӀана [Надхр бин Сюмаилица] кӀиязго [Исраил бин Абу ИсхӀакъица] [Аль-Бараялдаса] абуна: Абубакарица дир инсудаса рекӀунеб хӀайван босана анцӀила лъабго диргьамалъухъ, гьес рехсана Зушаралъул хӀадисалъул магӀнаги лъун, Игьадидаса. жиндирго хӀадисалда Расулуллагь ГӀусман бин ГӀумаридаса: Суракъа бин Малик гӀагарлъараб мехалъ, Расулуллагь Шаллаллагьу гӀалайгьи ва Салам гьесие дугӀа гьабуна цинги гьесул чу ракьалде гъанкъана гьесул чехьалде щвезегӀан цинги Суракъа кӀанцӀана ва абуна: Я МухӀамад, дида лъала гьеб дур иш букӀин, дугӀа гьабе дие щиб хӀалбихьизе Аллагьасе ва дуе дугӀа гьабизе Дица дида нахъа вугев чи бецӀ гьавила. Гьаб дир стрелаялъул кобура, цо стрела босе щай гурелъул дуца дир хӀамаги дир лагъзалги гьаб бакӀалда къотӀизе руго ва гьаб, гьарула дуе къваригӀараб жо босе. Гьес абуна: «Дие дур хӀами къваригӀун гьечӀо», - ян. Ниж лъабалго къаси Мадинаялда рукӀана ва хадуб гьел рагъана лъица Авараг саллаллагьу гӀалайгьи ва Салам чӀезавизе вугевали. Гьес абуна: «Наджарил лъималазда цадахъ чӀа, ГӀабдул МутӀалибил имгӀалзаби, дица гьел гьелъие гӀоло кӀодо гьарула», - ян. Бихьиналги руччабиги рахана рукъзабазул тӀогьире, къватӀахъ тӀиритӀун рукӀана лъималги нукарзабиги, гьез ахӀана: Я МухӀаммад, я Расулуллагь, Я МухӀаммад, я Расулуллагь.
Hadith
Imam Muslim : 5330
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ قَالَ هَذَا مَا حَدَّثَنَا أَبُو هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ أَحَادِيثَ مِنْهَا وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِيلَ لِبَنِي إِسْرَائِيلَ ادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا وَقُولُوا حِطَّةٌ يُغْفَرْ لَكُمْ خَطَايَاكُمْ فَبَدَّلُوا فَدَخَلُوا الْبَابَ يَزْحَفُونَ عَلَى أَسْتَاهِهِمْ وَقَالُوا حَبَّةٌ فِي شَعَرَةٍ
Бицана нижеда [МухӀамад бин Рафияс] бицана [ГӀабдурраззакъица] нижеда бицана [Маъмарица] [ХӀаммам бин Мунаббица] абуна: Гьале [Абу ХӀурайраца] нижеда Расулуллагь салллаллагьу гӀалайгьи ва Саламалдасан бицараб жо, цинги гьес гьезул цо-цоял рехсана: Расулулагьи абуна: Исраил: «Сужда гьабун нуцӀихъе лъугьа ва абе: «Хитта» - дур мунагьаздаса тӀаса лъугьа - Гьес дур гъалатӀаздаса ракӀчӀун тӀаса лъугьина цинги гьел хисун нуцӀихъе лъугьуна, гьел накабазда хьвадулаго ва гьез абула: «Хабба -мугь- унтиялда жаниб» абун.
Hadith
Imam Muslim : 5331
حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُكَيْرٍ النَّاقِدُ وَالْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ عَبْدٌ حَدَّثَنِي و قَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ يَعْنُونَ ابْنَ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ وَهُوَ ابْنُ كَيْسَانَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ تَابَعَ الْوَحْيَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبْلَ وَفَاتِهِ حَتَّى تُوُفِّيَ وَأَكْثَرُ مَا كَانَ الْوَحْيُ يَوْمَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Бицун буго дида [Амру бин МухӀамад бин Букаир Ан Накъидица], [Аль ХӀасан бин ГӀали Аль ХӀулваница] ва [ГӀабду бин ХӀумайдица] абуна ГӀабду: дида бицун буго, цогидаз абуна: Бицун буго нижеда [Якъуб бин Ибрагьим бин СагӀадица] нижеда [Якъуб бин Ибрагьим бин СагӀадица] бицун буго нижеда [дир инсуца] [СаӀбалдаса] [СаӀхӀас] абун. сказал мне [Анас бин Малику], что Аллагь гӀазза важалла завершает вахий Расулуллагьу саллаллагьу гӀалайгьи ва Салам до смерти
Hadith
Imam Muslim : 5332
حَدَّثَنِي أَبُو خَيْثَمَةَ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ وَهُوَ ابْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ أَنَّ الْيَهُودَ قَالُوا لِعُمَرَ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ آيَةً لَوْ أُنْزِلَتْ فِينَا لَاتَّخَذْنَا ذَلِكَ الْيَوْمَ عِيدًا فَقَالَ عُمَرُ إِنِّي لَأَعْلَمُ حَيْثُ أُنْزِلَتْ وَأَيَّ يَوْمٍ أُنْزِلَتْ وَأَيْنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَيْثُ أُنْزِلَتْ أُنْزِلَتْ بِعَرَفَةَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاقِفٌ بِعَرَفَةَ قَالَ سُفْيَانُ أَشُكُّ كَانَ يَوْمَ جُمُعَةٍ أَمْ لَا يَعْنِي { الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي }
Дида [Абу Хайцама бин Харбида] ва [МухӀамад бин Аль Муцаннада] бицун букӀана, Ибн Аль Муцаннаялъул тексталда, гьел кӀияздаго абулеб букӀана: Нижеда бицун букӀана [ГӀабдуррахӀман бин Магьдица] нижеда [Суфьяница] [Къаис бин Муслималдаса] [ТӀарикъ бин Муслимица] [ТӀарикъ бин ЖехӀамаридаса] абуна: цӀале цо аят, нилъехъе рещтӀарабани, нилъеца гьеб къо байрамлъун гьабизе букӀараб: «ХӀакъикъаталдаги дида лъала аят кида рещтӀарабали, кинаб къоялъ аят рещтӀарабали ва аят рещтӀараб мехалъ Авараг саллаллагьу гӀалайгьи ва Салам кив вукӀаравали. Гьеб аят ГӀарафаялда рещтӀана, Аварагас саллаллагьу гӀалайгьи ва Салам ГӀарафаялда вукъуф гьабураб мехалъ. Суфьяница абуна: «Дир щаклъи ккола рузман къо бугищ гьечӀищали», магӀна: «Гьаб къоялъ дица дуе дур дин камил гьабуна ва дуе Дирго баракат тӀубана», - ян. -Ал МааӀида: 3-
Hadith
Imam Muslim : 5333
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَاللَّفْظُ لِأَبِي بَكْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ قَالَ قَالَتْ الْيَهُودُ لِعُمَرَ لَوْ عَلَيْنَا مَعْشَرَ يَهُودَ نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةَ { الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمْ الْإِسْلَامَ دِينًا } نَعْلَمُ الْيَوْمَ الَّذِي أُنْزِلَتْ فِيهِ لَاتَّخَذْنَا ذَلِكَ الْيَوْمَ عِيدًا قَالَ فَقَالَ عُمَرُ فَقَدْ عَلِمْتُ الْيَوْمَ الَّذِي أُنْزِلَتْ فِيهِ وَالسَّاعَةَ وَأَيْنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ نَزَلَتْ نَزَلَتْ لَيْلَةَ جَمْعٍ وَنَحْنُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَرَفَاتٍ
Нижее [Абу Бакр бин Абу Сяибаца] ва [Абу Курайбица] Абу Бакарил текст бицана, гьес абуна: Нижее [ГӀабдуллагь бин Идрисица] [жиндирго инсудаса] [Къаис бин Муслимица] [ТӀарикъ бин Шигьабица] абуна: ЖугьутӀаз гъоркьехун гьадин абуни, нижеца [ГӀумарида]: нужее нужер дин камил гьабуна, нужее гӀураб Дир баракатги кьун, дица тасдикъ гьабуна ислам нужее динлъун лъугьин». -Аль МааӀида: 3- нилъеда лъала аят рещтӀараб къоялъ нилъеца гьеб къо чӀванкъотӀун байрамлъун гьабизе букӀин. ГӀумарица абуна: Дида лъала аят рещтӀараб къо ва заман ва аят рещтӀараб мехалъ Расулуллагь саллаллагьу гӀалайгьи васаллам вукӀараб бакӀ, аят рещтӀана ниж данделъараб сордоялъ ниж Расулуллагь саллаллагьу гӀалайгьи ва саламгун цадахъ ГӀарафаялда рукӀараб мехалъ.
Hadith
Imam Muslim : 5334
و حَدَّثَنِي عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ أَخْبَرَنَا أَبُو عُمَيْسٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ مِنْ الْيَهُودِ إِلَى عُمَرَ فَقَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ آيَةٌ فِي كِتَابِكُمْ تَقْرَءُونَهَا لَوْ عَلَيْنَا نَزَلَتْ مَعْشَرَ الْيَهُودِ لَاتَّخَذْنَا ذَلِكَ الْيَوْمَ عِيدًا قَالَ وَأَيُّ آيَةٍ قَالَ { الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمْ الْإِسْلَامَ دِينًا } فَقَالَ عُمَرُ إِنِّي لَأَعْلَمُ الْيَوْمَ الَّذِي نَزَلَتْ فِيهِ وَالْمَكَانَ الَّذِي نَزَلَتْ فِيهِ نَزَلَتْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَرَفَاتٍ فِي يَوْمِ جُمُعَةٍ
Дида абуна [ГӀабду бин ХӀумайдица] нижеда бицун бугин [Жаъфар бин Ауница] нижеда бицун бугин [Абу Умайсица] [Къаис бин Муслимица] [ТӀарикъ бин Шигьабица] абун букӀанин: Цо жугьутӀав вачӀана [ГӀумарихъе] ва абуна: Я Амирул Муъминин, дур тӀехьалда жаниб цо аят хъван букӀана, нижеца аят цӀализе букӀарабани, нижеца цӀализе букӀарабани, цо къоялъ. ГӀумарица гьикъана: Кинаб аят? Гьес жаваб кьуна: «Жакъа дица дуе дур дин камил гьабуна, дуе Дирго баракатги тӀубазабуна, ислам дуе динлъун букӀине тасдикъ гьабуна», - ян. -Аль МааӀида: 3- ГӀумарица абуна: ХӀакъикъаталдаги дида лъала гьаб аят рещтӀараб къоги бакӀги, аят рещтӀана Аллагьасул Аварагасухъе рузман къоялъ ГӀарафаялда.
Hadith
Imam Muslim : 5335
حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ وَحَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ قَالَ أَبُو الطَّاهِرِ حَدَّثَنَا و قَالَ حَرْمَلَةُ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ { وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنْ النِّسَاءِ مَثْنَى وَثُلَاثَ وَرُبَاعَ } قَالَتْ يَا ابْنَ أُخْتِي هِيَ الْيَتِيمَةُ تَكُونُ فِي حَجْرِ وَلِيِّهَا تُشَارِكُهُ فِي مَالِهِ فَيُعْجِبُهُ مَالُهَا وَجَمَالُهَا فَيُرِيدُ وَلِيُّهَا أَنْ يَتَزَوَّجَهَا بِغَيْرِ أَنْ يُقْسِطَ فِي صَدَاقِهَا فَيُعْطِيَهَا مِثْلَ مَا يُعْطِيهَا غَيْرُهُ فَنُهُوا أَنْ يَنْكِحُوهُنَّ إِلَّا أَنْ يُقْسِطُوا لَهُنَّ وَيَبْلُغُوا بِهِنَّ أَعْلَى سُنَّتِهِنَّ مِنْ الصَّدَاقِ وَأُمِرُوا أَنْ يَنْكِحُوا مَا طَابَ لَهُمْ مِنْ النِّسَاءِ سِوَاهُنَّ قَالَ عُرْوَةُ قَالَتْ عَائِشَةُ ثُمَّ إِنَّ النَّاسَ اسْتَفْتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ هَذِهِ الْآيَةِ فِيهِنَّ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { يَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ قُلْ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِيهِنَّ وَمَا يُتْلَى عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ فِي يَتَامَى النِّسَاءِ اللَّاتِي لَا تُؤْتُونَهُنَّ مَا كُتِبَ لَهُنَّ وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ } قَالَتْ وَالَّذِي ذَكَرَ اللَّهُ تَعَالَى أَنَّهُ { يُتْلَى عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ } الْآيَةُ الْأُولَى الَّتِي قَالَ اللَّهُ فِيهَا { وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنْ النِّسَاءِ } قَالَتْ عَائِشَةُ وَقَوْلُ اللَّهِ فِي الْآيَةِ الْأُخْرَى { وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ } رَغْبَةَ أَحَدِكُمْ عَنْ الْيَتِيمَةِ الَّتِي تَكُونُ فِي حَجْرِهِ حِينَ تَكُونُ قَلِيلَةَ الْمَالِ وَالْجَمَالِ فَنُهُوا أَنْ يَنْكِحُوا مَا رَغِبُوا فِي مَالِهَا وَجَمَالِهَا مِنْ يَتَامَى النِّسَاءِ إِلَّا بِالْقِسْطِ مِنْ أَجْلِ رَغْبَتِهِمْ عَنْهُنَّ و حَدَّثَنَا الْحَسَنُ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ جَمِيعًا عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ { وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى } وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ حَدِيثِ يُونُسَ عَنْ الزُّهْرِيِّ وَزَادَ فِي آخِرِهِ مِنْ أَجْلِ رَغْبَتِهِمْ عَنْهُنَّ إِذَا كُنَّ قَلِيلَاتِ الْمَالِ وَالْجَمَالِ
Бицун буго дида [Абу Ат Сагьирица АхӀмад бин Амру бин Сархица] ва [Хармалах бин ЯхӀя Ат Тужибица] абуна Абу Ат Сагьирица: Бицун буго нижеда, Хармалагьица абуна: Бицун буго нижеда [Ибну Вагьабица] дида [Юнусида] бицана [Ибну Шигьабица] [Ибну Шигьабица] дида бицун бугин [Ибну Шигьабица] [ Аллагьасул рагӀи: «Ва нужеца Бесдалазул ишалда ритӀухълъи гьечӀолъиялъул ургъел батани, нужее лъикӀал кӀиго, лъабго, ункъо чӀужугӀадан яче». -Ан Нисаа`: 3- Айсияца абуна: Я дир яцалъул яс, гьеб ккола бесдал яс, жиндирго опекунасул надзоралда гъоркь йигей -ва- гьелъ гьесул -мал-мулкалда гӀахьаллъулей, цинги опекун хӀикмалъизавула бесдаласул бечелъиялдаса ва берцинлъиялдаса, цинги опекунасда бокьун букӀуна гьелъие росасе ине -ненамерение ее быть таким гифаиром- гьей гурей цогидазе кьолеб жо, цинги гьезие ритӀухълъи гьабизе гурони ва гьез цӀикӀкӀараб махӀрумлъи кьезелъун гурони гьезие росасе ине гьукъула ва гьез бесдалал гурелги жидее лъикӀал руччаби росасе кьезе амру гьабула. Урваца абуна: Айсиятица абуна: Цинги халкъалъ Аллагьасул Расуласда (с.т.гӀ.в.) гьарана гьаб аяталдаса хадуб жидер хӀакъалъулъ фатва гьабизе – руччабазул бесдалазул хӀакъалъулъ – цинги Аллагьас гӀазза важаллаца аят рещтӀинабуна: «Ва гьез дудаса фатва гьарана руччабазул хӀакъалъулъ, цо гӀатва букӀана гьезда ва щиб дуе бугебали. Бесдал руччабазул хӀакъалъулъ тӀехь, дуе гьезие росасе ине бокьун букӀаго, гьезие бихьизабараб жо кьечӀин абураб тӀехь». -Ан Нисаа`: 127- Айсиятица абуна: Аллагьас ТагӀалаца рехсараб жо ккола цебесеб аяталда Къуръаналда дуе цӀалараб, Аллагьасул рагӀаби рехсарал: «Бесдалазул ишалда жаниб ритӀухълъи гьабичӀого теялъул ургъел батани, дуе лъикӀал руччаби росасе», - ян. -Ан Нисаа`: 3- Айсиятица абуна: ТӀадегӀанав Аллагьас цоги аяталдаги абулеб буго: «Дуе гьезие росасе ине бокьун бугеб мехалъ», -Ан Нисаа`: 127- - гьеб ккола нужер ихтияралда гъоркь йигей бесдалай чӀужугӀаданалда нужер цоясда рокьукълъи, гьелъул бечелъи дагьаб букӀиналъ ва гьей гӀураб берцинлъиялъ. Гьединлъидал бесдал руччабазул бечелъиялдаса ва берцинлъиялдаса жидее бокьулеб жо сабаблъун ригьин гьабизе гьукъун буго ритӀухълъиялда гурони, бесдал руччаби рокьукълъиялъ. Бицун вуго нижеда [Аль ХӀасан Аль ХӀулваница] ва [ГӀабду бин ХӀумайдица] кинабго жо [Якъуб бин Ибрагьим бин СагӀадидаса] бицана нижеда [дир инсуца] [Салих] [Ибн Шигьаб] дида [Урваца] абуна, гьес [Айсият] гьикъун букӀанин нужеда Аллагьасул рагӀул хӀакъалъулъ яги Аллагьасул ургъел гьабулеб гьечӀони: «Анд руччаби,' -An Nisaa`: 3- гьес гьеб хӀадис рехсана Аз Зухриялдаса Юнусил хӀадислъун ва гьес ахиралда тӀаде жубана: Бечелъи дагьаб, гӀураб берцинлъи гьечӀел бесдалал руччаби гьезие рокьукълъиялъ
Hadith
Imam Muslim : 5336
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ فِي قَوْله { وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى } قَالَتْ أُنْزِلَتْ فِي الرَّجُلِ تَكُونُ لَهُ الْيَتِيمَةُ وَهُوَ وَلِيُّهَا وَوَارِثُهَا وَلَهَا مَالٌ وَلَيْسَ لَهَا أَحَدٌ يُخَاصِمُ دُونَهَا فَلَا يُنْكِحُهَا لِمَالِهَا فَيَضُرُّ بِهَا وَيُسِيءُ صُحْبَتَهَا فَقَالَ { إِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنْ النِّسَاءِ } يَقُولُ مَا أَحْلَلْتُ لَكُمْ وَدَعْ هَذِهِ الَّتِي تَضُرُّ بِهَا
Бицен гьабуна нижеда [Абу Бакр бин Абу Сайбаца] ва [Абу Курайбица] кӀиязго абуна: Бицен гьабуна нижеда [Абу Усаматица] нижеда [ХӀишамида] [жиндирго инсудасан] [ГӀайшадасан] бицана Аллагьасул каламалъул хӀакъалъулъ: «Ва нужеца ургъел гьабулеб батани бесдалал руччабазе ритӀухълъи гьабичӀого теялъул», -An Nihis-T was: лъилниги хӀакъалъулъ абуни, гьесул йикӀана бесдалай чӀужугӀадан, гьев вукӀана гьелъул опекунлъун ва гьесул ирсилавлъун. Бечелъи букӀана бесдал чӀужугӀаданалъул, гьей гурони данде къеркьезе чи вукӀинчӀо гьелъул. Гьес гьей росасе кьун йикӀинчӀо гьелъул бечелъиялъухъ гьединлъидал гьелъ гьелъие зарал гьабизе букӀана ва гьелъул ургъел квешлъизабизе букӀана. Цинги гьес абуна: «Бесдалазул ишалда жаниб ритӀухълъи гьабичӀого хутӀиялъул ургъел батани, нужее лъикӀал руччаби росе», - ян. -Ан Нисаа`: 3- Гьес абуна: Дица дуе гьеб хӀалал гьабуларо ва гьелдалъун хӀинкъи бугей гьаб чӀужугӀадан толаро.
Hadith
Imam Muslim : 5337
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ فِي قَوْله { وَمَا يُتْلَى عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ فِي يَتَامَى النِّسَاءِ اللَّاتِي لَا تُؤْتُونَهُنَّ مَا كُتِبَ لَهُنَّ وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ } قَالَتْ أُنْزِلَتْ فِي الْيَتِيمَةِ تَكُونُ عِنْدَ الرَّجُلِ فَتَشْرَكُهُ فِي مَالِهِ فَيَرْغَبُ عَنْهَا أَنْ يَتَزَوَّجَهَا وَيَكْرَهُ أَنْ يُزَوِّجَهَا غَيْرَهُ فَيَشْرَكُهُ فِي مَالِهِ فَيَعْضِلُهَا فَلَا يَتَزَوَّجُهَا وَلَا يُزَوِّجُهَا غَيْرَهُ
Бицана нилъеда [Абу Бакр бин Абу Сайбаца] нилъеда бицана [ГӀабда бин Сулайманица] [ХӀишамидасан] [жиндирго инсудасан] [Айсияталдасан] Жиндирго рагӀабазул хӀакъалъулъ: «Ва щиб дуе Къуръаналда цӀалараб: 354 -гьединго фатва- бесдал руччабазе амру гьабуна дуца гьезие кьураб жо, дуца гьезие гьабулеб букӀинчӀеб мехалъ гьезие'. -Ан Нисаа`: 127- ГӀайсиятица абуна: -Гьеб аят- рещтӀана лъилниги бесдал чӀужугӀаданалда хурхун. Бесдал чӀужугӀаданалъ гьев жиндирго мулкалда гъорлъе ккезавун вуго ва хадуб гьесие бокьун букӀун бугин гьей ячине. Гьесие бокьун букӀун гьечӀо бесдал чӀужу цогидав чиясе росасе ине ва гьей жиндирго мулкалда гъорлъе ккезе, гьединлъидал гьес гьелъие иш захӀмалъизабуна гьей ячинчӀого, цогидав чиясе росасе кьечӀого.
Hadith
Imam Muslim : 5338
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ فِي قَوْله { يَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ قُلْ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِيهِنَّ } الْآيَةَ قَالَتْ هِيَ الْيَتِيمَةُ الَّتِي تَكُونُ عِنْدَ الرَّجُلِ لَعَلَّهَا أَنْ تَكُونَ قَدْ شَرِكَتْهُ فِي مَالِهِ حَتَّى فِي الْعَذْقِ فَيَرْغَبُ يَعْنِي أَنْ يَنْكِحَهَا وَيَكْرَهُ أَنْ يُنْكِحَهَا رَجُلًا فَيَشْرَكُهُ فِي مَالِهِ فَيَعْضِلُهَا
Бицана нижеда [Абу Курайбица] бицана [Абу Усаматица] нижеда [ХӀишамида] [жиндирго инсудасан] [ГӀайшатидасан] бицана Жиндирго рагӀабазул хӀакъалъулъ: «Ва гьез дуда гьарула руччабазул хӀакъалъулъ фатва. Абе: «Аллагьас дуе гьезда хурхун фатва кьолеб бугин», - ян. -Ан Нисаа`: 127- Айсиятица абуна: Гьей бесдал гӀадан йиго лъилнигигун йигей, батила гьелъ жиндирго бечелъиялда гъорлъ цӀибилалъул гъутӀбузде щвезегӀан бихьин гъорлъе ккезавулев, цинги гьесие росасе ине бокьун букӀуна, гьесул бечелъиялда гъорлъе ккезелъун цогидав чиясе росасе кьезе бокьун гьечӀо ва хадуб гьелъ гьесие къварилъи кьола.
Hadith
Imam Muslim : 5339
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ فِي قَوْله { وَمَنْ كَانَ فَقِيرًا فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوفِ } قَالَتْ أُنْزِلَتْ فِي وَالِي مَالِ الْيَتِيمِ الَّذِي يَقُومُ عَلَيْهِ وَيُصْلِحُهُ إِذَا كَانَ مُحْتَاجًا أَنْ يَأْكُلَ مِنْهُ
Нилъеда бицана [Абу Бакр бин Абу Сяйбаца] [ГӀабда бин Сулайманица] [ХӀисамидасан] [жиндирго инсудаса] [ГӀайшатидаса] бицана Жиндирго рагӀабазул хӀакъалъулъ: «Мискинав чияс кваназе бегьула мустахӀикъаб жоялдаса», - ян. -Ан Нисаа`: 6- Айсиятица абуна: -гьаб аят- рещтӀана жиндир мал-мулкалъул валиясул хӀакъалъулъ, гьелда хадуб халкколев ва гьеб къачӀалев ятимасул хӀакъалъулъ, гьесда кӀола гьелдаса кваназе хӀажалъи ккани.
Hadith
Imam Muslim : 5340
و حَدَّثَنَاه أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ فِي قَوْله تَعَالَى { وَمَنْ كَانَ غَنِيًّا فَلْيَسْتَعْفِفْ وَمَنْ كَانَ فَقِيرًا فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوفِ } قَالَتْ أُنْزِلَتْ فِي وَلِيِّ الْيَتِيمِ أَنْ يُصِيبَ مِنْ مَالِهِ إِذَا كَانَ مُحْتَاجًا بِقَدْرِ مَالِهِ بِالْمَعْرُوفِ و حَدَّثَنَاه أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا هِشَامٌ بِهَذَا الْإِسْنَادِ
Нилъеда бицун букӀана [Абу Курайбица] бицун букӀана [Абу Усаматица] нилъеда [ХӀисамида] бицун букӀана [жиндирго инсудасан] [ГӀайшатидасан] гьесул рагӀул хӀакъалъулъ: «Лъида - валиязда гьоркьоса - рес бугев, гьес нахъе чӀвай - бесдаласул бечелъи кванаялдаса - ва лъица мискинлъи гьабулеб бугебали, - ян. -Ан Нисаа`: 6- Айсиятица абуна: Бесдаласул валиясда хурхун рещтӀана, гьес жиндирго гӀарац хӀалтӀизабизе бегьула, жиндирго бечелъиялъул къадар данде кколеб къагӀидаялъ хӀажатаб батани. Бицун бугищ нижеда [Абу Курайбица] бицун бугищ нижеда [Ибн Нумаирица] нижеда [Хишамида] бицун бугищ гьаб санадалдалъун.
