Imam Muslim : 5321
حَدَّثَنِي أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ عَنْ بُرَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ سَمِعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا يُثْنِي عَلَى رَجُلٍ وَيُطْرِيهِ فِي الْمِدْحَةِ فَقَالَ لَقَدْ أَهْلَكْتُمْ أَوْ قَطَعْتُمْ ظَهْرَ الرَّجُلِ
An gaya mini [Abu Ja'far Muhammad bin Ash Shabbah] ya gaya mana [Isma'il bin Zakariyya] daga [Buraid bin Abdullah] daga [Abu Burdah] daga [Abu Musa] ya ce: Annabi sallallahu alaihi wa sallam ya ji wani yana yabon wani fiye da kima sai ya ce: "Ka halaka -ko: Ka karya bayan wani."
Imam Muslim : 5322
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى جَمِيعًا عَنْ ابْنِ مَهْدِيٍّ وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ حَبِيبٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ قَالَ قَامَ رَجُلٌ يُثْنِي عَلَى أَمِيرٍ مِنْ الْأُمَرَاءِ فَجَعَلَ الْمِقْدَادُ يَحْثِي عَلَيْهِ التُّرَابَ وَقَالَ أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَحْثِيَ فِي وُجُوهِ الْمَدَّاحِينَ التُّرَابَ
Ya gaya mana [Abu Bakr bin Abu Syaibah] da [Muhammad bin Al Mutsanna] komai daga Ibn Mahdi kuma rubutun na Ibn Al Mutsanna ne duka ya ce: Ya gaya mana [Abdurrahman] daga [Sufyan] daga [Habib] daga [Mujahid] daga [Abu Ma'mar] ya ce: Wani ya tashi ya yabi ɗaya daga cikin sarakunan sai [Al Miqdad] ya yayyafa masa ƙasa ya ce: Manzon Allah sallallahu alaihi wa Salam ya umarce mu da mu yayyafa ƙasa a fuskokin waɗanda ke yabon.
Imam Muslim : 5323
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ هَمَّامِ بْنِ الْحَارِثِ أَنَّ رَجُلًا جَعَلَ يَمْدَحُ عُثْمَانَ فَعَمِدَ الْمِقْدَادُ فَجَثَا عَلَى رُكْبَتَيْهِ وَكَانَ رَجُلًا ضَخْمًا فَجَعَلَ يَحْثُو فِي وَجْهِهِ الْحَصْبَاءَ فَقَالَ لَهُ عُثْمَانُ مَا شَأْنُكَ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا رَأَيْتُمْ الْمَدَّاحِينَ فَاحْثُوا فِي وُجُوهِهِمْ التُّرَابَ و حَدَّثَنَاه مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مَنْصُورٍ ح و حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا الْأَشْجَعِيُّ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُبَيْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ الْأَعْمَشِ وَمَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ هَمَّامٍ عَنْ الْمِقْدَادِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ
Ya gaya mana [Muhammad bin Al Mutsanna] da [Muhammad bin Basyar], rubutun Al Mutsanna, dukkansu suna cewa: Ya gaya mana [Muhammad bin Ja'afar] ya gaya mana [Syu'bah] daga [Mansur] daga [Ibrahim] daga [Hammam bin Al Harith] cewa wani ya yabi Uthman sai [Al Miqdad] ya matso kusa da shi ya durƙusa a kan gwiwoyinsa, sannan ya yayyafa yashi a fuskarsa. Uthman ya ce masa: Me ke damunka? Al Miqdad ya ce: Manzon Allah sallallahu alaihi wa Salam ya ce: "Idan ka ga mutane suna yabon, sai ka yayyafa ƙasa a fuskokinsu." Ya ba mu labarinsa [Muhammad bin Al Mutsanna], kuma [Ibn Basyar] duk sun ce "Ya ba mu labarinsa [Abdurrahman] daga [Sufyan] daga [Mansur]. Ya ba mu labarinsa [Uthman bin Abu Syaibah] ya ba mu labarin [Al Asyja'I Ubaidullah bin Ubaidurrahman] daga [Sufyan Ats Tsauri] daga [Al A'masy] da [Mansur] daga [Ibrahim] daga [Hammam] daga [Al Miqdaq] daga Annabi sallallahu 'alaihi wa sallam, kamar yadda yake a da.
Imam Muslim : 5324
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا صَخْرٌ يَعْنِي ابْنَ جُوَيْرِيَةَ عَنْ نَافِعٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ حَدَّثَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَرَانِي فِي الْمَنَامِ أَتَسَوَّكُ بِسِوَاكٍ فَجَذَبَنِي رَجُلَانِ أَحَدُهُمَا أَكْبَرُ مِنْ الْآخَرِ فَنَاوَلْتُ السِّوَاكَ الْأَصْغَرَ مِنْهُمَا فَقِيلَ لِي كَبِّرْ فَدَفَعْتُهُ إِلَى الْأَكْبَرِ
Ya gaya mana [Nashr bin Ali Al Jahdhami] ya gaya mana [mahaifina] ya gaya mana [Shakhr bin Juwairiyyah] daga [Nafi'i] cewa [Abdullahi bin Umar] ya gaya masa cewa Manzon Allah sallallahu alaihi wa sallam ya ce: "Na yi mafarkin siwak sai mutane biyu suka ɗauke ni, ɗaya daga cikinsu ya girmi ɗayan, sannan na ba wa ƙaramin cikin biyu siwak, sai aka ce mini: '(Ka ba wa) babba.' Sai na miƙa wa babba."
Imam Muslim : 5325
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ حَدَّثَنَا بِهِ سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ كَانَ أَبُو هُرَيْرَةَ يُحَدِّثُ وَيَقُولُ اسْمَعِي يَا رَبَّةَ الْحُجْرَةِ اسْمَعِي يَا رَبَّةَ الْحُجْرَةِ وَعَائِشَةُ تُصَلِّي فَلَمَّا قَضَتْ صَلَاتَهَا قَالَتْ لِعُرْوَةَ أَلَا تَسْمَعُ إِلَى هَذَا وَمَقَالَتِهِ آنِفًا إِنَّمَا كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَدِّثُ حَدِيثًا لَوْ عَدَّهُ الْعَادُّ لَأَحْصَاهُ
Ya gaya mana [Harun bin Ma'ruf] ya gaya mana [Sufyan bin Uyainah] daga [Hisyam] daga [mahaifinsa] ya ce: Abu Huraira ya ruwaito, ya ce: Ku saurara, ya mai ɗakin, ku saurara, ya mai ɗakin. A halin yanzu [Aisyah] tana addu'a. Bayan ta yi addu'a, Aisyah ta ce wa Urwah: Shin ba ku ji haka ba kuma abin da ya faɗa? Annabi sallallahu alaihi wa Salam ya isar da hadisi ne kawai, idan wani ya ƙirga shi, zai iya yin sa.
Imam Muslim : 5326
حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ الْأَزْدِيُّ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَكْتُبُوا عَنِّي وَمَنْ كَتَبَ عَنِّي غَيْرَ الْقُرْآنِ فَلْيَمْحُهُ وَحَدِّثُوا عَنِّي وَلَا حَرَجَ وَمَنْ كَذَبَ عَلَيَّ قَالَ هَمَّامٌ أَحْسِبُهُ قَالَ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ
Ya gaya mana [Haddab bin Khalid Al Azdi] ya gaya mana [Hammam] daga [Zaid bin Aslam] daga [Atho` bin Yasar] daga [Abu Sa'id Al Khudri] Manzon Allah sallallahu alaihi wa sallam ya ce: "Kada ku rubuta daga gare ni, duk wanda ya rubuta daga gare ni banda Alqur'ani ya kamata a goge shi, ya kuma faɗa mini kuma babu laifi. Duk wanda ya yi ƙarya a cikin (sunana) - Hammam ya ce: Ina tsammanin (Zaid) ya ce: da gangan, don haka bai kamata ya shirya wuri daga wuta ba."
Imam Muslim : 5327
حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ صُهَيْبٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ كَانَ مَلِكٌ فِيمَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ وَكَانَ لَهُ سَاحِرٌ فَلَمَّا كَبِرَ قَالَ لِلْمَلِكِ إِنِّي قَدْ كَبِرْتُ فَابْعَثْ إِلَيَّ غُلَامًا أُعَلِّمْهُ السِّحْرَ فَبَعَثَ إِلَيْهِ غُلَامًا يُعَلِّمُهُ فَكَانَ فِي طَرِيقِهِ إِذَا سَلَكَ رَاهِبٌ فَقَعَدَ إِلَيْهِ وَسَمِعَ كَلَامَهُ فَأَعْجَبَهُ فَكَانَ إِذَا أَتَى السَّاحِرَ مَرَّ بِالرَّاهِبِ وَقَعَدَ إِلَيْهِ فَإِذَا أَتَى السَّاحِرَ ضَرَبَهُ فَشَكَا ذَلِكَ إِلَى الرَّاهِبِ فَقَالَ إِذَا خَشِيتَ السَّاحِرَ فَقُلْ حَبَسَنِي أَهْلِي وَإِذَا خَشِيتَ أَهْلَكَ فَقُلْ حَبَسَنِي السَّاحِرُ فَبَيْنَمَا هُوَ كَذَلِكَ إِذْ أَتَى عَلَى دَابَّةٍ عَظِيمَةٍ قَدْ حَبَسَتْ النَّاسَ فَقَالَ الْيَوْمَ أَعْلَمُ آلسَّاحِرُ أَفْضَلُ أَمْ الرَّاهِبُ أَفْضَلُ فَأَخَذَ حَجَرًا فَقَالَ اللَّهُمَّ إِنْ كَانَ أَمْرُ الرَّاهِبِ أَحَبَّ إِلَيْكَ مِنْ أَمْرِ السَّاحِرِ فَاقْتُلْ هَذِهِ الدَّابَّةَ حَتَّى يَمْضِيَ النَّاسُ فَرَمَاهَا فَقَتَلَهَا وَمَضَى النَّاسُ فَأَتَى الرَّاهِبَ فَأَخْبَرَهُ فَقَالَ لَهُ الرَّاهِبُ أَيْ بُنَيَّ أَنْتَ الْيَوْمَ أَفْضَلُ مِنِّي قَدْ بَلَغَ مِنْ أَمْرِكَ مَا أَرَى وَإِنَّكَ سَتُبْتَلَى فَإِنْ ابْتُلِيتَ فَلَا تَدُلَّ عَلَيَّ وَكَانَ الْغُلَامُ يُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ وَيُدَاوِي النَّاسَ مِنْ سَائِرِ الْأَدْوَاءِ فَسَمِعَ جَلِيسٌ لِلْمَلِكِ كَانَ قَدْ عَمِيَ فَأَتَاهُ بِهَدَايَا كَثِيرَةٍ فَقَالَ مَا هَاهُنَا لَكَ أَجْمَعُ إِنْ أَنْتَ شَفَيْتَنِي فَقَالَ إِنِّي لَا أَشْفِي أَحَدًا إِنَّمَا يَشْفِي اللَّهُ فَإِنْ أَنْتَ آمَنْتَ بِاللَّهِ دَعَوْتُ اللَّهَ فَشَفَاكَ فَآمَنَ بِاللَّهِ فَشَفَاهُ اللَّهُ فَأَتَى الْمَلِكَ فَجَلَسَ إِلَيْهِ كَمَا كَانَ يَجْلِسُ فَقَالَ لَهُ الْمَلِكُ مَنْ رَدَّ عَلَيْكَ بَصَرَكَ قَالَ رَبِّي قَالَ وَلَكَ رَبٌّ غَيْرِي قَالَ رَبِّي وَرَبُّكَ اللَّهُ فَأَخَذَهُ فَلَمْ يَزَلْ يُعَذِّبُهُ حَتَّى دَلَّ عَلَى الْغُلَامِ فَجِيءَ بِالْغُلَامِ فَقَالَ لَهُ الْمَلِكُ أَيْ بُنَيَّ قَدْ بَلَغَ مِنْ سِحْرِكَ مَا تُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ وَتَفْعَلُ وَتَفْعَلُ فَقَالَ إِنِّي لَا أَشْفِي أَحَدًا إِنَّمَا يَشْفِي اللَّهُ فَأَخَذَهُ فَلَمْ يَزَلْ يُعَذِّبُهُ حَتَّى دَلَّ عَلَى الرَّاهِبِ فَجِيءَ بِالرَّاهِبِ فَقِيلَ لَهُ ارْجِعْ عَنْ دِينِكَ فَأَبَى فَدَعَا بِالْمِئْشَارِ فَوَضَعَ الْمِئْشَارَ فِي مَفْرِقِ رَأْسِهِ فَشَقَّهُ حَتَّى وَقَعَ شِقَّاهُ ثُمَّ جِيءَ بِجَلِيسِ الْمَلِكِ فَقِيلَ لَهُ ارْجِعْ عَنْ دِينِكَ فَأَبَى فَوَضَعَ الْمِئْشَارَ فِي مَفْرِقِ رَأْسِهِ فَشَقَّهُ بِهِ حَتَّى وَقَعَ شِقَّاهُ ثُمَّ جِيءَ بِالْغُلَامِ فَقِيلَ لَهُ ارْجِعْ عَنْ دِينِكَ فَأَبَى فَدَفَعَهُ إِلَى نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِهِ فَقَالَ اذْهَبُوا بِهِ إِلَى جَبَلِ كَذَا وَكَذَا فَاصْعَدُوا بِهِ الْجَبَلَ فَإِذَا بَلَغْتُمْ ذُرْوَتَهُ فَإِنْ رَجَعَ عَنْ دِينِهِ وَإِلَّا فَاطْرَحُوهُ فَذَهَبُوا بِهِ فَصَعِدُوا بِهِ الْجَبَلَ فَقَالَ اللَّهُمَّ اكْفِنِيهِمْ بِمَا شِئْتَ فَرَجَفَ بِهِمْ الْجَبَلُ فَسَقَطُوا وَجَاءَ يَمْشِي إِلَى الْمَلِكِ فَقَالَ لَهُ الْمَلِكُ مَا فَعَلَ أَصْحَابُكَ قَالَ كَفَانِيهِمُ اللَّهُ فَدَفَعَهُ إِلَى نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِهِ فَقَالَ اذْهَبُوا بِهِ فَاحْمِلُوهُ فِي قُرْقُورٍ فَتَوَسَّطُوا بِهِ الْبَحْرَ فَإِنْ رَجَعَ عَنْ دِينِهِ وَإِلَّا فَاقْذِفُوهُ فَذَهَبُوا بِهِ فَقَالَ اللَّهُمَّ اكْفِنِيهِمْ بِمَا شِئْتَ فَانْكَفَأَتْ بِهِمْ السَّفِينَةُ فَغَرِقُوا وَجَاءَ يَمْشِي إِلَى الْمَلِكِ فَقَالَ لَهُ الْمَلِكُ مَا فَعَلَ أَصْحَابُكَ قَالَ كَفَانِيهِمُ اللَّهُ فَقَالَ لِلْمَلِكِ إِنَّكَ لَسْتَ بِقَاتِلِي حَتَّى تَفْعَلَ مَا آمُرُكَ بِهِ قَالَ وَمَا هُوَ قَالَ تَجْمَعُ النَّاسَ فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ وَتَصْلُبُنِي عَلَى جِذْعٍ ثُمَّ خُذْ سَهْمًا مِنْ كِنَانَتِي ثُمَّ ضَعْ السَّهْمَ فِي كَبِدِ الْقَوْسِ ثُمَّ قُلْ بِاسْمِ اللَّهِ رَبِّ الْغُلَامِ ثُمَّ ارْمِنِي فَإِنَّكَ إِذَا فَعَلْتَ ذَلِكَ قَتَلْتَنِي فَجَمَعَ النَّاسَ فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ وَصَلَبَهُ عَلَى جِذْعٍ ثُمَّ أَخَذَ سَهْمًا مِنْ كِنَانَتِهِ ثُمَّ وَضَعَ السَّهْمَ فِي كَبْدِ الْقَوْسِ ثُمَّ قَالَ بِاسْمِ اللَّهِ رَبِّ الْغُلَامِ ثُمَّ رَمَاهُ فَوَقَعَ السَّهْمُ فِي صُدْغِهِ فَوَضَعَ يَدَهُ فِي صُدْغِهِ فِي مَوْضِعِ السَّهْمِ فَمَاتَ فَقَالَ النَّاسُ آمَنَّا بِرَبِّ الْغُلَامِ آمَنَّا بِرَبِّ الْغُلَامِ آمَنَّا بِرَبِّ الْغُلَامِ فَأُتِيَ الْمَلِكُ فَقِيلَ لَهُ أَرَأَيْتَ مَا كُنْتَ تَحْذَرُ قَدْ وَاللَّهِ نَزَلَ بِكَ حَذَرُكَ قَدْ آمَنَ النَّاسُ فَأَمَرَ بِالْأُخْدُودِ فِي أَفْوَاهِ السِّكَكِ فَخُدَّتْ وَأَضْرَمَ النِّيرَانَ وَقَالَ مَنْ لَمْ يَرْجِعْ عَنْ دِينِهِ فَأَحْمُوهُ فِيهَا أَوْ قِيلَ لَهُ اقْتَحِمْ فَفَعَلُوا حَتَّى جَاءَتْ امْرَأَةٌ وَمَعَهَا صَبِيٌّ لَهَا فَتَقَاعَسَتْ أَنْ تَقَعَ فِيهَا فَقَالَ لَهَا الْغُلَامُ يَا أُمَّهْ اصْبِرِي فَإِنَّكِ عَلَى الْحَقِّ
Ya gaya mana [Haddab bin Khalid] ya gaya mana [Hammad bin Salamah] ya gaya mana [Tsabit] daga [Abdurrahman bin Abu Laila] daga [Shuhaib] Manzon Allah sallallahu alaihi wa sallam ya ce: "A da, kafin ka akwai sarki, yana da mai sihiri, lokacin da mai sihirin ya tsufa, sai ya ce wa sarki: 'Na tsufa, ka aiko min da saurayi ya koya min sihiri.' Sai wani saurayi ya zo wurinsa, ya koyar da saurayin sihiri. (Nisa) tsakanin mai sihirin da sarki akwai wani mai sihiri. Saurayin ya zo wurin malamin ya ji maganarsa, ya yi mamakin maganar malamin don haka idan ya zo wurin mai sihirin tabbas za a doke shi. Saurayin ya yi korafi game da wannan ga malamin, ya ce: 'Idan mai sihirin yana son ya buge ka, ka ce: 'Iyalina suna hana ni,' kuma idan kana jin tsoron iyalinka, ka ce: 'Mai sihirin yana hana ni.' A irin wannan lokacin, wata rana ya kusanci wata babbar dabba da ke tare hanyar mutane, ya ce, 'A yau zan san ko mai sihiri ya fi kyau ko kuma firist ya fi kyau.' Ya ɗauki dutse ya ce: 'Ya Allah, idan kana son al'amuran sufi fiye da na mai sihiri, to ka kashe wannan dabbar domin mutane su wuce.' Ya jefa dutsen ya kashe shi, don mutane su wuce. Ya gaya wa malamin haka. Malamin ya ce: 'Ɗana, yanzu ka fi ni kyau kuma al'amuranka sun zo yadda nake ganin su, za a yi maka gwaji, idan kana da gwaji, kada ka nuna mini.' Saurayin zai iya warkar da makafi da cututtuka daban-daban. Ɗaya daga cikin abokan sarki wanda makaho ne ya ji haka, ya zo wurin saurayin yana kawo kyaututtuka da yawa, ya ce: 'Ka warkar da ni za ka sami abin da na tattara a nan.' Saurayin ya ce: 'Ban warkar da kowa ba, Allah kaɗai ne ke warkar da kai, idan ka yi imani da Shi, zan yi masa addu'a ya warkar da kai.' Abokin sarki ya yi imani, saurayin ya yi addu'a ga Allah, ya warke. Abokin sarki ya zo wurin sarki ya zauna kusa da shi. Sarki ya ce: 'Kai, wanene, wa ya warkar da idanunka?' Mutumin ya amsa: 'Ya Ubangijina.' Sarki ya ce: 'Shin kana da Rabbi banda ni?' Mutumin ya ce: 'Ya Ubangijina da Ubangijinka Allah ne.' Sarki ya kama shi ya azabtar da shi har sai da ya nuna wa saurayin sannan aka kawo saurayin, sarki ya ce: 'Ya kai dana, sihirinka zai iya warkar da makafi, gyaran gashi kuma kai ne kake yin haka da wancan.' Saurayin ya ce: 'Ba ni ne mai warkarwa ba, Allah ne kawai yake warkarwa.' Sarki ya kama shi ya ci gaba da azabtar da shi ya nuna wa malamin. Sarki ya zo wurin malamin, aka kawo malamin ya ce masa: 'Ka bar addininka.' Sai malamin bai so ba, sai sarki ya nemi a ba shi zarto ya ajiye shi a tsakiyar kansa don gefensa ya kwanta a ƙasa. Bayan haka aka kawo abokin sarki aka ce masa: 'Ka bar addininka.' Malamin bai so ba, sai sarki ya nemi a ba shi zarto ya sanya shi a tsakiyar kansa don gefensa ya kwanta a ƙasa. Bayan haka aka kawo wani saurayi aka ce masa: 'Ka bar addininka.' Saurayin bai so ba. Sai sarki ya miƙa shi ga ƙungiyar sojojinsa, sarki ya ce: 'Ka kai shi wannan dutsen, ka ɗauke shi, idan yana son ya bar addininsa (ka bar shi) idan kuma bai so ba, ka jefar da shi daga saman dutsen.' Suka kai shi saman dutsen, saurayin ya yi addu'a: 'Ya Allah, ka isar mini da su kamar yadda ka so.' Sai dutsen ya girgiza su duka suka faɗi. Saurayin ya koma gida har sai da ya isa gaban sarki. Sarki ya tambaya: 'Yaya yanayin abokanka yake?' Saurayin ya amsa: 'Allah ya isa ni daga gare su.' Sai sarki ya miƙa shi ga ƙungiyar sojojinsa, sarki ya ce: 'Ku kai shi cikin jirgin ruwa ku aika shi zuwa teku, idan yana son barin addininsa (ku kai shi gida) idan kuma bai so ya bar shi ba, ku jefa shi.' Suka kai shi tsakiyar teku, saurayin ya yi addu'a: 'Ya Allah, ka isar mini daga gare su kamar yadda ka so.' Amma jirgin ya kife kuma duk suka nutse. Saurayin ya koma gida har sai da ya zo gaban sarki, wanda ya tambaye shi: 'Yaya abokanka suke?' Saurayin ya amsa: 'Allah ya isar min daga gare su.' Sai ya ce wa sarki: 'Ba za ka iya kashe ni ba sai ka yi abin da na umarce ka.' Sarki ya tambaya: 'Me kake umurtarka?' Saurayin ya ce: 'Ku tattara dukkan mutanen a wani babban fili ku gicciye ni a kan bishiyar dabino, ku ɗauki kibiya daga cikin kwarina ku ce: 'Da sunan Allah, Ubangijin wannan saurayi.' Idan ka yi haka, za ka kashe ni.' A ƙarshe sarki ya yi haka. Ya sanya kibiya a tsakiyar kibiya ya harba ta yana cewa: 'Da sunan Allah, Ubangijin wannan saurayi.' An harba kibiya a cikin haikalin saurayin, sai saurayin ya sanya hannunsa inda kibiya ta buge ta mutu. Mutanen suka ce: 'Mun yi imani da Ubangijin wannan saurayin.' Sai ya kawo shi wurin sarki ya ce masa: 'Ka san cewa wani abu da kake damuwa da shi, Allah ya riga ya same ka. Duk masu imani.' Sai sarki ya ba da umarnin a yi rami a kan titi sannan a kunna wuta. Sarki ya ce: 'Duk wanda bai bar addininsa ba, a gasa shi a ciki.' Sun yi haka har sai da wata mata ta zo da ɗanta, da alama za ta ja da baya don kada ta faɗa cikin tafkin wuta, sai jaririn ya ce: 'Mahaifiyata, ki yi haƙuri, lallai kin fi gaskiya.'
Imam Muslim : 5328
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ وَتَقَارَبَا فِي لَفْظِ الْحَدِيثِ وَالسِّيَاقُ لِهَارُونَ قَالَا حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ مُجَاهِدٍ أَبِي حَزْرَةَ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الْوَلِيدِ بْنِ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ قَالَ خَرَجْتُ أَنَا وَأَبِي نَطْلُبُ الْعِلْمَ فِي هَذَا الْحَيِّ مِنْ الْأَنْصَارِ قَبْلَ أَنْ يَهْلِكُوا فَكَانَ أَوَّلُ مَنْ لَقِينَا أَبَا الْيَسَرِ صَاحِبَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَعَهُ غُلَامٌ لَهُ مَعَهُ ضِمَامَةٌ مِنْ صُحُفٍ وَعَلَى أَبِي الْيَسَرِ بُرْدَةٌ وَمَعَافِرِيَّ وَعَلَى غُلَامِهِ بُرْدَةٌ وَمَعَافِرِيَّ فَقَالَ لَهُ أَبِي يَا عَمِّ إِنِّي أَرَى فِي وَجْهِكَ سَفْعَةً مِنْ غَضَبٍ قَالَ أَجَلْ كَانَ لِي عَلَى فُلَانِ ابْنِ فُلَانٍ الْحَرَامِيِّ مَالٌ فَأَتَيْتُ أَهْلَهُ فَسَلَّمْتُ فَقُلْتُ ثَمَّ هُوَ قَالُوا لَا فَخَرَجَ عَلَيَّ ابْنٌ لَهُ جَفْرٌ فَقُلْتُ لَهُ أَيْنَ أَبُوكَ قَالَ سَمِعَ صَوْتَكَ فَدَخَلَ أَرِيكَةَ أُمِّي فَقُلْتُ اخْرُجْ إِلَيَّ فَقَدْ عَلِمْتُ أَيْنَ أَنْتَ فَخَرَجَ فَقُلْتُ مَا حَمَلَكَ عَلَى أَنْ اخْتَبَأْتَ مِنِّي قَالَ أَنَا وَاللَّهِ أُحَدِّثُكَ ثُمَّ لَا أَكْذِبُكَ خَشِيتُ وَاللَّهِ أَنْ أُحَدِّثَكَ فَأَكْذِبَكَ وَأَنْ أَعِدَكَ فَأُخْلِفَكَ وَكُنْتَ صَاحِبَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكُنْتُ وَاللَّهِ مُعْسِرًا قَالَ قُلْتُ آللَّهِ قَالَ اللَّهِ قُلْتُ آللَّهِ قَالَ اللَّهِ قُلْتُ آللَّهِ قَالَ اللَّهِ قَالَ فَأَتَى بِصَحِيفَتِهِ فَمَحَاهَا بِيَدِهِ فَقَالَ إِنْ وَجَدْتَ قَضَاءً فَاقْضِنِي وَإِلَّا أَنْتَ فِي حِلٍّ فَأَشْهَدُ بَصَرُ عَيْنَيَّ هَاتَيْنِ وَوَضَعَ إِصْبَعَيْهِ عَلَى عَيْنَيْهِ وَسَمْعُ أُذُنَيَّ هَاتَيْنِ وَوَعَاهُ قَلْبِي هَذَا وَأَشَارَ إِلَى مَنَاطِ قَلْبِهِ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَقُولُ مَنْ أَنْظَرَ مُعْسِرًا أَوْ وَضَعَ عَنْهُ أَظَلَّهُ اللَّهُ فِي ظِلِّهِ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ أَنَا يَا عَمِّ لَوْ أَنَّكَ أَخَذْتَ بُرْدَةَ غُلَامِكَ وَأَعْطَيْتَهُ مَعَافِرِيَّكَ وَأَخَذْتَ مَعَافِرِيَّهُ وَأَعْطَيْتَهُ بُرْدَتَكَ فَكَانَتْ عَلَيْكَ حُلَّةٌ وَعَلَيْهِ حُلَّةٌ فَمَسَحَ رَأْسِي وَقَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ فِيهِ يَا ابْنَ أَخِي بَصَرُ عَيْنَيَّ هَاتَيْنِ وَسَمْعُ أُذُنَيَّ هَاتَيْنِ وَوَعَاهُ قَلْبِي هَذَا وَأَشَارَ إِلَى مَنَاطِ قَلْبِهِ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَقُولُ أَطْعِمُوهُمْ مِمَّا تَأْكُلُونَ وَأَلْبِسُوهُمْ مِمَّا تَلْبَسُونَ وَكَانَ أَنْ أَعْطَيْتُهُ مِنْ مَتَاعِ الدُّنْيَا أَهْوَنَ عَلَيَّ مِنْ أَنْ يَأْخُذَ مِنْ حَسَنَاتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ ثُمَّ مَضَيْنَا حَتَّى أَتَيْنَا جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ فِي مَسْجِدِهِ وَهُوَ يُصَلِّي فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ مُشْتَمِلًا بِهِ فَتَخَطَّيْتُ الْقَوْمَ حَتَّى جَلَسْتُ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْقِبْلَةِ فَقُلْتُ يَرْحَمُكَ اللَّهُ أَتُصَلِّي فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ وَرِدَاؤُكَ إِلَى جَنْبِكَ قَالَ فَقَالَ بِيَدِهِ فِي صَدْرِي هَكَذَا وَفَرَّقَ بَيْنَ أَصَابِعِهِ وَقَوَّسَهَا أَرَدْتُ أَنْ يَدْخُلَ عَلَيَّ الْأَحْمَقُ مِثْلُكَ فَيَرَانِي كَيْفَ أَصْنَعُ فَيَصْنَعُ مِثْلَهُ أَتَانَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَسْجِدِنَا هَذَا وَفِي يَدِهِ عُرْجُونُ ابْنِ طَابٍ فَرَأَى فِي قِبْلَةِ الْمَسْجِدِ نُخَامَةً فَحَكَّهَا بِالْعُرْجُونِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا فَقَالَ أَيُّكُمْ يُحِبُّ أَنْ يُعْرِضَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ فَخَشَعْنَا ثُمَّ قَالَ أَيُّكُمْ يُحِبُّ أَنْ يُعْرِضَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ فَخَشَعْنَا ثُمَّ قَالَ أَيُّكُمْ يُحِبُّ أَنْ يُعْرِضَ اللَّهُ عَنْهُ قُلْنَا لَا أَيُّنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَإِنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا قَامَ يُصَلِّي فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى قِبَلَ وَجْهِهِ فَلَا يَبْصُقَنَّ قِبَلَ وَجْهِهِ وَلَا عَنْ يَمِينِهِ وَلْيَبْصُقْ عَنْ يَسَارِهِ تَحْتَ رِجْلِهِ الْيُسْرَى فَإِنْ عَجِلَتْ بِهِ بَادِرَةٌ فَلْيَقُلْ بِثَوْبِهِ هَكَذَا ثُمَّ طَوَى ثَوْبَهُ بَعْضَهُ عَلَى بَعْضٍ فَقَالَ أَرُونِي عَبِيرًا فَقَامَ فَتًى مِنْ الْحَيِّ يَشْتَدُّ إِلَى أَهْلِهِ فَجَاءَ بِخَلُوقٍ فِي رَاحَتِهِ فَأَخَذَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَعَلَهُ عَلَى رَأْسِ الْعُرْجُونِ ثُمَّ لَطَخَ بِهِ عَلَى أَثَرِ النُّخَامَةِ فَقَالَ جَابِرٌ فَمِنْ هُنَاكَ جَعَلْتُمْ الْخَلُوقَ فِي مَسَاجِدِكُمْ سِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ بَطْنِ بُوَاطٍ وَهُوَ يَطْلُبُ الْمَجْدِيَّ بْنَ عَمْرٍو الْجُهَنِيَّ وَكَانَ النَّاضِحُ يَعْقُبُهُ مِنَّا الْخَمْسَةُ وَالسِّتَّةُ وَالسَّبْعَةُ فَدَارَتْ عُقْبَةُ رَجُلٍ مِنْ الْأَنْصَارِ عَلَى نَاضِحٍ لَهُ فَأَنَاخَهُ فَرَكِبَهُ ثُمَّ بَعَثَهُ فَتَلَدَّنَ عَلَيْهِ بَعْضَ التَّلَدُّنِ فَقَالَ لَهُ شَأْ لَعَنَكَ اللَّهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ هَذَا اللَّاعِنُ بَعِيرَهُ قَالَ أَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ انْزِلْ عَنْهُ فَلَا تَصْحَبْنَا بِمَلْعُونٍ لَا تَدْعُوا عَلَى أَنْفُسِكُمْ وَلَا تَدْعُوا عَلَى أَوْلَادِكُمْ وَلَا تَدْعُوا عَلَى أَمْوَالِكُمْ لَا تُوَافِقُوا مِنْ اللَّهِ سَاعَةً يُسْأَلُ فِيهَا عَطَاءٌ فَيَسْتَجِيبُ لَكُمْ سِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى إِذَا كَانَتْ عُشَيْشِيَةٌ وَدَنَوْنَا مَاءً مِنْ مِيَاهِ الْعَرَبِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ رَجُلٌ يَتَقَدَّمُنَا فَيَمْدُرُ الْحَوْضَ فَيَشْرَبُ وَيَسْقِينَا قَالَ جَابِرٌ فَقُمْتُ فَقُلْتُ هَذَا رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ رَجُلٍ مَعَ جَابِرٍ فَقَامَ جَبَّارُ بْنُ صَخْرٍ فَانْطَلَقْنَا إِلَى الْبِئْرِ فَنَزَعْنَا فِي الْحَوْضِ سَجْلًا أَوْ سَجْلَيْنِ ثُمَّ مَدَرْنَاهُ ثُمَّ نَزَعْنَا فِيهِ حَتَّى أَفْهَقْنَاهُ فَكَانَ أَوَّلَ طَالِعٍ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَتَأْذَنَانِ قُلْنَا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَأَشْرَعَ نَاقَتَهُ فَشَرِبَتْ شَنَقَ لَهَا فَشَجَتْ فَبَالَتْ ثُمَّ عَدَلَ بِهَا فَأَنَاخَهَا ثُمَّ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْحَوْضِ فَتَوَضَّأَ مِنْهُ ثُمَّ قُمْتُ فَتَوَضَّأْتُ مِنْ مُتَوَضَّإِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَهَبَ جَبَّارُ بْنُ صَخْرٍ يَقْضِي حَاجَتَهُ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِيُصَلِّيَ وَكَانَتْ عَلَيَّ بُرْدَةٌ ذَهَبْتُ أَنْ أُخَالِفَ بَيْنَ طَرَفَيْهَا فَلَمْ تَبْلُغْ لِي وَكَانَتْ لَهَا ذَبَاذِبُ فَنَكَّسْتُهَا ثُمَّ خَالَفْتُ بَيْنَ طَرَفَيْهَا ثُمَّ تَوَاقَصْتُ عَلَيْهَا ثُمَّ جِئْتُ حَتَّى قُمْتُ عَنْ يَسَارِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخَذَ بِيَدِي فَأَدَارَنِي حَتَّى أَقَامَنِي عَنْ يَمِينِهِ ثُمَّ جَاءَ جَبَّارُ بْنُ صَخْرٍ فَتَوَضَّأَ ثُمَّ جَاءَ فَقَامَ عَنْ يَسَارِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدَيْنَا جَمِيعًا فَدَفَعَنَا حَتَّى أَقَامَنَا خَلْفَهُ فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْمُقُنِي وَأَنَا لَا أَشْعُرُ ثُمَّ فَطِنْتُ بِهِ فَقَالَ هَكَذَا بِيَدِهِ يَعْنِي شُدَّ وَسَطَكَ فَلَمَّا فَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَا جَابِرُ قُلْتُ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ إِذَا كَانَ وَاسِعًا فَخَالِفْ بَيْنَ طَرَفَيْهِ وَإِذَا كَانَ ضَيِّقًا فَاشْدُدْهُ عَلَى حَقْوِكَ سِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَانَ قُوتُ كُلِّ رَجُلٍ مِنَّا فِي كُلِّ يَوْمٍ تَمْرَةً فَكَانَ يَمَصُّهَا ثُمَّ يَصُرُّهَا فِي ثَوْبِهِ وَكُنَّا نَخْتَبِطُ بِقِسِيِّنَا وَنَأْكُلُ حَتَّى قَرِحَتْ أَشْدَاقُنَا فَأُقْسِمُ أُخْطِئَهَا رَجُلٌ مِنَّا يَوْمًا فَانْطَلَقْنَا بِهِ نَنْعَشُهُ فَشَهِدْنَا أَنَّهُ لَمْ يُعْطَهَا فَأُعْطِيَهَا فَقَامَ فَأَخَذَهَا سِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى نَزَلْنَا وَادِيًا أَفْيَحَ فَذَهَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْضِي حَاجَتَهُ فَاتَّبَعْتُهُ بِإِدَاوَةٍ مِنْ مَاءٍ فَنَظَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمْ يَرَ شَيْئًا يَسْتَتِرُ بِهِ فَإِذَا شَجَرَتَانِ بِشَاطِئِ الْوَادِي فَانْطَلَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى إِحْدَاهُمَا فَأَخَذَ بِغُصْنٍ مِنْ أَغْصَانِهَا فَقَالَ انْقَادِي عَلَيَّ بِإِذْنِ اللَّهِ فَانْقَادَتْ مَعَهُ كَالْبَعِيرِ الْمَخْشُوشِ الَّذِي يُصَانِعُ قَائِدَهُ حَتَّى أَتَى الشَّجَرَةَ الْأُخْرَى فَأَخَذَ بِغُصْنٍ مِنْ أَغْصَانِهَا فَقَالَ انْقَادِي عَلَيَّ بِإِذْنِ اللَّهِ فَانْقَادَتْ مَعَهُ كَذَلِكَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِالْمَنْصَفِ مِمَّا بَيْنَهُمَا لَأَمَ بَيْنَهُمَا يَعْنِي جَمَعَهُمَا فَقَالَ الْتَئِمَا عَلَيَّ بِإِذْنِ اللَّهِ فَالْتَأَمَتَا قَالَ جَابِرٌ فَخَرَجْتُ أُحْضِرُ مَخَافَةَ أَنْ يُحِسَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِقُرْبِي فَيَبْتَعِدَ وَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ فَيَتَبَعَّدَ فَجَلَسْتُ أُحَدِّثُ نَفْسِي فَحَانَتْ مِنِّي لَفْتَةٌ فَإِذَا أَنَا بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُقْبِلًا وَإِذَا الشَّجَرَتَانِ قَدْ افْتَرَقَتَا فَقَامَتْ كُلُّ وَاحِدَةٍ مِنْهُمَا عَلَى سَاقٍ فَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَفَ وَقْفَةً فَقَالَ بِرَأْسِهِ هَكَذَا وَأَشَارَ أَبُو إِسْمَعِيلَ بِرَأْسِهِ يَمِينًا وَشِمَالًا ثُمَّ أَقْبَلَ فَ
[Harun bin Ma'ruf] da [Muhammad bin Abbad] sun gaya mana, rubutun hadisinsu kusan iri ɗaya ne kuma rubutun Haruna mai zuwa yana da alaƙa, dukansu biyun sun ce: [Hatim bin Isma'il] ya gaya mana daga [Ya'qub bin Mujahid Abu Hazrah] daga [Ubadah bin Al Walid bin Ubadah bin Ash Shamit] wanda ya ce: Ni da mahaifina mun tafi neman ilimi a wannan ƙauyen Ansar kafin su mutu. Mutum na farko da muka haɗu da shi shine [Abu Al Yasar], abokin Manzon Allah (tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi), yana tare da bawansa, yana ɗauke da tarin zannuwa, Abu Al Yasar yana sanye da bargon Ma'afiri kuma bawansa shi ma yana sanye da bargon Ma'afiri. Mahaifina ya ce masa: Ya baffana, hakika ina ganin alamun fushi a fuskarka. Ya ce: E. Ɗan uwa ɗan uwa yana bin ni bashi, na je wurin iyalinsa, na gaishe shi sannan na faɗi kalmomin sai ya ce: A'a. Sai wani yaro mai cikin tukunya ya fito, na tambaya: Ina mahaifinka yake? Ya ce: Ya ji muryarka. Sai mahaifiyata, Arika, ta shigo, na ce: Fita nan, na riga na san inda kake. Na tambaya: Me yasa kake ɓoye min? Ya amsa: Ni, Wallahi, zan gaya maka, Ba karya nake yi ba, Wallahi, na ji tsoron gaya maka sannan na yi ƙarya na yi maka alƙawari sannan na karya. Kai abokin Manzon Allah ne kuma ni, Wallahi, ina cikin matsala. Na ce: Allah. Ya amsa: Allah. Na ce: Allah. Ya amsa: Allah. Na ce: Allah. Ya amsa: Allah. Ya amsa: Allah. Ya amsa: Allah. Ya amsa: Allah. Ya amsa: Allah. Ya amsa: Allah. Ya amsa: Allah. Ya amsa: Allah. Ya ɗauki zanen ya goge shi da hannunsa, ya ce: Idan kana da kuɗi, ka biya shi idan kuma ba ka da shi, za ka 'yantu. Ganin idanuna biyu - ya sanya yatsunsa a idanunsa - jin kunnuwana biyu da fahimtar zuciyata - ya nuna wurin zuciyarsa - ya ga Manzon Allah sallallahu alaihi wa sallam yana cewa: "Duk wanda ya dakatar da mutum mai wahala ko ya 'yantar da shi daga (bashinsa), Allah zai tsare shi a cikin inuwarSa." Ya ce: Sai na ce masa: Ya baffa, idan ka ɗauki bargon bawanka, ka ɗauki bawanka ma'afiri, ka ɗauki bargonsa ma'afiri ka sanya masa bargonka, ba shakka za ka sanya kayan ado kuma zai sanya kayan ado. Ya shafa kaina sannan ya yi addu'a: Ya Allah, ka yi masa albarka. Ya ɗan'uwana, ganin idanuna biyu - ya sanya yatsunsa a idanunsa - jin kunnuwana biyu da fahimtar zuciyata - ya nuna wurin zuciyarsa - ya ga Manzon Allah sallallahu alaihi wa sallam yana cewa: "Ka ba su abinci daga abin da kuke ci kuma ka ba su tufafi daga abin da kuke sawa, "Na ba shi kayan duniya wanda ya fi sauƙi a gare ni fiye da ya ɗauki alherina a Ranar Ƙiyama. Mun tafi har sai da muka zo wurin [Jabir bin Abdullah] a masallacinsa, yana sallah sanye da riga wadda ya lulluɓe kansa da ita. Na taka mutane har sai da na zauna tsakanin Jabir da Alƙibla. Na ce masa: Allah Ya yi maka rahama, me ya sa kake sallah da riga ɗaya a jiki da kuma mayafinka a gefe? Ya yi nuni da hannunsa zuwa ƙirjina kamar haka - ya shimfiɗa yatsunsa ya naɗe su, ya ce: Ina so wawa irinka ya zo wurina ya ga abin da nake yi don ya iya kwafi ta. Manzon Allah sallallahu alaihi wa sallam ya zo mana a masallacinmu yana ɗauke da wani reshe na Ibn Tab, sai ya ga akwai ƙashin a gefen masallacin, sai ya goge shi da reshe, bayan haka sai ya juyo gare mu ya ce: "Wane ne daga cikinku yake son Allah ya juya masa baya?" sai ya ce: Mun yi ruku'u. Sai ya sake tambaya: "Wane ne daga cikinku yake son Allah ya juya masa baya?" Muka amsa: A'a, ya Manzon Allah. Sai ya ce: "Hakika, idan ɗayanku yana addu'a, Allah Tabaraka wa Ta'ala yana gabansa, don haka kada ku tofa a fuskarsa ko a damansa, bari ya tofa a hagu, a ƙarƙashin ƙafarsa ta hagu. Kuma idan ba zai iya danne kansa ba har sai ya riga ya tofa ko ya yi masa ƙashin, to ya yi da tufafinsa kamar haka" sai ya naɗe tufafinsa ɗaya a kan ɗayan sannan ya ce: "Ku nuna mini man za'afaran." Sai wani saurayi daga ƙabila ya yi sauri ya zo iyalinsa da sauri ya zo da cakuda mai a hannunsa, sai Manzon Allah sallallahu alaihi wa sallam ya ɗauka ya shafa a kan bakin tsakiyar riɓi sannan ya shafa a kan sauran ƙashin. Jabir ya ce: A nan ne kuke ba wa masallatanku turare. Mun taɓa tafiya tare da Manzon Allah sallallahu alaihi wa sallam a yaƙin Buwath, yana neman Al Majdi bin Amru al Juhadi. Raƙumin da ake ba shi ruwa an tsare shi da mutane biyar, shida da bakwai, sai ɗaya daga cikin direbobin raƙumi daga Ansar ya kewaye raƙuminsa, bayan haka aka yi wa raƙumin sa fashi sannan ya hau. Ya shafa raƙuminsa amma shiru, sai ya ce wa raƙuminsa: Ya Allah, Allah Ya la'ance ka. Sai Manzon Allah sallallahu alaihi wa sallam ya tambaya: "Wa ya la'anci raƙumin?" Sai ya amsa: Ni ne, ya Manzon Allah. Manzon Allah Sallallahu Alaihi wa Sallam ya ce: "Sauka, kada ku shiga cikin duk wani abu da aka la'anta. Kada ku yi addu'ar sharri ga kanku, kada ku yi addu'ar sharri ga 'ya'yanku, kada ku yi addu'ar sharri ga dukiyarku, kada ku yi biyayya idan Allah ya amsa addu'ar sannan Ya ba ku ita." Mun yi tafiya tare da Manzon Allah Sallallahu Alaihi wa Sallam har zuwa yamma. Mun kusanci daya daga cikin ruwan Larabawa sai Manzon Allah Sallallahu Alaihi wa Sallam ya ce: "Wa yake son ya gabace mu ya gyara rijiyar, bayan haka sai ya sha sannan ya ba mu abin sha" Jabir ya ce: Na mike na ce: Ni ne Ya Manzon Allah. Manzon Allah Sallallahu Alaihi wa Sallam ya ce: "Wa kuma yake tare da Jabir?" Jabbar bin Shakhr ya mike. Mun je rijiyar sannan muka ciro bokiti daya ko biyu daga rijiyar. Mun sauke ta sannan muka ja ta har sai da ta cika da ruwa. Mutumin farko da ya hadu da mu shine Manzon Allah Sallallahu Alaihi wa Sallam, ya tambaya: "Shin ku biyu kun yarda?" Muka amsa: Eh, ya Manzon Allah. Ya sauke kan raƙuminsa, raƙuminsa ya sha, ya riƙe igiyar, raƙuminsa ya shimfiɗa ƙafafuwansa ya yi fitsari. Bayan haka ya juya shi ya yi ruri. Sai Annabi sallallahu alaihi wa sallam ya je rijiyar ya yi alwala. Na miƙe na yi alwala ta da sauran ruwan alwalar daga Manzon Allah sallallahu alaihi wa sallam. Sai Jabbar bin Shakhr ya je ya yi wanka, sai Annabi sallallahu alaihi wa sallam ya miƙe don yin sallah. Na sa bargo, ina so in shimfiɗa shi amma bai iso ba. Bargon yana da gefe sannan na juya shi, bayan haka na shimfiɗa shi tsakanin ƙarshen biyu sannan na matse shi da wuyana. Sai na zo na tsaya a gefen hagu na Manzon Allah sallallahu alaihi wa sallam. Ya kama hannuna ya juya ni ya sanya ni a damansa. Bayan haka sai Jabbar bin Shakhr ya iso. Ya yi alwala sannan ya zo ya tsaya a gefen hagu na Manzon Allah sallallahu alaihi wa sallam, sannan ya kama hannayenmu aka sanya mu a bayansa. Manzon Allah sallallahu alaihi wa sallam ya gan ni amma ban ji ba, bayan haka na fahimta sai ya yi nuni da hannunsa, yana nufin ɗaure tsakiyar jikinka. Bayan salla, Manzon Allah sallallahu alaihi wa sallam ya ce: "Ya Jabir!" Na amsa: Eh, ya Manzon Allah. Ya ce: "Idan (tufafin) sun faɗi, sai a shimfiɗa su tsakanin ƙarshen biyu, idan kuma sun yi ƙunci, a ɗaure su a saman kugunka." Mun taɓa tafiya tare da Annabi sallallahu alaihi wa sallam kuma kowannenmu yana cin dabino ɗaya kowace rana. Ya tsotse shi sannan ya sanya shi a kan tufafinsa, muka motsa itacen har sai ganyen ya faɗi sannan muka ci har sai kusurwoyin bakinmu suka yi zafi. Na rantse, wani daga cikinmu ya ɓace wata rana. Sai muka je nemansa sannan muka ɗauka. Mun shaida masa cewa ba a ba shi (adadin dabino) ba, don haka aka ba shi. Ya miƙe ya ɗauke shi. Mun taɓa tafiya tare da Annabi sallallahu alaihi wa sallam har sai da muka tsaya a wani babban kwari. Annabi sallallahu alaihi wa sallam ya tafi don kammala aikinsa, na bi shi daga baya ɗauke da bokiti na ruwa. Annabi sallallahu alaihi wa sallam ya duba a kusa, bai ga komai da zai rufe ba. Sai ya zama akwai bishiyoyi biyu a gefen kwarin. Annabi sallallahu alaihi wa sallam ya hau kan ɗayansu sannan ya kama wani ɓangare na reshensa, ya ce: "Ku durƙusa mini, da izinin Allah." Reshen ya durƙusa da shi kamar raƙumi da hancinsa da mai kula da shi ya yi, har sai da ya zo wani bishiya ya kama ɗaya daga cikin rassansa, ya ce: "Ku durƙusa mini, da izinin Allah." Reshen kuma ya durƙusa. Bayan ya kasance a tsakiya tsakanin su biyun, ya haɗa su, ya ce: "Ku haɗu da ni, da izinin Allah." Su biyun suka zama ɗaya. Jabir ya ce: Na gudu da sauri saboda ina jin tsoron kada Manzon Allah (tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi) ya ji ina kusa da shi ya tafi. Muhammad bin Abbad ya ce a cikin labarinsa: Ya tafi sannan na zauna ina magana da kaina. Na kalli gefe na ga Manzon Allah (tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi) yana zuwa gare ni sai ya bayyana cewa bishiyoyin biyu sun tsiro. Kowannensu yana tsaye a kan sandarsa. Na ga Manzon Allah (tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi) yana tsaye yana nuna kansa kamar haka - Abu Isma'il ya yi nuni da kansa zuwa dama da hagu - bayan haka ya zo. Da ya iso gabana, sai ya tambaya: "Ya Jabir, ka ga inda nake tsaye?" Na amsa: "Eh, ya Manzon Allah." Ya ce: "Je zuwa bishiyoyin biyu ka yanke reshe daga kowannensu ka kawo shi nan. Idan kana inda nake tsaye, cire reshe ɗaya daga damanka da wani reshe daga hagunka." Jabir ya ce: Na tashi tsaye sannan na ɗauki dutse, na karya shi sannan na kaɗa shi har sai ya yi kaifi, bayan na je bishiyoyin biyu, sai na yanke reshe daga kowanne daga cikin bishiyoyin biyu. Na dawo na ja su har sai da na tsaya inda Manzon Allah sallallahu alaihi wa sallam yake. Na cire reshe ɗaya daga dama ta da wani reshe kuma daga hagu na, bayan haka lokacin da na haɗu da Manzon Allah sallallahu alaihi wa sallam, sai na ce: Na yi shi, ya Manzon Allah, to me yasa hakan? Sai ya amsa: "Na wuce kaburbura biyu waɗanda ake azabtar da su, da taimakona, ina so in haskaka su duka biyun alhali rassan biyu suna da ruwa." alwala, ruwan alwala, ruwan alwala." Na ce: Ya Manzon Allah, ban sami ko digo ɗaya na ruwa a cikin ayarin ba. Wani mutum daga Ansar yana sanyaya ruwan ga Manzon Allah (tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi) a cikin jirgin ruwansa wanda ya bushe a kan rataye katako na jirgin, sai ya ce mini: "Je zuwa ga wani ɗan ƙaramin ɗan Ansari ka gani ko akwai ruwa a cikin jirgin ruwansa." Na je wurinsa na kalli jirgin ruwansa, ban sami komai ba sai digo ɗaya na ruwa a ƙarshen jirgin, idan na zubar da shi tabbas zai bushe. Bayan haka na je wurin Manzon Allah (tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi) na ce: Ya Manzon Allah, ban sami komai ba sai digo ɗaya na ruwa a ƙarshen jirgin, idan na zubar da shi tabbas zai bushe. Ya ce: "Je ka kawo shi nan." Na kawo shi ya riƙe shi a hannunsa. Ya faɗi kalmomi waɗanda ban san menene su ba, sannan ya ji shi da hannunsa, bayan haka ya ba ni, ya ce: ya ce: "Ya Jabir, kira babban jirgin ruwa." Na ce: Babban jirgin ruwa, ya ayari. Sai na kawo shi na ajiye a gaban Manzon Allah sallallahu alaihi wa sallam, sai ya yi nuni ga jirgin da hannunsa kamar haka - Jabir ya miƙa hannunsa sannan ya miƙa yatsunsa ya sanya su a ƙasan jirgin. Ya ce: "Ka ɗauka, Ya Jabir sannan ka zuba min shi ka ce: 'Bismillahi." Na zuba masa shi, sai na ce: Bismillahi. Na ga ruwan yana ratsa tsakanin yatsun Manzon Allah sallallahu alaihi wa sallam, sai babban jirgin ya fitar da ruwa ya juya har sai ya cika, sai ya ce: "Ya Jabir, kira wanda ke buƙatar ruwa." Jabir ya ce: Mutane sun zo suka sha har sai sun gamsu. Sai na ce: Akwai wanda ke buƙatar ruwa? 'alaihi wa sallam' sannan ya ce: "Allah ya ciyar da kai." Sai muka je bakin teku, ruwan ya yi yawa, muka jefa kifi, sannan muka kunna wuta a gefensa, muka dafa shi muka gasa shi, sannan muka ci har muka ƙoshi. Jabir ya ce: Ni, wani da wani da wani - ya ƙidaya har mutane biyar - na shiga cikin ramin ido, babu wanda ya gan mu har sai da muka fito. Mun ɗauki ɗaya daga cikin girarsa sannan muka yi masa lanƙwasa, bayan haka muka kira babban mutum a cikin ayarin, babban raƙumi a cikin ayarin kuma mafi girma a cikin ayarin, ya shiga ƙarƙashinsa ba tare da ya sunkuyar da kansa ba.
Imam Muslim : 5329
حَدَّثَنِي سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَعْيَنَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَقَ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ يَقُولُا جَاءَ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ إِلَى أَبِي فِي مَنْزِلِهِ فَاشْتَرَى مِنْهُ رَحْلًا فَقَالَ لِعَازِبٍ ابْعَثْ مَعِيَ ابْنَكَ يَحْمِلْهُ مَعِي إِلَى مَنْزِلِي فَقَالَ لِي أَبِي احْمِلْهُ فَحَمَلْتُهُ وَخَرَجَ أَبِي مَعَهُ يَنْتَقِدُ ثَمَنَهُ فَقَالَ لَهُ أَبِي يَا أَبَا بَكْرٍ حَدِّثْنِي كَيْفَ صَنَعْتُمَا لَيْلَةَ سَرَيْتَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ نَعَمْ أَسْرَيْنَا لَيْلَتَنَا كُلَّهَا حَتَّى قَامَ قَائِمُ الظَّهِيرَةِ وَخَلَا الطَّرِيقُ فَلَا يَمُرُّ فِيهِ أَحَدٌ حَتَّى رُفِعَتْ لَنَا صَخْرَةٌ طَوِيلَةٌ لَهَا ظِلٌّ لَمْ تَأْتِ عَلَيْهِ الشَّمْسُ بَعْدُ فَنَزَلْنَا عِنْدَهَا فَأَتَيْتُ الصَّخْرَةَ فَسَوَّيْتُ بِيَدِي مَكَانًا يَنَامُ فِيهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ظِلِّهَا ثُمَّ بَسَطْتُ عَلَيْهِ فَرْوَةً ثُمَّ قُلْتُ نَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَأَنَا أَنْفُضُ لَكَ مَا حَوْلَكَ فَنَامَ وَخَرَجْتُ أَنْفُضُ مَا حَوْلَهُ فَإِذَا أَنَا بِرَاعِي غَنَمٍ مُقْبِلٍ بِغَنَمِهِ إِلَى الصَّخْرَةِ يُرِيدُ مِنْهَا الَّذِي أَرَدْنَا فَلَقِيتُهُ فَقُلْتُ لِمَنْ أَنْتَ يَا غُلَامُ فَقَالَ لِرَجُلٍ مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ قُلْتُ أَفِي غَنَمِكَ لَبَنٌ قَالَ نَعَمْ قُلْتُ أَفَتَحْلُبُ لِي قَالَ نَعَمْ فَأَخَذَ شَاةً فَقُلْتُ لَهُ انْفُضْ الضَّرْعَ مِنْ الشَّعَرِ وَالتُّرَابِ وَالْقَذَى قَالَ فَرَأَيْتُ الْبَرَاءَ يَضْرِبُ بِيَدِهِ عَلَى الْأُخْرَى يَنْفُضُ فَحَلَبَ لِي فِي قَعْبٍ مَعَهُ كُثْبَةً مِنْ لَبَنٍ قَالَ وَمَعِي إِدَاوَةٌ أَرْتَوِي فِيهَا لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِيَشْرَبَ مِنْهَا وَيَتَوَضَّأَ قَالَ فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَرِهْتُ أَنْ أُوقِظَهُ مِنْ نَوْمِهِ فَوَافَقْتُهُ اسْتَيْقَظَ فَصَبَبْتُ عَلَى اللَّبَنِ مِنْ الْمَاءِ حَتَّى بَرَدَ أَسْفَلُهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ اشْرَبْ مِنْ هَذَا اللَّبَنِ قَالَ فَشَرِبَ حَتَّى رَضِيتُ ثُمَّ قَالَ أَلَمْ يَأْنِ لِلرَّحِيلِ قُلْتُ بَلَى قَالَ فَارْتَحَلْنَا بَعْدَمَا زَالَتْ الشَّمْسُ وَاتَّبَعَنَا سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ وَنَحْنُ فِي جَلَدٍ مِنْ الْأَرْضِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أُتِينَا فَقَالَ لَا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا فَدَعَا عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَارْتَطَمَتْ فَرَسُهُ إِلَى بَطْنِهَا أُرَى فَقَالَ إِنِّي قَدْ عَلِمْتُ أَنَّكُمَا قَدْ دَعَوْتُمَا عَلَيَّ فَادْعُوَا لِي فَاللَّهُ لَكُمَا أَنْ أَرُدَّ عَنْكُمَا الطَّلَبَ فَدَعَا اللَّهَ فَنَجَا فَرَجَعَ لَا يَلْقَى أَحَدًا إِلَّا قَالَ قَدْ كَفَيْتُكُمْ مَا هَاهُنَا فَلَا يَلْقَى أَحَدًا إِلَّا رَدَّهُ قَالَ وَوَفَى لَنَا و حَدَّثَنِيهِ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ ح و حَدَّثَنَاه إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ كِلَاهُمَا عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْبَرَاءِ قَالَ اشْتَرَى أَبُو بَكْرٍ مِنْ أَبِي رَحْلًا بِثَلَاثَةَ عَشَرَ دِرْهَمًا وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمَعْنَى حَدِيثِ زُهَيْرٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ و قَالَ فِي حَدِيثِهِ مِنْ رِوَايَةِ عُثْمَانَ بْنِ عُمَرَ فَلَمَّا دَنَا دَعَا عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَاخَ فَرَسُهُ فِي الْأَرْضِ إِلَى بَطْنِهِ وَوَثَبَ عَنْهُ وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ هَذَا عَمَلُكَ فَادْعُ اللَّهَ أَنْ يُخَلِّصَنِي مِمَّا أَنَا فِيهِ وَلَكَ عَلَيَّ لَأُعَمِّيَنَّ عَلَى مَنْ وَرَائِي وَهَذِهِ كِنَانَتِي فَخُذْ سَهْمًا مِنْهَا فَإِنَّكَ سَتَمُرُّ عَلَى إِبِلِي وَغِلْمَانِي بِمَكَانِ كَذَا وَكَذَا فَخُذْ مِنْهَا حَاجَتَكَ قَالَ لَا حَاجَةَ لِي فِي إِبِلِكَ فَقَدِمْنَا الْمَدِينَةَ لَيْلًا فَتَنَازَعُوا أَيُّهُمْ يَنْزِلُ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَنْزِلُ عَلَى بَنِي النَّجَّارِ أَخْوَالِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ أُكْرِمُهُمْ بِذَلِكَ فَصَعِدَ الرِّجَالُ وَالنِّسَاءُ فَوْقَ الْبُيُوتِ وَتَفَرَّقَ الْغِلْمَانُ وَالْخَدَمُ فِي الطُّرُقِ يُنَادُونَ يَا مُحَمَّدُ يَا رَسُولَ اللَّهِ يَا مُحَمَّدُ يَا رَسُولَ اللَّهِ
Ya gaya mini [Salamah bin Syabib] ya gaya mana [Al Hasan bin A'yan] ya gaya mana [Zuhair] ya gaya mana [Abu Ishaq] ya ce: Na ji [Al Bara' bin Azib] yana cewa: Abu Bakr Ash Shiddiq ya zo wurin mahaifina a gidansa sai Abubakar ya sayi dabbar hawa, sannan ya ce wa Azib: Ka aiko ɗanka tare da ni mu kawo shi gidana. Mahaifina ya ce mini: Kawo shi. Na tafi da shi da mahaifina don mu biya kuɗin. Mahaifina ya ce masa: Kai [Abu Bakr], ka gaya mini, me kuke yi da daddare lokacin da kuke tafiya tare da Manzon Allah sallallahu alaihi wa sallam? Abubakar ya ce: Eh. Mun yi tafiya duk dare har zuwa tsakar rana. Titin ya yi tsit kuma babu wanda ya wuce har sai da aka ɗaga mana babban dutse, dutsen ya ba mu inuwa kuma bai fallasa rana ba daga baya. Mun tsaya kusa sannan muka kusanci dutsen. Da hannuwana, na daidaita wurin da Annabi (tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi) zai kwana a ƙarƙashin inuwar dutsen, sannan na shimfiɗa masa rigar gashi, na ce: Barci, ya Manzon Allah, zan kula da kai. Ya yi barci, sannan na je na kula da shi. Sai ya zama wani makiyayi ya zo da akuyarsa zuwa wani babban dutse, yana son ya fake kamar mu. Na tambaya: Wanene kai, ya bawa? Ya amsa: Ga wani daga mutanen Madina. Na tambaya: Shin kana da madara a cikin akuyarka? Ya amsa: Eh. Na tambaya: Za ka shayar da ni? Ya amsa: Eh. Ya ɗauki akuya ya tsaftace jakar madarar ulu, datti, da ƙasa - Ya (Abu Ishaq) ya ce: Na ga Al Bara` yana buga hannunsa a ɗayan hannunsa yayin tsaftace ta - sannan ya shayar da ni a cikin gilashin da ke da ɗan madara. Abu Bakr ya ce: Na kawo tukunyar da Annabi (tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi) ya sha ya yi alwala. Ya ce: Sai na je wurin Annabi sallallahu alaihi wa sallam ban tashe shi ba, amma sai ya farka a lokacin, sai na zuba ruwa a kan madarar har sai ƙasa ta yi sanyi, sai na ce: Ya Manzon Allah, ka sha wannan madarar. Ya sha har sai da na yi farin ciki. Bayan haka sai ya ce: "Shin lokaci bai yi ba da za mu tafi?" Na amsa: Haka ne. Sai muka tafi bayan rana ta karkata zuwa yamma, yayin da Suraqah bin Malik ya biyo mu yayin da muke cikin ƙasa mara ciyawa. Na ce: Ya Manzon Allah, an ziyarce mu. Ya ce: "Kada ka yi baƙin ciki, hakika Allah yana tare da mu." Sai Manzon Allah sallallahu alaihi wa sallam ya yi masa addu'ar sharri har sai da dokinsa ya faɗi cikin laka har zuwa cikinta, sannan ya ce: Na san ku duka kuna yi mini addu'ar sharri, yanzu ku yi mini addu'a Allah, da yardar Allah zan biya muku buƙatunku biyu. Sai Allah ya yi addu'a kuma Suraqah ta kasance lafiya ta dawo. Bai haɗu da kowa ba sai ya ce: Ina da isasshen abin da za ku ci, shi (Manzon Allah sallallahu alaihi wa sallam) ba ya nan. Bai haɗu da kowa ba sai ya mayar musu da su. Abubakar ya ce: Ya cika alƙawarin da ya yi mana. Ya gaya mini [Zuhair bin Harb] ya gaya mana [Uthman bin Umar]. An gaya mana [Ishaq bin Ibrahim] ya gaya mana [An Nadhr bin Syumail] duka daga [Isra'il bin Abu Ishaq] daga [Al Bara'] ya ce: Abubakar ya sayi dabbar hawa daga babana akan dirhami goma sha uku, ya ambaci hadisi mai ma'anar hadisin Zuhair daga Abu Ishaq, kuma ya ambata a cikin hadisinsa daga Manzon Allah Uthman bin Umar: Lokacin da Suraqah bin Malik ya kusanci, Manzon Allah sallallahu alaihi wa sallam ya yi masa addu'a sai dokin ya nutse ƙasa har zuwa cikinsa sai Suraqah ya yi tsalle ya ce: Ya Muhammadu, na san wannan aikinka ne, ka roƙi Allah ya tserar da ni daga abin da na fuskanta, kuma a gare ka zan makantar da wanda ke bayana. Wannan shine akwatin kibiyata, ɗauki kibiya ɗaya domin za ku ratsa raƙumina da bayina a wannan wuri, don Allah ku ɗauki abin da kuke buƙata. Ya ce: "Ba na buƙatar raƙumanku." Mu uku muna Madina da dare sannan suka yi faɗa a kan wanda zai hana Annabi sallallahu alaihi wa sallam. Ya ce: "Ku zauna tare da Bani Najjar, kawun Abdul Muthallib, ina ɗaukaka su saboda hakan." Maza da mata suka hau kan gidaje, yara da bayi suka bazu a kan tituna, suka yi kira: Ya Muhammadu, Ya Manzon Allah, Ya Muhammadu, Ya Manzon Allah.
Imam Muslim : 5330
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ قَالَ هَذَا مَا حَدَّثَنَا أَبُو هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ أَحَادِيثَ مِنْهَا وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِيلَ لِبَنِي إِسْرَائِيلَ ادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا وَقُولُوا حِطَّةٌ يُغْفَرْ لَكُمْ خَطَايَاكُمْ فَبَدَّلُوا فَدَخَلُوا الْبَابَ يَزْحَفُونَ عَلَى أَسْتَاهِهِمْ وَقَالُوا حَبَّةٌ فِي شَعَرَةٍ
Ya gaya mana [Muhammad bin Rafi'] ya gaya mana [Abdurrazzaq] ya gaya mana [Ma'amar] daga [Hammam bin Munabbih] ya ce: Wannan shine abin da [Abu Hurairah] ya gaya mana daga Manzon Allah sallallahu alaihi wa sallam, sannan ya ambaci wasu daga cikinsu: Manzon Allah sallallahu alaihi wa sallam ya ce: "An ce wa Bani Isra'ila: 'Ku shiga ƙofar da sujada ku ce: 'Hitthah' (ku gafarta zunubanku) Tabbas zai gafarta muku kurakuranku sannan su canza su shiga ƙofar yayin da suke rarrafe a kan gindinsu kuma su ce: 'Habbah (iri) a cikin gari'."
Imam Muslim : 5331
حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُكَيْرٍ النَّاقِدُ وَالْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ عَبْدٌ حَدَّثَنِي و قَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ يَعْنُونَ ابْنَ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ وَهُوَ ابْنُ كَيْسَانَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ تَابَعَ الْوَحْيَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبْلَ وَفَاتِهِ حَتَّى تُوُفِّيَ وَأَكْثَرُ مَا كَانَ الْوَحْيُ يَوْمَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Ya gaya min [Amru bin Muhammad bin Bukair An Naqid], [Al Hasan bin Ali Al Hulwani] da [Abdu bin Humaid] ya ce Abdu: ya gaya min, yayin da wasu suka ce: Ya gaya mana [Ya'qub bin Ibrahim bin Sa'ad] ya gaya mana [mahaifina] daga [Salih bin Kaisan] daga [Ibn Shihab] ya ce: Ya gaya mini [Anas bin Malik] cewa Allah 'azza wajalla ya cika wahayin Manzon Allah sallallahu 'alaihi wa sallam kafin ya mutu.
Imam Muslim : 5332
حَدَّثَنِي أَبُو خَيْثَمَةَ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ وَهُوَ ابْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ أَنَّ الْيَهُودَ قَالُوا لِعُمَرَ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ آيَةً لَوْ أُنْزِلَتْ فِينَا لَاتَّخَذْنَا ذَلِكَ الْيَوْمَ عِيدًا فَقَالَ عُمَرُ إِنِّي لَأَعْلَمُ حَيْثُ أُنْزِلَتْ وَأَيَّ يَوْمٍ أُنْزِلَتْ وَأَيْنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَيْثُ أُنْزِلَتْ أُنْزِلَتْ بِعَرَفَةَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاقِفٌ بِعَرَفَةَ قَالَ سُفْيَانُ أَشُكُّ كَانَ يَوْمَ جُمُعَةٍ أَمْ لَا يَعْنِي { الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي }
An gaya mini ta hanyar [Abu Khaitsamah bin Harb] da [Muhammad bin Al Mutsanna], wani rubutu na Ibn Al Mutsanna, dukkansu suna cewa: An gaya mana [Abdurrahman bin Mahdi] an gaya mana [Sufyan] daga [Qais bin Muslim] daga [Thariq bin Shihab], Yahudawa suka ce wa [Umar]: Hakika, kun karanta wata aya wadda, da an saukar mana da, da mun sanya wannan rana hutu: "Hakika na san lokacin da ayar ta sauka, a wace rana ce ayar ta sauka, kuma ina Manzon Allah Sallallahu Alaihi wa Salam yake lokacin da ayar ta sauka a Arafah lokacin da Manzon Allah Sallallahu Alaihi wa Salam ya ce: Ina shakkar ko Juma'a ce ko a'a, ma'ana: "A wannan rana na cika addininku a gare ku kuma na cika ni'imata a gare ku (Al Maa'idah: 3)
Imam Muslim : 5333
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَاللَّفْظُ لِأَبِي بَكْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ قَالَ قَالَتْ الْيَهُودُ لِعُمَرَ لَوْ عَلَيْنَا مَعْشَرَ يَهُودَ نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةَ { الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمْ الْإِسْلَامَ دِينًا } نَعْلَمُ الْيَوْمَ الَّذِي أُنْزِلَتْ فِيهِ لَاتَّخَذْنَا ذَلِكَ الْيَوْمَ عِيدًا قَالَ فَقَالَ عُمَرُ فَقَدْ عَلِمْتُ الْيَوْمَ الَّذِي أُنْزِلَتْ فِيهِ وَالسَّاعَةَ وَأَيْنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ نَزَلَتْ نَزَلَتْ لَيْلَةَ جَمْعٍ وَنَحْنُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَرَفَاتٍ
Bayan ya ba mu labarin [Abu Bakr bin Abu Syaibah] da kuma rubutun [Abu Kuraib] na Abu Bakr, sai ya ce: Bayan ya ba mu labarin [Abdullah bin Idris] daga [mahaifinsa] daga [Qais bin Muslim] daga [Thariq bin Shihab] ya ce: Yahudawa suka ce wa [Umar]: Da mu Yahudawa mun saukar da wannan ayar: "A yau na cika muku addininku, kuma na wadatar muku da ni'imata, kuma na albarkaci Musulunci don ya zama addini a gare ku." (Al-Ma'idah: 3) mun san cewa ranar da aka saukar da ayar, tabbas za mu sanya wannan rana hutu. Umar ya ce: Na san rana da lokacin da aka saukar da ayar da kuma inda Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam yake lokacin da aka saukar da ayar, ayar ta sauka a daren taronmu lokacin da muke tare da Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam a Arafah.
Imam Muslim : 5334
و حَدَّثَنِي عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ أَخْبَرَنَا أَبُو عُمَيْسٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ مِنْ الْيَهُودِ إِلَى عُمَرَ فَقَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ آيَةٌ فِي كِتَابِكُمْ تَقْرَءُونَهَا لَوْ عَلَيْنَا نَزَلَتْ مَعْشَرَ الْيَهُودِ لَاتَّخَذْنَا ذَلِكَ الْيَوْمَ عِيدًا قَالَ وَأَيُّ آيَةٍ قَالَ { الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمْ الْإِسْلَامَ دِينًا } فَقَالَ عُمَرُ إِنِّي لَأَعْلَمُ الْيَوْمَ الَّذِي نَزَلَتْ فِيهِ وَالْمَكَانَ الَّذِي نَزَلَتْ فِيهِ نَزَلَتْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَرَفَاتٍ فِي يَوْمِ جُمُعَةٍ
An gaya mini [Abdu bin Humaid] ya gaya mana [Ja'afar bin Aun] ya gaya mana [Abu Umais] daga [Qais bin Muslim] daga [Thariq bin Shihab] ya ce: Wani Bayahude ya zo wurin [Umar] ya ce: Ya Amirul Mu'minin, akwai aya a cikin littafinka da kake karantawa, da wannan aya ta sauka a gare mu Yahudawa, da mun sanya wannan rana ta zama rana. Umar ya tambaya: Wace aya? Ya amsa: "A yau na kammala addininku a gare ku, kuma na cika ni'imata a kanku, kuma na yarda cewa Musulunci ya zama addini a gare ku." (Al-Ma'idah: 3) Umar ya ce: Hakika, na san ranar da wurin da aka saukar da wannan aya, an saukar da ayar ga Manzon Allah sallallahu alaihi wa sallam a Arafah a ranar Juma'a.
Imam Muslim : 5335
حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ وَحَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ قَالَ أَبُو الطَّاهِرِ حَدَّثَنَا و قَالَ حَرْمَلَةُ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ { وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنْ النِّسَاءِ مَثْنَى وَثُلَاثَ وَرُبَاعَ } قَالَتْ يَا ابْنَ أُخْتِي هِيَ الْيَتِيمَةُ تَكُونُ فِي حَجْرِ وَلِيِّهَا تُشَارِكُهُ فِي مَالِهِ فَيُعْجِبُهُ مَالُهَا وَجَمَالُهَا فَيُرِيدُ وَلِيُّهَا أَنْ يَتَزَوَّجَهَا بِغَيْرِ أَنْ يُقْسِطَ فِي صَدَاقِهَا فَيُعْطِيَهَا مِثْلَ مَا يُعْطِيهَا غَيْرُهُ فَنُهُوا أَنْ يَنْكِحُوهُنَّ إِلَّا أَنْ يُقْسِطُوا لَهُنَّ وَيَبْلُغُوا بِهِنَّ أَعْلَى سُنَّتِهِنَّ مِنْ الصَّدَاقِ وَأُمِرُوا أَنْ يَنْكِحُوا مَا طَابَ لَهُمْ مِنْ النِّسَاءِ سِوَاهُنَّ قَالَ عُرْوَةُ قَالَتْ عَائِشَةُ ثُمَّ إِنَّ النَّاسَ اسْتَفْتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ هَذِهِ الْآيَةِ فِيهِنَّ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { يَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ قُلْ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِيهِنَّ وَمَا يُتْلَى عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ فِي يَتَامَى النِّسَاءِ اللَّاتِي لَا تُؤْتُونَهُنَّ مَا كُتِبَ لَهُنَّ وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ } قَالَتْ وَالَّذِي ذَكَرَ اللَّهُ تَعَالَى أَنَّهُ { يُتْلَى عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ } الْآيَةُ الْأُولَى الَّتِي قَالَ اللَّهُ فِيهَا { وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنْ النِّسَاءِ } قَالَتْ عَائِشَةُ وَقَوْلُ اللَّهِ فِي الْآيَةِ الْأُخْرَى { وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ } رَغْبَةَ أَحَدِكُمْ عَنْ الْيَتِيمَةِ الَّتِي تَكُونُ فِي حَجْرِهِ حِينَ تَكُونُ قَلِيلَةَ الْمَالِ وَالْجَمَالِ فَنُهُوا أَنْ يَنْكِحُوا مَا رَغِبُوا فِي مَالِهَا وَجَمَالِهَا مِنْ يَتَامَى النِّسَاءِ إِلَّا بِالْقِسْطِ مِنْ أَجْلِ رَغْبَتِهِمْ عَنْهُنَّ و حَدَّثَنَا الْحَسَنُ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ جَمِيعًا عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ { وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى } وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ حَدِيثِ يُونُسَ عَنْ الزُّهْرِيِّ وَزَادَ فِي آخِرِهِ مِنْ أَجْلِ رَغْبَتِهِمْ عَنْهُنَّ إِذَا كُنَّ قَلِيلَاتِ الْمَالِ وَالْجَمَالِ
Ya gaya min [Abu Ath Thahir Ahmad bin Amru bin Sarh] da [Harmalah bin Yahya At Tujibi] ya ce Abu Ath Thahir: Ya gaya mana, yayin da Harmalah ya ce: Ya gaya mana [Ibnu Wahab] ya gaya min [Yunus] daga [Ibnu Shihab] ya gaya mini [Urwah bin Zubair] cewa ya tambayi [Aisyah] game da maganar Allah: "Kuma idan kun damu da cewa ba za ku yi adalci a cikin lamarin marayu ba, to ku auri (mata) waɗanda suka kyautata muku biyu, ko uku, ko huɗu." (An Nisaa': 3) Aisha ta ce: Ya ke 'yar uwata, wannan yana nufin wata maraya wacce take ƙarƙashin kulawar mai kula da ita (kuma) tana da alhakin dukiyarsa sannan ya yi mamakin dukiya da kyawun maraya sannan ya so ya aure ta da nufin yin rashin adalci a cikin sadakinta don ya ba ta wani abu makamancin abin da aka ba wa wasu, sannan aka hana su aurensu sai dai su yi musu adalci su kuma bayar da sadaki mafi girma kuma an umarce su da su auri mata waɗanda suka dace da su banda marayu. Urwah ta ce: Aisyah ta ce: Sai mutane suka nemi Manzon Allah (tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi) da fatawa bayan wannan ayar game da su (marayu mata) sai Allah 'azza wajalla ya saukar da ayar: "Kuma suka nemi fatawa game da mata, suna cewa: 'Allah ne wanda ya ba ku fatawa game da su da abin da aka karanta muku a cikin Littafi game da mata marayu cewa ba ku ba su abin da aka rubuta musu ba alhali kuna son ku aure su." (An Nisaa'i: 127) Aisyah ta ce: Kuma abin da Allah Ta'ala ya ambata shi ne abin da aka karanta muku a cikin Alƙur'ani a cikin ayar da ta gabata wadda ta ambaci faɗin Allah: "Kuma idan kuna cikin damuwa game da rashin yin adalci a cikin lamarin marayu to ku auri mata waɗanda suka dace da ku." (An Nisaa'i: 3) Aisha ta ce: Kuma kalmar Allah a cikin wata ayar: "Duk da kuna son ku aurar da su," (An Nisaa'i: 127) ita ce ƙin ɗayanku ga mata marayu waɗanda ke ƙarƙashin kulawarku alhali kuwa ita ƙarama ce a cikin dukiya kuma ba kyakkyawa ba ce. Saboda haka, an hana su aure saboda abin da suke so a cikin dukiya da kyawun mata marayu sai dai da adalci saboda ƙin su ga mata marayu. Ya gaya mana [Al Hasan Al Hulwani] da [Abdu bin Humaid] duk daga [Ya'qub bin Ibrahim bin Sa'ad] ya gaya mana [mahaifina] daga [Salih] daga [Ibn Syihab] ya sanar da ni [Urwah] cewa ya tambayi [Aisha] game da maganar Allah: "Kuma idan kuna jin tsoron ba za ku yi wa marayu adalci ba," (An Nisaa': 3) ya ambaci hadisin kamar hadisin Yunus daga Az Zuhri kuma ya ƙara a ƙarshe: Saboda ƙin marayu idan ba su da wadata kuma ba su da kyau.
Imam Muslim : 5336
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ فِي قَوْله { وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى } قَالَتْ أُنْزِلَتْ فِي الرَّجُلِ تَكُونُ لَهُ الْيَتِيمَةُ وَهُوَ وَلِيُّهَا وَوَارِثُهَا وَلَهَا مَالٌ وَلَيْسَ لَهَا أَحَدٌ يُخَاصِمُ دُونَهَا فَلَا يُنْكِحُهَا لِمَالِهَا فَيَضُرُّ بِهَا وَيُسِيءُ صُحْبَتَهَا فَقَالَ { إِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنْ النِّسَاءِ } يَقُولُ مَا أَحْلَلْتُ لَكُمْ وَدَعْ هَذِهِ الَّتِي تَضُرُّ بِهَا
Ya gaya mana [Abu Bakr bin Abu Syaibah] da [Abu Kuraib] duk sun ce: Ya gaya mana [Abu Usamah] ya gaya mana [Hisham] daga [mahaifinsa] daga [Aisha] game da maganar Allah: "Kuma idan kuna damuwa game da rashin yin adalci ga marayu mata," (An Nisaa': 3) Ya ce: (Wannan ayar) ta sauka ne game da wani, yana da maraya, shi ne mai kula da ita kuma magajinsa. Marayu tana da dukiya, ba ta da wani da za ta yi gogayya da shi banda ita. Bai aure ta don dukiyarta ba don haka zai cutar da ita kuma ya ƙara mata damuwa. Sannan ya ce: "Kuma idan kuna damuwa game da rashin yin adalci a cikin lamarin marayu to ku auri mata waɗanda suka dace da ku." (An Nisaa': 3) Ya ce: Ban halatta muku ba kuma ku bar wannan matar da take da haɗari saboda hakan.
Imam Muslim : 5337
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ فِي قَوْله { وَمَا يُتْلَى عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ فِي يَتَامَى النِّسَاءِ اللَّاتِي لَا تُؤْتُونَهُنَّ مَا كُتِبَ لَهُنَّ وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ } قَالَتْ أُنْزِلَتْ فِي الْيَتِيمَةِ تَكُونُ عِنْدَ الرَّجُلِ فَتَشْرَكُهُ فِي مَالِهِ فَيَرْغَبُ عَنْهَا أَنْ يَتَزَوَّجَهَا وَيَكْرَهُ أَنْ يُزَوِّجَهَا غَيْرَهُ فَيَشْرَكُهُ فِي مَالِهِ فَيَعْضِلُهَا فَلَا يَتَزَوَّجُهَا وَلَا يُزَوِّجُهَا غَيْرَهُ
Ya gaya mana [Abu Bakr bin Abu Syaibah] ya gaya mana [Abdah bin Sulayman] daga [Hisham] daga [mahaifinsa] daga [Aisyah] game da kalmominSa: "Kuma abin da aka karanta muku a cikin Alƙur'ani: 354 (kuma an yi hukunci) game da marayu mata cewa ba ku ba su abin da aka rubuta musu ba, alhali kuna son ku aure su." (An Nisaa': 127) Aisyah ta ce: (Wannan ayar) ta bayyana ne dangane da marayu matar wani. Maraya ta haɗa shi a cikin dukiyarsa sannan ya so ya aure ta. Bai so maraya ta auri wani namiji kuma a haɗa ta da dukiyarsa ba, don haka ya sa abubuwa suka yi mata wahala ta hanyar rashin aurenta da rashin aurenta ga wani namiji.
Imam Muslim : 5338
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ فِي قَوْله { يَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ قُلْ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِيهِنَّ } الْآيَةَ قَالَتْ هِيَ الْيَتِيمَةُ الَّتِي تَكُونُ عِنْدَ الرَّجُلِ لَعَلَّهَا أَنْ تَكُونَ قَدْ شَرِكَتْهُ فِي مَالِهِ حَتَّى فِي الْعَذْقِ فَيَرْغَبُ يَعْنِي أَنْ يَنْكِحَهَا وَيَكْرَهُ أَنْ يُنْكِحَهَا رَجُلًا فَيَشْرَكُهُ فِي مَالِهِ فَيَعْضِلُهَا
Ya gaya mana [Abu Kuraib] ya gaya mana [Abu Usamah] ya gaya mana [Hisham] daga [mahaifinsa] daga [Aisha] game da kalmominSa: "Kuma suna neman fatawa game da mata. Ka ce: "Allah yana ba ku fatawa game da su." (An Nisaa'i: 127) Aisyah ta ce: Ita maraya ce wadda take tare da wani, wataƙila ta haɗa mutumin a cikin dukiyarta har zuwa guntun inabi, sannan ya so ya aure ta, bai so ya aure ta da wani mutum don a haɗa shi da dukiyarsa sannan ya jawo mata matsala ba.
Imam Muslim : 5339
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ فِي قَوْله { وَمَنْ كَانَ فَقِيرًا فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوفِ } قَالَتْ أُنْزِلَتْ فِي وَالِي مَالِ الْيَتِيمِ الَّذِي يَقُومُ عَلَيْهِ وَيُصْلِحُهُ إِذَا كَانَ مُحْتَاجًا أَنْ يَأْكُلَ مِنْهُ
Ya gaya mana [Abu Bakr bin Abu Syaibah] ya gaya mana [Abdah bin Sulayman] daga [Hisyam] daga [mahaifinsa] [Aisha] game da maganarsa: "Duk wanda ya kasance matalauta, zai iya cin dukiyarsa gwargwadon abin da ya dace." (An Nisaa'i: 6) A'ishah ta ce: (wannan ayar) tana magana ne game da mai kula da dukiyarsa, maraya wanda ke kula da ita kuma yake gyara ta, zai iya ci daga gare ta idan yana buƙata.
Imam Muslim : 5340
و حَدَّثَنَاه أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ فِي قَوْله تَعَالَى { وَمَنْ كَانَ غَنِيًّا فَلْيَسْتَعْفِفْ وَمَنْ كَانَ فَقِيرًا فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوفِ } قَالَتْ أُنْزِلَتْ فِي وَلِيِّ الْيَتِيمِ أَنْ يُصِيبَ مِنْ مَالِهِ إِذَا كَانَ مُحْتَاجًا بِقَدْرِ مَالِهِ بِالْمَعْرُوفِ و حَدَّثَنَاه أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا هِشَامٌ بِهَذَا الْإِسْنَادِ
Ya gaya mana [Abu Kuraib] ya gaya mana [Abu Usamah] ya gaya mana [Hisham] daga [mahaifinsa] daga [Aisha] game da kalmominSa: "Duk wanda (daga cikin masu kula) yake da iko, to ya guji (cin dukiyar maraya) duk wanda kuma yake da talauci, to ya ci dukiyar gwargwadon abin da ya dace." (An Nisaa'i: 6) Aisyah ta ce: An saukar game da mai kula da maraya, cewa zai iya amfani da kudinsa idan yana buƙatar adadin dukiyarsa ta hanyar da ta dace. Ya gaya mana [Abu Kuraib] ya gaya mana [Ibn Numair] ya gaya mana [Hisham] da wannan sandar.