Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith

Hadith

Imam Muslim : 5321

حَدَّثَنِي أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ عَنْ بُرَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ سَمِعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا يُثْنِي عَلَى رَجُلٍ وَيُطْرِيهِ فِي الْمِدْحَةِ فَقَالَ لَقَدْ أَهْلَكْتُمْ أَوْ قَطَعْتُمْ ظَهْرَ الرَّجُلِ

Calishimikilwe kuli ine ukuti [Isma’il bin Zakariya] ukufuma kuli [Buraid bin Abdullah] ukufuma kuli [Abu Burdah] ukufuma kuli [Abu Musa] atile: Kasesema Salam aumfwile umuntu alelumbanya umuntu umbi kabili atile ukucilapo: umuntu umo alibwelele'.

Hadith

Imam Muslim : 5322

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى جَمِيعًا عَنْ ابْنِ مَهْدِيٍّ وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ حَبِيبٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ قَالَ قَامَ رَجُلٌ يُثْنِي عَلَى أَمِيرٍ مِنْ الْأُمَرَاءِ فَجَعَلَ الْمِقْدَادُ يَحْثِي عَلَيْهِ التُّرَابَ وَقَالَ أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَحْثِيَ فِي وُجُوهِ الْمَدَّاحِينَ التُّرَابَ

Atwebele fyonse ukufuma kuli Ibn Mahdi kabili ifilembo fya kwa Ibn Al Mutsanna bonse babili batile: Atwebele [Abdurrahman] ukufuma kuli [Sufyan] ukufuma kuli [Habib] ukufuma kuli [Mujahid] uwa [Abu Pramears] uwa kuti: [Al Miqdad] asansabike impanga pali wene no kutila: Lesa, Lesa, atukonkomeshe ukusansa impanga pa menso ya abo abalumbanya.

Hadith

Imam Muslim : 5323

و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ هَمَّامِ بْنِ الْحَارِثِ أَنَّ رَجُلًا جَعَلَ يَمْدَحُ عُثْمَانَ فَعَمِدَ الْمِقْدَادُ فَجَثَا عَلَى رُكْبَتَيْهِ وَكَانَ رَجُلًا ضَخْمًا فَجَعَلَ يَحْثُو فِي وَجْهِهِ الْحَصْبَاءَ فَقَالَ لَهُ عُثْمَانُ مَا شَأْنُكَ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا رَأَيْتُمْ الْمَدَّاحِينَ فَاحْثُوا فِي وُجُوهِهِمْ التُّرَابَ و حَدَّثَنَاه مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مَنْصُورٍ ح و حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا الْأَشْجَعِيُّ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُبَيْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ الْأَعْمَشِ وَمَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ هَمَّامٍ عَنْ الْمِقْدَادِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ

Atwebele [Muhammad bin Al Mutsanna] na [Muhamadi bin Al Mutsana], ifilembo fya Al Mutsanna, fyonse fibili ifi fyatila: Atwebele [Muhamadi bin Ja’far] atwebele [Syu’bah] ukufuma kuli [Mansur] ukufuma kuli [Ibraim] ukufuma kuli [Hammam bin Al Harith] ukuti umuntu umo alepepa kuli wene. pa mapindo yakwe, pa numa ya ico asansa umusenga pa cinso cakwe. Uthman atile kuli wene: Cinshi calubana kuli iwe? Al Miqdad atile: “Nga mwamona abantu balelumbanya, mufwile ukusansa impanga pa menso yabo.” Calishimikilwe kuli ifwe [Muhammad bin Al Mutsanna] na [Ibn Basyar] bonse babili batile 'Calishimikilwe kuli ifwe [Abdurrahman] ukufuma kuli [Sufyan] ukufuma kuli [Mansur]. Atwebele [Uthman bin Abu Syaibah] atwebele [Alsyja’I Ubaidullah bin Ubaidurrahman] ukufuma kuli [Sufyan Ats Tsauri] ukufuma kuli [Al A’masy] na [Mansur] ukufuma kuli [Ibrahim] ukufuma kuli [Hammam] ukufuma kuli [Al Miqdaq] ukufuma kuli Kasesema wa Saw.

Hadith

Imam Muslim : 5324

حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا صَخْرٌ يَعْنِي ابْنَ جُوَيْرِيَةَ عَنْ نَافِعٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ حَدَّثَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَرَانِي فِي الْمَنَامِ أَتَسَوَّكُ بِسِوَاكٍ فَجَذَبَنِي رَجُلَانِ أَحَدُهُمَا أَكْبَرُ مِنْ الْآخَرِ فَنَاوَلْتُ السِّوَاكَ الْأَصْغَرَ مِنْهُمَا فَقِيلَ لِي كَبِّرْ فَدَفَعْتُهُ إِلَى الْأَكْبَرِ

Atwebele [Nashr bin Ali Al Jahdhami] atwebele [tata] atwebele [Shakhr bin Juwairiyah] ukufuma kuli [Nafi'] ukuti [Abdullah bin Umar] amwebele ukuti Rasulullah atile: 'Nalotele siwak kabili umo pali bene ali uwacilapo pali ine, ku wacepesha pali babili, lyena bamwebele ukuti: '-Peela kuli- umukalamba'. Lyena nalipeele ku bakalamba''.

Hadith

Imam Muslim : 5325

حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ حَدَّثَنَا بِهِ سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ كَانَ أَبُو هُرَيْرَةَ يُحَدِّثُ وَيَقُولُ اسْمَعِي يَا رَبَّةَ الْحُجْرَةِ اسْمَعِي يَا رَبَّةَ الْحُجْرَةِ وَعَائِشَةُ تُصَلِّي فَلَمَّا قَضَتْ صَلَاتَهَا قَالَتْ لِعُرْوَةَ أَلَا تَسْمَعُ إِلَى هَذَا وَمَقَالَتِهِ آنِفًا إِنَّمَا كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَدِّثُ حَدِيثًا لَوْ عَدَّهُ الْعَادُّ لَأَحْصَاهُ

Atile: “Abu Hurairah alondolwele, atile: Umfweni, mwe mwikala mu muputule, umfweni, mwe mwikala mu muputule. Pali ilya nshita [Aisya] alepepa. Pa numa ya kupepa, Aisyah atile kuli Urwah ati: Bushe tauumfwile ifyo ne fyo asosele fye? Kasesema aletwala fye hadith, nga ca kuti umuntu abelengele, kuti bacicita.

Hadith

Imam Muslim : 5326

حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ الْأَزْدِيُّ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَكْتُبُوا عَنِّي وَمَنْ كَتَبَ عَنِّي غَيْرَ الْقُرْآنِ فَلْيَمْحُهُ وَحَدِّثُوا عَنِّي وَلَا حَرَجَ وَمَنْ كَذَبَ عَلَيَّ قَالَ هَمَّامٌ أَحْسِبُهُ قَالَ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ

Atile: 'Mwilemba ukufuma kuli ine, uuli onse uwalembelwe ukufuma kuli ine kabili uuli onse uwalembelwe ukufuma kuli ine, kabili afwile ukulemba ukufuma kuli ine,' tapali ulubembu. Uuli onse uwalala mu -shina lyandi -Hammam atile: Natontonkanya ukuti -Zaid- atile: mu kufwaya, lyena tafwile ukupekanya icifulo cakwe ukufuma ku mulilo wa pe’.

Hadith

Imam Muslim : 5327

حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ صُهَيْبٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ كَانَ مَلِكٌ فِيمَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ وَكَانَ لَهُ سَاحِرٌ فَلَمَّا كَبِرَ قَالَ لِلْمَلِكِ إِنِّي قَدْ كَبِرْتُ فَابْعَثْ إِلَيَّ غُلَامًا أُعَلِّمْهُ السِّحْرَ فَبَعَثَ إِلَيْهِ غُلَامًا يُعَلِّمُهُ فَكَانَ فِي طَرِيقِهِ إِذَا سَلَكَ رَاهِبٌ فَقَعَدَ إِلَيْهِ وَسَمِعَ كَلَامَهُ فَأَعْجَبَهُ فَكَانَ إِذَا أَتَى السَّاحِرَ مَرَّ بِالرَّاهِبِ وَقَعَدَ إِلَيْهِ فَإِذَا أَتَى السَّاحِرَ ضَرَبَهُ فَشَكَا ذَلِكَ إِلَى الرَّاهِبِ فَقَالَ إِذَا خَشِيتَ السَّاحِرَ فَقُلْ حَبَسَنِي أَهْلِي وَإِذَا خَشِيتَ أَهْلَكَ فَقُلْ حَبَسَنِي السَّاحِرُ فَبَيْنَمَا هُوَ كَذَلِكَ إِذْ أَتَى عَلَى دَابَّةٍ عَظِيمَةٍ قَدْ حَبَسَتْ النَّاسَ فَقَالَ الْيَوْمَ أَعْلَمُ آلسَّاحِرُ أَفْضَلُ أَمْ الرَّاهِبُ أَفْضَلُ فَأَخَذَ حَجَرًا فَقَالَ اللَّهُمَّ إِنْ كَانَ أَمْرُ الرَّاهِبِ أَحَبَّ إِلَيْكَ مِنْ أَمْرِ السَّاحِرِ فَاقْتُلْ هَذِهِ الدَّابَّةَ حَتَّى يَمْضِيَ النَّاسُ فَرَمَاهَا فَقَتَلَهَا وَمَضَى النَّاسُ فَأَتَى الرَّاهِبَ فَأَخْبَرَهُ فَقَالَ لَهُ الرَّاهِبُ أَيْ بُنَيَّ أَنْتَ الْيَوْمَ أَفْضَلُ مِنِّي قَدْ بَلَغَ مِنْ أَمْرِكَ مَا أَرَى وَإِنَّكَ سَتُبْتَلَى فَإِنْ ابْتُلِيتَ فَلَا تَدُلَّ عَلَيَّ وَكَانَ الْغُلَامُ يُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ وَيُدَاوِي النَّاسَ مِنْ سَائِرِ الْأَدْوَاءِ فَسَمِعَ جَلِيسٌ لِلْمَلِكِ كَانَ قَدْ عَمِيَ فَأَتَاهُ بِهَدَايَا كَثِيرَةٍ فَقَالَ مَا هَاهُنَا لَكَ أَجْمَعُ إِنْ أَنْتَ شَفَيْتَنِي فَقَالَ إِنِّي لَا أَشْفِي أَحَدًا إِنَّمَا يَشْفِي اللَّهُ فَإِنْ أَنْتَ آمَنْتَ بِاللَّهِ دَعَوْتُ اللَّهَ فَشَفَاكَ فَآمَنَ بِاللَّهِ فَشَفَاهُ اللَّهُ فَأَتَى الْمَلِكَ فَجَلَسَ إِلَيْهِ كَمَا كَانَ يَجْلِسُ فَقَالَ لَهُ الْمَلِكُ مَنْ رَدَّ عَلَيْكَ بَصَرَكَ قَالَ رَبِّي قَالَ وَلَكَ رَبٌّ غَيْرِي قَالَ رَبِّي وَرَبُّكَ اللَّهُ فَأَخَذَهُ فَلَمْ يَزَلْ يُعَذِّبُهُ حَتَّى دَلَّ عَلَى الْغُلَامِ فَجِيءَ بِالْغُلَامِ فَقَالَ لَهُ الْمَلِكُ أَيْ بُنَيَّ قَدْ بَلَغَ مِنْ سِحْرِكَ مَا تُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ وَتَفْعَلُ وَتَفْعَلُ فَقَالَ إِنِّي لَا أَشْفِي أَحَدًا إِنَّمَا يَشْفِي اللَّهُ فَأَخَذَهُ فَلَمْ يَزَلْ يُعَذِّبُهُ حَتَّى دَلَّ عَلَى الرَّاهِبِ فَجِيءَ بِالرَّاهِبِ فَقِيلَ لَهُ ارْجِعْ عَنْ دِينِكَ فَأَبَى فَدَعَا بِالْمِئْشَارِ فَوَضَعَ الْمِئْشَارَ فِي مَفْرِقِ رَأْسِهِ فَشَقَّهُ حَتَّى وَقَعَ شِقَّاهُ ثُمَّ جِيءَ بِجَلِيسِ الْمَلِكِ فَقِيلَ لَهُ ارْجِعْ عَنْ دِينِكَ فَأَبَى فَوَضَعَ الْمِئْشَارَ فِي مَفْرِقِ رَأْسِهِ فَشَقَّهُ بِهِ حَتَّى وَقَعَ شِقَّاهُ ثُمَّ جِيءَ بِالْغُلَامِ فَقِيلَ لَهُ ارْجِعْ عَنْ دِينِكَ فَأَبَى فَدَفَعَهُ إِلَى نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِهِ فَقَالَ اذْهَبُوا بِهِ إِلَى جَبَلِ كَذَا وَكَذَا فَاصْعَدُوا بِهِ الْجَبَلَ فَإِذَا بَلَغْتُمْ ذُرْوَتَهُ فَإِنْ رَجَعَ عَنْ دِينِهِ وَإِلَّا فَاطْرَحُوهُ فَذَهَبُوا بِهِ فَصَعِدُوا بِهِ الْجَبَلَ فَقَالَ اللَّهُمَّ اكْفِنِيهِمْ بِمَا شِئْتَ فَرَجَفَ بِهِمْ الْجَبَلُ فَسَقَطُوا وَجَاءَ يَمْشِي إِلَى الْمَلِكِ فَقَالَ لَهُ الْمَلِكُ مَا فَعَلَ أَصْحَابُكَ قَالَ كَفَانِيهِمُ اللَّهُ فَدَفَعَهُ إِلَى نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِهِ فَقَالَ اذْهَبُوا بِهِ فَاحْمِلُوهُ فِي قُرْقُورٍ فَتَوَسَّطُوا بِهِ الْبَحْرَ فَإِنْ رَجَعَ عَنْ دِينِهِ وَإِلَّا فَاقْذِفُوهُ فَذَهَبُوا بِهِ فَقَالَ اللَّهُمَّ اكْفِنِيهِمْ بِمَا شِئْتَ فَانْكَفَأَتْ بِهِمْ السَّفِينَةُ فَغَرِقُوا وَجَاءَ يَمْشِي إِلَى الْمَلِكِ فَقَالَ لَهُ الْمَلِكُ مَا فَعَلَ أَصْحَابُكَ قَالَ كَفَانِيهِمُ اللَّهُ فَقَالَ لِلْمَلِكِ إِنَّكَ لَسْتَ بِقَاتِلِي حَتَّى تَفْعَلَ مَا آمُرُكَ بِهِ قَالَ وَمَا هُوَ قَالَ تَجْمَعُ النَّاسَ فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ وَتَصْلُبُنِي عَلَى جِذْعٍ ثُمَّ خُذْ سَهْمًا مِنْ كِنَانَتِي ثُمَّ ضَعْ السَّهْمَ فِي كَبِدِ الْقَوْسِ ثُمَّ قُلْ بِاسْمِ اللَّهِ رَبِّ الْغُلَامِ ثُمَّ ارْمِنِي فَإِنَّكَ إِذَا فَعَلْتَ ذَلِكَ قَتَلْتَنِي فَجَمَعَ النَّاسَ فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ وَصَلَبَهُ عَلَى جِذْعٍ ثُمَّ أَخَذَ سَهْمًا مِنْ كِنَانَتِهِ ثُمَّ وَضَعَ السَّهْمَ فِي كَبْدِ الْقَوْسِ ثُمَّ قَالَ بِاسْمِ اللَّهِ رَبِّ الْغُلَامِ ثُمَّ رَمَاهُ فَوَقَعَ السَّهْمُ فِي صُدْغِهِ فَوَضَعَ يَدَهُ فِي صُدْغِهِ فِي مَوْضِعِ السَّهْمِ فَمَاتَ فَقَالَ النَّاسُ آمَنَّا بِرَبِّ الْغُلَامِ آمَنَّا بِرَبِّ الْغُلَامِ آمَنَّا بِرَبِّ الْغُلَامِ فَأُتِيَ الْمَلِكُ فَقِيلَ لَهُ أَرَأَيْتَ مَا كُنْتَ تَحْذَرُ قَدْ وَاللَّهِ نَزَلَ بِكَ حَذَرُكَ قَدْ آمَنَ النَّاسُ فَأَمَرَ بِالْأُخْدُودِ فِي أَفْوَاهِ السِّكَكِ فَخُدَّتْ وَأَضْرَمَ النِّيرَانَ وَقَالَ مَنْ لَمْ يَرْجِعْ عَنْ دِينِهِ فَأَحْمُوهُ فِيهَا أَوْ قِيلَ لَهُ اقْتَحِمْ فَفَعَلُوا حَتَّى جَاءَتْ امْرَأَةٌ وَمَعَهَا صَبِيٌّ لَهَا فَتَقَاعَسَتْ أَنْ تَقَعَ فِيهَا فَقَالَ لَهَا الْغُلَامُ يَا أُمَّهْ اصْبِرِي فَإِنَّكِ عَلَى الْحَقِّ

Atwebele [Haddab bin Khalid] atushimikile [Hammad bin Salamah] atwebele [Tsabit] ukufuma kuli [Abdurrahman bin Abu Laila] ukufuma kuli [Shuhaib] Salam atile: ‘Kale, pa ntanshi yenu kwali imfumu, ali no mulozi atile: umukote, tuma umulumendo kuli ine ku kunsambilisha ifya bushimapepo’. Lyene umulumendo umo aishile kuli wene, asambilishe umulumendo amalele. -Ubutali- pakati ka shimapepo ne mfumu ali ni monk. Umulumendo aishile kuli monk no kumfwa amashiwi yakwe, alipapile pa mashiwi ya monk ica kuti nga aishile kuli bashimapepo mu kushininkisha ali no kucushiwa. Umulumendo alilandile pali ici kuli monk, atile: ‘Nga ca kuti umulozi alefwaya ukukuuma, landa ukuti: ‘Ulupwa lwandi lulencingilila,’ kabili nga ca kuti uletiina ulupwa lobe, landa ukuti: ‘Umuloshi alencingilila’. Pa nshita ya musango yo, ubushiku bumo apaleme ku nama iikalamba iyalecingilila inshila ya bantu, atile, ‘Ilelo nkaishiba nga ca kuti umusambi wa fya bushimapepo alicilapo nelyo shimapepo alicilapo’. Abuulile ilibwe no kutila: ‘O Allah, nga ca kuti watemwa ifya kwa monk ukucila ifya kwa kacema, lyene ipaya ici cinyama pa kuti abantu bapite’. Apoosele ilibwe no kulipaya, pa kuti abantu balepita. Atile ici kuli monk. Monk atile: ‘Mwana wandi, nomba walicilapo pali ine kabili ifintu fyobe fyafika mu nshila ndefimonamo, ukakwata ukuceeceeta, nga uli no kwesha, wilanga kuli ine’. Umulumendo kuti aposha impofu ne malwele yalekanalekana. Umo uwa fibusa fya mfumu uwali impofu lyena aumfwile, aishile kuli uyu mulumendo aletele ifya bupe ifingi, atile: ‘Nposhe kabili ukakwata ifyo nalonganika pano’. Umulumendo atile: ‘Nshaposhe umuntu nangu umo, uwaposha fye ni Allah, nga mwasumina muli wene, nkamupepa ukuti akuposhe’. Cibusa wa mfumu asumine kabili umulumendo apepele kuli Allah kabili aposhiwe. Cibusa wa mfumu lyene aishile kuli mfumu no kwikala mupepi nankwe. Imfumu yatile: ‘Owe, nani aposhe amenso yenu? ’ Umuntu ayaswike ati: ‘Shikulu wandi’. Imfumu yatile: ‘Bushe muli na Rabb ukucila pali ine? ' Uyu muntu atile: 'Rabb wandi na Rabb wenu ni Allah'. Imfumu yamukatile no kumucusha ukufika na lintu yalangishe umulumendo kabili lyene umulumendo aletwa, imfumu yatile: ‘O mwana wandi, amalele yenu kuti yaposha abantu bampofu, umusambo wa nkanda kabili mulecita ici na cilya’. Umulumendo atile: ‘Te ine uwaposha, Allah fye e uposha’. Imfumu yalimukatile no kutwalilila ukumucusha no kumulanga kuli monk. Imfumu yaishile kuli monk, monk aletwa no kumweba ukuti: ‘Lekeni imipepele yenu’. Monk tafwaile, eico imfumu aipwishe umuti wa kucemenapo no kuubika bwino bwino pa kati ka mutwe wakwe pa kuti ulubali lwakwe lulele pa nshi. Pa numa ya ico cibusa wa mfumu aletwa no kumweba ukuti: ‘Lekeni imipepele yenu’. Monk tafwaile, eico imfumu aipwishe umuti wa kucemenapo no kuubika bwino bwino pa kati ka mutwe wakwe pa kuti ulubali lwakwe lulele pa nshi. Pa numa ya ico baletele umulumendo umo kabili bamwebele ukuti: ‘Lekeni mu mipepele yenu’. Umulumendo tafwaile. Lyena imfumu yamupeele ku bumba lya bashilika ba iko, imfumu yatile: ‘Mutwala kuli ulu na kuli ulu lupili, mutwala pa mulu, nga alefwaya ukuleka imipepele yakwe - lekeni - kabili nga talefwaya, mupoose ukufuma pa muulu wa lupili’. Bamusendele pa muulu wa lupili kabili umulumendo apepele ati: ‘O Allah, nsuminishe ukufuma kuli bene nga fintu ulefwaya’. Casangwa ukuti ulupili lwabasuntinkanye kabili bonse baliwile. Umulumendo abweleele ku ŋanda ukufika na lintu afikile pa cinso ca mfumu. Imfumu yaipwishe ukuti: ‘Bushe ifibusa fyenu fyaba shani? ' Umulumendo ayaswike ati: 'Allah alilinga kuli ine ukufuma kuli bene'. Lyene imfumu yamupeele ku bumba lya bashilika ba iko, imfumu yatile: ‘Mutwala ku bwato no kumutuma ku bemba, nga alefwaya ukuleka imipepele yakwe - mutwala na o wine . ng- kabili nga tacileka, mupoose'. Bamutwala pa kati ka bemba kabili umulumendo apepele ati: ‘O Allah, nsuminishe ukufuma kuli bene nga fintu ulefwaya’. Casangwa ukuti ubwato bwalipilibwile kabili bonse balimine mu menshi. Umulumendo aile ku ng’anda ukufika na lintu afikile pa cinso ca mfumu. Imfumu yaipwishe ukuti: Bushe ifibusa fyobe fyali shani? ' Umulumendo ayaswike ati: 'Allah alilinga kuli ine ukufuma kuli bene'. Pa numa ya ico atile ku mfumu: ‘Te kuti unjipe mpaka ukacite ifyo ndekweba.’ Imfumu yaipwishe ukuti: ‘Cinshi mwakonkomesha? ’ Umulumendo atile: ‘Longanikeni abantu bonse mu cifulo icakulisha lyena npita pa cimuti, pokeni umufwi ukufuma ku cimuti candi no kusosa ukuti: ‘Mu shina lya kwa Allah, Rabb wa uyu mulumendo’. Nga mwacita ifi mukanjipaya’. Mu kupelako imfumu yalicitile fyo. Abikile umufwi pa kati ka mufwi no kuupoosa, atile: ‘Mu shina lya kwa Allah, Rabb wa uyu mulumendo’. Umufwi walipooselwe mu nkumbabulili ya mulumendo, lyene umulumendo abikile ukuboko kwakwe uko umufwi wafikile no kufwa. Abantu batile: ‘Twasumina muli Rabb wa uyo mulumendo’. Lyene amutwala ku mfumu no kumweba ukuti: ‘Bushe walishiba ukuti icintu cimo ico wasakamikwepo, kuli Allah nomba cakucitikila. Abasumina bonse’. Lyene imfumu yatile balepanga umupokapoka mu musebo kabili lyene balebika umulilo. Imfumu yatile: ‘Uuli onse uushaleka imipepele yakwe, akafuuta muli yene’. Bacitile ifi ukufika ilyo umwanakashi aishile no mwana wakwe, cali kwati ali mupepi no kubwelulukila ku numa pa kuti engawila mu cishima ca mulilo, lyena umwana atile: ‘Mayo, shikilika, mu cine cine uli pa muulu wa cine’.

Hadith

Imam Muslim : 5328

حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ وَتَقَارَبَا فِي لَفْظِ الْحَدِيثِ وَالسِّيَاقُ لِهَارُونَ قَالَا حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ مُجَاهِدٍ أَبِي حَزْرَةَ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الْوَلِيدِ بْنِ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ قَالَ خَرَجْتُ أَنَا وَأَبِي نَطْلُبُ الْعِلْمَ فِي هَذَا الْحَيِّ مِنْ الْأَنْصَارِ قَبْلَ أَنْ يَهْلِكُوا فَكَانَ أَوَّلُ مَنْ لَقِينَا أَبَا الْيَسَرِ صَاحِبَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَعَهُ غُلَامٌ لَهُ مَعَهُ ضِمَامَةٌ مِنْ صُحُفٍ وَعَلَى أَبِي الْيَسَرِ بُرْدَةٌ وَمَعَافِرِيَّ وَعَلَى غُلَامِهِ بُرْدَةٌ وَمَعَافِرِيَّ فَقَالَ لَهُ أَبِي يَا عَمِّ إِنِّي أَرَى فِي وَجْهِكَ سَفْعَةً مِنْ غَضَبٍ قَالَ أَجَلْ كَانَ لِي عَلَى فُلَانِ ابْنِ فُلَانٍ الْحَرَامِيِّ مَالٌ فَأَتَيْتُ أَهْلَهُ فَسَلَّمْتُ فَقُلْتُ ثَمَّ هُوَ قَالُوا لَا فَخَرَجَ عَلَيَّ ابْنٌ لَهُ جَفْرٌ فَقُلْتُ لَهُ أَيْنَ أَبُوكَ قَالَ سَمِعَ صَوْتَكَ فَدَخَلَ أَرِيكَةَ أُمِّي فَقُلْتُ اخْرُجْ إِلَيَّ فَقَدْ عَلِمْتُ أَيْنَ أَنْتَ فَخَرَجَ فَقُلْتُ مَا حَمَلَكَ عَلَى أَنْ اخْتَبَأْتَ مِنِّي قَالَ أَنَا وَاللَّهِ أُحَدِّثُكَ ثُمَّ لَا أَكْذِبُكَ خَشِيتُ وَاللَّهِ أَنْ أُحَدِّثَكَ فَأَكْذِبَكَ وَأَنْ أَعِدَكَ فَأُخْلِفَكَ وَكُنْتَ صَاحِبَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكُنْتُ وَاللَّهِ مُعْسِرًا قَالَ قُلْتُ آللَّهِ قَالَ اللَّهِ قُلْتُ آللَّهِ قَالَ اللَّهِ قُلْتُ آللَّهِ قَالَ اللَّهِ قَالَ فَأَتَى بِصَحِيفَتِهِ فَمَحَاهَا بِيَدِهِ فَقَالَ إِنْ وَجَدْتَ قَضَاءً فَاقْضِنِي وَإِلَّا أَنْتَ فِي حِلٍّ فَأَشْهَدُ بَصَرُ عَيْنَيَّ هَاتَيْنِ وَوَضَعَ إِصْبَعَيْهِ عَلَى عَيْنَيْهِ وَسَمْعُ أُذُنَيَّ هَاتَيْنِ وَوَعَاهُ قَلْبِي هَذَا وَأَشَارَ إِلَى مَنَاطِ قَلْبِهِ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَقُولُ مَنْ أَنْظَرَ مُعْسِرًا أَوْ وَضَعَ عَنْهُ أَظَلَّهُ اللَّهُ فِي ظِلِّهِ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ أَنَا يَا عَمِّ لَوْ أَنَّكَ أَخَذْتَ بُرْدَةَ غُلَامِكَ وَأَعْطَيْتَهُ مَعَافِرِيَّكَ وَأَخَذْتَ مَعَافِرِيَّهُ وَأَعْطَيْتَهُ بُرْدَتَكَ فَكَانَتْ عَلَيْكَ حُلَّةٌ وَعَلَيْهِ حُلَّةٌ فَمَسَحَ رَأْسِي وَقَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ فِيهِ يَا ابْنَ أَخِي بَصَرُ عَيْنَيَّ هَاتَيْنِ وَسَمْعُ أُذُنَيَّ هَاتَيْنِ وَوَعَاهُ قَلْبِي هَذَا وَأَشَارَ إِلَى مَنَاطِ قَلْبِهِ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَقُولُ أَطْعِمُوهُمْ مِمَّا تَأْكُلُونَ وَأَلْبِسُوهُمْ مِمَّا تَلْبَسُونَ وَكَانَ أَنْ أَعْطَيْتُهُ مِنْ مَتَاعِ الدُّنْيَا أَهْوَنَ عَلَيَّ مِنْ أَنْ يَأْخُذَ مِنْ حَسَنَاتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ ثُمَّ مَضَيْنَا حَتَّى أَتَيْنَا جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ فِي مَسْجِدِهِ وَهُوَ يُصَلِّي فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ مُشْتَمِلًا بِهِ فَتَخَطَّيْتُ الْقَوْمَ حَتَّى جَلَسْتُ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْقِبْلَةِ فَقُلْتُ يَرْحَمُكَ اللَّهُ أَتُصَلِّي فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ وَرِدَاؤُكَ إِلَى جَنْبِكَ قَالَ فَقَالَ بِيَدِهِ فِي صَدْرِي هَكَذَا وَفَرَّقَ بَيْنَ أَصَابِعِهِ وَقَوَّسَهَا أَرَدْتُ أَنْ يَدْخُلَ عَلَيَّ الْأَحْمَقُ مِثْلُكَ فَيَرَانِي كَيْفَ أَصْنَعُ فَيَصْنَعُ مِثْلَهُ أَتَانَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَسْجِدِنَا هَذَا وَفِي يَدِهِ عُرْجُونُ ابْنِ طَابٍ فَرَأَى فِي قِبْلَةِ الْمَسْجِدِ نُخَامَةً فَحَكَّهَا بِالْعُرْجُونِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا فَقَالَ أَيُّكُمْ يُحِبُّ أَنْ يُعْرِضَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ فَخَشَعْنَا ثُمَّ قَالَ أَيُّكُمْ يُحِبُّ أَنْ يُعْرِضَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ فَخَشَعْنَا ثُمَّ قَالَ أَيُّكُمْ يُحِبُّ أَنْ يُعْرِضَ اللَّهُ عَنْهُ قُلْنَا لَا أَيُّنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَإِنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا قَامَ يُصَلِّي فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى قِبَلَ وَجْهِهِ فَلَا يَبْصُقَنَّ قِبَلَ وَجْهِهِ وَلَا عَنْ يَمِينِهِ وَلْيَبْصُقْ عَنْ يَسَارِهِ تَحْتَ رِجْلِهِ الْيُسْرَى فَإِنْ عَجِلَتْ بِهِ بَادِرَةٌ فَلْيَقُلْ بِثَوْبِهِ هَكَذَا ثُمَّ طَوَى ثَوْبَهُ بَعْضَهُ عَلَى بَعْضٍ فَقَالَ أَرُونِي عَبِيرًا فَقَامَ فَتًى مِنْ الْحَيِّ يَشْتَدُّ إِلَى أَهْلِهِ فَجَاءَ بِخَلُوقٍ فِي رَاحَتِهِ فَأَخَذَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَعَلَهُ عَلَى رَأْسِ الْعُرْجُونِ ثُمَّ لَطَخَ بِهِ عَلَى أَثَرِ النُّخَامَةِ فَقَالَ جَابِرٌ فَمِنْ هُنَاكَ جَعَلْتُمْ الْخَلُوقَ فِي مَسَاجِدِكُمْ سِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ بَطْنِ بُوَاطٍ وَهُوَ يَطْلُبُ الْمَجْدِيَّ بْنَ عَمْرٍو الْجُهَنِيَّ وَكَانَ النَّاضِحُ يَعْقُبُهُ مِنَّا الْخَمْسَةُ وَالسِّتَّةُ وَالسَّبْعَةُ فَدَارَتْ عُقْبَةُ رَجُلٍ مِنْ الْأَنْصَارِ عَلَى نَاضِحٍ لَهُ فَأَنَاخَهُ فَرَكِبَهُ ثُمَّ بَعَثَهُ فَتَلَدَّنَ عَلَيْهِ بَعْضَ التَّلَدُّنِ فَقَالَ لَهُ شَأْ لَعَنَكَ اللَّهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ هَذَا اللَّاعِنُ بَعِيرَهُ قَالَ أَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ انْزِلْ عَنْهُ فَلَا تَصْحَبْنَا بِمَلْعُونٍ لَا تَدْعُوا عَلَى أَنْفُسِكُمْ وَلَا تَدْعُوا عَلَى أَوْلَادِكُمْ وَلَا تَدْعُوا عَلَى أَمْوَالِكُمْ لَا تُوَافِقُوا مِنْ اللَّهِ سَاعَةً يُسْأَلُ فِيهَا عَطَاءٌ فَيَسْتَجِيبُ لَكُمْ سِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى إِذَا كَانَتْ عُشَيْشِيَةٌ وَدَنَوْنَا مَاءً مِنْ مِيَاهِ الْعَرَبِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ رَجُلٌ يَتَقَدَّمُنَا فَيَمْدُرُ الْحَوْضَ فَيَشْرَبُ وَيَسْقِينَا قَالَ جَابِرٌ فَقُمْتُ فَقُلْتُ هَذَا رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ رَجُلٍ مَعَ جَابِرٍ فَقَامَ جَبَّارُ بْنُ صَخْرٍ فَانْطَلَقْنَا إِلَى الْبِئْرِ فَنَزَعْنَا فِي الْحَوْضِ سَجْلًا أَوْ سَجْلَيْنِ ثُمَّ مَدَرْنَاهُ ثُمَّ نَزَعْنَا فِيهِ حَتَّى أَفْهَقْنَاهُ فَكَانَ أَوَّلَ طَالِعٍ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَتَأْذَنَانِ قُلْنَا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَأَشْرَعَ نَاقَتَهُ فَشَرِبَتْ شَنَقَ لَهَا فَشَجَتْ فَبَالَتْ ثُمَّ عَدَلَ بِهَا فَأَنَاخَهَا ثُمَّ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْحَوْضِ فَتَوَضَّأَ مِنْهُ ثُمَّ قُمْتُ فَتَوَضَّأْتُ مِنْ مُتَوَضَّإِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَهَبَ جَبَّارُ بْنُ صَخْرٍ يَقْضِي حَاجَتَهُ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِيُصَلِّيَ وَكَانَتْ عَلَيَّ بُرْدَةٌ ذَهَبْتُ أَنْ أُخَالِفَ بَيْنَ طَرَفَيْهَا فَلَمْ تَبْلُغْ لِي وَكَانَتْ لَهَا ذَبَاذِبُ فَنَكَّسْتُهَا ثُمَّ خَالَفْتُ بَيْنَ طَرَفَيْهَا ثُمَّ تَوَاقَصْتُ عَلَيْهَا ثُمَّ جِئْتُ حَتَّى قُمْتُ عَنْ يَسَارِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخَذَ بِيَدِي فَأَدَارَنِي حَتَّى أَقَامَنِي عَنْ يَمِينِهِ ثُمَّ جَاءَ جَبَّارُ بْنُ صَخْرٍ فَتَوَضَّأَ ثُمَّ جَاءَ فَقَامَ عَنْ يَسَارِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدَيْنَا جَمِيعًا فَدَفَعَنَا حَتَّى أَقَامَنَا خَلْفَهُ فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْمُقُنِي وَأَنَا لَا أَشْعُرُ ثُمَّ فَطِنْتُ بِهِ فَقَالَ هَكَذَا بِيَدِهِ يَعْنِي شُدَّ وَسَطَكَ فَلَمَّا فَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَا جَابِرُ قُلْتُ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ إِذَا كَانَ وَاسِعًا فَخَالِفْ بَيْنَ طَرَفَيْهِ وَإِذَا كَانَ ضَيِّقًا فَاشْدُدْهُ عَلَى حَقْوِكَ سِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَانَ قُوتُ كُلِّ رَجُلٍ مِنَّا فِي كُلِّ يَوْمٍ تَمْرَةً فَكَانَ يَمَصُّهَا ثُمَّ يَصُرُّهَا فِي ثَوْبِهِ وَكُنَّا نَخْتَبِطُ بِقِسِيِّنَا وَنَأْكُلُ حَتَّى قَرِحَتْ أَشْدَاقُنَا فَأُقْسِمُ أُخْطِئَهَا رَجُلٌ مِنَّا يَوْمًا فَانْطَلَقْنَا بِهِ نَنْعَشُهُ فَشَهِدْنَا أَنَّهُ لَمْ يُعْطَهَا فَأُعْطِيَهَا فَقَامَ فَأَخَذَهَا سِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى نَزَلْنَا وَادِيًا أَفْيَحَ فَذَهَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْضِي حَاجَتَهُ فَاتَّبَعْتُهُ بِإِدَاوَةٍ مِنْ مَاءٍ فَنَظَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمْ يَرَ شَيْئًا يَسْتَتِرُ بِهِ فَإِذَا شَجَرَتَانِ بِشَاطِئِ الْوَادِي فَانْطَلَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى إِحْدَاهُمَا فَأَخَذَ بِغُصْنٍ مِنْ أَغْصَانِهَا فَقَالَ انْقَادِي عَلَيَّ بِإِذْنِ اللَّهِ فَانْقَادَتْ مَعَهُ كَالْبَعِيرِ الْمَخْشُوشِ الَّذِي يُصَانِعُ قَائِدَهُ حَتَّى أَتَى الشَّجَرَةَ الْأُخْرَى فَأَخَذَ بِغُصْنٍ مِنْ أَغْصَانِهَا فَقَالَ انْقَادِي عَلَيَّ بِإِذْنِ اللَّهِ فَانْقَادَتْ مَعَهُ كَذَلِكَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِالْمَنْصَفِ مِمَّا بَيْنَهُمَا لَأَمَ بَيْنَهُمَا يَعْنِي جَمَعَهُمَا فَقَالَ الْتَئِمَا عَلَيَّ بِإِذْنِ اللَّهِ فَالْتَأَمَتَا قَالَ جَابِرٌ فَخَرَجْتُ أُحْضِرُ مَخَافَةَ أَنْ يُحِسَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِقُرْبِي فَيَبْتَعِدَ وَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ فَيَتَبَعَّدَ فَجَلَسْتُ أُحَدِّثُ نَفْسِي فَحَانَتْ مِنِّي لَفْتَةٌ فَإِذَا أَنَا بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُقْبِلًا وَإِذَا الشَّجَرَتَانِ قَدْ افْتَرَقَتَا فَقَامَتْ كُلُّ وَاحِدَةٍ مِنْهُمَا عَلَى سَاقٍ فَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَفَ وَقْفَةً فَقَالَ بِرَأْسِهِ هَكَذَا وَأَشَارَ أَبُو إِسْمَعِيلَ بِرَأْسِهِ يَمِينًا وَشِمَالًا ثُمَّ أَقْبَلَ فَ

Catushimikilwe kuli [Harun bin Ma’ruf] na [Muhammad bin Abbad], hadith ya bonse babili yali mupepi no kuba imo ine kabili ubulondoloshi bwakonkapo ubwa matan bwaba bwa kwa Harun, bonse babili batile: Catushimikilwe kuli [Hatim bin Ma’ruf] ukufuma kuli [Ya’qub bin. Ubada bin Ash Shamit] uwatile: “Ine na batata twaile ku kusambilila muli uyu mushi wa baAnsar ilyo tabafwile. Umuntu wa kubalilapo uo twakumanya ali ni [Abu Al Yasar], cibusa wa kwa Rasulullah, ali no mubomfi uo akwete, alesenda umufuko wa fipe, Abu Al Yasar alifwele ibula lya Ma’afiri kabili umusha wakwe na o alifwele ibula lya Ma’afiri. Batata batile kuli wene: We tata, mu cine cine namona ifishibilo fya bukali pa cinso cobe. Atile: E fyo caba. So na so bin so na so ali ne nkongole kuli ine, naile ku lupwa lwakwe, natile mwapoleni lyena natile amashiwi lyena batile: Awe. Atile: Aumfwile ishiwi lyobe. Pa numa bamayo, Arikah, baingile kabili natile: Fuma kuno, nalishiba kale uko uli. Nalipushe ukuti: Cinshi mwafisama kuli ine? Ayaswike ati: Ine, kuli Lesa, nkamweba, nshilebepa, kuli Lesa, nalitiinine ukumweba kabili lyene nalibepeshe kabili nalilaile kabili lyene nacionawile. Muli cibusa wa kwa Lesa kabili ine, kuli Lesa, ndi mu bwafya. Natila: Lesa. Ayaswike ati: Lesa. Natila: Lesa. Ayaswike ati: Lesa. Natila: Lesa. Ayaswike ati: Lesa. Lyene abuulile icipe no kucipukuta ne minwe yakwe, atile: Nga uli ne ndalama, lipile kabili nga taukwete uli uwalubuka. Ukumona kwa menso yandi yabili - abikile iminwe yakwe ku menso yakwe - ukumfwa kwa matwi yandi yabili no kumfwikisha kwa mutima wandi - asontele ku cifulo ca mutima wakwe - amwene Umutumwa wa kwa Lesa alelanda ukuti: 'Uuli onse uuleimika umuntu uwafina nelyo ukumupokolola ku nkongole yakwe mu cimonwa cakwe. Atile: Eico namwebele ukuti: We nkashi, nga mwapoka umuputule wa mubomfi wenu, mwapoka umusha wenu uwa ma’afiri, mwapoka umuputule wakwe uwa ma’firi kabili mwamubika umuputule wenu, mu cine cine kuti mwafwala ifya kufwala fya kufwala kabili na o ali no kufwala ifya kufwala fya kufwala. Yalipumine umutwe wandi lyena yapepele ukuti: We Allah, mupaale. O umwana wa kwa munyinane, ukumona kwa menso yandi yabili - abikile iminwe yakwe ku menso yakwe - ukumfwa kwa matwi yandi yabili no kumfwikisha kwa mutima wandi - asontele ku cifulo ca mutima wakwe - amwene Umutumwa wa kwa Lesa sallallaahu 'alaihi wa Salam atile: 'Bapeeleni ifya kulya ukufuma kuli ifyo mulya kabili mubapeele ifya kulya ukufuma kuli wene ifya kufwala ifisuma,' ukupepuka kuli ine ukucila wene ukupoka ubusuma bwandi pa Bushiku bwa Kubuuka. Twaile ukufika na lintu twafikile kuli [Jabir bin Abdullah] ku cilonganino cakwe ica mapepo, alepepa afwele ica kufwala ico aifimbilepo. Nalepita pa bantu ukufika na lintu naikele pa kati ka Jabir na Qibla. Namwebele ukuti: Lesa akulenge uluse, mulandu nshi ulepepela ne shati limo kabili ne shala yobe ku lubali? Asontele ukuboko kwakwe ku cifuba candi nga ifi - atambike iminwe yakwe no kuifukatila, atile: Ndefwaya umuwelewele nga iwe ukwiza kuli ine no kumona ifyo ndecita pa kuti engacikopa. Inshita imo, Rasulullah Salam aishile kuli ifwe mu cilonganino cesu ilyo alesenda umusampi wa kwa Ibn Tab, amwene ukuti kwali umulopa mu mbali ya cilonganino kabili lyene alicifushishe no musampi, pa numa ya ico apilibwile kuli ifwe no kwipusha ukuti: ‘Ulefwaya ukutaluka kuli wene? atile: Twalifukama. Aipwishe na kabili ati: ‘Ni ani pali imwe uulefwaya ukuti Allah amufume kuli wene?’ Twaliswike ukuti: Awe, we Mutumwa wa kwa Lesa. Atile: ‘Mu cine cine, ilyo umo uwa imwe alepepa, Lesa ali pa ntanshi yakwe, kanshi mwicifuuta. h ukulola ku cinso cakwe nelyo ku kulyo kwakwe, ukutumpa ku kulyo, mwi samba lya ku makasa yakwe aya ku kulyo. Kabili nga ca kuti te kuti aitekele mpaka fye afuuta nelyo ukufuuta, afwile ukucite co ne fya kufwala fyakwe nga ifi.” Afimbile ifya kufwala fyakwe pamo kabili lyene atile: “Nlangisheni amafuta ya za’faran.” Jabir atile: “E ko mupeela amamosque yenu amafuta yanunkila. abantu basano, mutanda na cinelubali, lyena umo uwa bashilika ba ngamila ukufuma ku Ansar ashingulwike ngamila yakwe, pa numa ya ico ngamila yalipumine kabili lyene aingile. Ayaswike ati: Nine, we Mutumwa wa kwa Lesa. Mukalamba wa bashilika atile: ‘Kabiye panshi, wisangwa ku cintu conse icatukwa. Mwipepa pa fintu ifibi kuli imwe bene, mwipepa pa fintu ifibi pa lwa bana benu, mwipepa pa fintu ifibi pa lwa bunonshi bwenu, mwipepa pa fintu ifibi pa lwa bunonshi bwenu, mwilaumfwila ilyo amapepo ya kwa Allah yasukwa kabili lyene akayapeela kuli imwe’. Twaendele na Rasulullah ukufika ku cungulo. Twapalamine kuli limo ilya menshi ya ku Arabia kabili Lesa atile: ‘Uulefwaya ukuya pa ntanshi yesu no kulungika icishima, pa numa ya ico alenwa kabili lyene atupeela ifya kunwa’ Jabir atile: Naiminine no kutila: ‘Nine, we Mutumwa wa kwa Lesa. Umuntu uukalamba atile: ‘Nani umbi uuli na Jabir?’ Jabari Bin Shakhri aiminine. Twaleya ku cishima kabili lyene twalefumya umufuko umo nelyo ibili ukufuma mu cishima. Twalicipoosele panshi kabili lyene twacikokola ukufika na lintu caiswile amenshi. Umuntu wa kubalilapo ukutukumanya ali ni Rasulullah, aipwishe ukuti: ‘Bushe imwe babili mulesuminisha?’ Twaliswike ukuti: Ee, we Mutumwa wa kwa Lesa. atentemwike umutwe wa ngamila yakwe, ngamila yakwe lyene yalenwa, yasendele imishipa kabili ngamila yakwe yasansabike amakasa ya iko no kusamba. Pa numa ya ico alicipilibwile no kucipoosa. Lyene Kasesema aile ku cishima no kusamba. Naliminine no kucita ukusamba kwandi ukubomfya amenshi ya kusamba ayashele ukufuma kuli Rasulullah Sallahu Salam. Jabar bin Shakhr lyene aile ku kuisansabika kabili Kasesema Sallau Salam aiminine ku kupepa. Nalibikile umuputule, nalefwaya ukuusansa lelo taufikile. Ici cipe cali ne mpela kabili lyene nalicipilibwile, pa numa ya ico nalicitambike pa kati ka mpela shibili kabili lyene nalicifimba ne nshingo yandi. Lyena naishile no kwiminina ku kulyo kwa kwa Shikulu wa Salam. Acikata ukuboko kwandi no kunpilibula pa kuti anbike ku kulyo kwakwe. Pa numa ya ico, Yabari Bin Shakhri afikilepo. Acitile ukusamba lyena aishile no kwiminina ku kulyo kwa kwa Lesa, lyene abuulile amaboko yesu kabili twabikwe ku numa yakwe. Umukalamba wa ciko alimwene lelo nshaumfwile, pa numa ya ico naumfwikishe lyene acitile icilangililo ku kuboko kwakwe, alepilibula ukukaka iciputulwa cobe ica pa kati. Pa numa ya kupepa, umukalamba wa citungu atile: ‘O Jabir!’ Nayaswike ukuti: Ee, we Mutumwa wa kwa Lesa. Atile: ‘Nga ca kuti ica kufwala cakulisha, cisansa pa kati ka mpela shibili kabili nga ca kuti cacepa, cikaka pa muulu wa cifuba cobe’. Inshita imo twaleenda na Kasesema kabili umo umo uwa ifwe alelya umukaka umo cila bushiku. Aciyonkele lyene acibikile pa fya kufwala fyakwe, kabili twalefumyapo umuti pa kuti amabuula yalepona . Twalilile ukufika na lintu amakona ya ku kanwa yesu yalekalipa. Nalapa ukuti umo pali ifwe alibulishe ubushiku bumo. Lyene twaile ku kucifwaya kabili lyene twacibuulile. Twalimupeele ubunte ukuti tapeelwe -umusango wa nshiku- kabili lyene apeelwe. Aiminine no kucipoka. Inshita imo twaendele na Kasesema ukufika na lintu twaiminine mu cishima icakulisha. Nalimukonkele ukufuma ku numa ukusenda umufuko wa menshi. Mukalamba wa calo aloleshe ukushinguluka, tamwene nangu cimo ica kufimbapo. Casangwa ukuti kuli imiti ibili pa mpela ya cishima. Umuntu uuli no mwela aile kuli umo uwa bene e lyo abuulile umusampi wa uko, atile: ‘Fukamina pa mulandu wandi, nga ca kuti Lesa asuminisha’. Umusampi walifukama nankwe nga ngamila iyakwata impumi iyapangwa no mukonshi wa iko, ukufika apo afikile ku muti umbi no kukwata umusampi umo uwa uko, atile: ‘Fukama pa mulandu wandi, ukupitila mu kusuminisha kwa kwa Allah’. Umusambo nawo walifukama. Pa numa ya kuba pa kati ka babili, abalonganike, atile: ‘Longanikeni kuli ine, no kusuminisha kwa kwa Allah’. Aba babili baliumfwana. Jabir atile: “Nabutukile bwangu pantu nalesakamikwa ukuti Lesa kuti aumfwa ukuti ndi mupepi nankwe e co kuti afumapo. Muhamadi bin Abbad atile mu lyashi lyakwe ilya kale: Aile ukufumapo kabili naikele ndelanda ne mwine. Naloleshe ku lubali kabili calisangwike ukuti Kasesema alishile kabili calisangwike ukuti imiti ibili yalepepuka. Cila umo uwa bene aiminina pa cimuti cakwe. Namwene Rasulullah naiminina kabili acitile icilangililo no mutwe wakwe nga ici - Abu Isma’il acitile icilangililo no mutwe wakwe ku kulyo na ku kuso - pa numa ya ico aishile. Ilyo afikile pa ntanshi yandi, aipwishe ukuti: ‘Hee Jabir, bushe wamona uko naiminina?’ Nayaswike ukuti: Ee, we Mutumwa wa kwa Lesa’. Atile: ‘Kabiyeni ku miti ibili, muputule umusampi umo umo, lyena muletele kuno. Nga uli apo naiminina, fumya umusampi umo ku kulyo kobe no musampi umbi ku kuso kobe.’ Jabir atile: Naiminine lyena nabuulile ilibwe, naliputule lyena nalicipoosa ukufika na lintu lyacipoosa, pa numa ya kuya ku miti ibili, naputule imisampi ya cila miti ibili. Nabwelele pa kumukoka ukufika na lintu naiminine apo Kasesema Sallau Salam aiminine. Nafumishe umusampi umo ukufuma ku kulyo kwandi no musampi umbi ukufuma ku kuso kobe, pa numa ya ico naile ku Mutumwa wa kwa Lesa, natile: Nacicita, we Mutumwa wa kwa Lesa, lyene cinshi ico caba? Ayaswike ukuti: ‘Napitile pa nshiishi shibili isho abaikalamo balepingulwa, no kupapaata kwandi, nalefwaya ukucefyako fyonse fibili nga ca kuti fye imisambo ibili yacili iyatonta’. Lyene twaishile ku bashilika kabili umukalamba wa bashilika atile: ‘We Jabir, ita amenshi ya kusamba!’ Natile: ‘Amenshi ya kusamba, amenshi ya kusamba, amenshi ya kusamba’. Natile: We Mutumwa wa kwa Lesa, nshasangile nangu ni tontonkanyo lya menshi mu cibumba. Paali amenshi ya kutonsha aya Ansar aya Mutumwa wa kwa Lesa mu cipe cakwe icauma pa cipe ca mbao icalepampamikwa kabili lyene anjebele ukuti: 'Kabiye kuli fulani bin fulani Al Ansari no kumona nga ca kuti kuli amenshi ayanono mu cipe.' Naile kuli wene lyena naloleshe pa cipe, nshasangile nangu cimo ukucila pa cipe ca menshi pa mpela ya cipe, nga nacipongolwela mu cine cine kuti cauma. Pa numa ya ico naile ku Mutumwa wa kwa Lesa, natile: We Mutumwa wa kwa Lesa, nshasangile nangu cimo kano fye itoni lya menshi ku mpela ya cipe, nga nalipongolwela, mu cine cine kuti lyauma. Atile: ‘Kabiyeni muletele kuno’. Nalipokele kabili alipokele ku minwe yakwe. Alandile amashiwi ayabipa . Ilyo naishibe ifyo cali, alicikumye ku minwe yonse ibili, pa numa ya ico acipeela kuli ine, atile: ‘O Jabir, ita icipe icikulu’. Naita ukuti: Icibwato cikalamba, imwe karavani. Lyena nalicibuulile no kucibika pa ntanshi ya Mutumwa wa kwa Lesa, asondwelele icipe ne minwe yakwe nga ifi - Jabir atambike ukuboko kwakwe, atambike iminwe yakwe kabili lyene aibikile pa nshi ya cipe. Atile: ‘Ubuule, we Yabir, lyena upoose pali ine no kutila: ‘Bismila’. Nalimupongolwelele kabili natile: Bismilaah. Namwene amenshi yalepongoloka pa kati ka minwe ya Mutumwa wa kwa Lesa lyene icipe icikulu cafumine amenshi no kupilibuka ukufika na lintu caiswile, pa numa ya ico atile: ‘We Jabir, itani uulekabila amenshi’. Jabir atile: Abantu balaisa no kunwa mpaka bafume. Lyene natile: Bushe kuli uwacili alekabila amenshi? Lyena Lesa, Salam, aimishe ukuboko kwakwe ukufuma mu cipe icikulu icali ne menshi. Abantu baleilishanya pa lwa nsala ku Mutumwa wa kwa Lesa kabili atile: ‘Lesa amupeele ifya kulya’. lyena twaile ku lulamba lwa bemba, umumana walikulile kabili isabi lyalipooseleko lyena twabikile umulilo mupepi na lyo, twalipile no kufibika pa ng’anda e lyo twalile ukufika na lintu twakulile. Jabir atile: Ine, ifyo na ifyo na ifyo na ifyo - abelengele ukufika ku bantu basano - aingile mu fipe fyakwe ifya menso, takwali uwatumwene ukufika na lintu twafumine. Twapokele insoka yakwe imo lyena twaifukatile, pa numa ya ico twaitile umuntu umukalamba mu cibumba, ingamila iikalamba mu cibumba kabili uwakwela pa pillion umukalamba mu cibumba, aingile mwi samba lya iko ukwabula ukucefyako umutwe wakwe.

Hadith

Imam Muslim : 5329

حَدَّثَنِي سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَعْيَنَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَقَ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ يَقُولُا جَاءَ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ إِلَى أَبِي فِي مَنْزِلِهِ فَاشْتَرَى مِنْهُ رَحْلًا فَقَالَ لِعَازِبٍ ابْعَثْ مَعِيَ ابْنَكَ يَحْمِلْهُ مَعِي إِلَى مَنْزِلِي فَقَالَ لِي أَبِي احْمِلْهُ فَحَمَلْتُهُ وَخَرَجَ أَبِي مَعَهُ يَنْتَقِدُ ثَمَنَهُ فَقَالَ لَهُ أَبِي يَا أَبَا بَكْرٍ حَدِّثْنِي كَيْفَ صَنَعْتُمَا لَيْلَةَ سَرَيْتَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ نَعَمْ أَسْرَيْنَا لَيْلَتَنَا كُلَّهَا حَتَّى قَامَ قَائِمُ الظَّهِيرَةِ وَخَلَا الطَّرِيقُ فَلَا يَمُرُّ فِيهِ أَحَدٌ حَتَّى رُفِعَتْ لَنَا صَخْرَةٌ طَوِيلَةٌ لَهَا ظِلٌّ لَمْ تَأْتِ عَلَيْهِ الشَّمْسُ بَعْدُ فَنَزَلْنَا عِنْدَهَا فَأَتَيْتُ الصَّخْرَةَ فَسَوَّيْتُ بِيَدِي مَكَانًا يَنَامُ فِيهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ظِلِّهَا ثُمَّ بَسَطْتُ عَلَيْهِ فَرْوَةً ثُمَّ قُلْتُ نَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَأَنَا أَنْفُضُ لَكَ مَا حَوْلَكَ فَنَامَ وَخَرَجْتُ أَنْفُضُ مَا حَوْلَهُ فَإِذَا أَنَا بِرَاعِي غَنَمٍ مُقْبِلٍ بِغَنَمِهِ إِلَى الصَّخْرَةِ يُرِيدُ مِنْهَا الَّذِي أَرَدْنَا فَلَقِيتُهُ فَقُلْتُ لِمَنْ أَنْتَ يَا غُلَامُ فَقَالَ لِرَجُلٍ مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ قُلْتُ أَفِي غَنَمِكَ لَبَنٌ قَالَ نَعَمْ قُلْتُ أَفَتَحْلُبُ لِي قَالَ نَعَمْ فَأَخَذَ شَاةً فَقُلْتُ لَهُ انْفُضْ الضَّرْعَ مِنْ الشَّعَرِ وَالتُّرَابِ وَالْقَذَى قَالَ فَرَأَيْتُ الْبَرَاءَ يَضْرِبُ بِيَدِهِ عَلَى الْأُخْرَى يَنْفُضُ فَحَلَبَ لِي فِي قَعْبٍ مَعَهُ كُثْبَةً مِنْ لَبَنٍ قَالَ وَمَعِي إِدَاوَةٌ أَرْتَوِي فِيهَا لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِيَشْرَبَ مِنْهَا وَيَتَوَضَّأَ قَالَ فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَرِهْتُ أَنْ أُوقِظَهُ مِنْ نَوْمِهِ فَوَافَقْتُهُ اسْتَيْقَظَ فَصَبَبْتُ عَلَى اللَّبَنِ مِنْ الْمَاءِ حَتَّى بَرَدَ أَسْفَلُهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ اشْرَبْ مِنْ هَذَا اللَّبَنِ قَالَ فَشَرِبَ حَتَّى رَضِيتُ ثُمَّ قَالَ أَلَمْ يَأْنِ لِلرَّحِيلِ قُلْتُ بَلَى قَالَ فَارْتَحَلْنَا بَعْدَمَا زَالَتْ الشَّمْسُ وَاتَّبَعَنَا سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ وَنَحْنُ فِي جَلَدٍ مِنْ الْأَرْضِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أُتِينَا فَقَالَ لَا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا فَدَعَا عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَارْتَطَمَتْ فَرَسُهُ إِلَى بَطْنِهَا أُرَى فَقَالَ إِنِّي قَدْ عَلِمْتُ أَنَّكُمَا قَدْ دَعَوْتُمَا عَلَيَّ فَادْعُوَا لِي فَاللَّهُ لَكُمَا أَنْ أَرُدَّ عَنْكُمَا الطَّلَبَ فَدَعَا اللَّهَ فَنَجَا فَرَجَعَ لَا يَلْقَى أَحَدًا إِلَّا قَالَ قَدْ كَفَيْتُكُمْ مَا هَاهُنَا فَلَا يَلْقَى أَحَدًا إِلَّا رَدَّهُ قَالَ وَوَفَى لَنَا و حَدَّثَنِيهِ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ ح و حَدَّثَنَاه إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ كِلَاهُمَا عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْبَرَاءِ قَالَ اشْتَرَى أَبُو بَكْرٍ مِنْ أَبِي رَحْلًا بِثَلَاثَةَ عَشَرَ دِرْهَمًا وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمَعْنَى حَدِيثِ زُهَيْرٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ و قَالَ فِي حَدِيثِهِ مِنْ رِوَايَةِ عُثْمَانَ بْنِ عُمَرَ فَلَمَّا دَنَا دَعَا عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَاخَ فَرَسُهُ فِي الْأَرْضِ إِلَى بَطْنِهِ وَوَثَبَ عَنْهُ وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ هَذَا عَمَلُكَ فَادْعُ اللَّهَ أَنْ يُخَلِّصَنِي مِمَّا أَنَا فِيهِ وَلَكَ عَلَيَّ لَأُعَمِّيَنَّ عَلَى مَنْ وَرَائِي وَهَذِهِ كِنَانَتِي فَخُذْ سَهْمًا مِنْهَا فَإِنَّكَ سَتَمُرُّ عَلَى إِبِلِي وَغِلْمَانِي بِمَكَانِ كَذَا وَكَذَا فَخُذْ مِنْهَا حَاجَتَكَ قَالَ لَا حَاجَةَ لِي فِي إِبِلِكَ فَقَدِمْنَا الْمَدِينَةَ لَيْلًا فَتَنَازَعُوا أَيُّهُمْ يَنْزِلُ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَنْزِلُ عَلَى بَنِي النَّجَّارِ أَخْوَالِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ أُكْرِمُهُمْ بِذَلِكَ فَصَعِدَ الرِّجَالُ وَالنِّسَاءُ فَوْقَ الْبُيُوتِ وَتَفَرَّقَ الْغِلْمَانُ وَالْخَدَمُ فِي الطُّرُقِ يُنَادُونَ يَا مُحَمَّدُ يَا رَسُولَ اللَّهِ يَا مُحَمَّدُ يَا رَسُولَ اللَّهِ

Naumfwile [Abu Bara bin Azib] ati: “Abu Bakr Ash Shiddiq aishile kuli tata ku ŋanda yakwe, lyena kuli Abu Bakr umwana wenu atile: na ine ukumutwala ku ng’anda yandi. Batata banjebele ukuti: Leteni. Nalimufumishe pamo na batata ku kulipila umutengo. Batata batile kuli wene: Hee [Abu Bakr], nshimikileni, finshi imwe babili mwalecita ubushiku ilyo mwaleenda na Rasulullah? Abu Bakr atile: Ee. Twaleenda ubushiku bonse ukufika pa kati ka bushiku. Umusebo wali uwafuuka kabili takwali uwapitilepo ukufikila ilyo ilibwe likalamba lyatusansabike, lyaletupeela icintelelwe kabili talyasangilwe ku -mipeto- ya kasuba pa numa. Twaiminine mupepi kabili lyene twapalamine ku lupili. Ukubomfya iminwe yandi, nalinganishe icifulo ca kuti Kasesema alale mwi samba lya cishibilo ca libwe, lyena nasansabike ifya kufwala ifyapangwa ku nkanda sha nama pali ilyo, natile: Kabiye ulale, we Mutumwa wa kwa Lesa, nkakulolesha pa mulandu obe. Yaile ku kulaala lyena naile ku kumona ukushinguluka. Casangilwe ukuti kwali umucemi wa mbushi uwaishile ne mbushi shakwe ku lupili ulukalamba, alefwaya icifulo ca kufisama nga ifwe. Nalipushe ukuti: Ni wa kwa nani, we musha? Ayaswike ati: Ca muntu umo ukufuma ku bantu ba ku Medina. Nalipushe ukuti: Bushe muli umukaka mu mbushi yenu? Ayaswike ukuti: Ee. Nalipushe ukuti: Bushe kuti mwanfuupulwa? Ayaswike ukuti: Ee. Abuulile imbushi no kusangulula umufuko wa mukaka ukufuma ku nkanda, ubukose no bubi -Wene -Abu Ishaq- atile: Namwene Al Bara` aleuma ukuboko kwakwe ku lubali lumbi ilyo alesangulula - lyena ankanshimikile mu gilasi ilyali no mukaka unono muli wene. Abu Bakr atile: Naletele icipe umo Kasesema aleumfwa no kusamba. Atile: Lyena naile kuli Kasesema Sallallahu ‘alaihi wa Salam kabili nshamubuushishe, lelo calisangwike ukuti abuukile pali ilya nshita, lyena nabikile amenshi pa mukaka ukufikila panshi yatonta, lyena natile: We Mutumwa wa kwa Lesa, nwa uyu mukaka. Alenwa ukufika na lintu nali uwa nsansa. Pa numa ya ico atile: ‘Bushe te nshita ya kuya’. Nayaswike ukuti: E fyo caba. Lyene twafumineko pa numa ya kasuba ukutentemukila ku masamba, pali ilya nshita Suraqah bin Malik atukonkele ilyo twali mu calo ca mpanga. Natile: We Mutumwa wa kwa Lesa, twatandalilwa. Atile: ‘Mwiba no bulanda, mu cine cine Allah ali na ifwe’. Lyena Umutumwa wa kwa Lesa Salam apepele ububi pali wene ukufika na lintu ifarmu lyakwe lyawile mu matope ukufika ku fumo lyakwe, lyena atile: Nalishiba ukuti imwe bonse babili mulepepela ububi pali ine, nomba pepeleni kuli Lesa pali ine, kuli Lesa nkapeela fyonse fibili ifyo mulefwaya. Lyene Lesa apepele kabili Suraka ali uwacingililwa kabili alibwelele. Tasangile umuntu nangu umo lelo atile: Nalikwata ifyalinga kuli imwe, wene - tali pano. Tasangile umuntu nangu umo lelo alibabweseshe. Abu Bakr atile: Alisungile icipangano cakwe kuli ifwe. Nacilanda kuli ine [Zuhair bin Harb] nacilanda kuli ifwe [Uthman bin Umar]. Ici citabo ca kuti: “Abu Bakr alishitile inama ya kukwelapo kuli tata pa ma dirham ikumi limo na yatatu, alandile pa hadith ukufuma ku baume ba kwa Abu. mu hadith yakwe ukufuma kuli Rasulullah Uthman bin Umar: Ilyo Suraqah bin Malik apaleme, Suraqah bin Malik alimupepele lyene ifarmu lyakwe lyaile mu mushili ukufika ku mala yakwe lyene Suraqah abutukile no kutila: We Muhammad, nalishiba ukuti ici ecicitike cobe, pepeni kuli ine kuli iwe. Nkapofusha umuntu uuli pa numa yandi. Ici cipe candi ica mipeto, buula umupeto umo pantu ukapula ngamila yandi na basha bandi muli ici cifulo kabili ici, napapata poka ifyo ulefwaya. Atile: ‘Nshilekabila ingamila shenu’. Twali batatu mu Medina ubushiku kabili lyene twalwishe pa lwa nani uwingacilikila Kasesema. Atile: ‘Ikalani na bana ba kwa Najjar, banyinakulu ba kwa Abdul Muthallib, ndebacindika pa mulandu wa ico’. Abaume na banakashi baile pa muulu wa mayanda, abana na babomfi basansalikwe mu misebo, balebilikisha ukuti: We Muhamadi, We Mutumwa wa kwa Lesa, We Muhamadi, We Mutumwa wa kwa Lesa.

Hadith

Imam Muslim : 5330

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ قَالَ هَذَا مَا حَدَّثَنَا أَبُو هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ أَحَادِيثَ مِنْهَا وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِيلَ لِبَنِي إِسْرَائِيلَ ادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا وَقُولُوا حِطَّةٌ يُغْفَرْ لَكُمْ خَطَايَاكُمْ فَبَدَّلُوا فَدَخَلُوا الْبَابَ يَزْحَفُونَ عَلَى أَسْتَاهِهِمْ وَقَالُوا حَبَّةٌ فِي شَعَرَةٍ

Atwebele ukuti [Muhammad bin Rafi’] atubuulile [Abdurrazzaq] atubuulile [Ma’mar] ukufuma kuli [Hammam bin Munabbih] atile: Ici eco [Abu Hurairah] atwebele ukufuma kuli Shikulu wa Salam, lyena alandilepo pali bamo pali bene: Israele: 'Ingila pa mwinshi ukupitila mu kufukama no kutila: 'Hita' - welele imembu shobe - Mucine cine akalekelela ifilubo fyobe lyena bapilibuka no kwingila pa mwinshi ilyo balekukula pa nkonkoni shabo kabili batila: 'Haba -imbuto- mu fulaulo''.

Hadith

Imam Muslim : 5331

حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُكَيْرٍ النَّاقِدُ وَالْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ عَبْدٌ حَدَّثَنِي و قَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ يَعْنُونَ ابْنَ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ وَهُوَ ابْنُ كَيْسَانَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ تَابَعَ الْوَحْيَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبْلَ وَفَاتِهِ حَتَّى تُوُفِّيَ وَأَكْثَرُ مَا كَانَ الْوَحْيُ يَوْمَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Abdu: alinjebele, lintu bambi batile: Alitwebele anjebele [Anas bin Malik] ukuti Lesa apwisha ukusokolola kwa kwa Lesa ilyo ashilafwa .

Hadith

Imam Muslim : 5332

حَدَّثَنِي أَبُو خَيْثَمَةَ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ وَهُوَ ابْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ أَنَّ الْيَهُودَ قَالُوا لِعُمَرَ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ آيَةً لَوْ أُنْزِلَتْ فِينَا لَاتَّخَذْنَا ذَلِكَ الْيَوْمَ عِيدًا فَقَالَ عُمَرُ إِنِّي لَأَعْلَمُ حَيْثُ أُنْزِلَتْ وَأَيَّ يَوْمٍ أُنْزِلَتْ وَأَيْنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَيْثُ أُنْزِلَتْ أُنْزِلَتْ بِعَرَفَةَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاقِفٌ بِعَرَفَةَ قَالَ سُفْيَانُ أَشُكُّ كَانَ يَوْمَ جُمُعَةٍ أَمْ لَا يَعْنِي { الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي }

Calishibikwe kuli ine [Abu Khaitsamah bin Harb] na [Muhammad bin Al Mutsana], ifilembo fya kwa Ibn Al Mutsana, fyonse fibili ifi fyatila: Cashimikilwe kuli ifwe [Abdurrahman bin Mahdi] atwebele [Sufyan] ukufuma kuli [Qais bin Muslim] ukufuma kuli [Thariq bin Al Mutsana], atile: ukubelenga icikomo ico, nga ca kuti casokolwelwe kuli ifwe, nga twacitile ubo bushiku ukuba ubushiku bwa kusefya: ‘Mu cine cine nalishiba lintu icikomo casokolwelwe, ubushiku nshi icikomo casokolwelwe kabili ni kwi Kasesema ali ilyo icikomo casokolwelwe. Ici cikomo caishile pa Arafa ilyo Kasesema ali no kufwa pa Arafa. Sufyan atile: Nalitwishika nga ca kuti ni Cisano nelyo iyo, ukupilibula ukuti: ‘Pali ubu bushiku napwisha ubupepa bwenu kuli imwe kabili nafikilisha amapaalo Yandi kuli imwe’. -Ubufumu: 3-

Hadith

Imam Muslim : 5333

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَاللَّفْظُ لِأَبِي بَكْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ قَالَ قَالَتْ الْيَهُودُ لِعُمَرَ لَوْ عَلَيْنَا مَعْشَرَ يَهُودَ نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةَ { الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمْ الْإِسْلَامَ دِينًا } نَعْلَمُ الْيَوْمَ الَّذِي أُنْزِلَتْ فِيهِ لَاتَّخَذْنَا ذَلِكَ الْيَوْمَ عِيدًا قَالَ فَقَالَ عُمَرُ فَقَدْ عَلِمْتُ الْيَوْمَ الَّذِي أُنْزِلَتْ فِيهِ وَالسَّاعَةَ وَأَيْنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ نَزَلَتْ نَزَلَتْ لَيْلَةَ جَمْعٍ وَنَحْنُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَرَفَاتٍ

Atile: “Atulondolwele [Abdullah bin Idris] ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli [Qais bin Muslim] ukufuma kuli [Thariq bin Shihab] atile: AbaYuda panshi batile kuli [Umar ubushiku]: napwisha kuli imwe imipepele yenu, kabili nakwata amapaalo Yandi ayalinga kuli imwe, kabili nasuminishe ukuti ubuIslam bwasanguka imipepele kuli imwe’. -Al Maa`idah: 3- twalishiba ukuti ubushiku icikomo casokolwelwe, mu kushininkisha tukalenga ubo bushiku ukuba ubushiku bwa kusefya. Umar atile: Nalishiba ubushiku ne nshita icikomo casokolwelwe kabili uko icikomo casokolwelwe, icikomo caishile ubushiku bwa kulongana kwesu ilyo twali pamo na cikomo ku Arafah.

Hadith

Imam Muslim : 5334

و حَدَّثَنِي عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ أَخْبَرَنَا أَبُو عُمَيْسٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ مِنْ الْيَهُودِ إِلَى عُمَرَ فَقَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ آيَةٌ فِي كِتَابِكُمْ تَقْرَءُونَهَا لَوْ عَلَيْنَا نَزَلَتْ مَعْشَرَ الْيَهُودِ لَاتَّخَذْنَا ذَلِكَ الْيَوْمَ عِيدًا قَالَ وَأَيُّ آيَةٍ قَالَ { الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمْ الْإِسْلَامَ دِينًا } فَقَالَ عُمَرُ إِنِّي لَأَعْلَمُ الْيَوْمَ الَّذِي نَزَلَتْ فِيهِ وَالْمَكَانَ الَّذِي نَزَلَتْ فِيهِ نَزَلَتْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَرَفَاتٍ فِي يَوْمِ جُمُعَةٍ

Calishimikilwe kuli ine [Abdu bin Humaid] atwebele [Ja’far bin Aun] atwebele [Abu Umais] ukufuma kuli [Qais bin Musulumi] ukufuma kuli [Thariq bin Shihab] atile: UmuYuda umo aishile kuli [Umar] no kutila: We Amirul Mu’minin, kuli icikomo mu citabo cobe ica kuti nga ca kuti twaishile ukubelenga, ubushiku bumo. Umar aipwishe ukuti: Icikomo nshi? Ayaswike ukuti: ‘Ilelo napwisha ubupepa bwenu kuli imwe, kabili nafikilisha amapaalo Yandi pali imwe, kabili nasuminisha ukuti ubuIslam bukaba ubupepa kuli imwe’. -Umar atile: Mu cine cine, nalishiba ubushiku ne ncende uko ici cikomo casokolwelwe, icikomo casokolwelwe ku Mutumwa wa kwa Lesa pa Arafah pa Cisano.

Hadith

Imam Muslim : 5335

حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ وَحَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ قَالَ أَبُو الطَّاهِرِ حَدَّثَنَا و قَالَ حَرْمَلَةُ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ { وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنْ النِّسَاءِ مَثْنَى وَثُلَاثَ وَرُبَاعَ } قَالَتْ يَا ابْنَ أُخْتِي هِيَ الْيَتِيمَةُ تَكُونُ فِي حَجْرِ وَلِيِّهَا تُشَارِكُهُ فِي مَالِهِ فَيُعْجِبُهُ مَالُهَا وَجَمَالُهَا فَيُرِيدُ وَلِيُّهَا أَنْ يَتَزَوَّجَهَا بِغَيْرِ أَنْ يُقْسِطَ فِي صَدَاقِهَا فَيُعْطِيَهَا مِثْلَ مَا يُعْطِيهَا غَيْرُهُ فَنُهُوا أَنْ يَنْكِحُوهُنَّ إِلَّا أَنْ يُقْسِطُوا لَهُنَّ وَيَبْلُغُوا بِهِنَّ أَعْلَى سُنَّتِهِنَّ مِنْ الصَّدَاقِ وَأُمِرُوا أَنْ يَنْكِحُوا مَا طَابَ لَهُمْ مِنْ النِّسَاءِ سِوَاهُنَّ قَالَ عُرْوَةُ قَالَتْ عَائِشَةُ ثُمَّ إِنَّ النَّاسَ اسْتَفْتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ هَذِهِ الْآيَةِ فِيهِنَّ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { يَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ قُلْ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِيهِنَّ وَمَا يُتْلَى عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ فِي يَتَامَى النِّسَاءِ اللَّاتِي لَا تُؤْتُونَهُنَّ مَا كُتِبَ لَهُنَّ وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ } قَالَتْ وَالَّذِي ذَكَرَ اللَّهُ تَعَالَى أَنَّهُ { يُتْلَى عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ } الْآيَةُ الْأُولَى الَّتِي قَالَ اللَّهُ فِيهَا { وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنْ النِّسَاءِ } قَالَتْ عَائِشَةُ وَقَوْلُ اللَّهِ فِي الْآيَةِ الْأُخْرَى { وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ } رَغْبَةَ أَحَدِكُمْ عَنْ الْيَتِيمَةِ الَّتِي تَكُونُ فِي حَجْرِهِ حِينَ تَكُونُ قَلِيلَةَ الْمَالِ وَالْجَمَالِ فَنُهُوا أَنْ يَنْكِحُوا مَا رَغِبُوا فِي مَالِهَا وَجَمَالِهَا مِنْ يَتَامَى النِّسَاءِ إِلَّا بِالْقِسْطِ مِنْ أَجْلِ رَغْبَتِهِمْ عَنْهُنَّ و حَدَّثَنَا الْحَسَنُ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ جَمِيعًا عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ { وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى } وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ حَدِيثِ يُونُسَ عَنْ الزُّهْرِيِّ وَزَادَ فِي آخِرِهِ مِنْ أَجْلِ رَغْبَتِهِمْ عَنْهُنَّ إِذَا كُنَّ قَلِيلَاتِ الْمَالِ وَالْجَمَالِ

Atile: “Atwebele, ilyo Harmala atile: “Atwebele [Ibnu Wahab] anjebele [Yunus] ukufuma kuli [Ibnu Shihab] anjebele [Uyunus] pa lwa [Ibnu Shihab]. ishiwi lya kwa Allah: ‘Kabili nga ca kuti imwe Nga mulesakamikwa pa lwa kukanaba uwalungama mu milandu ya bana ba nkumbabulili, lyene mukwate abanakashi babili, nelyo batatu, nelyo bane abasuma kuli imwe’. -An Nisaa`: 3- Aisyah atile: O mwana wa kwa munyinane, ico cipilibula ukuti umukashana uwa nkumbabulili uuli pe samba lya kucenjela kwa kwa kacema wakwe -kabili- alesangwako ku -fikwatwa fyakwe lyena kacema alipapile pa bunonshi bwa mwana wa nkumbabulili no busuma bwakwe lyena kacema alefwaya ukumuupwa ne cintu cimo ica -kubula ukufwaya kwakwe- ifyo bapeela umbi ukucila pali wene, lyena balakanishiwa ukuupwa kuli bene kano fye ukubacitila ubupingushi kabili pa kuti bapeele umusonko wa bucisenene uwakulisha kabili balandile ukuupwa abanakashi abasuma kuli bene ukufumyako fye abana ba nkumbabulili. Urwah atile: Aisyah atile: Lyena abantu baipwishe Umutumwa wa kwa Lesa (umutende ne mapaalo ya kwa Lesa) pa lwa fatwa pa numa ya ici cikomo pali bene - abana ba nkumbabulili abanakashi - lyena Lesa 'azza wajalla asokolwele icikomo: 'Kabili bamwipwishe fatwa pa lwa banakashi, atile: 'Lesa ali kuli bene cinshi kuli imwe a . Icitabo pa lwa banakashi ba nkumbabulili ukuti tamwabapeele ifyo balembelwe ilyo mulefwaya ukubaupwa’. -An Nisaa`: 127- Aisyah atile: Kabili ifyo Lesa Ta’ala alandilepo ni fyo fyabelengelwe kuli imwe muli Qur’an mu cikomo cafumako icalumbulwa amashiwi ya kwa Lesa: ‘Kabili nga mulesakamikwa pa kukanacita ubupingushi mu milandu ya bana ba nkumbabulili lyena mukwate abanakashi abasuma kuli imwe’. 3- Aisyah atile: Kabili Lesa atila mu cikomo cimbi ati: ‘Ilyo mulefwaya ukubaupwa,’ ni ukukanatemwa kwa umo pali imwe ku mwanakashi wa nkumbabulili uuli mwi samba lya kusakamana kwenu pantu alikwata ifyuma ifinono kabili tacilapo ukuwama. Eico, balikanishiwa ukuupwa pa mulandu wa fyo batemwa ukufuma ku bunonshi no busuma bwa banakashi ba nkumbabulili kano fye mu bupingushi pa mulandu wa kukanatemwa kwabo abanakashi ba nkumbabulili. Atwebele [Al Hasan Al Hulwani] na [Abdu bin Humaid] fyonse ukufuma kuli [Ya’qub bin Ibrahim bin Sa’ad] atushimikile [tata] ukufuma kuli [Salih] ukufuma kuli [Ibn Shihab] anjebele [Urwah] ukuti aipwishe [Aisyah] pa lwa mashiwi ya kwa Lesa nga ca kuti te kuti mucite fye bwino: ‘And . 3- alandile pali hadishi nga hadishi wa kwa Yunus ukufuma kuli Az Zuhri kabili ailundapo pa mpela ukuti: Pa mulandu wa kukanatemwa kwabo abanakashi abashakwata abakwata ifyuma ifinono kabili abashawama ukufikapo .

Hadith

Imam Muslim : 5336

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ فِي قَوْله { وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى } قَالَتْ أُنْزِلَتْ فِي الرَّجُلِ تَكُونُ لَهُ الْيَتِيمَةُ وَهُوَ وَلِيُّهَا وَوَارِثُهَا وَلَهَا مَالٌ وَلَيْسَ لَهَا أَحَدٌ يُخَاصِمُ دُونَهَا فَلَا يُنْكِحُهَا لِمَالِهَا فَيَضُرُّ بِهَا وَيُسِيءُ صُحْبَتَهَا فَقَالَ { إِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنْ النِّسَاءِ } يَقُولُ مَا أَحْلَلْتُ لَكُمْ وَدَعْ هَذِهِ الَّتِي تَضُرُّ بِهَا

Atwebele [Abu Bakr bin Abu Syaiba] na [Abu Kuraib] bonse babili batile: Atwebele [Hisham] ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli [Aisha] pa lwa mashiwi ya kwa Lesa: ‘Kabili nga ca kuti mulesakamikwa pa kukanacita ubupingushi ku banakashi abashakwata abafyashi,’ -An Nisaal atile: ukukuma ku muntu umo, ali no mwanakashi uwa nkumbabulili, ali ni kasunga wakwe kabili umupyani wakwe. Umwanakashi wa nkumbabulili ali ne fyuma, taali na umbi uwa kucimfyanya nankwe kano fye wene. Tamuupile pa mulandu wa bunonshi bwakwe eico kuti camucusha no kulenga ukusakamana kwakwe ukubipilako. Lyena atile: ‘Kabili nga ca kuti ulesakamikwa pa kukanacita ubupingushi mu milandu ya bana ba nkumbabulili lyena kwata abanakashi abasuma kuli iwe’. -An Nisaa`: 3- Atile: Nshicilenga ukuba icalinga kuli iwe no kuleka uyu mwanakashi uwabipisha pa mulandu wa ci.

Hadith

Imam Muslim : 5337

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ فِي قَوْله { وَمَا يُتْلَى عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ فِي يَتَامَى النِّسَاءِ اللَّاتِي لَا تُؤْتُونَهُنَّ مَا كُتِبَ لَهُنَّ وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ } قَالَتْ أُنْزِلَتْ فِي الْيَتِيمَةِ تَكُونُ عِنْدَ الرَّجُلِ فَتَشْرَكُهُ فِي مَالِهِ فَيَرْغَبُ عَنْهَا أَنْ يَتَزَوَّجَهَا وَيَكْرَهُ أَنْ يُزَوِّجَهَا غَيْرَهُ فَيَشْرَكُهُ فِي مَالِهِ فَيَعْضِلُهَا فَلَا يَتَزَوَّجُهَا وَلَا يُزَوِّجُهَا غَيْرَهُ

354 -kabili fatwary- pa lwa banakashi ba nkumbabulili balefwaya ifyo mwacitile kuli bene ilyo tamwacitile, . bene'. 127- Aisyah atile: -Ici cikomo- casokolwelwe mu kulundana no mwanakashi wa muntu umo uwa nkumbabulili. Umwanakashi wa nkumbabulili alimubikile mu fikwatwa fyakwe kabili lyene alefwaya ukumuupwa. Talefwaya ukuti umwanakashi wa nkumbabulili akwate umwaume umbi no kubikwa mu fikwatwa fyakwe, e co alengele ifintu ukukosa kuli wene pa kukanamuupwa no kukanamuupwa ku mwaume umbi.

Hadith

Imam Muslim : 5338

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ فِي قَوْله { يَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ قُلْ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِيهِنَّ } الْآيَةَ قَالَتْ هِيَ الْيَتِيمَةُ الَّتِي تَكُونُ عِنْدَ الرَّجُلِ لَعَلَّهَا أَنْ تَكُونَ قَدْ شَرِكَتْهُ فِي مَالِهِ حَتَّى فِي الْعَذْقِ فَيَرْغَبُ يَعْنِي أَنْ يَنْكِحَهَا وَيَكْرَهُ أَنْ يُنْكِحَهَا رَجُلًا فَيَشْرَكُهُ فِي مَالِهِ فَيَعْضِلُهَا

Atwebele [Abu Kuraib] atushimikile [Abu Usamah] atushimikile [Hisham] ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli [Aisha] pa lwa mashiwi Yakwe: ‘Kabili balekulomba fatwa pa lwa banakashi. Mutile: ‘Lesa amupeela fatwa pa lwa bene’. -An Nisaa`: 127- Aisyah atile: Ni mwanakashi wa nkumbabulili uuli no muntu umo, napamo abikako umwaume mu bunonshi bwakwe ukufika ku fibumba fya miolife, lyena alefwaya ukumuupwa, tafwaya ukumuupwa ku mwaume umbi pa kuti cibe mu bunonshi bwakwe kabili lyena amupeela amafya.

Hadith

Imam Muslim : 5339

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ فِي قَوْله { وَمَنْ كَانَ فَقِيرًا فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوفِ } قَالَتْ أُنْزِلَتْ فِي وَالِي مَالِ الْيَتِيمِ الَّذِي يَقُومُ عَلَيْهِ وَيُصْلِحُهُ إِذَا كَانَ مُحْتَاجًا أَنْ يَأْكُلَ مِنْهُ

Atwebele [Abu Bakr bin Abu Syaiba] atwebele [Abda bin Sulayman] ukufuma kuli [Hsyam] ukufuma kuli [wishi] [Aisha] pa lwa mashiwi Yakwe: ‘Kabili onse uwapiina, kuti alya ukufuma ku fyo fyalinga’. -Umu Nisaa`: 6- Aisyah atile: -ici cikomo- casokolwelwe pa lwa kasunga wa fikwatwa fyakwe, umwana wa nkumbabulili uucisakamana no kucilungisha, kuti alyako nga ca kuti alekabila.

Hadith

Imam Muslim : 5340

و حَدَّثَنَاه أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ فِي قَوْله تَعَالَى { وَمَنْ كَانَ غَنِيًّا فَلْيَسْتَعْفِفْ وَمَنْ كَانَ فَقِيرًا فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوفِ } قَالَتْ أُنْزِلَتْ فِي وَلِيِّ الْيَتِيمِ أَنْ يُصِيبَ مِنْ مَالِهِ إِذَا كَانَ مُحْتَاجًا بِقَدْرِ مَالِهِ بِالْمَعْرُوفِ و حَدَّثَنَاه أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا هِشَامٌ بِهَذَا الْإِسْنَادِ

Camwebele ukuti [Abu Kuraib] atwebele [Abu Usamah] atwebele [Hsyam] ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli [Aisha] pa lwa mashiwi Yakwe: 'Uuli onse - pa bacingilila - uwakwata amaka, lekeni aleke - ukufuma ku kulya ubunonshi bwa mwana wa nkumbabulili - kabili onse uwakwata ubunonshi bwa mwana wa nkumbabulili.' -An Nisaa`: 6- Aisyah atile: Casokolwelwe pa lwa ulesunga umwana wa nkumbabulili, kuti abomfya indalama shakwe nga alekabila umutengo wa bunonshi bwakwe mu nshila yalinga. Atwebele ukuti [Abu Kuraib] atushimikile [Ibn Numair] atushimikile [Hisham] na iyi sanad.