Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith

Hadith

Imam Muslim : 4781

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ وَوَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ الْهَمْدَانِيُّ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا أَبِي وَأَبُو مُعَاوِيَةَ وَوَكِيعٌ قَالُوا حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ الصَّادِقُ الْمَصْدُوقُ إِنَّ أَحَدَكُمْ يُجْمَعُ خَلْقُهُ فِي بَطْنِ أُمِّهِ أَرْبَعِينَ يَوْمًا ثُمَّ يَكُونُ فِي ذَلِكَ عَلَقَةً مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ يَكُونُ فِي ذَلِكَ مُضْغَةً مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ يُرْسَلُ الْمَلَكُ فَيَنْفُخُ فِيهِ الرُّوحَ وَيُؤْمَرُ بِأَرْبَعِ كَلِمَاتٍ بِكَتْبِ رِزْقِهِ وَأَجَلِهِ وَعَمَلِهِ وَشَقِيٌّ أَوْ سَعِيدٌ فَوَالَّذِي لَا إِلَهَ غَيْرُهُ إِنَّ أَحَدَكُمْ لَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ حَتَّى مَا يَكُونُ بَيْنَهُ وَبَيْنَهَا إِلَّا ذِرَاعٌ فَيَسْبِقُ عَلَيْهِ الْكِتَابُ فَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ فَيَدْخُلُهَا وَإِنَّ أَحَدَكُمْ لَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ حَتَّى مَا يَكُونُ بَيْنَهُ وَبَيْنَهَا إِلَّا ذِرَاعٌ فَيَسْبِقُ عَلَيْهِ الْكِتَابُ فَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَيَدْخُلُهَا حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ كِلَاهُمَا عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ ح و حَدَّثَنِي أَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَاه عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا شُعْبَةُ بْنُ الْحَجَّاجِ كُلُّهُمْ عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ فِي حَدِيثِ وَكِيعٍ إِنَّ خَلْقَ أَحَدِكُمْ يُجْمَعُ فِي بَطْنِ أُمِّهِ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً و قَالَ فِي حَدِيثِ مُعَاذٍ عَنْ شُعْبَةَ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً أَرْبَعِينَ يَوْمًا وَأَمَّا فِي حَدِيثِ جَرِيرٍ وَعِيسَى أَرْبَعِينَ يَوْمًا

Atugambiire [Abu Bakri bin Abu Syaiba]; Atugambiire [Abu Mu’awiyah] na [Waki’]; Nikyo kimwe nikigambwa kuruga omu muhanda ogundi, Kandi atugambiire [Muhammad bin ‘Abdullah bin Numair Al Mahdani] kandi lafazh egi n’eye; Kitugambirwe [Tata] na [Abu Mu’awiyah] na [Waki’] bakagira ngu; Atugambiire [Al A’masy] kuruga ahari [Zaid bin Wahb] kuruga ahari [‘Abdullah] akagira ati; Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam atugambiire, nikwo kugira ngu -Ash Sadiq Al Mashduq--omuntu orikuhitsya omu bwesigwa kandi amakuru agu arikuhitsya n’amazima-: ‘Buzima, omuntu natandika kuhangwa omu nda ya nyina bwanyima y’okukoraho kumara ebiro makumi ana. Reero kihinduka ekizimba ky’enyama omu biro makumi ana ebirikukurataho. Reero kihinduka ekizimba ky’enyama omu biro makumi ana ebirikukurataho. Bwanyima y’ebiro makumi ana ebyakuratsireho, Allah akatuma maraika kumufuka omutima kandi yamuragiira kuhandiika ebintu bina; eby’okurya bye, okufa kwe, ebikorwa bye, n’obusaasi bwe nari okushemererwa kwe’. Na Allah, otaine ruhanga kureka we, buzima hariho omwe omuriimwe orikukora ebikorwa by’abantu b’omu iguru, n’ahabw’ekyo orugyendo oruri ahagati ye n’eiguru ruri omukono gumwe gwonka, kwonka nikireebeka ensharamu neemutebeekanisibwa kuhitsya obu araakore ebikorwa by’abantu b’omu iguru kandi aha muheru akaza omu muriro ogutaraara. Hariho n’abantu abarikukora ebikorwa by’abantu ba gehena, okuhitsya obu orugyendo oruri ahagati yaabo na gehena ruri omukono gumwe gwonka, kwonka nikireebeka ngu enkomerero neebatebeekanisibwa okuhitsya obwo barikukora ebikorwa by’abantu b’omu iguru kandi aha muheru bataaha omu iguru.’ Atugambiire [Usman bin Abu Syaiba] na [Ishaq bin Ibrahim] bombi kuruga ahari [Jarir bin Abdul Hamid]; Nikyo kimwe nikigambwa kuruga omu muhanda ogundi, Kandi kitugambiire [Ishaq bin Ibrahim]; Atumanyiise [‘Isa bin Yunusi]; Nikyo kimwe nikigambwa kuruga omu muhanda ogundi, Kandi yangira [Abu Sa’id Al Asyaj]; Atugambiire [Waki’]; Nikyo kimwe nikigambwaho kuruga omu muhanda ogundi, Kandi akatugambiraho [‘Ubaidullah bin Mu’adz]; Atugambiire [taata]; Ku yaaherize kutugambira [Syu’bah bin Hajjaj] buri kimwe kuruga ahari [Al A’masy] kurabira omu muhanda ogu, akagira omu Hadiisi Waki’; Buzima, okuhangwa kw’omwe omuriimwe kukatandika omu nda ya nyina kumara ekiro makumi ana. Kandi nikigambwaho omu Hadith Mu’adz kuruga Shu’bah ekiro makumi ana, bwanyima ebiro makumi ana. Omubwire obwo, omu Hadiisi ya Jarir, n’ebiro makumi ana.

Hadith

Imam Muslim : 4782

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ نُمَيْرٍ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ عَنْ حُذَيْفَةَ بْنِ أَسِيدٍ يَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَدْخُلُ الْمَلَكُ عَلَى النُّطْفَةِ بَعْدَ مَا تَسْتَقِرُّ فِي الرَّحِمِ بِأَرْبَعِينَ أَوْ خَمْسَةٍ وَأَرْبَعِينَ لَيْلَةً فَيَقُولُ يَا رَبِّ أَشَقِيٌّ أَوْ سَعِيدٌ فَيُكْتَبَانِ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ أَذَكَرٌ أَوْ أُنْثَى فَيُكْتَبَانِ وَيُكْتَبُ عَمَلُهُ وَأَثَرُهُ وَأَجَلُهُ وَرِزْقُهُ ثُمَّ تُطْوَى الصُّحُفُ فَلَا يُزَادُ فِيهَا وَلَا يُنْقَصُ

Atugambiire [Muhammad bin ‘Abdullah bin Numair] na [Zuhair bin Harb], lafazh egi n’eya Ibn Numair, bombi bakagira ngu; Kitugambirwe [Sufyan bin Uyainah] kuruga ahari [Amru bin Dinar] kuruga ahari [Abu Ath Thufail] kuruga ahari [Hudzaifah bin Asid] kuruga ahari Nabi saw. ‘Ai Ruhanga wangye, naija kuba aine obusaasi nari ashemereirwe? ’ N’ahabw’ekyo kikateebwaho - kimwe ahari - bibiri. Bwanyima maraika yaagaruka yaabuuza ati; ‘Ai Ruhanga wangye, ogu naija kuba omushaija nari omukazi? ’ Nahabwekyo kikateebwaho ahagati y’omwe ahari abo babiri, ebikorwa bye, emyaka ye, okufa kwe n’eby’okurya bye bikateebwaho. Bwanyima y’ekyo, ekiragiro ekyo kikaba kizingazinga hatariho ekindi kyona eki bayongyeireho nari eki baihireho.

Hadith

Imam Muslim : 4783

حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ الْمَكِّيِّ أَنَّ عَامِرَ بْنَ وَاثِلَةَ حَدَّثَهُ أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ يَقُولُا الشَّقِيُّ مَنْ شَقِيَ فِي بَطْنِ أُمِّهِ وَالسَّعِيدُ مَنْ وُعِظَ بِغَيْرِهِ فَأَتَى رَجُلًا مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَالُ لَهُ حُذَيْفَةُ بْنُ أَسِيدٍ الْغِفَارِيُّ فَحَدَّثَهُ بِذَلِكَ مِنْ قَوْلِ ابْنِ مَسْعُودٍ فَقَالَ وَكَيْفَ يَشْقَى رَجُلٌ بِغَيْرِ عَمَلٍ فَقَالَ لَهُ الرَّجُلُ أَتَعْجَبُ مِنْ ذَلِكَ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا مَرَّ بِالنُّطْفَةِ ثِنْتَانِ وَأَرْبَعُونَ لَيْلَةً بَعَثَ اللَّهُ إِلَيْهَا مَلَكًا فَصَوَّرَهَا وَخَلَقَ سَمْعَهَا وَبَصَرَهَا وَجِلْدَهَا وَلَحْمَهَا وَعِظَامَهَا ثُمَّ قَالَ يَا رَبِّ أَذَكَرٌ أَمْ أُنْثَى فَيَقْضِي رَبُّكَ مَا شَاءَ وَيَكْتُبُ الْمَلَكُ ثُمَّ يَقُولُ يَا رَبِّ أَجَلُهُ فَيَقُولُ رَبُّكَ مَا شَاءَ وَيَكْتُبُ الْمَلَكُ ثُمَّ يَقُولُ يَا رَبِّ رِزْقُهُ فَيَقْضِي رَبُّكَ مَا شَاءَ وَيَكْتُبُ الْمَلَكُ ثُمَّ يَخْرُجُ الْمَلَكُ بِالصَّحِيفَةِ فِي يَدِهِ فَلَا يَزِيدُ عَلَى مَا أُمِرَ وَلَا يَنْقُصُ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ النَّوْفَلِيُّ أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّ أَبَا الطُّفَيْلِ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ يَقُولُا وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ حَدِيثِ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ

Akangambira [Abu Ath Thahir Ahmad bin ‘Amru bin Sarh]; Atumanyiise [Ibn Wahb]; Kikagambirwa ahariinye [Amru bin Al Harith] kuruga ahari [Abu Az Zubair Al Makki] ngu [Amir bin Watsilah] akamugambira ngu rimwe akahurira [Abdullah bin Mas’ud] arikugira ati; ‘Omuntu w’obusaasi n’omuntu owaabaire atebeekanisiibwe kuba omu busaasi kuruga obu yaabaire ari omu nda ya nyina. Omu bwire obwo, omuntu oshemereirwe n’omuntu obaire amaririire kuba omuntu oshemereirwe kuruga obu yaabaire ari omu nda ya nyina. Reero munywani wa Rasulullah orikwetwa [Hudzaifah bin Asid Al Ghifari], akaija. Bwanyima Amir Bin Watsilah akamugambira ebigambo bya Abdullah Bin Mas’ud kandi yagira ati; ‘Omuntu naabaasa ata kuba omu busaasi atakakozire kintu kyona? ’ Hudzaifa akagambira Amir ati; ‘Nootangaara kuhurira ekigambo ekyo? Mazima, rimwe nkahurira nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam arikugira ati: ‘Nuthfah ku eraahikize ekiro makumi ana na bibiri, Allah naija kwohereza maraika ahari nuthfah. Reero Allah arahanga omubiri gwe, ahanga okuhurira kwe, okureeba, oruhu, enyama n’amagufa. Bwanyima y’ekyo, maraika naija kubuuza ati; ‘Ai Ruhanga wangye, omwana ori omunda n’omwojo nari omwishiki? ’ Reero Allah, Mukama waawe, naija kucwamu nk’oku arikwenda. Bwanyima maraika akagihandiika. Bwanyima y’ekyo, maraika naija kugaruka abuuze ati; Oh my God, okufa kw'omwana ogu omunda kukabaho ki? ’ Reero Allah aracwemu enkomerero ye nk’oku arikwenda. Nahabwekyo, bwanyima y’ekyo, baamaraika nibaija kukihandiika. Reero maraika naija kugaruka abuuze ati; ‘Ai Ruhanga wangye, n’enki ekirikukwata aha by’okurya bye? ’ Reero Allah, Mukama waawe, naija kucwamu eby’okurya bye nk’oku arikwenda. Bwanyima y’ekyo, maraika naija kukihandiika. Bwanyima maraika akarugayo aine akahandiiko omu ngaro ze - atayongyeireho nari okuihaho - eki Allah yaabaire amuragiire kuhandiika.’ Atugambiire [Ahmad bin ‘Usman An Naufali]; Atumanyiise [Abu ‘Ashim]; Atugambiire [Ibn Juraij] ngu; Amanyiise [Abu Az Zubair] ngu [Abu Ath Thufail]; Ku yaabaire amugambiire akahurira [‘Abdullah bin Mas’ud] arikugira ati; -bwanyima akagamba ahari Hadiisi- erikushushana na Hadiisi ya Amru bin Al Harith.

Hadith

Imam Muslim : 4784

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي خَلَفٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ أَبُو خَيْثَمَةَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَطَاءٍ أَنَّ عِكْرِمَةَ بْنَ خَالِدٍ حَدَّثَهُ أَنَّ أَبَا الطُّفَيْلِ حَدَّثَهُ قَالَ دَخَلْتُ عَلَى أَبِي سَرِيحَةَ حُذَيْفَةَ بْنِ أَسِيدٍ الْغِفَارِيِّ فَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأُذُنَيَّ هَاتَيْنِ يَقُولُ إِنَّ النُّطْفَةَ تَقَعُ فِي الرَّحِمِ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً ثُمَّ يَتَصَوَّرُ عَلَيْهَا الْمَلَكُ قَالَ زُهَيْرٌ حَسِبْتُهُ قَالَ الَّذِي يَخْلُقُهَا فَيَقُولُ يَا رَبِّ أَذَكَرٌ أَوْ أُنْثَى فَيَجْعَلُهُ اللَّهُ ذَكَرًا أَوْ أُنْثَى ثُمَّ يَقُولُ يَا رَبِّ أَسَوِيٌّ أَوْ غَيْرُ سَوِيٍّ فَيَجْعَلُهُ اللَّهُ سَوِيًّا أَوْ غَيْرَ سَوِيٍّ ثُمَّ يَقُولُ يَا رَبِّ مَا رِزْقُهُ مَا أَجَلُهُ مَا خُلُقُهُ ثُمَّ يَجْعَلُهُ اللَّهُ شَقِيًّا أَوْ سَعِيدًا حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا رَبِيعَةُ بْنُ كُلْثُومٍ حَدَّثَنِي أَبِي كُلْثُومٌ عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ عَنْ حُذَيْفَةَ بْنِ أَسِيدٍ الْغِفَارِيِّ صَاحِبِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَفَعَ الْحَدِيثَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ مَلَكًا مُوَكَّلًا بِالرَّحِمِ إِذَا أَرَادَ اللَّهُ أَنْ يَخْلُقَ شَيْئًا بِإِذْنِ اللَّهِ لِبِضْعٍ وَأَرْبَعِينَ لَيْلَةً ثُمَّ ذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِهِمْ

Akangambira [Muhammad bin Ahmad bin Abu Khalaf]; Atugambiire [Yahya bin Abu Bukair]; Atugambiire [Zuhair Abu Khaitsamah]; Akangambira [‘Abdullah bin ‘Athaa] ngu [‘Ikrimah bin ‘Khalid]; Akaba amugambiire ngu [Abu Ath Thufail] akamugambira ati; Nkabugana [Abu Sarihah Hudzaifah bin Asid Al Ghifari] reero yagira ati; Nkahurira n’amatu gangye gombi ngu Rasulullah akagira ati: Omu mazima nuthfah neebiikwa omu nda bwanyima y’ekiro makumi ana. Reero maraika yaija - ninteekateeka ngu akagira ati; - orikwija kugibumba obwo arikugira ngu; Ai Mukama, n'omushaija nari omukazi? Bwanyima Allah akamuhanga omushaija nari omukazi. Bwanyima maraika akagira ati; Ai Mukama, akahabire nari ngaaha? Nibwo Allah arikucwamu yaaba naija kuhabisa nari ngaaha. Bwanyima maraika akagira ati; Ai Mukama, eby’okurya bye, okufa kwe, emitwarize ye nibiija bita? Niho Allah arikucwamu yaaba aine okushemererwa nari aine obusaasi. Atugambiire [‘Abdul Warits bin ‘Abdush Shamad]; Akangambira [taata]; Atugambiire [Rabi’a bin Kulthumu]; Akangambira ahari taata [Kultsum] kuruga ahari [Abu At Thufail] kuruga ahari [Hudzaifah bin Asid Al Ghifari] munywani wa nabi saw. ngu Allah ku arikwenda kuhanga ekintu n’orusa rwe, naayohereza Malaika omunda, bwanyima y’ekiro ekirikurenga makumi ana. -bwanyima akagamba ahari Hadiisi erikushushana.-

Hadith

Imam Muslim : 4785

حَدَّثَنِي أَبُو كَامِلٍ فُضَيْلُ بْنُ حُسَيْنٍ الْجَحْدَرِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَرَفَعَ الْحَدِيثَ أَنَّهُ قَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَدْ وَكَّلَ بِالرَّحِمِ مَلَكًا فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ نُطْفَةٌ أَيْ رَبِّ عَلَقَةٌ أَيْ رَبِّ مُضْغَةٌ فَإِذَا أَرَادَ اللَّهُ أَنْ يَقْضِيَ خَلْقًا قَالَ قَالَ الْمَلَكُ أَيْ رَبِّ ذَكَرٌ أَوْ أُنْثَى شَقِيٌّ أَوْ سَعِيدٌ فَمَا الرِّزْقُ فَمَا الْأَجَلُ فَيُكْتَبُ كَذَلِكَ فِي بَطْنِ أُمِّهِ

Akangambira [Abu Kamil Fudhail bin Husein Al Jahdari]; Atugambiire [Hammad bin Zaid] ngu; Ku yaaherize kutugambira [‘Ubaidullah bin Abu Bakr] kuruga ahari [Anas bin Malik] - omu marfu’ - akagira ati; ‘Buzima Allah Azza wa Jalla ayohereize maraika omuri buri nda, kandi maraika akagira ati; Iwe Rabb nutfah, Rabb 'alaqah, Rabb mudhghah. Allah Azza wa Jalla ku araabe naayenda kumanya ebirikuza kubaho aha bihangirwe bye, maraika naagira ati ‘Oi Rabb, omushaija nari omukazi? obusaasi nari okushemererwa, omugisha n’enki kandi okufa n’enki?’ N'ahabw'ekyo ekiragiro ekyo kyahandiikwa omu nda ya nyina.

Hadith

Imam Muslim : 4786

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَاللَّفْظُ لِزُهَيْرٍ قَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا و قَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَلِيٍّ قَالَ كُنَّا فِي جَنَازَةٍ فِي بَقِيعِ الْغَرْقَدِ فَأَتَانَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَعَدَ وَقَعَدْنَا حَوْلَهُ وَمَعَهُ مِخْصَرَةٌ فَنَكَّسَ فَجَعَلَ يَنْكُتُ بِمِخْصَرَتِهِ ثُمَّ قَالَ مَا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ مَا مِنْ نَفْسٍ مَنْفُوسَةٍ إِلَّا وَقَدْ كَتَبَ اللَّهُ مَكَانَهَا مِنْ الْجَنَّةِ وَالنَّارِ وَإِلَّا وَقَدْ كُتِبَتْ شَقِيَّةً أَوْ سَعِيدَةً قَالَ فَقَالَ رَجَلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفَلَا نَمْكُثُ عَلَى كِتَابِنَا وَنَدَعُ الْعَمَلَ فَقَالَ مَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ السَّعَادَةِ فَسَيَصِيرُ إِلَى عَمَلِ أَهْلِ السَّعَادَةِ وَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الشَّقَاوَةِ فَسَيَصِيرُ إِلَى عَمَلِ أَهْلِ الشَّقَاوَةِ فَقَالَ اعْمَلُوا فَكُلٌّ مُيَسَّرٌ أَمَّا أَهْلُ السَّعَادَةِ فَيُيَسَّرُونَ لِعَمَلِ أَهْلِ السَّعَادَةِ وَأَمَّا أَهْلُ الشَّقَاوَةِ فَيُيَسَّرُونَ لِعَمَلِ أَهْلِ الشَّقَاوَةِ ثُمَّ قَرَأَ { فَأَمَّا مَنْ أَعْطَى وَاتَّقَى وَصَدَّقَ بِالْحُسْنَى فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْيُسْرَى وَأَمَّا مَنْ بَخِلَ وَاسْتَغْنَى وَكَذَّبَ بِالْحُسْنَى فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْعُسْرَى } حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَهَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ مَنْصُورٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ فِي مَعْنَاهُ وَقَالَ فَأَخَذَ عُودًا وَلَمْ يَقُلْ مِخْصَرَةً وَقَالَ ابْنُ أَبِي شَيْبَةَ فِي حَدِيثِهِ عَنْ أَبِي الْأَحْوَصِ ثُمَّ قَرَأَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Atugambiire [‘Usman bin Abu Syaiba] na [Zuhair bin Harb] na [Ishaq bin Ibrahim] lafazh egi n’eya Zuhair. [Ishaq] akagira ati; Atumanyiise. Obwe abandi bagizire ngu; Ku yaaherize kutugambira [Jarir] kuruga ahari [Mansur] kuruga ahari [Sa’ad bin ‘Ubaidah] kuruga ahari [Abu Abdur Rahman] kuruga ahari [‘Ali] akagira ati; 'Obwire obumwe tukaziika omutumbi omu maramizo ga Baqi Al Gharqad. Tihakyahingwireho obwire buraingwa, Rasulullah akaija ahariitwe. Bwanyima akashutama naitwe twashutama twehinguririize. Bwanyima y’ekyo, omutumwa wa Allah akakwata omuti mukye yaaguteera orunyiriri kandi yaaguteera ahansi, arikugira ati: ‘Tihariho owaahangirwe kureka Allah akacwamu omwanya gwabo omu iguru nari omu muriro ogutaraara, kandi akacwamu n’obusaasi bwabo nari okushemererwa kwabo’. Ali bin Abu Talib akagira ati; ‘Bwanyima omuntu akabuuza ati; ‘Iwe Mutumwa wa Allah, mbwenu tushemerire kuguma tuhunamire tutaine eki turikukora? ’ Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam akagarukamu ati: ‘Omuntu weena ori omu guruupu y’abantu b’omugisha, obwo buzima naija kukora ebikorwa by’abantu b’omugisha. Aha rubaju orundi, weena ori omu guruupu y’abantu abaine obusaasi, buzima naija kukora ebikorwa by’abantu abaine obusaasi’. Ekindi, omurangi akagira ati: ‘Kikore! Ahabw’okuba kyanguhiire buri omwe omuriitwe kukora kurugiirira aha ntebeekanisa z’obusaasi bwe n’okushemererwa kwe. Abantu abarikuteebwa omu guruupu y’abantu abashemereirwe nibaija kushanga kyanguhi kukora ebikorwa by’abantu b’omugisha. Kandi abantu abari omu guruupu y’abantu abaine obusaasi nibaija kworoberwa kukora ebikorwa by’abantu abaine obusaasi’. Bwanyima y’ekyo omutumwa wa Allah akashoma orunyiriri rwa Qur’an ati: ‘N’omuntu orikuhayo eby’obugaiga bye omu muhanda gwa Allah kandi ari omunyadiini kandi akahamya ngu hariho ekihembo ekirungi munonga - eiguru -, obwo nitwija kumutebeekanisiza omuhanda gworobi. Aha muntu ori omunyabwengye kandi arikuhurira ngu namara kandi arikwehakana okubaho kw’ekihembo ekirungi, obwo nibwo turaamutebeekanisize omuhanda ogugumire’. -Ebibuuzo. 92-: 5-10-. Kitugambirwe ngu [Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Hannad bin As Sari] bombi bakagira ngu; Atugambiire [Abu Al Ahwash] kuruga [Mansur] kurabira omu muhanda ogu aine Hadiisi erimu amakuru kandi akagira ati; 'Bwanyima akatwara 'Uud'. -ekipande ky’embaaho-, ’ -ti mikhsharah.- Ibn Abu Syaibah akagira omu Hadiisi ye kuruga Abul Ahwash; reero Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam ashomere...

Hadith

Imam Muslim : 4787

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَأَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ عَنْ عَلِيٍّ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ جَالِسًا وَفِي يَدِهِ عُودٌ يَنْكُتُ بِهِ فَرَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ مَا مِنْكُمْ مِنْ نَفْسٍ إِلَّا وَقَدْ عُلِمَ مَنْزِلُهَا مِنْ الْجَنَّةِ وَالنَّارِ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ فَلِمَ نَعْمَلُ أَفَلَا نَتَّكِلُ قَالَ لَا اعْمَلُوا فَكُلٌّ مُيَسَّرٌ لِمَا خُلِقَ لَهُ ثُمَّ قَرَأَ { فَأَمَّا مَنْ أَعْطَى وَاتَّقَى وَصَدَّقَ بِالْحُسْنَى إِلَى قَوْلِهِ فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْعُسْرَى } حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مَنْصُورٍ وَالْأَعْمَشِ أَنَّهُمَا سَمِعَا سَعْدَ بْنَ عُبَيْدَةَ يُحَدِّثُهُ عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِنَحْوِهِ

Kitugambirwe [Abu Bakr bin Abu Syaiba] na [Zuhair bin Harb] na [Abu Sa’id Al Asyaj] bakagira ngu; Atugambiire [Waki’]; Nikyo kimwe nikigambwa kuruga omu muhanda ogundi, Kandi kitugambiire [Ibn Numair]; Atugambiire [taata]; Atugambiire [Al A’masy] ngu; Nikyo kimwe nikigambwa kuruga omu muhanda ogundi, Kandi atugambiire [Abu Kuraib] ngu lafazh egi n’eye; Atugambiire [Abu Mu’awiyah]; Atugambiire [Al A’masy] kuruga ahari [Sa’ad bin ‘Ubaidah] kuruga ahari [Abu Abdur Rahman As Sulami] kuruga ahari [Ali] akagira ati; Eizooba rimwe nabi sallallaahu 'alaihi wasallam akaba asitami akwaitse ekibaare ky'enku eki yaabaire nateera. Bwanyima akaimutsya omutwe yagira ati: ‘Ti buri mwoyo omuriimwe ngu nigumanya omwanya gwagwo omu iguru nari okuzimu. Abashahawe bakabuuza bati: ‘Iwe Mutumwa wa Allah, mbwenu ahabwenki twine kukora eby’okugaya, tugume tuhunama kwonka tutaine eki twine kukora? ’ ‘Ngaaha, kikore! Ahakuba buri omwe aharibo ayorobiire kukora kurugiirira aha biragiro. Bwanyima akashoma orunyiriri oru: Kandi omuntu orikuhayo eby’obugaiga bye omu muhanda gwa Allah kandi ari omunyadiini kandi akahamya ngu hariho ekihembo ekirungi - eiguru -, obwo nibwo turaamutebeekanisize omuhanda gworobi. Aha muntu ori omunyabwengye kandi arikuhurira ngu namara kandi arikwehakana okubaho kw’ekihembo ekirungi, obwo nibwo turaamutebeekanisize omuhanda ogugumire’. -Ebibuuzo. 92-: 5-10-. Kitugambirwe ngu [Muhammad bin Al Mutsanna] na [Ibn Basyyar] bombi bakagira ngu; Atugambiire [Muhammad bin Ja’far]; Kitugambirwe [Syu’bah] kuruga [Mansur] na [Al A’masy] ngu bombi bakahurira [Sa’ad bin Ubaidah] arikukigamba kuruga ahari [Abu ‘Abdur Rahman As Sulami] kuruga ahari [’Ali] kuruga ahari Nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam aine Hadiisi erikushushana.

Hadith

Imam Muslim : 4788

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ ح و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا أَبُو خَيْثَمَةَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَ جَاءَ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ بَيِّنْ لَنَا دِينَنَا كَأَنَّا خُلِقْنَا الْآنَ فِيمَا الْعَمَلُ الْيَوْمَ أَفِيمَا جَفَّتْ بِهِ الْأَقْلَامُ وَجَرَتْ بِهِ الْمَقَادِيرُ أَمْ فِيمَا نَسْتَقْبِلُ قَالَ لَا بَلْ فِيمَا جَفَّتْ بِهِ الْأَقْلَامُ وَجَرَتْ بِهِ الْمَقَادِيرُ قَالَ فَفِيمَ الْعَمَلُ قَالَ زُهَيْرٌ ثُمَّ تَكَلَّمَ أَبُو الزُّبَيْرِ بِشَيْءٍ لَمْ أَفْهَمْهُ فَسَأَلْتُ مَا قَالَ فَقَالَ اعْمَلُوا فَكُلٌّ مُيَسَّرٌ حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِهَذَا الْمَعْنَى وَفِيهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُلُّ عَامِلٍ مُيَسَّرٌ لِعَمَلِهِ

Atugambiire [Ahmad bin Yunus] ngu; Atugambiire [Zuhair]; Atugambiire [Abu Az Zubair]; Nikyo kimwe nikigambwa kuruga omu muhanda ogundi, Kandi kitugambiire [Yahya bin Yahya]; Ku yaaherize kutugambira [Abu Khaitsamah] kuruga ahari [Abu Az Zubair] kuruga ahari [Jabir] akagira ati; eizooba rimwe Suraqah bin Malik bin Ju’syam akaija aha Mutumwa wa Allah yagira ati; ‘Iwe Mutumwa wa Allah, tushobororere ediini egi, nk’oku twaherize kuhangwa! Niki ekikuru omu nkora y’obunaku obu? Ni ahabw’okugira ngu kihandiikirwe akacumu akayomire, kandi enkomerero neija kubaho buzima, nari n’omuze ogu twine kureebana? Rasulullah akagarukamu ati: ‘Ngaaha, kwonka ahabw’okuba akacumu koomire kandi enkomerero eine kubaho’. Surakah Bin Malik akagira ati; ‘Mbwenu shi ahabw’enki nitukora eby’okugaba? Zuhair akagira ati; obwo Abu Az-Zubair akagamba ekintu eki ntarikubaasa kwetegyereza. Mbwenu nkamubuuza aha ki yagambire, yagarukamu ati; ‘Ba omunyambabazi, ahabwokuba buri kimwe nikiija kworoba’. Akangambira [Abu Ath Thahir]; Atumanyiise [Ibn Wahb]; Ampaire ripooti [‘Amru bin Al Harith] kuruga ahari [Abu Az Zubair] kuruga ahari [Jabir bin ‘Abdullah] kuruga ahari Nabi saw na Hadiisi ehikire. Omunda nihagira ngu; Omurangi sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Buri muntu weena orikukora ebikorwa birungi naija kutunga ngu kyorobi kukora ebikorwa bye’.

Hadith

Imam Muslim : 4789

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ يَزِيدَ الضُّبَعِيِّ حَدَّثَنَا مُطَرِّفٌ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ قَالَ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعُلِمَ أَهْلُ الْجَنَّةِ مَنْ أَهْلِ النَّارِ قَالَ فَقَالَ نَعَمْ قَالَ قِيلَ فَفِيمَ يَعْمَلُ الْعَامِلُونَ قَالَ كُلٌّ مُيَسَّرٌ لِمَا خُلِقَ لَهُ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَابْنُ نُمَيْرٍ عَنْ ابْنِ عُلَيَّةَ ح و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ كُلُّهُمْ عَنْ يَزِيدَ الرِّشْكِ فِي هَذَا الْإِسْنَادِ بِمَعْنَى حَدِيثِ حَمَّادٍ وَفِي حَدِيثِ عَبْدِ الْوَارِثِ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ

Atugambiire [Yahya bin Yahya]; Atumanyiise [Hammad bin Zaid] kuruga ahari [Yazid Adh Dhuba’i]; Atugambireho [Mutharif] kuruga ahari [‘Imran bin Hushain] akagira ati; Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam akabuuzibwa ati; Iwe Mutumwa wa Allah, abatuuragye b’omu iguru nibabaasa kumanya abatuuragye ba gehena n’oha? Akagarukamu ati: ‘Eego’. Imran akagaruka yaabuuza ati; Ku kiraabe kiri kityo, ahabw’enki nibakora eby’okuhwera? Akagarukamu ati; 'Nikiija kworobera buri omwe kuhikiiriza eki bamuteireho'. Atugambiire [Syaiban bin Farukh]; Atugambiire [Abdul Warits]; Nikyo kimwe nikigambwa kuruga omu muhanda ogundi, Kandi atugambiire [Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Zuhair bin Harb] na [Ishaq bin Ibrahim] na [Ibnu Numair] kuruga ahari [Ibn ‘Ulayyah]; Nikyo kimwe nikigambwa kuruga omu muhanda ogundi, Kandi kitugambiire [Yahya bin Yahya]; Atumanyiise [Ja’far bin Sulaimani]; Nikyo kimwe nikigambwa kuruga omu muhanda ogundi, Kandi kitugambiire [Ibn Al Mutsanna]; Atugambiire [Muhammad bin Ja’far]; Atugambiire [Syu’bah] yoona kuruga [Yazid Ar Risyki] kurabira omu muhanda ogu ogurikuhikaana na Hadiisi ya ‘Abdu Warits. Naagira ati; Nkabuuza nti; ‘Iwe Mutumwa wa Allah’.

Hadith

Imam Muslim : 4790

حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ حَدَّثَنَا عَزْرَةُ بْنُ ثَابِتٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ عُقَيْلٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ عَنْ أَبِي الْأَسْوَدِ الدِّيلِيِّ قَالَ قَالَ لِي عِمْرَانُ بْنُ الْحُصَيْنِ أَرَأَيْتَ مَا يَعْمَلُ النَّاسُ الْيَوْمَ وَيَكْدَحُونَ فِيهِ أَشَيْءٌ قُضِيَ عَلَيْهِمْ وَمَضَى عَلَيْهِمْ مِنْ قَدَرِ مَا سَبَقَ أَوْ فِيمَا يُسْتَقْبَلُونَ بِهِ مِمَّا أَتَاهُمْ بِهِ نَبِيُّهُمْ وَثَبَتَتْ الْحُجَّةُ عَلَيْهِمْ فَقُلْتُ بَلْ شَيْءٌ قُضِيَ عَلَيْهِمْ وَمَضَى عَلَيْهِمْ قَالَ فَقَالَ أَفَلَا يَكُونُ ظُلْمًا قَالَ فَفَزِعْتُ مِنْ ذَلِكَ فَزَعًا شَدِيدًا وَقُلْتُ كُلُّ شَيْءٍ خَلْقُ اللَّهِ وَمِلْكُ يَدِهِ فَلَا يُسْأَلُ عَمَّا يَفْعَلُ وَهُمْ يُسْأَلُونَ فَقَالَ لِي يَرْحَمُكَ اللَّهُ إِنِّي لَمْ أُرِدْ بِمَا سَأَلْتُكَ إِلَّا لِأَحْزِرَ عَقْلَكَ إِنَّ رَجُلَيْنِ مِنْ مُزَيْنَةَ أَتَيَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ مَا يَعْمَلُ النَّاسُ الْيَوْمَ وَيَكْدَحُونَ فِيهِ أَشَيْءٌ قُضِيَ عَلَيْهِمْ وَمَضَى فِيهِمْ مِنْ قَدَرٍ قَدْ سَبَقَ أَوْ فِيمَا يُسْتَقْبَلُونَ بِهِ مِمَّا أَتَاهُمْ بِهِ نَبِيُّهُمْ وَثَبَتَتْ الْحُجَّةُ عَلَيْهِمْ فَقَالَ لَا بَلْ شَيْءٌ قُضِيَ عَلَيْهِمْ وَمَضَى فِيهِمْ وَتَصْدِيقُ ذَلِكَ فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ { وَنَفْسٍ وَمَا سَوَّاهَا فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَتَقْوَاهَا }

Atugambiire [Ishaq bin Ibrahimu Al Hanzhali]; Atugambiire [Usman bin Umar]; Atugambiire [‘Azrah bin Thabit] kuruga ahari [Yahya bin ‘Uqail] kuruga ahari [Yahya bin Yamar] kuruga ahari [Abu Al Aswad Ad Daili] akagira ati; ’ [Imran bin Hushain] rimwe akambuuza ati; ‘Emicwe n’okuteeraho kw’abasiraamu obunaku obu n’ahabw’enkomerero ebaire ebatebeekanisiibwe kuruga ira, nari n’ahabw’okumanya enyegyesa ezaareetsirwe nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam kandi hariho obuhame oburikwija kubashaba? ’ Nyowe -Abuuli Aswadi- nkagarukamu nti; 'Ekyo n'ahabw'okuba ensharamu ekaba etebeekanisiibwe kuruga ira'. Imran bin Hushain akagaruka yaabuuza ati; ‘Mbwenu shi ekyo ti butari buringaaniza?’ Abul Aswad akagarukamu ati; ‘Nkatangaara munonga ahabw’ekibuuzo, mbwenu nkagira nti; ‘Buri kimwe n’ekihangirwe kye, Allah tarikwija kujunaanizibwa aha bi arikukora, kwonka abantu buzima nibaija kujunaanizibwa’. Imran bin Hushain akangira ati; 'Iwe Abul Aswad, Allah akuhe embabazi. Omu mazima, nkaba ntarikwenda kukubuuza, kureka ngu n’okuguma ninteekateeka.’ Ekiro kimwe abashaija babiri kuruga omu ruganda rwa Muzainah bakaija ahari Rasulullah bamubuuza; ‘Iwe Mutumwa wa Allah, nogira ngu emitwarize n’okuteeraho kw’abasiraamu obunaku obu n’ahabw’enkomerero eyateirweho ira nari ahabw’okugira ngu nibagyendera aha nyegyesa ezaareetsirwe nabi waabo kandi barikumanya obuhame oburikwija kubashaba? ’ Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam akagarukamu ati: ‘Eyo n’ebaruha y’enkomerero eyateirweho Allah ira munonga erikuhikaana n’ekigambo kya Allah ekirikushoma kiti: ‘Kandi ahabw’omwoyo n’okuhikiirira kwagwo/okuhangwa kwagwo, Allah akahumbira omwoyo ogwo omuhanda gw’obubi n’omuhanda gw’okurya pie’. -Obuhangwa-91-: 7-8-.

Hadith

Imam Muslim : 4791

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ الْعَلَاءِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الرَّجُلَ لَيَعْمَلُ الزَّمَنَ الطَّوِيلَ بِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ ثُمَّ يُخْتَمُ لَهُ عَمَلُهُ بِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ وَإِنَّ الرَّجُلَ لَيَعْمَلُ الزَّمَنَ الطَّوِيلَ بِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ ثُمَّ يُخْتَمُ لَهُ عَمَلُهُ بِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ

Atugambiire [Qutaiba bin Sa’id]; Kitugambirwe [‘Abdul ‘Aziz], nikwo kugira ngu Ibn Muhammad kuruga [Al A’laa] kuruga [ishe] kuruga [Abu Hurairah] ngu Omutumwa wa Allah (okusaasira kwa Ruhanga kube ahariwe) akagira ati: ‘Hariho omuntu orikukora ebikorwa by’omuhangu omu iguru n’obwire buraingwa munonga obw’amagara ge. omu muriro ogutaraara. Hariho n’abantu abarikukora ebikorwa by’abantu ba gehena kumara obwire buraingwa munonga, kwonka bwanyima bakakingaho enkomerero y’amagara gaabo n’ebikorwa by’abantu b’omu iguru’.

Hadith

Imam Muslim : 4792

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْقَارِيَّ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الرَّجُلَ لَيَعْمَلُ عَمَلَ أَهْلِ الْجَنَّةِ فِيمَا يَبْدُو لِلنَّاسِ وَهُوَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ وَإِنَّ الرَّجُلَ لَيَعْمَلُ عَمَلَ أَهْلِ النَّارِ فِيمَا يَبْدُو لِلنَّاسِ وَهُوَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ

Atugambiire [Qutaiba bin Sa’id]; Kitugambirwe [Ya’qub], nikwo kugira ngu Ibn ‘Abdur Rahman Al Qari na [Abu Hazim] kuruga [Sahl bin Sa’ad As Sa’idi] ngu Omutumwa wa Allah akagira ati: ‘Hariho omuntu orikukora ebikorwa by’abatuuragye b’omu iguru n’obu araabe ari omuntu a omutuuzi wa gehena, aha rubaju orundi, hariho omuntu orikukora ebikorwa by’abatuuragye ba gehena kuhitsya obu abantu barikumureeba nk’omutuuzi waayo n’obu araabe ari omutuuzi w’omu iguru’.

Hadith

Imam Muslim : 4793

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ دِينَارٍ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ وَأَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ جَمِيعًا عَنْ ابْنِ عُيَيْنَةَ وَاللَّفْظُ لِابْنِ حَاتِمٍ وَابْنِ دِينَارٍ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَمْرٍو عَنْ طَاوُسٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ احْتَجَّ آدَمُ وَمُوسَى فَقَالَ مُوسَى يَا آدَمُ أَنْتَ أَبُونَا خَيَّبْتَنَا وَأَخْرَجْتَنَا مِنْ الْجَنَّةِ فَقَالَ لَهُ آدَمُ أَنْتَ مُوسَى اصْطَفَاكَ اللَّهُ بِكَلَامِهِ وَخَطَّ لَكَ بِيَدِهِ أَتَلُومُنِي عَلَى أَمْرٍ قَدَّرَهُ اللَّهُ عَلَيَّ قَبْلَ أَنْ يَخْلُقَنِي بِأَرْبَعِينَ سَنَةً فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَحَجَّ آدَمُ مُوسَى فَحَجَّ آدَمُ مُوسَى وَفِي حَدِيثِ ابْنِ أَبِي عُمَرَ وَابْنِ عَبْدَةَ قَالَ أَحَدُهُمَا خَطَّ و قَالَ الْآخَرُ كَتَبَ لَكَ التَّوْرَاةَ بِيَدِهِ

Kigambirwe nyowe [Muhammad bin Hatim] na [Ibrahim bin Dinar] na [Ibn Abu Umar Al Makki] na [Ahmad bin Abdah Adh Dhabbi] boona kuruga ahari [Ibn Uyainah] kandi lafazh egi n’eya Ibn Hatim kandi Ibnu Dinar akagira ngu bombi; Ku yaaherize kutugambira [Sufyan bin Uyainah] kuruga [Amru] kuruga [Thawus] akagira ati; Nkahurira [Abu Hurairah] arikugira ati; Omurangi akagira ati: Adamu na Musa bakahakana. Musa akagira ati: ‘Iwe Adamu, ori tataitwe. Otuhemukire kandi otubinga omu iguru ahabw’ekibi kyawe’. Adamu akagarukamu ati: ‘Iwe Musa, Allah akutooraine n’ekigambo kye kandi yakuhandiikira Torah n’omukono gwe. Noojuma ahabw’enshonga ei Allah yaabaire anshariire emyaka makumi ana atakahangire’. Nahabwekyo nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Reero enshonga ya Adamu ekasinga Musa, obwo enshonga ya Adamu ekasinga Musa’. Kandi omu Hadiisi ya Ibn Abu Umar na Abdah, omwe aharibo akagira ngu lafazh; 'Ekyo'. -kwata ebihandiiko-. Obwe abandi bagizire ngu; ‘Akuhandiikiire Torah n’omukono gwe.

Hadith

Imam Muslim : 4794

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ فِيمَا قُرِئَ عَلَيْهِ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ تَحَاجَّ آدَمُ وَمُوسَى فَحَجَّ آدَمُ مُوسَى فَقَالَ لَهُ مُوسَى أَنْتَ آدَمُ الَّذِي أَغْوَيْتَ النَّاسَ وَأَخْرَجْتَهُمْ مِنْ الْجَنَّةِ فَقَالَ آدَمُ أَنْتَ الَّذِي أَعْطَاهُ اللَّهُ عِلْمَ كُلِّ شَيْءٍ وَاصْطَفَاهُ عَلَى النَّاسِ بِرِسَالَتِهِ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَتَلُومُنِي عَلَى أَمْرٍ قُدِّرَ عَلَيَّ قَبْلَ أَنْ أُخْلَقَ

Kitugambireho [Qutaibah bin Sa’id] kuruga ahari [Malik bin Anas] kuruga omu byamushomirwe kuruga ahari [Abu Az Zinad] kuruga ahari [Al A’raj] kuruga ahari [Abu Hurairah] ngu omutumwa wa Allah (okusaasira kwa Ruhanga kube ahariwe) akagira ati: ‘Adamu na Musa bakatongana rimwe. Musa akagambira Adamu ati; ‘Niiwe owahabisa abantu okababinga omu Iguru. Adamu akagarukamu ati: ‘Ti iwe ou Allah yaahaire okumanya ebintu byona kandi akatoorana omu bandi n’obutumwa bwe? Musa akagarukamu ati: ‘Eego’. Adamu akagira ati; ‘Mbwenu ahabwenki nimunjuma ahabw’ekintu eki Allah Azza wa Jalla yanteireho ntakahangirwe? '

Hadith

Imam Muslim : 4795

حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُوسَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ الْأَنْصَارِيِّ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ عِيَاضٍ حَدَّثَنِي الْحَارِثُ بْنُ أَبِي ذُبَابٍ عَنْ يَزِيدَ وَهُوَ ابْنُ هُرْمُزَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ الْأَعْرَجِ قَالَا سَمِعْنَا أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ احْتَجَّ آدَمُ وَمُوسَى عَلَيْهِمَا السَّلَام عِنْدَ رَبِّهِمَا فَحَجَّ آدَمُ مُوسَى قَالَ مُوسَى أَنْتَ آدَمُ الَّذِي خَلَقَكَ اللَّهُ بِيَدِهِ وَنَفَخَ فِيكَ مِنْ رُوحِهِ وَأَسْجَدَ لَكَ مَلَائِكَتَهُ وَأَسْكَنَكَ فِي جَنَّتِهِ ثُمَّ أَهْبَطْتَ النَّاسَ بِخَطِيئَتِكَ إِلَى الْأَرْضِ فَقَالَ آدَمُ أَنْتَ مُوسَى الَّذِي اصْطَفَاكَ اللَّهُ بِرِسَالَتِهِ وَبِكَلَامِهِ وَأَعْطَاكَ الْأَلْوَاحَ فِيهَا تِبْيَانُ كُلِّ شَيْءٍ وَقَرَّبَكَ نَجِيًّا فَبِكَمْ وَجَدْتَ اللَّهَ كَتَبَ التَّوْرَاةَ قَبْلَ أَنْ أُخْلَقَ قَالَ مُوسَى بِأَرْبَعِينَ عَامًا قَالَ آدَمُ فَهَلْ وَجَدْتَ فِيهَا { وَعَصَى آدَمُ رَبَّهُ فَغَوَى } قَالَ نَعَمْ قَالَ أَفَتَلُومُنِي عَلَى أَنْ عَمِلْتُ عَمَلًا كَتَبَهُ اللَّهُ عَلَيَّ أَنْ أَعْمَلَهُ قَبْلَ أَنْ يَخْلُقَنِي بِأَرْبَعِينَ سَنَةً قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَحَجَّ آدَمُ مُوسَى

Atugambiire [Ishaq bin Musa bin Abdullah bin Musa bin Abdullah bin Yazid Al Ansari]; Atugambiire [Anas bin ‘Iyadh]; Akangambira [Al Harith bin Abu Dzubab] kuruga [Yazid] niwe Ibn Hurmuz na [‘Abdur Rahman Al A’raj] bombi bakagira ngu; Tukahurira [Abu Hurairah] arikugira ati; Rasulullah akagira ati: Adamu na Musa salam bakahakana na Allah rimwe. Kwonka aha muheru Adamu akabaasa kusingura Musa alaihi salam’. Musa akagira ati; ‘Ori Adamu ou Allah yaahangire n’amaani ge. Reero Allah yaakufuka omwoyo gwe. Bwanyima y’ekyo, Allah akaragiira baamaraika be boona kukufukamira kandi yaakuta omu iguru rye, kwonka bwanyima okashuuma abantu omu nsi ahabw’enshobi yaawe’. Adamu akagarukamu ati; 'Iwe Musa ou Allah yatorana n'obutumwa bwe n'ebigambo bye. Allah nawe akuhaire empapura nyingi ezirimu okushoborora ahari buri kimwe kandi zirikukuhitsya haihi n’okutunga ekigambo kye. Ruhanga akahandiika Torah emyaka engahi ntakahangirwe? ’ Musa akagarukamu ati; ‘Emyaka makumi ana’. Adamu akagaruka yaabuuza ati; 'Okashanga, omu Torah, orunyiriri orurikugira ngu: '...kandi Adamu akagomera Mukama we, yaabura'. -Ebibuuzo. 12 1-'. Musa yaagarukamu ati; 'Yego'. Adamu akagaruka yaabuuza ati; ‘Ahabw’enki nimunjuma ahabw’ekikorwa eki Allah Azza wa Jalla yaateireho emyaka makumi ana Allah atakanhangire? ’ Rasulullah akagira ati: ‘Aha muheru Adamu akabaasa kuha Musa eky’okugarukamu’.

Hadith

Imam Muslim : 4796

حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَابْنُ حَاتِمٍ قَالَا حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ احْتَجَّ آدَمُ وَمُوسَى فَقَالَ لَهُ مُوسَى أَنْتَ آدَمُ الَّذِي أَخْرَجَتْكَ خَطِيئَتُكَ مِنْ الْجَنَّةِ فَقَالَ لَهُ آدَمُ أَنْتَ مُوسَى الَّذِي اصْطَفَاكَ اللَّهُ بِرِسَالَتِهِ وَبِكَلَامِهِ ثُمَّ تَلُومُنِي عَلَى أَمْرٍ قَدْ قُدِّرَ عَلَيَّ قَبْلَ أَنْ أُخْلَقَ فَحَجَّ آدَمُ مُوسَى حَدَّثَنِي عَمْرٌو النَّاقِدُ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ بْنُ النَّجَّارِ الْيَمَامِيُّ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَعْنَى حَدِيثِهِمْ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مِنْهَالٍ الضَّرِيرُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ حَسَّانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ حَدِيثِهِمْ

Kikagambirwa ngu [Zuhair bin Harb] na [Ibn Hatim] bombi bakagira ngu; Atugambiire [Ya’qub bin Ibrahimu]; Atugambiire [taata] kuruga ahari [Ibn Shihab] kuruga ahari [Humaid bin ‘Abdur Rahman] kuruga ahari [Abu Hurairah] akagira ati; Rasulullah akagira ati: Adamu na Musa alaihima salam bakagiraho okuhakana. Musa akagira ati; ‘Ori Adamu, ahabw’enshobi yaawe okabinga omu Iguru. Adamu akagarukamu ati; 'Iwe Musa ou Allah yatorana n'obutumwa bwe n'ebigambo bye. Kwonka ahabwenki nimunjuma ahabwekikorwa ekiteirweho Allah Azza wa Jalla. Rasulullah akagira ati: ‘Aha muheru Adamu akabaasa kuha Musa eky’okugarukamu’. Akangambira [‘Amru An Naqid]; Atugambiire [Ayyub bin An Najjar Al Yamami]; Kitugambirwe [Yahya bin Abu Kathir] kuruga ahari [Abu Salamah] kuruga ahari [Abu Hurairah] kuruga ahari Nabi saw; Nikyo kimwe nikigambwa kuruga omu muhanda ogundi, Kandi kitugambiire [Ibn Rafi’]; Atugambiire [‘Abdur Razzaq]; Atugambiire [Ma’mar] kuruga ahari [Hammam bin Munabbih] kuruga ahari [Abu Hurairah] kuruga ahari nabi saw na Hadiisi ehikire. Kandi atugambiire [Muhammad bin Minhal Adh Dharir]; Atugambiire [Yazid bin Zurai’]; Kikatugambirwa [Hsyam bin Hassan] kuruga ahari [Muhammad bin Sirin] kuruga ahari [Abu Hurairah] kuruga ahari Rasulullah n’ekigambo ekirikushushana n’ekyo.

Hadith

Imam Muslim : 4797

حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَرْحٍ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي أَبُو هَانِئٍ الْخَوْلَانِيُّ عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ كَتَبَ اللَّهُ مَقَادِيرَ الْخَلَائِقِ قَبْلَ أَنْ يَخْلُقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ بِخَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ قَالَ وَعَرْشُهُ عَلَى الْمَاءِ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا الْمُقْرِئُ حَدَّثَنَا حَيْوَةُ ح و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ سَهْلٍ التَّمِيمِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ أَخْبَرَنَا نَافِعٌ يَعْنِي ابْنَ يَزِيدَ كِلَاهُمَا عَنْ أَبِي هَانِئٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ غَيْرَ أَنَّهُمَا لَمْ يَذْكُرَا وَعَرْشُهُ عَلَى الْمَاءِ

Akangambira [Abu Ath Thahir Ahmad bin ‘Amru bin ‘Abdullah bin Sarh]; Atugambiire [Ibn Wahb] ngu; Akanshabira [Abu Hani Al Khalwani] kuruga ahari [Abu Abdur Rahman Al Hubuli] kuruga ahari [Abdullah bin Amru bin Al Ash] akagira ati; 'Obwire obumwe nkahurira nabi sallallaahu 'alaihi wasallam arikugira ati: 'Allah akacwamu aha nshonga z'ebihangirwe byona emyaka enkumi makumi ataano Allah atakahangire eiguru n'ensi'. Omurangi akagaruka yagira ati: ‘Kandi Entebe ya Allah eri ahaiguru y’amaizi’. Atugambiire [Ibn Abu Umar]; Atugambiire [Al Muqri]; Atugambiire [Haiwah]; Nikyo kimwe nikigambwa kuruga omu muhanda ogundi, Kandi yangira [Muhammad bin Sahl At Tamimi]; Atugambiire [Ibn Abu Maryam]; Atumanyiise [Nafi’] nikwo kugira ngu Ibn Yazid, bombi kuruga [Abu Hani] kurabira omu muhanda ogu baine Hadiisi erikushushana. Kwonka bombi tibaragambire ekigambo eki: ‘Kandi Entebe ya Allah eri ahaiguru y’amaizi’.

Hadith

Imam Muslim : 4798

حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَابْنُ نُمَيْرٍ كِلَاهُمَا عَنْ الْمُقْرِئِ قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ الْمُقْرِئُ قَالَ حَدَّثَنَا حَيْوَةُ أَخْبَرَنِي أَبُو هَانِئٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيَّ أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ يَقُولُا أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ قُلُوبَ بَنِي آدَمَ كُلَّهَا بَيْنَ إِصْبَعَيْنِ مِنْ أَصَابِعِ الرَّحْمَنِ كَقَلْبٍ وَاحِدٍ يُصَرِّفُهُ حَيْثُ يَشَاءُ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّهُمَّ مُصَرِّفَ الْقُلُوبِ صَرِّفْ قُلُوبَنَا عَلَى طَاعَتِكَ

Akangambira [Zuhair bin Harb] na [Ibnu Numair] bombi kuruga [Al Muqri]. [Zuhai] akagira ati; Atugambiire [‘Abdullah bin Yazid Al Muqri] akagira ati; Atugambiire [Haiwah]; Akanmanyisa [Abu Hani] ngu akahurira [Abdur Rahman Al Hubuli] akahurira [Abdullah bin Amru bin Al Ash] arikugira ngu; ngu akaba ahuriire omutumwa wa Allah (saww) arikugira ati: ‘Buzima emitima y’abantu boona eri ahagati y’enkumu ibiri ahari nyingi eza Allah, Ow’embabazi. Allah Subhanahhu wa Ta’ala naija kuhindura emitima y’abantu nk’oku arikwenda’. Bwanyima y’ekyo, Rasulullah akashaba ati; ‘Ai Allah, Ohindura emitima, hindura emitima yaitu eyorobere omu kukuramya! '

Hadith

Imam Muslim : 4799

حَدَّثَنِي عَبْدُ الْأَعْلَى بْنُ حَمَّادٍ قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ عَنْ مَالِكٍ فِيمَا قُرِئَ عَلَيْهِ عَنْ زِيَادِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ طَاوُسٍ أَنَّهُ قَالَ أَدْرَكْتُ نَاسًا مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُونَ كُلُّ شَيْءٍ بِقَدَرٍ قَالَ وَسَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُلُّ شَيْءٍ بِقَدَرٍ حَتَّى الْعَجْزِ وَالْكَيْسِ أَوْ الْكَيْسِ وَالْعَجْزِ

Ku yaaherize kungambira [‘Abdul A’laa bin Hammad] akagira ati; Nkashoma Hadiisi [Malik bin Anas]; Nikyo kimwe nikigambwa kuruga omu muhanda ogundi, Kandi ku yaaherize kutugambira [Qutaibah bin Sa’id] kuruga ahari [Malik] kuruga omu byabaire bimushomirwe kuruga ahari [Ziyad bin Sa’ad] kuruga ahari [’Amru bin Muslim] kuruga ahari [Thawus] akagira ati; 'Obwire obumwe nkashanga banywani ba nabi sallallaahu 'alaihi wasallam baingi barikugira ngu; ‘Buri kimwe nikirugiirira aha nshonga’. Ibnu Thawus akagira ati; ‘Obwire obumwe nkahurira [Abdullah bin Umar] arikugira ati; 'Nabi sallallaahu 'alaihi wasallam akagira ati: 'Buri kimwe nikirugiirira aha nshonga, kuhika aha bugobya n'obwengye -narishi obwengye n'obugobya-'.'

Hadith

Imam Muslim : 4800

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ زِيَادِ بْنِ إِسْمَعِيلَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبَّادِ بْنِ جَعْفَرٍ الْمَخْزُومِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ جَاءَ مُشْرِكُو قُرَيْشٍ يُخَاصِمُونَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْقَدَرِ فَنَزَلَتْ { يَوْمَ يُسْحَبُونَ فِي النَّارِ عَلَى وُجُوهِهِمْ ذُوقُوا مَسَّ سَقَرَ إِنَّا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْنَاهُ بِقَدَرٍ }

Kitugambirwe ngu [Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Abu Kuraib] bombi bakagira ngu; Atugambiire [Waki’] kuruga ahari [Sufyan] kuruga ahari [Ziyad bin Isma’il] kuruga ahari [Muhammad bin ‘Abbad bin Ja’far Al Makhrumi] kuruga ahari [Abu Hurairah] akagira ati; 'Eizooba rimwe, abamushiriki ba Quraish bakaija kureeba Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam kuhakana aha nshonga ya qadar -destiny-. Tihakyahingwireho obwire buraingwa, aaya kuruga omu Qur’an kakashuuma akagira ngu: ‘Mwijukye eizooba eri baakururwa omu muriro ogutaraara aha maisho gaabo. Kikabagambirwa ngu; ‘Hurira okukwatwaho kw’omuriro gwa gehena. Buzima, tukahanga buri kimwe kurugiirira aha qadar yaakyo.’ -Ekihandiiko kya 54-: 48-49-.