Imam Muslim : 4421
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ عَنْ شُعْبَةَ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ سَمِعْتُ إِبْرَاهِيمَ بْنَ سَعْدٍ عَنْ سَعْدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ لِعَلِيٍّ أَمَا تَرْضَى أَنْ تَكُونَ مِنِّي بِمَنْزِلَةِ هَارُونَ مِنْ مُوسَى
Atugambiire [Abu Bakri bin Abu Syaiba]; Atugambiire [Ghundar] kuruga [Shuba]; Nikyo kimwe nikigambwa kuruga omu muhanda ogundi, Kandi atugambiire [Muhammad bin Al Mutsanna] na [Ibnu Basyyar] bombi bakagira ngu; Atugambiire [Syu’bah] kuruga ahari [Sa’ad bin Ibrahim] nkahurira [Ibrahim bin Sa’ad] kuruga ahari [Sa’ad] kuruga ahari nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam akagambira Ali ati; Torikwenda ngu omwanya gwawe ahariinye gube nk’ogwa Arooni ahari Musa?’
Imam Muslim : 4422
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْقَارِيَّ عَنْ سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَوْمَ خَيْبَرَ لَأُعْطِيَنَّ هَذِهِ الرَّايَةَ رَجُلًا يُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ يَفْتَحُ اللَّهُ عَلَى يَدَيْهِ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ مَا أَحْبَبْتُ الْإِمَارَةَ إِلَّا يَوْمَئِذٍ قَالَ فَتَسَاوَرْتُ لَهَا رَجَاءَ أَنْ أُدْعَى لَهَا قَالَ فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ فَأَعْطَاهُ إِيَّاهَا وَقَالَ امْشِ وَلَا تَلْتَفِتْ حَتَّى يَفْتَحَ اللَّهُ عَلَيْكَ قَالَ فَسَارَ عَلِيٌّ شَيْئًا ثُمَّ وَقَفَ وَلَمْ يَلْتَفِتْ فَصَرَخَ يَا رَسُولَ اللَّهِ عَلَى مَاذَا أُقَاتِلُ النَّاسَ قَالَ قَاتِلْهُمْ حَتَّى يَشْهَدُوا أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ فَإِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ فَقَدْ مَنَعُوا مِنْكَ دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ
Atugambiire [Qutaiba bin Sa’id]; Kitugambirwe [Ya’qub], nikwo kugira ngu Ibn Abdur Rahman Al Qari kuruga [Suhail] kuruga [ishe] kuruga [Abu Hurairah] ngu omu rutaro rwa Khaibar omutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Buzimazima ninyija kuhayo ebendera egi aha muntu orikukunda Allah, kandi Hi naija kuhayo ebendera ye. Umar bin Khaththab akagira ati: Buzima tinkakundaga obwebembezi okwihaho eizooba eryo. Akagira ati: obwo nkoreka amaisho gangye nyine amatsiko ngu ninyija kwetwa kwakiira ebendera. Akagira ati: obwo Rasulullah akeeta Ali bin Abi Talib kandi yamuha ebendera yamugira ati: ‘Garuka otareeba enyima kuhisya obu Allah arakusingire’. Abu Hurairah akagira ati: obwo Ali akagyendera yayemerera atarikureeba enyima, yaagamba n’eiraka rihango ati: ‘Ei Mutumwa wa Allah, ninrwanisa abantu aha musingi ki? Akagarukamu ati: ‘Mubarwanise okuhisya obu barahe obujurizi ngu tihaine ruhanga ondiijo kureka Allah kandi ngu Muhammad n’omutumwa wa Allah. Ku baraabe bakozire eki, nikimanyisa ngu bakuremeise okusheesha eshagama yaabo n’okutwara ebintu byabo okwihaho ekihikire kuba kyabo - obusiraamu - obwo okubara kwabo - okubara - kuri ahari Allah’.
Imam Muslim : 4423
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي ابْنَ حَازِمٍ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ سَهْلٍ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَاللَّفْظُ هَذَا حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي حَازِمٍ أَخْبَرَنِي سَهْلُ بْنُ سَعْدٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَوْمَ خَيْبَرَ لَأُعْطِيَنَّ هَذِهِ الرَّايَةَ رَجُلًا يَفْتَحُ اللَّهُ عَلَى يَدَيْهِ يُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَيُحِبُّهُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ قَالَ فَبَاتَ النَّاسُ يَدُوكُونَ لَيْلَتَهُمْ أَيُّهُمْ يُعْطَاهَا قَالَ فَلَمَّا أَصْبَحَ النَّاسُ غَدَوْا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُلُّهُمْ يَرْجُونَ أَنْ يُعْطَاهَا فَقَالَ أَيْنَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ فَقَالُوا هُوَ يَا رَسُولَ اللَّهِ يَشْتَكِي عَيْنَيْهِ قَالَ فَأَرْسِلُوا إِلَيْهِ فَأُتِيَ بِهِ فَبَصَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي عَيْنَيْهِ وَدَعَا لَهُ فَبَرَأَ حَتَّى كَأَنْ لَمْ يَكُنْ بِهِ وَجَعٌ فَأَعْطَاهُ الرَّايَةَ فَقَالَ عَلِيٌّ يَا رَسُولَ اللَّهِ أُقَاتِلُهُمْ حَتَّى يَكُونُوا مِثْلَنَا فَقَالَ انْفُذْ عَلَى رِسْلِكَ حَتَّى تَنْزِلَ بِسَاحَتِهِمْ ثُمَّ ادْعُهُمْ إِلَى الْإِسْلَامِ وَأَخْبِرْهُمْ بِمَا يَجِبُ عَلَيْهِمْ مِنْ حَقِّ اللَّهِ فِيهِ فَوَاللَّهِ لَأَنْ يَهْدِيَ اللَّهُ بِكَ رَجُلًا وَاحِدًا خَيْرٌ لَكَ مِنْ أَنْ يَكُونَ لَكَ حُمْرُ النَّعَمِ
Atugambiire [Qutaiba bin Sa’id]; Atugambiire [Abdul Aziz] nikwo kugira ngu [Ibn Hazim] kuruga ahari Abu Hazim kuruga ahari [Sahl]; Nikyo kimwe nikigambwa kuruga omu muhanda ogundi, Kandi atugambiire [Qutaibah bin Sa’id] kandi lafazhnya niwe ogu; Atugambiire [Ya’qub] nikwo kugira ngu Ibn Abdur Rahman kuruga [Abu Hazim]; Kikagambirwa ahariinye [Sahl bin Sa’ad] ngu Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam akaba agambire obu orutaro rwa Khaibar rwabaho ati: ‘Buzimazima, ninyija kuhayo ebendera egi ey’orutaro aha muntu ou Allah arahe abasiraamu obusinguzi omu mikono ye. Nakunda Allah n’omutumwa we, kandi ekirikuhakanisa n’okugira ngu Allah n’omutumwa we nabo nibamukunda’. Sahal akagira ati; ‘Kumara ekiro kiraingwa banywani bakatangaara; 'n'oha aharibo owaheebwa omurimo gw'okutwara ebendera y'orutaro'. Ekiro ekyakuratsireho, aba sahaba n’abandi basiraamu bakaija ahari nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam. Buri omwe aharibo akaba naayenda ngu bamuhe omurimo gw’okukorera ebendera y’orutaro. Bwanyima Rasulullah akabuuza ati; 'Ali bin Abu Talib ari nkahi?' Abanywani bakagarukamu bati; ‘Arwaire endwara y’amaisho, iwe Mutumwa wa Allah’. Omutumwa wa Allah akagira ati: Mumureete hanu! Tihakyahingwireho obwire buraingwa, Ali bin Abu Talib akaija kureeba nabi. Bwanyima omutumwa wa Allah akamucwera amacwante omu maisho kandi yamushabira ngu akire. Tihariho bwire buraingwa, amaisho ga Ali gakagaruka gataine busaasi bwona. Bwanyima Nabi akamuha ebendera y’orutaro. Ali bin Abu Talib akabuuza ati; ‘Ai Mutumwa wa Allah, nshoboorore abashiriki kuhisya obu barahinduke abasiraamu nkaitwe? Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam akagarukamu ati: ‘Iwe Ali, kora gye emirimo yaawe kandi otarikuhunga, kuhisya obu oraahikye omu kicweka kyabo’. Bwanyima y'ekyo, bateere esimu bahindukye abasiraamu, obagambire aha bujunaanizibwa obu baine kukora omu nyegyesa z'obusiraamu! Na Allah, buzima obuhabuzi obu Allah arikuha omuntu - kuhitsya obu arahindukye omusiraamu - kurabira omu kushaba kwawe, nibukukira okutunga emigisha mingi kuruga omu ngamira erikutukura’.
Imam Muslim : 4424
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا حَاتِمٌ يَعْنِي ابْنَ إِسْمَعِيلَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ قَالَ كَانَ عَلِيٌّ قَدْ تَخَلَّفَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي خَيْبَرَ وَكَانَ رَمِدًا فَقَالَ أَنَا أَتَخَلَّفُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَخَرَجَ عَلِيٌّ فَلَحِقَ بِالنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا كَانَ مَسَاءُ اللَّيْلَةِ الَّتِي فَتَحَهَا اللَّهُ فِي صَبَاحِهَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَأُعْطِيَنَّ الرَّايَةَ أَوْ لَيَأْخُذَنَّ بِالرَّايَةِ غَدًا رَجُلٌ يُحِبُّهُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَوْ قَالَ يُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ يَفْتَحُ اللَّهُ عَلَيْهِ فَإِذَا نَحْنُ بِعَلِيٍّ وَمَا نَرْجُوهُ فَقَالُوا هَذَا عَلِيٌّ فَأَعْطَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الرَّايَةَ فَفَتَحَ اللَّهُ عَلَيْهِ
Atugambiire [Qutaiba bin Sa’id]; Atugambiire [Hatim] nikwo kugira ngu Isma’ili kuruga [Yazid bin Abu ‘Ubaid] kuruga [Salamah bin Al Akwa’] akagira ati; 'Obwire obumwe Ali taragyenzire n'abagyenzi ba nabi sallallaahu 'alaihi wasallam omu rutaro rwa Khaibar ahabw'okuba omu bwire obwo akaba aine obuzibu bw'amaisho. Kandi akagira ati: ‘Tindagyenzire n’omutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam’. Bwanyima Ali akabugana nabi saw. Omu mwabazyo, omu kasheeshe akaakuratsireho Allah akaha obusinguzi, Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Buzima nyenkyakare ninyija kuha ebendera egi omushaija orikukundwa Allah n’omutumwa we narishi akagira ati; orikukunda Allah n’omutumwa we, kandi Allah naija kumusingura. Kandi ebi twabaire nituteekateeka bikaba bitaire ahari Ali n’ahabw’ekyo tukaba tutakiteekateekaho. obwo bakagira bati: ‘Hanu Ali naija, mbwenu Rasulullah akamuha ebendera, kandi Allah akamusinga’.
Imam Muslim : 4425
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَشُجَاعُ بْنُ مَخْلَدٍ جَمِيعًا عَنْ ابْنِ عُلَيَّةَ قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنِي أَبُو حَيَّانَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ حَيَّانَ قَالَ انْطَلَقْتُ أَنَا وَحُصَيْنُ بْنُ سَبْرَةَ وَعُمَرُ بْنُ مُسْلِمٍ إِلَى زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ فَلَمَّا جَلَسْنَا إِلَيْهِ قَالَ لَهُ حُصَيْنٌ لَقَدْ لَقِيتَ يَا زَيْدُ خَيْرًا كَثِيرًا رَأَيْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَسَمِعْتَ حَدِيثَهُ وَغَزَوْتَ مَعَهُ وَصَلَّيْتَ خَلْفَهُ لَقَدْ لَقِيتَ يَا زَيْدُ خَيْرًا كَثِيرًا حَدِّثْنَا يَا زَيْدُ مَا سَمِعْتَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَا ابْنَ أَخِي وَاللَّهِ لَقَدْ كَبِرَتْ سِنِّي وَقَدُمَ عَهْدِي وَنَسِيتُ بَعْضَ الَّذِي كُنْتُ أَعِي مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَا حَدَّثْتُكُمْ فَاقْبَلُوا وَمَا لَا فَلَا تُكَلِّفُونِيهِ ثُمَّ قَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمًا فِينَا خَطِيبًا بِمَاءٍ يُدْعَى خُمًّا بَيْنَ مَكَّةَ وَالْمَدِينَةِ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ وَوَعَظَ وَذَكَّرَ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ أَلَا أَيُّهَا النَّاسُ فَإِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ يُوشِكُ أَنْ يَأْتِيَ رَسُولُ رَبِّي فَأُجِيبَ وَأَنَا تَارِكٌ فِيكُمْ ثَقَلَيْنِ أَوَّلُهُمَا كِتَابُ اللَّهِ فِيهِ الْهُدَى وَالنُّورُ فَخُذُوا بِكِتَابِ اللَّهِ وَاسْتَمْسِكُوا بِهِ فَحَثَّ عَلَى كِتَابِ اللَّهِ وَرَغَّبَ فِيهِ ثُمَّ قَالَ وَأَهْلُ بَيْتِي أُذَكِّرُكُمْ اللَّهَ فِي أَهْلِ بَيْتِي أُذَكِّرُكُمْ اللَّهَ فِي أَهْلِ بَيْتِي أُذَكِّرُكُمْ اللَّهَ فِي أَهْلِ بَيْتِي فَقَالَ لَهُ حُصَيْنٌ وَمَنْ أَهْلُ بَيْتِهِ يَا زَيْدُ أَلَيْسَ نِسَاؤُهُ مِنْ أَهْلِ بَيْتِهِ قَالَ نِسَاؤُهُ مِنْ أَهْلِ بَيْتِهِ وَلَكِنْ أَهْلُ بَيْتِهِ مَنْ حُرِمَ الصَّدَقَةَ بَعْدَهُ قَالَ وَمَنْ هُمْ قَالَ هُمْ آلُ عَلِيٍّ وَآلُ عَقِيلٍ وَآلُ جَعْفَرٍ وَآلُ عَبَّاسٍ قَالَ كُلُّ هَؤُلَاءِ حُرِمَ الصَّدَقَةَ قَالَ نَعَمْ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكَّارِ بْنِ الرَّيَّانِ حَدَّثَنَا حَسَّانُ يَعْنِي ابْنَ إِبْرَاهِيمَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ مَسْرُوقٍ عَنْ يَزِيدَ بْنِ حَيَّانَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِنَحْوِهِ بِمَعْنَى حَدِيثِ زُهَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ كِلَاهُمَا عَنْ أَبِي حَيَّانَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَ حَدِيثِ إِسْمَعِيلَ وَزَادَ فِي حَدِيثِ جَرِيرٍ كِتَابُ اللَّهِ فِيهِ الْهُدَى وَالنُّورُ مَنْ اسْتَمْسَكَ بِهِ وَأَخَذَ بِهِ كَانَ عَلَى الْهُدَى وَمَنْ أَخْطَأَهُ ضَلَّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكَّارِ بْنِ الرَّيَّانِ حَدَّثَنَا حَسَّانُ يَعْنِي ابْنَ إِبْرَاهِيمَ عَنْ سَعِيدٍ وَهُوَ ابْنُ مَسْرُوقٍ عَنْ يَزِيدَ بْنِ حَيَّانَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ قَالَ دَخَلْنَا عَلَيْهِ فَقُلْنَا لَهُ لَقَدْ رَأَيْتَ خَيْرًا لَقَدْ صَاحَبْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَصَلَّيْتَ خَلْفَهُ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِنَحْوِ حَدِيثِ أَبِي حَيَّانَ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ أَلَا وَإِنِّي تَارِكٌ فِيكُمْ ثَقَلَيْنِ أَحَدُهُمَا كِتَابُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ هُوَ حَبْلُ اللَّهِ مَنْ اتَّبَعَهُ كَانَ عَلَى الْهُدَى وَمَنْ تَرَكَهُ كَانَ عَلَى ضَلَالَةٍ وَفِيهِ فَقُلْنَا مَنْ أَهْلُ بَيْتِهِ نِسَاؤُهُ قَالَ لَا وَايْمُ اللَّهِ إِنَّ الْمَرْأَةَ تَكُونُ مَعَ الرَّجُلِ الْعَصْرَ مِنْ الدَّهْرِ ثُمَّ يُطَلِّقُهَا فَتَرْجِعُ إِلَى أَبِيهَا وَقَوْمِهَا أَهْلُ بَيْتِهِ أَصْلُهُ وَعَصَبَتُهُ الَّذِينَ حُرِمُوا الصَّدَقَةَ بَعْدَهُ
Ku yaaherize kungambira [Zuhair bin Harb] na [Syuja’ bin Makhlad] byona kuruga ahari [Ibn ‘Ulayyah], [Zuhair] akagira ati; Atugambiire [Isma’ili bin Ibrahimu]; Akangambira [Abu Hayyan]; Ku yaaherize kungambira [Yazid bin Hayyan] akagira ati; ‘Eizooba rimwe nkaza ahari [Zaid bin Arqam] na Husein bin Sabrah na Umar bin Muslim. Bwanyima y’okushutama, Husain akagambira Zaid bin Arqam. Hi Zaid, otungire oburungi bwingi. Mwareeba Omutumwa wa Allah. Mwahurira ebigambo bye. Obwire obumwe okarwaana aha rubaju rwe. Kandi naiwe okashaba hamwe nawe. Buzima, otungire oburungi bwingi. OIeh niyo nshonga ahabwenki hi Zaid. Tugambire ebi wahuriire kuruga ahari nabi sallallaahu 'alaihi wasallam! Zaid bin Arqam akagira ati; Hi my nephew, by Allah, buzimazima nkuzire kandi okufa kwangye kuri haihi. Nyebirwe bimwe ahabi nabaire mpurire ira kuruga ahari nabi saw. Nahabwekyo ekindikubaasa kuhitsya, kikikirize n’eki ntarikubaasa kuhitsya. Mbwenu otangyema kukihitsyaho'. Bwanyima Zaid bin Arqam akagumizamu n’ebigambo bye. Obwire bumwe, nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam akeemerera yaaha orubazo aha mwanya gw’amaizi ogurikwetwa Khumm, oguri ahagati ya Mecca na Madina. Akahimbisa Allah, bwanyima yaaha obuhabuzi n’okurabura kandi yagira ati; Ninkushaba banyabuzaare mumanye ngu naanye ndi omuntu wa buriijo nkaimwe. Juba entumwa ya Ruhanga wangye maraika w’okufa naija kwija ahariinye kandi ndyaguma nyeteekateekire kumwakiira. Buzima, ninyija kubasigaho ebintu bibiri ebigumire, nikwo kugira ngu: Eky’okubanza, Koran erimu obuhabuzi n’omushana. Nahabwekyo, mukore ebiri omu Qur’an kandi mubihamire. Nikireebeka ngu buzima nabi akahiga kandi akahiga okukuratira Qur’an. Ekyakabiri, eka yangye. Ninkwijutsya mwena kwebemberwa ekiragiro kya Allah omu kutwaza eka yangye'. -Akakigamba emirundi eshatu-. Husein akabuuza Zaid omugabe ati; 'Hei Zaid, buzima n'oha ab'omu bait - eka - ya nabi Muhammad? Abakazi be tibo ba ahlul bait -eka ye?' Zaid bin Arqam akagira ati; ‘Abakazi be nibo bait ye ya ahlul. Kwonka ahlul bait ei arikugambaho n’abantu abazibiirwe kutunga zakat bwanyima y’okufa kwe.’ Husain akabuuza ati; ‘Nibo baahi?’ Zaid bin Arqam akagarukamu ati; ‘N’eka ya Ali, eka ya Aqil. eka ya Ja’far, n’eka ya Abbas. Husain akabuuza ati; 'Boona nibazibirwa kutunga zakaati?' Zaid bin Arqam akagarukamu ati 'Eego'. Kandi atugambiire [Muhammad bin Bakkar bin Ar Rayyan]; Atugambiire [Hassan] nikwo kugira ngu Ibn Ibrahim kuruga ahari [Sa’id bin Masruq] kuruga ahari [Yazid bin Hayyan] kuruga ahari [Zaid bin Arqam] kuruga ahari nabi saw. Atugambiire [Abu Bakri bin Abu Syaiba]; Atugambiire [Muhamad bin Fudhail]; Nikyo kimwe nikigambwa kuruga omu muhanda ogundi, Kandi kitugambiire [Ishaq bin Ibrahim]; Kitugambirweho [Jarir] bombi kuruga [Abu Hayyan] kurabira omu muhanda ogu nk’oku kiri omu Hadiisi ya Ismail n’omu Hadiisi ya Jarir harimu okwongyeraho; ‘Ekyo nikyo kitabo kya Allah ekirimu obuhabuzi n’omushana. Orikugihamiraho kandi akagitwaraho amashomo naija kuba ari ahaiguru y’obwebembezi. Kandi orikuteekateeka ngu kigwire, naija kufeerwa. Atugambiire [Muhammad bin Bakkar bin Ar Rayyan]; Atugambiire [Hassan] nikwo kugira ngu Ibn Ibrahim kuruga [Sa’id] nikwo kugira ngu Ibn Masruq kuruga [Yazid bin Hayyan] kuruga [Zaid bin Arqam] akagira ati; Tukabugana Zaid bin Arqam, reero twamugira ngu tuti; ‘Buzimazima otungire oburungi bwingi. Obugaine Omutumwa wa Allah, oshabe enyima ya b we...n’ebindi kurugiirira ahari Hadiisi ya Abu Hayyan. Nikyo kimwe ngu akagira ati; Omurangi sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Mumanye ngu mbatsigireho ebintu bibiri bikuru munonga. Kimwe aharibyo ni Qur’an, orikukuratira ebiragiro byayo naija kutunga obuhabuzi. Kandi orikukirugaho naija kufeerwa’. Kandi kirimu n’ebigambo ebi; Reero twabuuza tuti; abantu ba hekalu ye ni baahi, ti bakazi be? Akagarukamu ati; Ngaaha, ahari Allah, omukazi buzima nabaasa kuba n’omushaija we obwire bwona. Kwonka obwo akaba naabaasa kumutaana kuhitsya obu yaahererukire kugaruka owa ishe n’abantu be. Ekirikumanyisa ahlu bait ye, abaijukuru be, nikizibirwa kutunga zakat’.
Imam Muslim : 4426
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي ابْنَ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ قَالَ اسْتُعْمِلَ عَلَى الْمَدِينَةِ رَجُلٌ مِنْ آلِ مَرْوَانَ قَالَ فَدَعَا سَهْلَ بْنَ سَعْدٍ فَأَمَرَهُ أَنْ يَشْتِمَ عَلِيًّا قَالَ فَأَبَى سَهْلٌ فَقَالَ لَهُ أَمَّا إِذْ أَبَيْتَ فَقُلْ لَعَنَ اللَّهُ أَبَا التُّرَابِ فَقَالَ سَهْلٌ مَا كَانَ لِعَلِيٍّ اسْمٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ أَبِي التُّرَابِ وَإِنْ كَانَ لَيَفْرَحُ إِذَا دُعِيَ بِهَا فَقَالَ لَهُ أَخْبِرْنَا عَنْ قِصَّتِهِ لِمَ سُمِّيَ أَبَا تُرَابٍ قَالَ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْتَ فَاطِمَةَ فَلَمْ يَجِدْ عَلِيًّا فِي الْبَيْتِ فَقَالَ أَيْنَ ابْنُ عَمِّكِ فَقَالَتْ كَانَ بَيْنِي وَبَيْنَهُ شَيْءٌ فَغَاضَبَنِي فَخَرَجَ فَلَمْ يَقِلْ عِنْدِي فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِإِنْسَانٍ انْظُرْ أَيْنَ هُوَ فَجَاءَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هُوَ فِي الْمَسْجِدِ رَاقِدٌ فَجَاءَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ مُضْطَجِعٌ قَدْ سَقَطَ رِدَاؤُهُ عَنْ شِقِّهِ فَأَصَابَهُ تُرَابٌ فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْسَحُهُ عَنْهُ وَيَقُولُ قُمْ أَبَا التُّرَابِ قُمْ أَبَا التُّرَابِ
Atugambiire [Qutaiba bin Sa’id]; Atugambiire [Abdul Aziz] nikwo kugira ngu Ibn Abu Hazim kuruga ahari [Abu Hazim] kuruga ahari [Sahl bin Sa’ad] akagira ati; 'Obwire bumwe, omwe aha b'omu ka ya Marwan akatooranwa kuba omukuru omuri Madiina. Bwanyima omushaija ogwo akaragiira Sahal bin Sa’ad kujuma Ali bin Abu Talib, kwonka Sahal akanga ekiragiro ekyo. Omukungu akagambira Sahal ati, Ku oraabe otakwenda mbwenu okigambe; ‘Ruhanga akyeenwe Abu Thurab’. Sahal akagarukamu ati, ‘Tihariho eiziina ry’ekitinisa erya Ali bin Abu Talib eri arikukunda munonga kukira eiziina ry’ekitinisa erya Abu Turab kandi nashemererwa ahabw’okwetwa eiziina eryo’. Omukuru ogwo akagaruka yaabuuza ati; 'Hei Sahal, ngambira, n'ekigano ki ekyamureeteire kwetwa Abu Turab?' Sahal akagira ati; 'Eizooba rimwe, Rasulullah akaija omuka ya Fatimah. Kwonka tarabugaine Ali bin Abu Talib omuka ye. Bwanyima Rasulullah akabuuza ati; ‘Mutabani wa shwenkazi waawe ari nkahe? ’ Fatima akagarukamu ati; ‘Omu mazima, hakaba hariho oburemeezi bukye ahagati yangye nawe. Kureka akantonganira. Bwanyima y’ekyo, akaruga omu nju, yaayanga kuhuumura aha.’ Aha muheru, Rasulullah akaragiira omuntu kusherura Ali bin Abu Talib, omuramu wa Rasulullah kandi munyaanya. Tihariho bwire buraingwa bwanyima y’ekyo omuntu ogwo akaija yagambira Rasulullah ati, ‘Iwe Rasulullah, Ali bin Abu Talib agwejegyeire omu muzigiti’. Bwanyima y'ekyo, Rasulullah akaija ahari Ali owabaire omubwire obwo agwejegyeire agwejegyeire obwo ekijwaro kye kirikuruga omunda kyamukwata ahansi. Reero omutumwa wa Allah yamusiiga, yagira ati: Imuka, iwe Abu Turab! Imuka, iwe Abu Turabu!’
Imam Muslim : 4427
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ بْنِ قَعْنَبٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ أَرِقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ لَيْلَةٍ فَقَالَ لَيْتَ رَجُلًا صَالِحًا مِنْ أَصْحَابِي يَحْرُسُنِي اللَّيْلَةَ قَالَتْ وَسَمِعْنَا صَوْتَ السِّلَاحِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ هَذَا قَالَ سَعْدُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ جِئْتُ أَحْرُسُكَ قَالَتْ عَائِشَةُ فَنَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى سَمِعْتُ غَطِيطَهُ
Atugambiire [‘Abdullah bin Maslamah bin Qa’nab]; Atugambiire [Sulaiman bin Bilal] kuruga ahari [Yahya bin Sa’id] kuruga ahari [Abdillah bin Amir bin Rabi’ah] kuruga ahari [Aisyah] akagira ati; 'Ekiro kimwe omurangi sallallaahu 'alaihi wasallam tarabaasize kubyama. Bwanyima y'ekyo akagira ati; 'N'amatsiko ngu hariho omushaija ohikiriire kuruga omu banywani bangye orikwija kunreeberera ekiro eki'. Aisha akagira ati; Ahonaaho tukahurira amaraka g’embundu. Bwanyima Rasulullah akabuuza ati; 'Ogu nooha? ’ akagarukamu ati; Sa’ad bin Abu Waqqash, iwe omutumwa wa Allah, nkaija aha kukureeberera’. Aisha akagira ati; Reero omutumwa wa Allah akagwejegyera kuhisya obu nahuriire eiraka ry’okuhuuta kwe.
Imam Muslim : 4428
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَ أَنَّ عَائِشَةَ قَالَتْ سَهِرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَقْدَمَهُ الْمَدِينَةَ لَيْلَةً فَقَالَ لَيْتَ رَجُلًا صَالِحًا مِنْ أَصْحَابِي يَحْرُسُنِي اللَّيْلَةَ قَالَتْ فَبَيْنَا نَحْنُ كَذَلِكَ سَمِعْنَا خَشْخَشَةَ سِلَاحٍ فَقَالَ مَنْ هَذَا قَالَ سَعْدُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا جَاءَ بِكَ قَالَ وَقَعَ فِي نَفْسِي خَوْفٌ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجِئْتُ أَحْرُسُهُ فَدَعَا لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ نَامَ وَفِي رِوَايَةِ ابْنِ رُمْحٍ فَقُلْنَا مَنْ هَذَا و حَدَّثَنَاه مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ سَمِعْتُ يَحْيَى بْنَ سَعِيدٍ يَقُولُ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَ يَقُولُ قَالَتْ عَائِشَةُ أَرِقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ لَيْلَةٍ بِمِثْلِ حَدِيثِ سُلَيْمَانَ بْنِ بِلَالٍ
Atugambiire [Qutaiba bin Sa’id]; Atugambiire [Laits]; Nikyo kimwe nikigambwa kuruga omu muhanda ogundi, Kandi kitugambiire [Muhammad bin Rumh]; Kitugambirweho [Al Laits] kuruga ahari [Yahya bin Sa’id] kuruga ahari [Abdillah bin Amir bin Rabi’ah] ngu [Aisyah] akagira ati; 'Omu kiro ky'okubanza ku yaahikire Madiina, RasululIah saw. Bwanyima y'ekyo akagira ati; ‘Nyine amatsiko ngu omuri banywani bangye harimu omushaija ohikirire orikwija kunreeberera ekiro eki. Aisha akagira ati; ‘Ku twabaire turi tutyo, ahonaaho tukahurira amaraka g’embundu. Reero Omutumwa wa Allah yaabuuza ati Iwe ori oha? Omuntu ogwo akagarukamu ati, ‘Sa’ad bin Abi Waqqash’. Rasulullah akagaruka yabuuza ati ahabwenki waizire aha, Sa’ad? Sa’adi bin Abi Waqqashi akagarukamu ati; 'Omu biteekateeko byangye nkaba nshobeirwe ahabwa Rasulullah. OIeh, niyo nshonga ahabwenki naizire aha kumureeberera'. Bwanyima Rasulullah akashabira Sa'ad oburungi kandi bwanyima y'ekyo akagwejegyera. Kandi omu byafaayo bya Ibn Rumh nikigambwa ngu; ‘Bwanyima tukabuuza tuti, ‘Ogu n’oha? ’ Kandi atugambiire [Muhammad bin Al Mutsanna] Atugambiire [Abdul Wahab] nkahurira [Yahya bin Sa’id] akagira ati; Nkahurira [Abdullah bin Amir bin Rabi’ah] yagira ati; [Aisha] akagira ati; 'Ekiro kimwe, Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam akaba atarikubaasa kubyama.......-nk'oku Hadiisi ya Sulaiman bin Bilal eri-.
Imam Muslim : 4429
حَدَّثَنَا مَنْصُورُ بْنُ أَبِي مُزَاحِمٍ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ يَعْنِي ابْنَ سَعْدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَدَّادٍ قَالَ سَمِعْتُ عَلِيًّا يَقُولُا مَا جَمَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبَوَيْهِ لِأَحَدٍ غَيْرِ سَعْدِ بْنِ مَالِكٍ فَإِنَّهُ جَعَلَ يَقُولُ لَهُ يَوْمَ أُحُدٍ ارْمِ فِدَاكَ أَبِي وَأُمِّي حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ وَإِسْحَقُ الْحَنْظَلِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ بِشْرٍ عَنْ مِسْعَرٍ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مِسْعَرٍ كُلُّهُمْ عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَدَّادٍ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ
Atugambiire [Mansur bin Abu Muhazim]; Atugambiire [Ibrahim] niwe Ibn Sa’ad kuruga ahari [ishe] kuruga ahari [‘Abdillah bin Syaddad] akagira ati; Nkahurira [Ali] arikugira ati; 'Nabi sallallaahu 'alaihi wasallam taragaita abazaire be nk'ekitambo, okwihaho Sa'ad bin Malik, akabakora bombi ahabwa Ka'ab aha izooba ry'orutaro rwa Uhud, n'ebigambo ebi: 'Tega omusyo gwawe, iwe Sa'ad, buzima tata na maama n'ekitambo kyawe'. Kitugambirwe ngu [Muhammad bin Al Mutsanna] na [Ibn Basyyar] bombi bakagira ngu; Atugambiire [Muhammad bin Ja’far]; Atugambiire [Shuba]; Nikyo kimwe nikigambwa kuruga omu muhanda ogundi, Kandi kitugambiire [Abu Bakr bin Abu Syaibah]; Atugambiire [Waki’]; Nikyo kimwe nikigambwa kuruga omu muhanda ogundi, Kandi kitugambiire [Abu Kuraib] na [Ishaq Al Hanzhali] kuruga ahari [Muhammad bin Bisyr] kuruga ahari [Mis’ar]; Nikyo kimwe nikigambwa kuruga omu muhanda ogundi, Kandi kitugambiire [Ibn Abu Umar]; Atugambiire [Sufyan bin Mis’ar] buri kimwe kuruga ahari [Sa’ad bin Ibrahim] kuruga ahari [Abdullah bin Syaddad] kuruga ahari [Ali] kuruga ahari nabi saw na Hadiisi erikushushana.
Imam Muslim : 4430
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ بْنِ قَعْنَبٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ يَعْنِي ابْنَ بِلَالٍ عَنْ يَحْيَى وَهُوَ ابْنُ سَعِيدٍ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ قَالَ لَقَدْ جَمَعَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبَوَيْهِ يَوْمَ أُحُدٍ حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَابْنُ رُمْحٍ عَنْ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ كِلَاهُمَا عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ
Atugambiire [‘Abdullah bin Maslamah bin Qa’nab]; Atugambiire [Sulaiman] niwe Ibn Bilal kuruga [Yahya] niwe Ibn Sa’id kuruga [Sa’id] kuruga [Sa’ad bin Abu Waqqash] akagira ati; 'Rasulullah akagaita abazaire be nk'ekicunguro kyangye omu rutaro rwa Uhud'. Atugambiire [Qutaiba bin Sa’ad] na [Ibnu Rumh] kuruga [Al Laits bin Sa’ad]; Nikyo kimwe nikigambwa kuruga omu muhanda ogundi, Kandi kitugambiire [Ibn Al Mutsanna]; Atugambiire [‘Abdul Wahhab] bombi [Yahya bin Sa’id] bakaraba omu muhanda ogu.
Imam Muslim : 4431
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ حَدَّثَنَا حَاتِمٌ يَعْنِي ابْنَ إِسْمَعِيلَ عَنْ بُكَيْرِ بْنِ مِسْمَارٍ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَمَعَ لَهُ أَبَوَيْهِ يَوْمَ أُحُدٍ قَالَ كَانَ رَجُلٌ مِنْ الْمُشْرِكِينَ قَدْ أَحْرَقَ الْمُسْلِمِينَ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ارْمِ فِدَاكَ أَبِي وَأُمِّي قَالَ فَنَزَعْتُ لَهُ بِسَهْمٍ لَيْسَ فِيهِ نَصْلٌ فَأَصَبْتُ جَنْبَهُ فَسَقَطَ فَانْكَشَفَتْ عَوْرَتُهُ فَضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى نَظَرْتُ إِلَى نَوَاجِذِهِ
Atugambiire [Muhammad bin ‘Abbad]; Kitugambirwe [Hatim], nikwo kugira ngu Ibn Isma’il kuruga ahari [Bukair bin Mismar] kuruga ahari [‘Amir bin Sa’ad] kuruga ahari [ishe] ngu nabi akaba ayegaita aha bazaire be hamwe nk’ekitambo kye ahabwe. Saad bin Abi Waqqash akagira ati; 'Omushaija omushirik ayokize abasiraamu'. Reero Rasulullah (s.a.w.) akagambira Sa’ad ati: “Muteere omusyo!” Sa’ad akagira ati; Reero nkamutaho omusyo ogutaine mutwe gw’omusyo ogurikwotsya kuhitsya obu gwamuteera omu nda. Bwanyima omuntu ogwo akagwa ahansi ebicweka bye eby’ekihama byashohora. Nabi ku yaareebire ekyo, yaamwenya ahabw’okumarwa okuhitsya obu ameino ge gaareebekire.
Imam Muslim : 4432
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا سِمَاكُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنِي مُصْعَبُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ نَزَلَتْ فِيهِ آيَاتٌ مِنْ الْقُرْآنِ قَالَ حَلَفَتْ أُمُّ سَعْدٍ أَنْ لَا تُكَلِّمَهُ أَبَدًا حَتَّى يَكْفُرَ بِدِينِهِ وَلَا تَأْكُلَ وَلَا تَشْرَبَ قَالَتْ زَعَمْتَ أَنَّ اللَّهَ وَصَّاكَ بِوَالِدَيْكَ وَأَنَا أُمُّكَ وَأَنَا آمُرُكَ بِهَذَا قَالَ مَكَثَتْ ثَلَاثًا حَتَّى غُشِيَ عَلَيْهَا مِنْ الْجَهْدِ فَقَامَ ابْنٌ لَهَا يُقَالُ لَهُ عُمَارَةُ فَسَقَاهَا فَجَعَلَتْ تَدْعُو عَلَى سَعْدٍ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فِي الْقُرْآنِ هَذِهِ الْآيَةَ { وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حُسْنًا } { وَإِنْ جَاهَدَاكَ عَلَى أَنْ تُشْرِكَ بِي } وَفِيهَا { وَصَاحِبْهُمَا فِي الدُّنْيَا مَعْرُوفًا } قَالَ وَأَصَابَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَنِيمَةً عَظِيمَةً فَإِذَا فِيهَا سَيْفٌ فَأَخَذْتُهُ فَأَتَيْتُ بِهِ الرَّسُولَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ نَفِّلْنِي هَذَا السَّيْفَ فَأَنَا مَنْ قَدْ عَلِمْتَ حَالَهُ فَقَالَ رُدُّهُ مِنْ حَيْثُ أَخَذْتَهُ فَانْطَلَقْتُ حَتَّى إِذَا أَرَدْتُ أَنْ أُلْقِيَهُ فِي الْقَبَضِ لَامَتْنِي نَفْسِي فَرَجَعْتُ إِلَيْهِ فَقُلْتُ أَعْطِنِيهِ قَالَ فَشَدَّ لِي صَوْتَهُ رُدُّهُ مِنْ حَيْثُ أَخَذْتَهُ قَالَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { يَسْأَلُونَكَ عَنْ الْأَنْفَالِ } قَالَ وَمَرِضْتُ فَأَرْسَلْتُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَتَانِي فَقُلْتُ دَعْنِي أَقْسِمْ مَالِي حَيْثُ شِئْتُ قَالَ فَأَبَى قُلْتُ فَالنِّصْفَ قَالَ فَأَبَى قُلْتُ فَالثُّلُثَ قَالَ فَسَكَتَ فَكَانَ بَعْدُ الثُّلُثُ جَائِزًا قَالَ وَأَتَيْتُ عَلَى نَفَرٍ مِنْ الْأَنْصَارِ وَالْمُهَاجِرِينَ فَقَالُوا تَعَالَ نُطْعِمْكَ وَنَسْقِكَ خَمْرًا وَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ تُحَرَّمَ الْخَمْرُ قَالَ فَأَتَيْتُهُمْ فِي حَشٍّ وَالْحَشُّ الْبُسْتَانُ فَإِذَا رَأْسُ جَزُورٍ مَشْوِيٌّ عِنْدَهُمْ وَزِقٌّ مِنْ خَمْرٍ قَالَ فَأَكَلْتُ وَشَرِبْتُ مَعَهُمْ قَالَ فَذَكَرْتُ الْأَنْصَارَ وَالْمُهَاجِرِينَ عِنْدَهُمْ فَقُلْتُ الْمُهَاجِرُونَ خَيْرٌ مِنْ الْأَنْصَارِ قَالَ فَأَخَذَ رَجُلٌ أَحَدَ لَحْيَيْ الرَّأْسِ فَضَرَبَنِي بِهِ فَجَرَحَ بِأَنْفِي فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرْتُهُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فِيَّ يَعْنِي نَفْسَهُ شَأْنَ الْخَمْرِ { إِنَّمَا الْخَمْرُ وَالْمَيْسِرُ وَالْأَنْصَابُ وَالْأَزْلَامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطَانِ } حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ قَالَ أُنْزِلَتْ فِيَّ أَرْبَعُ آيَاتٍ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمَعْنَى حَدِيثِ زُهَيْرٍ عَنْ سِمَاكٍ وَزَادَ فِي حَدِيثِ شُعْبَةَ قَالَ فَكَانُوا إِذَا أَرَادُوا أَنْ يُطْعِمُوهَا شَجَرُوا فَاهَا بِعَصًا ثُمَّ أَوْجَرُوهَا وَفِي حَدِيثِهِ أَيْضًا فَضَرَبَ بِهِ أَنْفَ سَعْدٍ فَفَزَرَهُ وَكَانَ أَنْفُ سَعْدٍ مَفْزُورًا
Kitugambirwe ngu [Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Zuhair bin Harb] bombi bakagira ngu; Atugambiire [Al Hasan bin Musa]; Atugambiire [Zuhair]; Atugambiire [Simak bin Harb]; [Mush’ab bin Sa’ad] akangira kuruga ahari [ishe] ngu hariho enyuguta nyingi eza Qur’an ezashohoziibwe ahari Sa’ad. Mus’ab akagira ati; Nyina wa Sa’ad akarahira ngu tarikwija kugamba na Sa’ad kuhisya obu we - Sa’ad - ararugye omu nyegyesa z’obusiraamu. Oyihireho ekyo, nyina nawe akaba atarikwenda kurya nari kunywa.’ Nyina wa Sa’ad akagambira Sa’ad ati; ‘Haro Sa’ad, oragambire ngu Allah Subhanahu wa Ta’ala akuragiire ngu obwire bwona okorere abazaire baawe ebirungi? Hati ndi mama waawe, n'ahabw'ekyo ninkuragiira kuruga omu Busiraamu'. Mus’ab akagira ati; Nyina wa Sa’ad akagumisiriza atarya nari kunywa kumara ebiro bishatu n’ekiro bishatu kuhisya obu yazirika ahabw’okugira ngu akaba aine amaani makye. Reero Umarah, omutabani, yaamuha eky'okunywa. Reero nyina akaba aguma nayeta Sa’ad. obwo ekigambo kya Allah kyashuuma kyagira kiti: ‘Tukaragiira abantu kukora gye abazaire baabo’ -Qs. 29-: 8-. Omu bwire obwo, orunyiriri orundi nirugira ruti: Abazaire baawe ku baraabe nibakugyema kukwatanisa n’abanywani bangye n’ekintu eki otaine ki orikumanya, obwo otabyorobera kandi obakwatanisa gye omu nsi’. -Ebibuuzo. Obuhabuzi -31-: 15-. Saad akagira ati; 'Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam rimwe akatunga omunyago gw'orutaro mwingi kandi kyashangwa ngu omunda hakaba harimu ekisyo. Bwanyima nkatwara ekisyo ekyo, naakireetera Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam, nagira nti; 'Iwe Mutumwa wa Allah, mpa ekisyo, ahabwokuba ndi omuntu ou orikumanya emitwarize ye'. Kwonka omu mwanya gw’ekyo Rasulullah akagira ati: ‘Iwe Sa’ad, garuraho ekisyo omu mwanya gwakyo ogw’okubanza, ahu waakitwara.’ Reero nkarugaho, kuhitsya obu naabaire ninyenda kukigarurayo, nkejumirira. Bwanyima y’ekyo nkahika haihi n’omutumwa wa Allah nagira nti; 'Iwe Mutumwa wa Allah, mpa ekisyo ekyo!' Kwonka omutumwa wa Allah akaguma omu mwanya gwe ogw’okubanza, yamugarukamu n’eiraka rihango ati: ‘Iwe Sa’ad, nkakugira ngu ogarure ekisyo ahu waakitwara!’ Bwanyima y’ekyo, Allah Subhanahu wa Ta’ala akasindika ekigambo kye arikugira ati: ‘Nibakubuuza aha minyago y’orutaro’ -Qs. Obuhangwa-8-: 1-. Sa’ad akagira ati; ‘Ku naarwara, nkatuma omuntu kubugana Omutumwa wa Allah. Bwanyima y'ekyo, akaija ahariinye. Bwanyima nkamugira nti; ‘Ai Mutumwa wa Allah, ninkushaba onyikirize kugabanisa ebintu nk’ekiragiro nk’oku ndikwenda. Kwonka, nikireebeka ngu Nabi akakizibira. Ninkigarukamu kukigamba; ‘Kandi shi ekicweka?’ Nabwo akakizibira. Bwanyima nkagaruka nagira nti; ‘Kandi shi ekya kashatu?’ Akahunama kumara akaire kakye reero yaikiriza ngu ekicweka kya kashatu ky’ebintu ebyo kimuragirwe. Saad akagira ati; ‘Obwire obumwe nkataayaayira abantu batari bamwe na bamwe aba Ansar na Muhajirin. Bwanyima bakagira bati; 'Ija hanu, Sa'ad, nitwija kukuha eby'okurya n'omwengye -khamer-'. -Obwire obwo viinyo ekaba etakazibiirwe-. Bwanyima nkaza kubakwatanisa omu musiri. Kikashangwa ngu hakaba hariho omutwe gw'engamira ogwokize hamwe n'ekikopo ky'omwengye. bwanyima naarya, naanywa nabo nkahaaga. Ekirikuhikaana n’obwire obwo kikaba nikigambwaho kandi nikigambwaho ahagati yaabo aha bukuru bw’Abaansar n’Abamuhajirin. Nahabwekyo nkagamba n’okugira ngu aba Muhajirin bakaba bari barungi kandi ab’omugasho kukira aba Ansar. N’amazima, ebigambo byangye bikareetaho okuhakana kwingi kandi bikanyiza abantu baingi abaabaire bariho omu bwire obwo. Kuhitsya obu emwe aharizo yaatwaire emwe aha ngamira n’emitwe yaayo, yanteera, yanhutaaza enyindo. Reero naija aha Mutumwa wa Allah namugambira ebyabaireho . a nyowe nyenka. Aha muheru ekigambo kya Allah kikashuuma kyagira kiti: ‘Buzima, okunywa Khamr, okuzaana zzaara, okuhayo ebishushani, n’okuteera obugaiga bwingi n’obusaasi n’ebintu ebirikushiisha ebirikutwarwa nk’ebikorwa bya Sitaane’. -Al Maidah: 90- Atugambiire [Muhammad bin Al Mutsanna] na [Muhammad bin Basyyar] bombi bakagira ngu; Atugambiire [Muhammad bin Ja’far]; Ku yaaherize kutugambira [Syu’bah] kuruga ahari [Simak bin Harb] kuruga ahari [Mush’ab bin Sa’ad] kuruga ahari [ishe] akagira ati; ‘Hariho enyuguta ina eza Qur’an ezashohoziibwe ahariinye, n’ebindi, nk’oku amakuru ga Zuhair Hadith kuruga Simak gari. Omuri Hadiisi ya Syu’bah harimu okwongyeraho; ‘Ku zirikuba nizenda kuriisa nyinazo, niziigura n’omuhoro, reero zishukamu eby’okurya. Kandi ekigambirweho omu Hadiisi; "Reero omwe aharibo yateera enyindo ya Sa'ad kuhisya obu yatabuka."
Imam Muslim : 4433
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الْمِقْدَامِ بْنِ شُرَيْحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدٍ فِيَّ نَزَلَتْ { وَلَا تَطْرُدْ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِيِّ } قَالَ نَزَلَتْ فِي سِتَّةٍ أَنَا وَابْنُ مَسْعُودٍ مِنْهُمْ وَكَانَ الْمُشْرِكُونَ قَالُوا لَهُ تُدْنِي هَؤُلَاءِ
Atugambiire [Zuhair bin Harb]; Atugambiire [‘Abdur Rahman] kuruga ahari [Sufyan] kuruga ahari [Al Miqdam bin Syuraih] kuruga ahari [ishe] kuruga ahari [Sa’ad] akagira ati: orunyiriri rukashohozibwa ahariinye: ‘Kandi otabinga abo abarikweta Mukama waabo omu kasheeshe n’omu mwabazyo..’. Akagira ati: ‘Omushororongo gukashuuruurwa abantu mukaaga; Nyowe na Ibnu Mas’ud tukaba turi bamwe aharibo. Ahabw’okuba enyimaho abashiriki bakamugira bati: ‘Noobajuma’.
Imam Muslim : 4434
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْأَسَدِيُّ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ الْمِقْدَامِ بْنِ شُرَيْحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدٍ قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سِتَّةَ نَفَرٍ فَقَالَ الْمُشْرِكُونَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اطْرُدْ هَؤُلَاءِ لَا يَجْتَرِئُونَ عَلَيْنَا قَالَ وَكُنْتُ أَنَا وَابْنُ مَسْعُودٍ وَرَجُلٌ مِنْ هُذَيْلٍ وَبِلَالٌ وَرَجُلَانِ لَسْتُ أُسَمِّيهِمَا فَوَقَعَ فِي نَفْسِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَقَعَ فَحَدَّثَ نَفْسَهُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { وَلَا تَطْرُدْ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِيِّ يُرِيدُونَ وَجْهَهُ }
Atugambiire [Abu Bakri bin Abu Syaiba]; Atugambiire [Muhammad bin ‘Abdullah Al Asadi] kuruga [Israil] kuruga [Al Miqdam bin Syuraih] kuruga [ishe] kuruga [Sa’ad] akagira ati; 'Eizooba rimwe, itwe mukaaga tukahereeza omurangi sallallaahu 'alaihi wasallam. Bwanyima abashiriki bakagambira omutumwa wa Allah bati; ‘Mubinga abo abatarikubaasa kutuhakanisa! ’ Abantu aba nkaba ndi nyowe -Sa’ad-, Ibn Mas’ud, omushaija kuruga Hudzail, Bilal, n’abashaija babiri abu ntarikumanya amaziina gaabo. Tihakyahingwireho obwire buraingwa, ekintu ekyaizire omu biteekateeko bya Nabi kandi yaakigamba omu mutima gwe. Nahabwekyo Allah akashohoza ekigambo kye ati: ‘Mutabinga abo abarikweta Mukama waabo omu kasheeshe n’omu mwabazyo, obwo buzima baine amatsiko g’okushemererwa kwe’.
Imam Muslim : 4435
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ وَحَامِدُ بْنُ عُمَرَ الْبَكْرَاوِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى قَالُوا حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ وَهُوَ ابْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي عَنْ أَبِي عُثْمَانَ قَالَ لَمْ يَبْقَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بَعْضِ تِلْكَ الْأَيَّامِ الَّتِي قَاتَلَ فِيهِنَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَيْرُ طَلْحَةَ وَسَعْدٍ عَنْ حَدِيثِهِمَا
Kitugambirwe [Muhammad bin Abu Bakr Al Muqaddami] na [Hamid bin Umar Al Bakrawi] na [Muhammad bin Abdul A’laa] bakagira ngu; Atugambiire [Al Mu’tamir] nikwo kugira ngu Ibn Sulaiman akagira ati; Nkahurira [taata] kuruga ahari [Abu Uthman] akagira ati; Omu ntaro ezimwe ezi nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam yayejumbiremu, hakaba hatariho bantu abasigaireho kumuhereeza okwihaho [Thalhah] na [Sa’ad]. -abo babiri abangambire ekyo-.
Imam Muslim : 4436
حَدَّثَنَا عَمْرٌو النَّاقِدُ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ نَدَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ النَّاسَ يَوْمَ الْخَنْدَقِ فَانْتَدَبَ الزُّبَيْرُ ثُمَّ نَدَبَهُمْ فَانْتَدَبَ الزُّبَيْرُ ثُمَّ نَدَبَهُمْ فَانْتَدَبَ الزُّبَيْرُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِكُلِّ نَبِيٍّ حَوَارِيٌّ وَحَوَارِيَّ الزُّبَيْرُ حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ وَكِيعٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ كِلَاهُمَا عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَعْنَى حَدِيثِ ابْنِ عُيَيْنَةَ
Atugambiire [‘Amru An Naqid]; Atugambiire [Sufyan bin Uyainah] kuruga ahari [Muhammad bin Al Munkadir] kuruga ahari [Jabir bin Abdullah] akagira ati; Obwire bumwe nkahurira naagira ati; 'Orutaro rwa Khandak ku rwatandikire, Rasulullah akeeta abasiraamu kumuhika haihi, n'ahabw'ekyo Zubair akamuhikaho. Reero omutumwa wa Allah akeeta abasiraamu ngu baije haihi, Zubair yamuhikaho. Bwanyima nabi akeeta abasiraamu ngu baije haihi. Nahabwekyo Zubair ahonaaho akagaruka yamuhikaho. Aha muheru Nabi akagira ati: ‘Mumanye ngu buri nabi aine omujurizi - omuhwezi - kandi omujurizi wangye ni Zubair’. Atugambiire [Abu Kuraibu]; Atugambiire [Abu Usamah] kuruga ahari [Hisyam bin ‘Urwah]; Nikyo kimwe nikigambwa kuruga omu muhanda ogundi, Kandi kitugambiire [Abu Kuraib] na [Ishaq bin Ibrahim] boona kuruga [Waki’]; Kitugambirwe [Sufyan] bombi kuruga ahari [Muhammad bin Al Munkadir] kuruga ahari [Jabir] kuruga ahari nabi saw.
Imam Muslim : 4437
حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ الْخَلِيلِ وَسُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ كِلَاهُمَا عَنْ ابْنِ مُسْهِرٍ قَالَ إِسْمَعِيلُ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ قَالَ كُنْتُ أَنَا وَعُمَرُ بْنُ أَبِي سَلَمَةَ يَوْمَ الْخَنْدَقِ مَعَ النِّسْوَةِ فِي أُطُمِ حَسَّانَ فَكَانَ يُطَأْطِئُ لِي مَرَّةً فَأَنْظُرُ وَأُطَأْطِئُ لَهُ مَرَّةً فَيَنْظُرُ فَكُنْتُ أَعْرِفُ أَبِي إِذَا مَرَّ عَلَى فَرَسِهِ فِي السِّلَاحِ إِلَى بَنِي قُرَيْظَةَ قَالَ وَأَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ قَالَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِأَبِي فَقَالَ وَرَأَيْتَنِي يَا بُنَيَّ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ أَمَا وَاللَّهِ لَقَدْ جَمَعَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَئِذٍ أَبَوَيْهِ فَقَالَ فَدَاكَ أَبِي وَأُمِّي و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ الْخَنْدَقِ كُنْتُ أَنَا وَعُمَرُ بْنُ أَبِي سَلَمَةَ فِي الْأُطُمِ الَّذِي فِيهِ النِّسْوَةُ يَعْنِي نِسْوَةَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمَعْنَى حَدِيثِ ابْنِ مُسْهِرٍ فِي هَذَا الْإِسْنَادِ وَلَمْ يَذْكُرْ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُرْوَةَ فِي الْحَدِيثِ وَلَكِنْ أَدْرَجَ الْقِصَّةَ فِي حَدِيثِ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ ابْنِ الزُّبَيْرِ
Ku yaaherize kutugambira [Isma’ili bin Al Khalil] na [Suwaid bin Sa’id] bombi kuruga ahari [Ibn Mushir] akagira ati; [Isma’il] Atugambiire [Ali bin Mushir] kuruga ahari [Hisyam bin Urwah] kuruga ahari [ishe] kuruga ahari [Abdullah bin Az Zubair] akagira ati; ‘Omu bwire bw’orutaro rwa Khandak, nyowe na Umar bin Abu Salamah tukaba turi omu kigo kya Hassan n’abakazi. Obwire bumwe akanfukamira omutwe kandi nkamureeba. Reero nkamufukamira omutwe kandi yaakimanya. Nkamanya gye taata obu yaabaire naahinguraho arikuvuga embaraasi obwo ayekoreire eky’okurwanisa arikuza Bani Quraizhah. Omugambi wa hadiisi akagira ati, nkagambirwa [Abdullah bin Urwah] kuruga ahari [Abdullah bin Zubair] akagira ati, reero eki nkakigambira [taata] kandi akagira ati, nondeeba mutabani wangye? Nkagarukamu nti; 'Eego, hi taata!' Taata akagira ati; 'Na Allah, aha izooba eryo Omutumwa wa Allah akateeranira abazaire be ahabwangye, yagira ati: 'Ekicunguro kyawe ni tata na maama! Kandi atugambiire [Abu Kuraibu]; Ku yaaherize kutugambira [Abu Usamah] kuruga ahari [Hisham] kuruga ahari [ishe] kuruga ahari [Abdillah bin Az Zubair] akagira ati; ‘Omu bwire bw’orutaro rwa Khandak, nyowe na Umar bin Abu Salamah tukaba turi omu kigo ahu haabaire hariho abakazi ba nabi baingi. -n’ebindi nk’oku amakuru ga Hadiisi ya Ibn Mushir gari kurabira omu muhanda ogu. Kwonka tikirikugamba ahari Abdullah bin Urwah, akakita omu Hadiisi ya Hisham kuruga ahari ishe kuruga ahari Ibn Zubair.
Imam Muslim : 4438
و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ عَلَى حِرَاءٍ هُوَ وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَعُثْمَانُ وَعَلِيٌّ وَطَلْحَةُ وَالزُّبَيْرُ فَتَحَرَّكَتْ الصَّخْرَةُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اهْدَأْ فَمَا عَلَيْكَ إِلَّا نَبِيٌّ أَوْ صِدِّيقٌ أَوْ شَهِيدٌ
Kandi atugambiire [Qutaiba bin Sa’id]; Kitugambirwe [‘Abdul ‘Aziz], nikwo kugira ngu Ibn Muhammad kuruga [Suhail] kuruga [ishe] kuruga [Abu Hurairah] ngu obu Rasulullah yaabaire ari omu mpango ya Hira‘ na Abu Bakr, Umar, Uthman, Ali, Talha na Zubair abaabaire bari aha rukiri, obwo Rasulullah akagira ati: ‘Muhure, tihaine ori naimwe okwihaho Nabi, nari Ash Siddiq, nari Shahid’.
Imam Muslim : 4439
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ يَزِيدَ بْنِ خُنَيْسٍ وَأَحْمَدُ بْنُ يُوسُفَ الْأَزْدِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ أَبِي أُوَيْسٍ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ عَلَى جَبَلِ حِرَاءٍ فَتَحَرَّكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اسْكُنْ حِرَاءُ فَمَا عَلَيْكَ إِلَّا نَبِيٌّ أَوْ صِدِّيقٌ أَوْ شَهِيدٌ وَعَلَيْهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَعُثْمَانُ وَعَلِيٌّ وَطَلْحَةُ وَالزُّبَيْرُ وَسَعْدُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ
Kitugambirwe ngu [‘Ubaidullah bin Yazid bin Khunais] na [Ahmad bin Yusuf Al Azdi] bombi bakagira ngu; Atugambiire [Isma’ili bin Abu Uwais]; Kikagambirwa [Sulaiman bin Bilal] kuruga ahari [Yahya bin Sa’id] kuruga ahari [Suhail bin Abu Salih] kuruga ahari [ishe] kuruga ahari [Abu Hurairah] ngu ira omutumwa wa Allah (okusaasira kwa Allah n’emigisha ya Ruhanga ebe ahariwe) akaba ari aha rushozi Hira. Ahonaaho orushozi rukahinduka, reero Omutumwa wa Allah akagira ati: ‘Iwe Hira’, humura! Tihariho ori ahaiguru yaawe okwihaho nabi, nari shiddiq, nari omujurizi’. Omubwire obwo, aha rushozi Hira’, hakaba hariho nabi Muhammad, Abu Bakr, Umar, Usman, Ali, Thalhah, Zubair, na Said bin Abu Waqqash -Radliallah ‘Anhum-.
Imam Muslim : 4440
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ وَعَبْدَةُ قَالَا حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قَالَتْ لِي عَائِشَةُ أَبَوَاكَ وَاللَّهِ مِنَ { الَّذِينَ اسْتَجَابُوا لِلَّهِ وَالرَّسُولِ مِنْ بَعْدِ مَا أَصَابَهُمْ الْقَرْحُ } و حَدَّثَنَاه أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَزَادَ تَعْنِي أَبَا بَكْرٍ وَالزُّبَيْرَ
Atugambiire [Abu Bakri bin Abu Syaibah] Atugambiire [Ibn Numair] na [Abdah] bombi bakagira ngu; Ku yaaherize kutugambira [Hisham] kuruga ahari [Ishe] akagira ati; [‘Aisyah] rimwe akangira ati: Na Allah, abazaire baawe bakaba bari omu ‘abo abaayorobeire ebiragiro bya Allah n’omutumwa we bwanyima y’okuhutaara -omu rutaro rwa Uhud-...’. Atugambiire [Abu Bakri bin Abu Syaibah] Atugambiire [Abu Usamah] Atugambiire [Hisham] kurabira omu muhanda ogu, kandi yayongyeraho ati: nikwo kugira ngu Abu Bakr na Az Zubair.