Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith

Hadith

Imam Muslim : 4221

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مِهْرَانَ الرَّازِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَهْمٍ جَمِيعًا عَنْ الْوَلِيدِ قَالَ ابْنُ مِهْرَانَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ عَنْ أَبِي عَمَّارٍ شَدَّادٍ أَنَّهُ سَمِعَ وَاثِلَةَ بْنَ الْأَسْقَعِ يَقُولُا سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى كِنَانَةَ مِنْ وَلَدِ إِسْمَعِيلَ وَاصْطَفَى قُرَيْشًا مِنْ كِنَانَةَ وَاصْطَفَى مِنْ قُرَيْشٍ بَنِي هَاشِمٍ وَاصْطَفَانِي مِنْ بَنِي هَاشِمٍ

Atugambiire [Muhammad bin Mihran Ar Raazi] na [Muhammad bin Abdurrahman bin Bahan] boona kuruga [Al Walid]. [Ibn Mihran] akagira ati; Atugambiire [Al Walid bin Muslim] Atugambiire [Al Auza’i] kuruga ahari [Abu Ammar Saddad] ngu akahurira [Watsilah bin Asqa’] arikugira ati; Nkahurira Rasulullah arikugira ati: ‘Buzima, Allah akatoorana Kinaah omu baana ba Ismail, yaatoorana Quraish kuruga omu Kinanah, yaatoorana Bani Hashim kuruga omu Quraish, kandi yantoorana omu Bani Hashim’.

Hadith

Imam Muslim : 4222

و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ طَهْمَانَ حَدَّثَنِي سِمَاكُ بْنُ حَرْبٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَعْرِفُ حَجَرًا بِمَكَّةَ كَانَ يُسَلِّمُ عَلَيَّ قَبْلَ أَنْ أُبْعَثَ إِنِّي لَأَعْرِفُهُ الْآنَ

Kandi atugambiire [Abu Bakar bin Abu Syaibah] Atugambiire [Yahya bin Abu Bukair] kuruga ahari [Ibrahim bin Thahman] Akangambira [Simak bin Harb] kuruga ahari [Jabir bin Samura] akagira ati; Omurangi sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Buzima, niinye orikumanya gye amabaare g’omuri Makkah. Amabaare gakanramutsya ntakasindikirwe nk’Entumwa. Hati ninyijuka ekyo ekyabaho'.

Hadith

Imam Muslim : 4223

حَدَّثَنِي الْحَكَمُ بْنُ مُوسَى أَبُو صَالِحٍ حَدَّثَنَا هِقْلٌ يَعْنِي ابْنَ زِيَادٍ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ حَدَّثَنِي أَبُو عَمَّارٍ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ فَرُّوخَ حَدَّثَنِي أَبُو هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَا سَيِّدُ وَلَدِ آدَمَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَأَوَّلُ مَنْ يَنْشَقُّ عَنْهُ الْقَبْرُ وَأَوَّلُ شَافِعٍ وَأَوَّلُ مُشَفَّعٍ

Atugambiire [Al Hakam bin Musa Abu Salih] Atugambiire [Hiql] nikwo kugira ngu Ibn Ziyad kuruga [Al Auza’i] Angambire [Abu Ammar] Angambire [Abdullah bin Farukh] Angambire [Abu Hurairah] akagira ati; Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Ndi omwebembezi w’abaana ba Adamu aha kiro ky’okucwera orubanja, niinye naabanza kuruga omu kituuro, ninye naabanza kushaba, kandi ninye naabanza kwikirizibwa kushaba’.

Hadith

Imam Muslim : 4224

و حَدَّثَنِي أَبُو الرَّبِيعِ سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْعَتَكِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ زَيْدٍ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَعَا بِمَاءٍ فَأُتِيَ بِقَدَحٍ رَحْرَاحٍ فَجَعَلَ الْقَوْمُ يَتَوَضَّئُونَ فَحَزَرْتُ مَا بَيْنَ السِّتِّينَ إِلَى الثَّمَانِينَ قَالَ فَجَعَلْتُ أَنْظُرُ إِلَى الْمَاءِ يَنْبُعُ مِنْ بَيْنِ أَصَابِعِهِ

Kandi yangira [Abu Rabi’ Sulaiman bin Daud Al ‘Ataki] Atugambiire [Hammad] nikwo kugira ngu Ibn Zaid Atugambiire [Tsabit] kuruga ahari [Anas radliallahu ‘anhu] ngu nabi saw. Nahabwekyo abasiraamu nibanaaba n’amaizi ago. Ninteekateeka ngu omubaro gwabo guri ahagati y’abantu makumi mukaaga na makumi kinaana. Kandi nkareeba amaizi nigaruga ahagati y’enkumu ze.’

Hadith

Imam Muslim : 4225

و حَدَّثَنِي إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ ح و حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ إِسْحَقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّهُ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَانَتْ صَلَاةُ الْعَصْرِ فَالْتَمَسَ النَّاسُ الْوَضُوءَ فَلَمْ يَجِدُوهُ فَأُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِوَضُوءٍ فَوَضَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ذَلِكَ الْإِنَاءِ يَدَهُ وَأَمَرَ النَّاسَ أَنْ يَتَوَضَّئُوا مِنْهُ قَالَ فَرَأَيْتُ الْمَاءَ يَنْبُعُ مِنْ تَحْتِ أَصَابِعِهِ فَتَوَضَّأَ النَّاسُ حَتَّى تَوَضَّئُوا مِنْ عِنْدِ آخِرِهِمْ

Kikagambirwa nyowe [Ishaq bin Musa Al Ansari] Kikagambirwa itwe [Ma’an] Kikagambirwa itwe [Malik] Nikyo kimwe nikigambwa kuruga omu muhanda ogundi, Kandi kikagambirwa nyowe [Abu Thahir] Kikagambirwa [Ibnu Wahab] kuruga ahari [Ann bin Tasha biha Anas] kuruga ahari [I]. [Anas bin Malik] ngu akagira ati; 'Nkareeba Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam - obwire bwa Asr ku bwahikire - kandi abantu bakaba nibasherura amaizi g'okunaaba, kwonka bakaba batagatungire. Bwanyima amaizi g’okunaaba gakareetwa ahari Rasulullah Sallallahu’alaihi wasallam, reero Rasulullah Sallallahu’alaihi wasallam akata omukono gwe omu kikopo. Kandi akaragiira abantu kumukorera okunaaba. Anas akagira ati; 'Nkareeba amaizi nigaruga ahansi y'enkumu ze, n'ahabw'ekyo bakakora okunaaba okuhitsya aha muntu owahererukireyo.'

Hadith

Imam Muslim : 4226

حَدَّثَنِي أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِيُّ حَدَّثَنَا مُعَاذٌ يَعْنِي ابْنَ هِشَامٍ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابَهُ بِالزَّوْرَاءِ قَالَ وَالزَّوْرَاءُ بِالْمَدِينَةِ عِنْدَ السُّوقِ وَالْمَسْجِدِ فِيمَا ثَمَّهْ دَعَا بِقَدَحٍ فِيهِ مَاءٌ فَوَضَعَ كَفَّهُ فِيهِ فَجَعَلَ يَنْبُعُ مِنْ بَيْنِ أَصَابِعِهِ فَتَوَضَّأَ جَمِيعُ أَصْحَابِهِ قَالَ قُلْتُ كَمْ كَانُوا يَا أَبَا حَمْزَةَ قَالَ كَانُوا زُهَاءَ الثَّلَاثِ مِائَةِ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ بِالزَّوْرَاءِ فَأُتِيَ بِإِنَاءِ مَاءٍ لَا يَغْمُرُ أَصَابِعَهُ أَوْ قَدْرَ مَا يُوَارِي أَصَابِعَهُ ثُمَّ ذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ هِشَامٍ

Akangambira [Abu Ghassan Al Misma’i]; Atugambiire [Mu’adz] nikwo kugira ngu Ibn Hisham; Akangambira [taata] ahari [Qatadah]; Atugambiire [Anas bin Malik] ngu Nabiyullah na bagyenzi be bakaba bari omuri Zaura -Anas akagira ati; 'Zaura' eri omuri Madiina haihi n'akatare kandi haihi nayo hariho omuzigiti-, akashaba ekikopo ky'amaizi. Bwanyima y’ekyo, akata ekiganja kye omu nsaka. Tihakyahingwireho obwire buraingwa, amaizi gakaruga ahagati y’enkumu ze, ngu banywani be boona babaase kunaaba. Anas akagira ati; ‘Obwire obumwe nkabuuza nti; ‘Omu mazima bakaba bari bangahi omu bwire obwo, iwe Abu Hamzah? ’ Abu Hamza akagarukamu ati; 'Abantu nka magana ashatu'. Kandi atugambiire [Muhammad bin Al Mutsanna]; Atugambiire [Muhammad bin Ja’far]; Kitugambirwe [Sa’id] kuruga [Qatadah] kuruga [Anas] ngu nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam akaba ari Zaura rimwe, bwanyima bakamureetera ekikopo eki amaizi gaakyo gaabaire nigabaasa kukingaho enkumu ze, -bwanyima akagamba Hadiisi erikushushana na Hadiisi ya Hisham-.

Hadith

Imam Muslim : 4227

و حَدَّثَنِي سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَعْيَنَ حَدَّثَنَا مَعْقِلٌ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ أَنَّ أُمَّ مَالِكٍ كَانَتْ تُهْدِي لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي عُكَّةٍ لَهَا سَمْنًا فَيَأْتِيهَا بَنُوهَا فَيَسْأَلُونَ الْأُدْمَ وَلَيْسَ عِنْدَهُمْ شَيْءٌ فَتَعْمِدُ إِلَى الَّذِي كَانَتْ تُهْدِي فِيهِ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَتَجِدُ فِيهِ سَمْنًا فَمَا زَالَ يُقِيمُ لَهَا أُدْمَ بَيْتِهَا حَتَّى عَصَرَتْهُ فَأَتَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ عَصَرْتِيهَا قَالَتْ نَعَمْ قَالَ لَوْ تَرَكْتِيهَا مَا زَالَ قَائِمًا

Kikagambirwa nyowe [Salamah bin Syabib] Kikagambirwa itwe [Al Hasan bin A’yan] Kikagambirwa itwe [Ma’qil] kuruga ahari [Abu Az Zubair] kuruga ahari [Jabir radliallahu ‘anhu] akagira ati: ‘Umm Malik rimwe akaha omurangi amajuta g’ebishaka. Reero abaana ba Umm Malik baija bashaba side dishes ahabwokuba bakaba bataine side dishes yoona ey'okurya kwabo. Bwanyima Umm Malik akasherura ekikopo eki yaabaire akoreise kuha Rasulullah samin. Kandi akashanga hakiriho amajuta nk'oku kyabaire kiri ira. Umm Malik butoosha nakora eby'okurya by'aharubaju n'amajuta aga omuka buri izooba. Bwanyima y’okushemeza ekikopo ky’amajuta, akaija ahari nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam, atyo yaabuuza ati: ‘Okanyiganyiga ekikopo?’ Umm Malik akagarukamu ati, ‘Eego’. Ebigambo bye: ‘Waaba noosigaho kakye, buzima noobaasa kuguma nookikozesa bwanyima’.

Hadith

Imam Muslim : 4228

و حَدَّثَنِي سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَعْيَنَ حَدَّثَنَا مَعْقِلٌ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ أَنَّ رَجُلًا أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْتَطْعِمُهُ فَأَطْعَمَهُ شَطْرَ وَسْقِ شَعِيرٍ فَمَا زَالَ الرَّجُلُ يَأْكُلُ مِنْهُ وَامْرَأَتُهُ وَضَيْفُهُمَا حَتَّى كَالَهُ فَأَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَوْ لَمْ تَكِلْهُ لَأَكَلْتُمْ مِنْهُ وَلَقَامَ لَكُمْ

Kandi yangira [Salamah bin Syabib] Atugambiire [Al Hasan bin A’yan] Atugambiire [Ma’qil] kuruga ahari [Abu Zubair] kuruga ahari [Jabir radliallahu ‘anhu] akagira ati: ‘Hakaba hariho omushaija owaizire ahari nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam arikumushaba eby’okurya. N’ahabw’ekyo omushaija ogwo akaba arya buri izooba aha ngano hamwe n’omukazi we n’abagyenyi be, okuhitsya obu eizooba rimwe yaapima engano. Bwanyima akaija ahari nabi saw. Nahabwekyo akagira ati: ‘Ku oraabe otakipimire, noija kubaasa kurya engano ebiro byoona’.

Hadith

Imam Muslim : 4229

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدَّارِمِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو عَلِيٍّ الْحَنَفِيُّ حَدَّثَنَا مَالِكٌ وَهُوَ ابْنُ أَنَسٍ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ الْمَكِّيِّ أَنَّ أَبَا الطُّفَيْلِ عَامِرَ بْنَ وَاثِلَةَ أَخْبَرَهُ أَنَّ مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ أَخْبَرَهُ قَالَ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَ غَزْوَةِ تَبُوكَ فَكَانَ يَجْمَعُ الصَّلَاةَ فَصَلَّى الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ جَمِيعًا وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ جَمِيعًا حَتَّى إِذَا كَانَ يَوْمًا أَخَّرَ الصَّلَاةَ ثُمَّ خَرَجَ فَصَلَّى الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ جَمِيعًا ثُمَّ دَخَلَ ثُمَّ خَرَجَ بَعْدَ ذَلِكَ فَصَلَّى الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ جَمِيعًا ثُمَّ قَالَ إِنَّكُمْ سَتَأْتُونَ غَدًا إِنْ شَاءَ اللَّهُ عَيْنَ تَبُوكَ وَإِنَّكُمْ لَنْ تَأْتُوهَا حَتَّى يُضْحِيَ النَّهَارُ فَمَنْ جَاءَهَا مِنْكُمْ فَلَا يَمَسَّ مِنْ مَائِهَا شَيْئًا حَتَّى آتِيَ فَجِئْنَاهَا وَقَدْ سَبَقَنَا إِلَيْهَا رَجُلَانِ وَالْعَيْنُ مِثْلُ الشِّرَاكِ تَبِضُّ بِشَيْءٍ مِنْ مَاءٍ قَالَ فَسَأَلَهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ مَسَسْتُمَا مِنْ مَائِهَا شَيْئًا قَالَا نَعَمْ فَسَبَّهُمَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ لَهُمَا مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَقُولَ قَالَ ثُمَّ غَرَفُوا بِأَيْدِيهِمْ مِنْ الْعَيْنِ قَلِيلًا قَلِيلًا حَتَّى اجْتَمَعَ فِي شَيْءٍ قَالَ وَغَسَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيهِ يَدَيْهِ وَوَجْهَهُ ثُمَّ أَعَادَهُ فِيهَا فَجَرَتْ الْعَيْنُ بِمَاءٍ مُنْهَمِرٍ أَوْ قَالَ غَزِيرٍ شَكَّ أَبُو عَلِيٍّ أَيُّهُمَا قَالَ حَتَّى اسْتَقَى النَّاسُ ثُمَّ قَالَ يُوشِكُ يَا مُعَاذُ إِنْ طَالَتْ بِكَ حَيَاةٌ أَنْ تَرَى مَا هَاهُنَا قَدْ مُلِئَ جِنَانًا

Atugambiire [Abdullah bin Abdurrahman Ad Darimi] Atugambiire [Abu Ali Al Hanafi] Atugambiire [Malik] nikwo kugira ngu Ibn Anas kuruga [Abu Zubair Al Makki] ngu [Abu Thufail Amir bin Watsilah] Atugambiire [Mu’adz bin Jabal] akamugambira; naagira ati; 'Tukagyenda na Rasulullah omu mwaka gw'orutaro rwa Tabuk. Omu rugendo orwo akeegaita aha kushaba kwa Zuhur na Asr na Maghrib na Isha, n’ahabw’ekyo eizooba rimwe akajaguza Ta’khir. Akaza kushaba eshaara z’omu kasheeshe na ‘Asr. Bwanyima akagaruka. Bwanyima akagaruka yashohora kwegaita aha kushaba kwa Maghrib na Isha. Bwanyima y’ekyo akagira ati: ‘Ruhanga ku araabe naayenda, nyenkyakare noija kuhika aha iziba omuri Tabuk. Kandi torikwija kuhikayo omu ihangwe ritakahikire. Mbwenu orikubanza kuhikayo, atakwata aha maizi ntakahikireyo. Aha muheru tukahika aha iziba, kwonka ekyo kitakabaireho hakaba hariho abashaija babiri omu maisho gaitu, kandi tukashanga eiziba ririkurekura amaizi makye munonga, nk’omugoye. Mu'adz akagira ati; obwo Rasulullah akabuuza abantu abo bombi ati: Mukwatsire aha maizi? baagarukamu bati; 'Kale ekyo nikyo ekyo obwo!' Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam akatonganira kandi yajumirira ebikorwa byabo kandi yagamba ebyabaire bishemerire kugambwa abantu abo bombi ahabw’okukunda kwa Allah. Mu'adz akagira ati; Bwanyima banywani be bakasheenya amaizi ago kakye kakye kuruga omu iziba n’emikono yaabo, gakateeranirwa omu kiibo. Nabi akanaaba omu maisho n’omu ngaro n’amaizi ago, reero yaagagarura omu iziba. N'ahabw'ekyo hakabaho enziba y'amaizi. Abu Ali akaba nabanganisa yaaba akorese ekigambo ‘Munhamir’ nari ‘ghazir’ ahabwa -ekirikumanyisa okurahuka-. n'ahabw'ekyo buri omwe oriyo naabaasa kunywa. Bwanyima akagira ati: ‘Haro, Mu’adz! Tihariho obwire buraingwa, waaba noomara obwire buraingwa, bwanyima noija kureeba omwanya ogu gwijwire emisiri’.

Hadith

Imam Muslim : 4230

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ بْنِ قَعْنَبٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ عَبَّاسِ بْنِ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ قَالَ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَزْوَةَ تَبُوكَ فَأَتَيْنَا وَادِيَ الْقُرَى عَلَى حَدِيقَةٍ لِامْرَأَةٍ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اخْرُصُوهَا فَخَرَصْنَاهَا وَخَرَصَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَشَرَةَ أَوْسُقٍ وَقَالَ أَحْصِيهَا حَتَّى نَرْجِعَ إِلَيْكِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ وَانْطَلَقْنَا حَتَّى قَدِمْنَا تَبُوكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَتَهُبُّ عَلَيْكُمْ اللَّيْلَةَ رِيحٌ شَدِيدَةٌ فَلَا يَقُمْ فِيهَا أَحَدٌ مِنْكُمْ فَمَنْ كَانَ لَهُ بَعِيرٌ فَلْيَشُدَّ عِقَالَهُ فَهَبَّتْ رِيحٌ شَدِيدَةٌ فَقَامَ رَجُلٌ فَحَمَلَتْهُ الرِّيحُ حَتَّى أَلْقَتْهُ بِجَبَلَيْ طَيِّئٍ وَجَاءَ رَسُولُ ابْنِ الْعَلْمَاءِ صَاحِبِ أَيْلَةَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِكِتَابٍ وَأَهْدَى لَهُ بَغْلَةً بَيْضَاءَ فَكَتَبَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَهْدَى لَهُ بُرْدًا ثُمَّ أَقْبَلْنَا حَتَّى قَدِمْنَا وَادِيَ الْقُرَى فَسَأَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَرْأَةَ عَنْ حَدِيقَتِهَا كَمْ بَلَغَ ثَمَرُهَا فَقَالَتْ عَشَرَةَ أَوْسُقٍ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي مُسْرِعٌ فَمَنْ شَاءَ مِنْكُمْ فَلْيُسْرِعْ مَعِيَ وَمَنْ شَاءَ فَلْيَمْكُثْ فَخَرَجْنَا حَتَّى أَشْرَفْنَا عَلَى الْمَدِينَةِ فَقَالَ هَذِهِ طَابَةُ وَهَذَا أُحُدٌ وَهُوَ جَبَلٌ يُحِبُّنَا وَنُحِبُّهُ ثُمَّ قَالَ إِنَّ خَيْرَ دُورِ الْأَنْصَارِ دَارُ بَنِي النَّجَّارِ ثُمَّ دَارُ بَنِي عَبْدِ الْأَشْهَلِ ثُمَّ دَارُ بَنِي عَبْدِ الْحَارِثِ بْنِ الْخَزْرَجِ ثُمَّ دَارُ بَنِي سَاعِدَةَ وَفِي كُلِّ دُورِ الْأَنْصَارِ خَيْرٌ فَلَحِقَنَا سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ فَقَالَ أَبُو أُسَيْدٍ أَلَمْ تَرَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَيَّرَ دُورَ الْأَنْصَارِ فَجَعَلَنَا آخِرًا فَأَدْرَكَ سَعْدٌ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ خَيَّرْتَ دُورَ الْأَنْصَارِ فَجَعَلْتَنَا آخِرًا فَقَالَ أَوَ لَيْسَ بِحَسْبِكُمْ أَنْ تَكُونُوا مِنْ الْخِيَارِ و حَدَّثَنَاه أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا الْمُغِيرَةُ بْنُ سَلَمَةَ الْمَخْزُومِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ يَحْيَى بِهَذَا الْإِسْنَادِ إِلَى قَوْلِهِ وَفِي كُلِّ دُورِ الْأَنْصَارِ خَيْرٌ وَلَمْ يَذْكُرْ مَا بَعْدَهُ مِنْ قِصَّةِ سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ وَزَادَ فِي حَدِيثِ وُهَيْبٍ فَكَتَبَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِبَحْرِهِمْ وَلَمْ يَذْكُرْ فِي حَدِيثِ وُهَيْبٍ فَكَتَبَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Atugambiire [Abdullah bin Maslamah bin Qa’nab] Atugambiire [Sulaiman bin Bilal] kuruga ahari [Amru bin Yahya] kuruga ahari [Abbas bin Sahal bin Sa’id As Sa’idi] kuruga ahari [Abu Humaid] akagira ati; 'Obwire obumwe tukahereeza nabi sallallaahu 'alaihi wasallam kuza omu rutaro rwa Tabuk. Ku twahikire omu kihanga kya wadi - Al Qura, haihi n’omusiri gw’omukazi Omuharabu, nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam akatubuuza ati: ‘Gyezaho kutebereza, hariho ebiro bingahi? ’ Reero baateebereza, obwo omutumwa wa Allah arikuteebereza ngu omubaro gw’ebihimba gukaba guri obushelu ikumi. Bwanyima omutumwa wa Allah akagambira omukazi Omuharabu ati: ‘Bara omubaro gw’ebiro kandi Ruhanga yaayenda, nitwija kugaruka hanu eizooba erindi’. Bwanyima y’ekyo, tukagaruka twarugayo kuhitsya obu twahikire Tabuk. Tihariho bwire buraingwa bwanyima y’omutumwa wa Allah akatugira ati: ‘Imwe banywani bangye, ekiro eki nihaija kubaho omuyaga gw’amaani ogurikuza kubateera. N'ahabw'ekyo hatagira n'omwe omuriimwe owaayemerera ekiro eki omuyaga gw'amaani gwaija. Kandi weena orikureeta engamira, obwo engamira egibohe ehamire! ’ N’amazima, ekiro ekyo omuyaga gw’amaani gukateera munonga. Hariho omushaija owaabaire nagyezaho kwemerera, kwonka ahonaaho omuyaga gw’amaani gwamuteera gwamunaga omu nshozi ibiri eza Thayyi. Omutumwa wa Ibn Alma, omutegyeki wa Ailah, rimwe akaija ahari Rasulullah aine ebaruha hamwe na bighal erikwera eyabaire eri ekiconco ahari Rasulullah. Bwanyima y’okutunga omugugu, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ahonaaho akagarukamu ebaruha ye obwo arikumuha ekijwaro ky’okujwara. Bwanyima tukagaruka twatandika orugyendo kuhitsya obu twahikire Wadi Al Qura. Bwanyima omutumwa wa Allah akabuuza omukazi owabaire aine omusiri gw’emizeituuni ati: ‘Naazaara emizeituuni engahi? ’ Omukazi owaabaire aine omusiri akagarukamu ati; ‘Hariho ebibunu ikumi, iwe Mutumwa wa Allah’. Bwanyima y’ekyo, omutumwa wa Allah akagira ati: ‘Buzima, juba ninza kugaruka omuka Madiina. Orikwenda kwija omuka naanye, reero ayetebeekaniise kandi orikwenda kuguma aha obwire buraingwa, reero agume! Reero twagaruka omuka kuhitsya obu twahikire aha rubaju rwa Madiina. Bwanyima Rasulullah akagira ati: Oru n’orurembo rwa Madiina, orurembo orurungi. Kandi oru n’orushozi Uhud, orushozi orurikutukunda kandi naitwe niturukunda. Obwire bumwe omurangi akagira ati: Buzima ekyaro ekirungi munonga eky’Abaansar n’ekyaro kya Bani Najjar. Bwanyima y’ekyo, ekyaro kya Bani Abdul Asyhal. Reero ekyaro kya Bani Al Harith bin Al Khazraj. Reero ekyaro kya Bani Sa’idah. Omuri buri kyaro ky’Abaansar buzima harimu oburungi. Tukabugana Sa’ad bin Ubadah kandi Abu Usaid akagira ati; Noomanya ngu Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam arangirire oburungi bw'okutuura kw'Abaansar arikututa omu mwanya gw'aha muheru? Bwanyima Sa’ad bin Ubadah akabugana omutumwa wa Allah yagira ati; ‘Iwe Mutumwa wa Allah, ogambire aha burungi bw’emyanya y’okutuuramu ey’Abaansar, kwonka ahabw’enki otutaire aha muheru? Rasulullah akagarukamu ati: ‘Tikirikumara ngu mube ekibiina kirungi? Kandi atugambiire [Abu Bakr bin Abu Syaibah] Atugambiire [Affan] Nikyo kimwe nikigambwaho kuruga omu muhanda ogundi, Kandi atugambiire [Ishaq bin Ibrahim] Atugambiire [Al Mughirah bin Salamah Al Makhzumi] bombi Atugambiire [Wuhaib bin Salamah] Has, . ebigambo bye; 'Omu kyaro kyona eky'Abaansar harimu oburungi'. Kandi tihaine ekindi kigano ekirikukwata ahari Sa’ad bin Ubadadah bwanyima y’ekyo. Omubwire obwo, omu Hadiisi ya Wuhaib harimu okwongyeraho; 'Nahabwekyo Rasulullah akamusindikira ebaruha omu ihanga ryabo'.

Hadith

Imam Muslim : 4231

حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ جَابِرٍ ح و حَدَّثَنِي أَبُو عِمْرَانَ مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ زِيَادٍ وَاللَّفْظُ لَهُ أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ يَعْنِي ابْنَ سَعْدٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سِنَانِ بْنِ أَبِي سِنَانٍ الدُّؤَلِيِّ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ غَزَوْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَزْوَةً قِبَلَ نَجْدٍ فَأَدْرَكَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي وَادٍ كَثِيرِ الْعِضَاهِ فَنَزَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَحْتَ شَجَرَةٍ فَعَلَّقَ سَيْفَهُ بِغُصْنٍ مِنْ أَغْصَانِهَا قَالَ وَتَفَرَّقَ النَّاسُ فِي الْوَادِي يَسْتَظِلُّونَ بِالشَّجَرِ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ رَجُلًا أَتَانِي وَأَنَا نَائِمٌ فَأَخَذَ السَّيْفَ فَاسْتَيْقَظْتُ وَهُوَ قَائِمٌ عَلَى رَأْسِي فَلَمْ أَشْعُرْ إِلَّا وَالسَّيْفُ صَلْتًا فِي يَدِهِ فَقَالَ لِي مَنْ يَمْنَعُكَ مِنِّي قَالَ قُلْتُ اللَّهُ ثُمَّ قَالَ فِي الثَّانِيَةِ مَنْ يَمْنَعُكَ مِنِّي قَالَ قُلْتُ اللَّهُ قَالَ فَشَامَ السَّيْفَ فَهَا هُوَ ذَا جَالِسٌ ثُمَّ لَمْ يَعْرِضْ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ و حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدَّارِمِيُّ وَأَبُو بَكْرِ بْنُ إِسْحَقَ قَالَا أَخْبَرَنَا أَبُو الْيَمَانِ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ حَدَّثَنِي سِنَانُ بْنُ أَبِي سِنَانٍ الدُّؤَلِيُّ وَأَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيَّ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَهُمَا أَنَّهُ غَزَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَزْوَةً قِبَلَ نَجْدٍ فَلَمَّا قَفَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَفَلَ مَعَهُ فَأَدْرَكَتْهُمْ الْقَائِلَةُ يَوْمًا ثُمَّ ذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ وَمَعْمَرٍ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا أَبَانُ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ جَابِرٍ قَالَ أَقْبَلْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى إِذَا كُنَّا بِذَاتِ الرِّقَاعِ بِمَعْنَى حَدِيثِ الزُّهْرِيِّ وَلَمْ يَذْكُرْ ثُمَّ لَمْ يَعْرِضْ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Kitugambirwe [Abad bin Humaid] Kitugambirwe [Abdur Razak] Kitugambirwe [Ma’mar] kuruga ahari [Az Zuhri] kuruga ahari [Abu Salamah] kuruga ahari [Jabir] Nikyo kimwe nikigambwaho kuruga omu muhanda ogundi, Kikagambirwa ahariinye [Abu ‘Imran Jafar Muhamd’ ogu] n’eky’okwe. Atugambiire [Ibrahim] nikwo kugira ngu Ibn Sa’ad kuruga [Az Zuhri] kuruga [Sinan bin Abu Sinan Ad Du’ali] kuruga [Jabir bin Abdullah] akagira ati; 'Tukarwana hamwe na Rasulullah omu rutaro omu kicweka kya Nejed. Tukabugana Rasulullah omu kihanga ahu emiti mingi mikuru kandi ey’amahwa yaabaire neemera. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam akeemerera ahansi y'omuti, bwanyima yahanika ekisyo kye aha itaagi ry'omuti. Jabiri akagira ati; ‘Obwire obwo, banywani bakaza kwebaganisamu omu kihanga. Buri omwe aharibo akasherura obuhungiro ahansi y’omuti. Reero Rasulullah akagira ati: ‘Enyima kare obu naabaire nshutami ahansi y’omuti, omuntu akaija ahariinye yantwara ekisyo kyangye. Tihakyahingwireho obwire buraingwa, nkasisimuka omuturo, obwo we ayemereire ahaiguru y’omutwe gwangye. Nkaba naaheza kumanya ngu akaba ayeteekateekire aine ekisyo omu ngaro. Naagira ati; ‘Iwe Muhammad, n’oha orikubaasa kunzibira kukuita? Nkagarukamu n’obumanzi nti; 'Ruhanga'. Akagaruka yaabuuza ati; ‘N’oha orikubaasa kunzibira kukuita? Nkagarukamu nti; 'Ruhanga'. Aha muheru omushaija akagarura ekisyo kyangye omu nshaho kandi hanu akaba asitami.’ Kikashangwa ngu nabi tarataahire na kakye omu kugarukamu. Kandi kikangambirwa [Abdullah bin Abdurrahman Ad Darimi] na [Abu Bakr bin Ishaq] bombi bakagira ngu; Atumanyiise [Abu Al Yaman] Atumanyiise [Syu’aib] kuruga [Az Zuhri] Atumanyiise nyowe [Sinan bin Abu Sinan Ad Du`ali] na [Abu Salamah bin Abdurrahman] ngu [Jabir bin Abdullah Al Ansari] -munywani wa Nabi akabamanyisa ngu akaba ari; ngu akaba arwanire na nabi saww omubicweka bya Najed. Ku yaagarukire kuruga omu rutaro, Yabiri nawe akagaruka. Reero eizooba eryo bahuumura - babyama - omu ihangwe. -n’ebindi kurugiirira ahari Hadiisi ya Ibrahimu bin Sa’ad na Ma’mar. Atugambiire [Abu Bakri bin Abu Syaibah] Atugambiire [‘Affan] Atugambiire [Abban Bin Yazid] Atugambiire [Yahya bin Abu Kathir] kuruga [Abu Salamah] kuruga [Jabir] akagira ati; Tukagaruka na Rasulullah, kuhisya obu twahikire ahari Dzatut Riqa’ - n’ebindi, ekirikushushana na Hadiisi ya Az Zuhri kwonka taragambire; 'Nikirugamu ngu omutumwa wa Allah tarataahirira na kakye omu kugarukamu'.

Hadith

Imam Muslim : 4232

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو عَامِرٍ الْأَشْعَرِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ وَاللَّفْظُ لِأَبِي عَامِرٍ قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ بُرَيْدٍ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ مَثَلَ مَا بَعَثَنِيَ اللَّهُ بِهِ عَزَّ وَجَلَّ مِنْ الْهُدَى وَالْعِلْمِ كَمَثَلِ غَيْثٍ أَصَابَ أَرْضًا فَكَانَتْ مِنْهَا طَائِفَةٌ طَيِّبَةٌ قَبِلَتْ الْمَاءَ فَأَنْبَتَتْ الْكَلَأَ وَالْعُشْبَ الْكَثِيرَ وَكَانَ مِنْهَا أَجَادِبُ أَمْسَكَتْ الْمَاءَ فَنَفَعَ اللَّهُ بِهَا النَّاسَ فَشَرِبُوا مِنْهَا وَسَقَوْا وَرَعَوْا وَأَصَابَ طَائِفَةً مِنْهَا أُخْرَى إِنَّمَا هِيَ قِيعَانٌ لَا تُمْسِكُ مَاءً وَلَا تُنْبِتُ كَلَأً فَذَلِكَ مَثَلُ مَنْ فَقُهَ فِي دِينِ اللَّهِ وَنَفَعَهُ بِمَا بَعَثَنِيَ اللَّهُ بِهِ فَعَلِمَ وَعَلَّمَ وَمَثَلُ مَنْ لَمْ يَرْفَعْ بِذَلِكَ رَأْسًا وَلَمْ يَقْبَلْ هُدَى اللَّهِ الَّذِي أُرْسِلْتُ بِهِ

Atugambiire [Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Abu Amir Al Asy’ari] na [Muhammad bin Al Allaa] lafazh egi n’eya Abu Amir bakagira ngu; Kitugambirwe [Abu Usamah] kuruga ahari [Buraid] kuruga ahari [Abu Burdah] kuruga ahari [Abu Musa] kuruga ahari nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam, akagira ati: ‘Enfumu y’ediini ei Allah ‘azza wajalla yantumire nayo, nikwo kugira ngu omu muringo gw’okuhabura n’okumanya, ni nk’enjura earth erikugwa aha itaka. Ebimwe aharibyo nibigwa omu itaka rirungi eririkubaasa kunywa amaizi, n’ahabw’ekyo ebishaka ebirungi nibikura. Ebimwe aharibyo nabyo byagwa aha itaka rigumire n’ahabw’ekyo amaizi gakagumaho ahabw’ekyo. Reero abantu baingi nibakoresa amaizi ago kunywa, kufukirira emisiri n’okuriisa amatungo. Kandi hariho n'ezo ezirikugwa omu itaka eririmu ebiriisa, ahu amaizi gatarimu n'ebimera birikumera. Ekyo n’enfumu y’omuntu orikwega ediini ya Allah akagigasirwamu, akeega kandi akegyesa, n’enfumu y’omuntu otarikwenda kumanya kandi otarikwikiriza obuhabuzi bwa Allah obu naayohereize nawe’.

Hadith

Imam Muslim : 4233

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَرَّادٍ الْأَشْعَرِيُّ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَاللَّفْظُ لِأَبِي كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ بُرَيْدٍ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ مَثَلِي وَمَثَلَ مَا بَعَثَنِيَ اللَّهُ بِهِ كَمَثَلِ رَجُلٍ أَتَى قَوْمَهُ فَقَالَ يَا قَوْمِ إِنِّي رَأَيْتُ الْجَيْشَ بِعَيْنَيَّ وَإِنِّي أَنَا النَّذِيرُ الْعُرْيَانُ فَالنَّجَاءَ فَأَطَاعَهُ طَائِفَةٌ مِنْ قَوْمِهِ فَأَدْلَجُوا فَانْطَلَقُوا عَلَى مُهْلَتِهِمْ وَكَذَّبَتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ فَأَصْبَحُوا مَكَانَهُمْ فَصَبَّحَهُمْ الْجَيْشُ فَأَهْلَكَهُمْ وَاجْتَاحَهُمْ فَذَلِكَ مَثَلُ مَنْ أَطَاعَنِي وَاتَّبَعَ مَا جِئْتُ بِهِ وَمَثَلُ مَنْ عَصَانِي وَكَذَّبَ مَا جِئْتُ بِهِ مِنْ الْحَقِّ

Atugambiire [Abdullah bin Barrad Al Asy’ari] na [Abu Kuraib] lafazh egi n’eya Abu Kuraib bombi bakagira ngu; Atugambiire [Abu Usamah] kuruga ahari [Buraid] kuruga ahari [Abu Burdah] kuruga ahari [Abu Musa] kuruga ahari nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Buzima enfumu yangye n’okwegyesa oku Allah yantumireho ni nk’omuntu orikwija omu bantu be arikugira ati; ‘Imwe bantu bangye, buzimazima nkareeba amahe g’omuzigu, n’amaisho gangye, nigaija kubataahirira kandi buzimazima ndi okurabura okuhikire ahabw’obukuumi bwanyu. N’ahabw’ekyo abamwe aha bantu be bakaba bari okworoba kandi barikworobera, kuhitsya obu baahererukire kuruga omu kyaro mpora mpora nyekiro okwetantara okutahirirwa amahe g’omuzigu. Beitu hakaba hariho n'abantu be abamwe ababeihabeiha omuntu obahaire okurabura batyo bagumizamu baguma omukyaro mpaka omukasheeshe. Kwonka eky’obusaasi, amahe g’omuzigu gakataahirira ekyaro kyabo omu kasheeshe kandi gacwekyereza. Eyo n’enfumu y’omuntu orikworobera kandi akakuratira enyegyesa ezi ndikureeta, hamwe n’enfumu y’omuntu orikworobera kandi akahakanisa amazima agu ndikumanyisa’.

Hadith

Imam Muslim : 4234

و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا الْمُغِيرَةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْقُرَشِيُّ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّمَا مَثَلِي وَمَثَلُ أُمَّتِي كَمَثَلِ رَجُلٍ اسْتَوْقَدَ نَارًا فَجَعَلَتْ الدَّوَابُّ وَالْفَرَاشُ يَقَعْنَ فِيهِ فَأَنَا آخِذٌ بِحُجَزِكُمْ وَأَنْتُمْ تَقَحَّمُونَ فِيهِ و حَدَّثَنَاه عَمْرٌو النَّاقِدُ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ

Kandi atugambiire [Qutaibah bin Sa’id] Atugambiire [Al Mughirah bin Abdurrahman Al Qurasy] kuruga ahari [Abu Zinad] kuruga ahari [Al A’raj] kuruga ahari [Abu Hurairah] akagira ati; Omurangi sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Enfumu yangye na Ummah yangye neeshushana n’omuntu orikuteera omuriro. N’ahabw’ekyo obukooko oburikuguruka bwagwa omu muriro. N’obu ndaabe naagyezeho kukizibira. Kandi nyowe, nkaba mbazibiire mwena kugwa omu muriro, kwonka mwatoroka omu ngaro zangye'. Kandi kitugambirwe [Amru An Naqid] na [Ibn Abu Umar] bombi bakagira ngu; Atugambiire [Sufyan] kuruga [Abu Zinad] kurabira omu muhanda ogu aine Hadiisi erikushushana.

Hadith

Imam Muslim : 4235

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ قَالَ هَذَا مَا حَدَّثَنَا أَبُو هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ أَحَادِيثَ مِنْهَا وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَثَلِي كَمَثَلِ رَجُلٍ اسْتَوْقَدَ نَارًا فَلَمَّا أَضَاءَتْ مَا حَوْلَهَا جَعَلَ الْفَرَاشُ وَهَذِهِ الدَّوَابُّ الَّتِي فِي النَّارِ يَقَعْنَ فِيهَا وَجَعَلَ يَحْجُزُهُنَّ وَيَغْلِبْنَهُ فَيَتَقَحَّمْنَ فِيهَا قَالَ فَذَلِكُمْ مَثَلِي وَمَثَلُكُمْ أَنَا آخِذٌ بِحُجَزِكُمْ عَنْ النَّارِ هَلُمَّ عَنْ النَّارِ هَلُمَّ عَنْ النَّارِ فَتَغْلِبُونِي تَقَحَّمُونَ فِيهَا

Atugambiire [Muhammad bin Rafi’] Atugambiire [Abdur Razak] Atugambiire [Ma’mar] kuruga ahari [Hammam bin Munabih] akagira ati; 'Eki nikyo [Abu Hurairah] atugambiire kuruga aha Mutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam, -bwanyima akagamba ahari Hadiisi nyingi ezirimu-; kandi nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Eky’okureeberaho kyangye nikishushana n’omuntu orikuteera omuriro. N’ahabw’ekyo omuriro ku gwamurikire ebyabaire byehinguririize, ahonaaho ebikooko ebirikuguruka bikagwa omu muriro. Kandi omuntu ogwo akaba agyerizeho kumuzibira. Kwonka, ebikooko bikagumizamu nibinyiganyiga omu muriro. Akagira ati: ‘Nahabwekyo egyo n’enfumu yangye naimwe, nkagyezaho kukurinda omuriro gwa gehena, mugume hare n’omuriro gwa gehena, mugume hare n’omuriro gwa gehena, kwonka nabwo mumariire kandi mugutaahe’.

Hadith

Imam Muslim : 4236

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا ابْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سَلِيمٌ عَنْ سَعِيدِ بْنِ مِينَاءَ عَنْ جَابِرٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَثَلِي وَمَثَلُكُمْ كَمَثَلِ رَجُلٍ أَوْقَدَ نَارًا فَجَعَلَ الْجَنَادِبُ وَالْفَرَاشُ يَقَعْنَ فِيهَا وَهُوَ يَذُبُّهُنَّ عَنْهَا وَأَنَا آخِذٌ بِحُجَزِكُمْ عَنْ النَّارِ وَأَنْتُمْ تَفَلَّتُونَ مِنْ يَدِي

Akangambiire [Muhammad bin Hatim] Atugambiire [Ibnu Mahdi] Atugambiire [Salim] kuruga ahari [Sa’id bin Mina] kuruga ahari [Jabir radliallahu ‘anhu] akagira ati; Omurangi sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Enfumu yangye naimwe mwena neeshushana n’omuntu orikuteera omuriro. N’ahabw’ekyo obukooko oburikuguruka bwagwa omu muriro. Omushaija akagyezaho kubasikiriza n'omuriro kandi nabo bagyezaho kumusingura. Kandi nyowe, nkaba mbazibiire mwena kugwa omu muriro, kwonka mwatoroka omu ngaro zangye'.

Hadith

Imam Muslim : 4237

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدٍ النَّاقِدُ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَثَلِي وَمَثَلُ الْأَنْبِيَاءِ كَمَثَلِ رَجُلٍ بَنَى بُنْيَانًا فَأَحْسَنَهُ وَأَجْمَلَهُ فَجَعَلَ النَّاسُ يُطِيفُونَ بِهِ يَقُولُونَ مَا رَأَيْنَا بُنْيَانًا أَحْسَنَ مِنْ هَذَا إِلَّا هَذِهِ اللَّبِنَةَ فَكُنْتُ أَنَا تِلْكَ اللَّبِنَةَ

Atugambiire [Amru bin Muhammad An Naaqid] Atugambiire [Sufyan bin Uyainah] kuruga ahari [Abu Zinad] kuruga ahari [Al A’raj] kuruga ahari [Abu Hurairah] kuruga ahari Nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam eki yaagambire ati: ‘Enfumu yangye na Baanabi ababaire bari omu maisho gangye ni nk’omuntu orikukora gye, okwombeka, okuhitsya obu abantu batandikire kwehinguririza ekyombeko, barikugira ngu; ‘Tinkareebaga kyombeko kirungi nk’eki. kwihaho enshonda -etakakwatsirweho- erimu etafaari. N’ahabw’ekyo nkaba ndi n’okutaho nari kutaho amatafaari’.

Hadith

Imam Muslim : 4238

و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ قَالَ هَذَا مَا حَدَّثَنَا أَبُو هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ أَحَادِيثَ مِنْهَا وَقَالَ أَبُو الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَثَلِي وَمَثَلُ الْأَنْبِيَاءِ مِنْ قَبْلِي كَمَثَلِ رَجُلٍ ابْتَنَى بُيُوتًا فَأَحْسَنَهَا وَأَجْمَلَهَا وَأَكْمَلَهَا إِلَّا مَوْضِعَ لَبِنَةٍ مِنْ زَاوِيَةٍ مِنْ زَوَايَاهَا فَجَعَلَ النَّاسُ يَطُوفُونَ وَيُعْجِبُهُمْ الْبُنْيَانُ فَيَقُولُونَ أَلَّا وَضَعْتَ هَاهُنَا لَبِنَةً فَيَتِمَّ بُنْيَانُكَ فَقَالَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكُنْتُ أَنَا اللَّبِنَةَ

Kandi atugambiire [Muhammad bin Rafi’] Atugambiire [Abdur Razaq] Atugambiire [Ma’mar] kuruga [Hammam bin Munabbih] akagira ati; 'Eki nikyo [Abu Hurairah] atugambiire kuruga aha Mutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam, -bwanyima akagamba ahari Hadiisi nyingi ezirimu-; kandi Omutumwa wa Allah (saww) akagira ati: ‘Enfumu yangye na Baanabi abaabaire bari omu maisho gangye neeshushana n’omuntu orikwombeka enju, reero akagiheza akagiboneza, okwihaho enshonda - etakakwatsirwe - n’eitafaari. N’ahabw’ekyo abantu baingi bataaha omu nju. Bakatandika kukyehinguririza kandi baatangaara ahabw’oburungi bwakyo. Bwanyima bakabuuza bati; ‘Ahabw’enki amabaare agari omu mwanya ogu gatateirweho kugira ngu ekyombeko kyawe kihikire? Omugyenyi akagarukamu ati; 'Orikuza kukitaho ni Muhammad Rasulullah'. N’ahabw’ekyo nkaba ndi n’okutaho nari kutaho amatafaari’.

Hadith

Imam Muslim : 4239

و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَقُتَيْبَةُ وَابْنُ حُجْرٍ قَالُوا حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ يَعْنُونَ ابْنَ جَعْفَرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ السَّمَّانِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَثَلِي وَمَثَلُ الْأَنْبِيَاءِ مِنْ قَبْلِي كَمَثَلِ رَجُلٍ بَنَى بُنْيَانًا فَأَحْسَنَهُ وَأَجْمَلَهُ إِلَّا مَوْضِعَ لَبِنَةٍ مِنْ زَاوِيَةٍ مِنْ زَوَايَاهُ فَجَعَلَ النَّاسُ يَطُوفُونَ بِهِ وَيَعْجَبُونَ لَهُ وَيَقُولُونَ هَلَّا وُضِعَتْ هَذِهِ اللَّبِنَةُ قَالَ فَأَنَا اللَّبِنَةُ وَأَنَا خَاتَمُ النَّبِيِّينَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَثَلِي وَمَثَلُ النَّبِيِّينَ فَذَكَرَ نَحْوَهُ

Kandi nkagambirwa [Yahya bin Ayyub] na [Qutaiba] na [Ibn Hujr] bakagira ngu; Kitugambirwe [Ismail], nikwo kugira ngu Ibn Ja’far, kuruga ahari [Abdullah bin Dinar] kuruga ahari [Abu Salih As Samman] kuruga ahari [Abu Hurairah] ngu Omutumwa wa Allah (okusaasira kwa Allah n’emigisha ya Ruhanga ebe ahariwe) akagira ati: ‘Enfumu yangye na Baanabi abaabaire bari omu maisho gangye ni nk’omuntu orikwombeka enju ahabw’okugira ngu, enshonda - etakakwatsirweho - n’eitafaari. N’ahabw’ekyo abantu baingi bataaha omu nju. Bakatandika kukyehinguririza kandi baatangaara ahabw’oburungi bwakyo. Bwanyima bakabuuza bati; ‘Ahabw’enki amabaare agari omu mwanya ogu gatateirweho kugira ngu ekyombeko kyawe kihikire? Nahabwekyo ninyija kuba ninye orikutaho nari orikutaho amatafaari, ninyija nk’ekifundikizo kya Baanabi’. Kitugambirwe [Abu Bakri bin Abu Syaibah] kandi [Abu Kuraib] akagira ati; Kitugambirwe [Abu Mu’awiyah] kuruga [Al A’masy] kuruga [Abu Shalih] kuruga [Abu Sa’id] akagira ati; Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Enfumu zangye n’enfumu za baanabi...’ obwo omugambi akagamba aha hadiisi eri aharuguru.

Hadith

Imam Muslim : 4240

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا سَلِيمُ بْنُ حَيَّانَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مِينَاءَ عَنْ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَثَلِي وَمَثَلُ الْأَنْبِيَاءِ كَمَثَلِ رَجُلٍ بَنَى دَارًا فَأَتَمَّهَا وَأَكْمَلَهَا إِلَّا مَوْضِعَ لَبِنَةٍ فَجَعَلَ النَّاسُ يَدْخُلُونَهَا وَيَتَعَجَّبُونَ مِنْهَا وَيَقُولُونَ لَوْلَا مَوْضِعُ اللَّبِنَةِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَنَا مَوْضِعُ اللَّبِنَةِ جِئْتُ فَخَتَمْتُ الْأَنْبِيَاءَ و حَدَّثَنِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا ابْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سَلِيمٌ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ وَقَالَ بَدَلَ أَتَمَّهَا أَحْسَنَهَا

Kitugambirwe [Abu Bakr bin Abu Syaibah] Kitugambirwe [‘Affan] Kitugambirwe [Salim bin Hayyan] Kitugambirwe [Sa’id bin Mina] kuruga ahari [Jabir] kuruga ahari nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Enju yangye erikwombekwa omu maisho ga nabi, omurimo, okwihaho enshonda - etakakwatsirweho - n’eitafaari. N’ahabw’ekyo abantu baingi bataaha omu nju. Bakatandika kutangaara ahabw’oburungi bwayo. Bwanyima bakagira bati; 'Kuri noogira ngu amabaare aha gakateebwaho, buzima ekyombeko eki kikaba nikiija kuba kihikire munonga'. Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Nahabwekyo nkaba ndi owateireho nari owateireho etafaari, nkaija nka nabi owahererukireyo’. Kandi akangambira [Muhammad bin Hatim] Atugambiire [Ibn Mahdi] Atugambire [Salim] kurabira omu muhanda ogu na Hadiisi erikushushana. Salim akagira ati; ‘okuhikiirizibwa’ omu mwanya gw’ekigambo ‘okubonezibwa’.