Imam Muslim : 21
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا عَاصِمٌ وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَحَجِّ الْبَيْتِ وَصَوْمِ رَمَضَانَ
Watiphalira [Ubaidullah bin Mu’adz] watiphalira [adada] watiphalira [Ashim] - ndiko kuti Ibnu Muhammad bin Zaid bin Abdullah bin Umar - kufuma kwa [adada ŵake] wakati; [Abdullah] wakati, ‘Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam wakati: ‘Chisilamu chikuzengeka pa vigomezgo vinkhondi: Ni ukaboni wakuti palije chiuta -uyo wali na wanangwa wa kusopeka- kweni Allah, kuti Muhamadi ni muteŵeti wake ndiposo Mtumiki wake, wakukhazikiska malurombo, wakupeleka zakat. Ramadani'.
Imam Muslim : 22
و حَدَّثَنِي ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا حَنْظَلَةُ قَالَ سَمِعْتُ عِكْرِمَةَ بْنَ خَالِدٍ يُحَدِّثُ طَاوُسًا أَنَّ رَجُلًا قَالَ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أَلَا تَغْزُو فَقَالَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ الْإِسْلَامَ بُنِيَ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَصِيَامِ رَمَضَانَ وَحَجِّ الْبَيْتِ
Ndipo wakati waniphalira kuti [Ibn Numair] wakatiphalira [adada] wakatiphalira [Hanzhalah] wakati, ‘Nkhapulika [Ikrimah bin Khalid] wakuphalira Thawus hadith kuti munthu munyake wakati kwa [Abdullah bin Umar], ‘Chifukwa wuli mukulimbana yayi? ' Wakazgora kuti, 'Nadi, nkhapulika Mtumiki wa Allah (saww) wakuti: 'Nadi, Chisilamu chikakhazikiska pa fundo zinkhondi: Ukaboni wakuti palije chiuta uyo wakwenera kusopeka padera pa Allah, kukhazikiska malurombo, kulipira zakat, kuziŵizga kurya mu nyengo ya Ramadan the Housegri to Allah' .
Imam Muslim : 23
حَدَّثَنَا خَلَفُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ ح و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى وَاللَّفْظُ لَهُ أَخْبَرَنَا عَبَّادُ بْنُ عَبَّادٍ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ قَدِمَ وَفْدُ عَبْدِ الْقَيْسِ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا هَذَا الْحَيَّ مِنْ رَبِيعَةَ وَقَدْ حَالَتْ بَيْنَنَا وَبَيْنَكَ كُفَّارُ مُضَرَ فَلَا نَخْلُصُ إِلَيْكَ إِلَّا فِي شَهْرِ الْحَرَامِ فَمُرْنَا بِأَمْرٍ نَعْمَلُ بِهِ وَنَدْعُو إِلَيْهِ مَنْ وَرَاءَنَا قَالَ آمُرُكُمْ بِأَرْبَعٍ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ الْإِيمَانِ بِاللَّهِ ثُمَّ فَسَّرَهَا لَهُمْ فَقَالَ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَأَنْ تُؤَدُّوا خُمُسَ مَا غَنِمْتُمْ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالنَّقِيرِ وَالْمُقَيَّرِ زَادَ خَلَفٌ فِي رِوَايَتِهِ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَعَقَدَ وَاحِدَةً
Watiphalira kuti [Khalaf bin Hisham] watiphalira [Hammad bin Zaid] kufuma kwa [Abu Jamrah] wakati, Nkhapulika [Ibn Abbas]. -mu nkhani yinyake yikuyowoyeka- Ndipo watiphalira [Yahya bin Yahya] ndipo lafazh uyu ngwake, watiphalira [Abbad bin Abbad] kufuma kwa [Abu Jamrah] kufuma kwa [Ibn Abbas] wakati, ‘Mthenga wa Abdul Qais wakaluta kwa Rasulullah sallalamlah ndipo iwo wakati: chigaŵa cha fuko la Rabi’ah, ndipo nadi ŵakukana ŵa Mudlar ŵali kwimilira pakati pithu na imwe, ntheura Tingaŵa ŵakuvikilirika yayi kwa imwe kupatulapo mu mwezi wa Haram, ntheura tiphalirani kuti tichitenge dango ndipo tizamupharazga ku awo ŵali kumanyuma kwithu’. Wakati: ‘Nkhumulamulirani na vinthu vinayi ndipo nkhumukanizgani vinthu vinayi: Ndikuti chipulikano mwa Allah,’ ndipo wakaŵang’anamulira, wakati: ‘Muŵe na ukaboni wakuti palije chiuta - wakwenelera kusopeka - kupatulapo Allah ndipo Muhammad ni mthenga wa Allah, wakukhazikiska malurombo, wakulipira zakat ya war-fif, na kulipira zakat ya war-fif. Ndipo nkhumukanizgani kuti muleke kupanga vinyo lakufinyikizgika mu ad-Duba, al-Hantam, na Naqir na al-Muqayyar. Khalaf wakasazgirapo mu mdauko wake kuti, ‘Ukaboni wakuti palije chiuta - wakwenelera kusopeka - kupatulapo Allah. Ndipo muyimangire kamoza’.
Imam Muslim : 24
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَأَلْفَاظُهُمْ مُتَقَارِبَةٌ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ عَنْ شُعْبَةَ و قَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ قَالَ كُنْتُ أُتَرْجِمُ بَيْنَ يَدَيْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَبَيْنَ النَّاسِ فَأَتَتْهُ امْرَأَةٌ تَسْأَلُهُ عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ فَقَالَ إِنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ أَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ الْوَفْدُ أَوْ مَنْ الْقَوْمُ قَالُوا رَبِيعَةُ قَالَ مَرْحَبًا بِالْقَوْمِ أَوْ بِالْوَفْدِ غَيْرَ خَزَايَا وَلَا النَّدَامَى قَالَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَأْتِيكَ مِنْ شُقَّةٍ بَعِيدَةٍ وَإِنَّ بَيْنَنَا وَبَيْنَكَ هَذَا الْحَيَّ مِنْ كُفَّارِ مُضَرَ وَإِنَّا لَا نَسْتَطِيعُ أَنْ نَأْتِيَكَ إِلَّا فِي شَهْرِ الْحَرَامِ فَمُرْنَا بِأَمْرٍ فَصْلٍ نُخْبِرْ بِهِ مَنْ وَرَاءَنَا نَدْخُلُ بِهِ الْجَنَّةَ قَالَ فَأَمَرَهُمْ بِأَرْبَعٍ وَنَهَاهُمْ عَنْ أَرْبَعٍ قَالَ أَمَرَهُمْ بِالْإِيمَانِ بِاللَّهِ وَحْدَهُ وَقَالَ هَلْ تَدْرُونَ مَا الْإِيمَانُ بِاللَّهِ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامُ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَصَوْمُ رَمَضَانَ وَأَنْ تُؤَدُّوا خُمُسًا مِنْ الْمَغْنَمِ وَنَهَاهُمْ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ قَالَ شُعْبَةُ وَرُبَّمَا قَالَ النَّقِيرِ قَالَ شُعْبَةُ وَرُبَّمَا قَالَ الْمُقَيَّرِ وَقَالَ احْفَظُوهُ وَأَخْبِرُوا بِهِ مِنْ وَرَائِكُمْ و قَالَ أَبُو بَكْرٍ فِي رِوَايَتِهِ مَنْ وَرَاءَكُمْ وَلَيْسَ فِي رِوَايَتِهِ الْمُقَيَّرِ و حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي ح و حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي قَالَا جَمِيعًا حَدَّثَنَا قُرَّةُ بْنُ خَالِدٍ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِهَذَا الْحَدِيثِ نَحْوَ حَدِيثِ شُعْبَةَ وَقَالَ أَنْهَاكُمْ عَمَّا يُنْبَذُ فِي الدُّبَّاءِ وَالنَّقِيرِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ وَزَادَ ابْنُ مُعَاذٍ فِي حَدِيثِهِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلْأَشَجِّ أَشَجِّ عَبْدِ الْقَيْسِ إِنَّ فِيكَ خَصْلَتَيْنِ يُحِبُّهُمَا اللَّهُ الْحِلْمُ وَالْأَنَاةُ
Watiphalira [Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Muhammad bin al-Mutsanna] na [Muhammad bin Basysyar] ndipo lafazh yawo yili pafupi na yumoza na munyake, [Abu Bakr] wakati, watiphalira [Ghundar] kufuma ku [Shu’bah] apo ŵanthu ŵanyake ŵaŵiri ŵakati, watiphalira [Muhammad kuS] [Abu Jamrah] wakati, ‘Ine nkhaŵa wakung’anamura pakati pa [Ibnu Abbas] na ŵanthu, ndipo mwanakazi munyake wakiza na kufumba vya maji gha Nabidz - mtundu wa vinyo - agho ghakasungika mu chiŵiya cha dongo, ntheura wakazgora kuti, ‘Nadi, mthenga wa Abd al-Qais wa Mtumi wa Allah wakiza kwa Mtumi. Allah wakati: ‘Kasi mthenga yura ni njani - panji ŵanthu ŵara mbanjani? - ŵakazgora kuti, ‘Rabi’ah’. Wakati: ‘Pokelerani ŵanthu - panji mthenga - kwambura kukhumbikwa kwa kugongowa panji kudandaula’. Munthu uyo wakuyowoya nkhani wakati, ‘Iwo ŵakati, ‘O Mtumiki wa Allah, nadi tiza kwa imwe kufuma ku malo ghakutali. Pakati pithu na imwe pali ŵa Mudlar infidels mwakuti tingaza kwa imwe yayi kupatulapo mu myezi ya haram, ntheura tiphalirani kuti tisankhepo chinthu icho tingaphalira ŵanthu awo tikuŵalongozga kuti tinjire kuchanya’. Munthu uyo wakuyowoya nkhani wakati, ‘Ntheura Mtumiki wa Allah wakaŵaphalira vinthu vinayi ndipo wakaŵakanizga vinthu vinayi’. Munthu uyo wakuyowoya nkhani iyi wakatiso, ‘Mtumiki wa Allah wakaŵaphalira kuti ŵagomezgenge mwa Allah pera, wakati, ‘Kasi mukumanya kuti chipulikano mwa Allah nchivichi? ’ Ŵakazgora kuti, ‘Allah na Mtumiki wake ŵakumanya makora’. Wakati: ‘Muŵe na ukaboni wakuti palije chiuta munyake padera pa Allah, ndipo Muhammad ni mthenga wa Allah, mukhazikike mapemphero, mulipire zakat, muziŵizge kurya Ramadlan, ndipo mulipire chigaŵa chimoza mwa vigaŵa vinkhondi vya ghanimah, ndipo mumukanizgeni ku ad-Duba`, al-Hantam na al-Muzaffat’. Syu’bah wakati, ‘panji wakati ‘an-Naqir’ ndipo wangaŵa ‘al-Muqayyar’, wakati: ‘Muwonelerani na kumanyiska ŵanthu ŵinu’. Abu Bakr wakayowoyapo mu nkhani yake kuti, 'Munthu uyo mukumulongozga kumanyuma kwinu' kwambura kuyowoyapo za 'al-Muqayyar''. Ndipo vyaphalirika kwa ine [Ubaidullah bin Mu’adz] watiphalira ise [adada]. -mu nkhani yinyake yikuyowoyeka- Ndipo watiphalira [Nashr bin Ali al-Jahdlami] iyo wakati, watiphalira [adada ŵane] wose ŵaŵiri ŵakati, watiphalira [Qurrah bin Khalid] kufuma kwa [Abu Jamrah] kufuma kwa [Ibn Abbas] kufuma kwa Mprofeti sallallalamahu na uyu wa hadithal. kuti: ‘Nkhumukanizgani chilichose icho chikuyowoyeka mu buku la ad-Duba, an-Naqir, al-Hantam na al-Muzaffat’. Ndipo [Ibn Mu’adz] wakasazgirapo mu hadith yake kufuma kwa [awiske], wakati, ‘Ndipo Rasulullah wakati kwa al-Asyyaj Asyajj Abd al-Qais: ‘Nadi mwa imwe muli mikhaliro yiŵiri iyo yikutemweka na Allah, iyo ni kuzizipizga na kucenjera’’.
Imam Muslim : 25
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مَنْ لَقِيَ الْوَفْدَ الَّذِينَ قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ عَبْدِ الْقَيْسِ قَالَ سَعِيدٌ وَذَكَرَ قَتَادَةُ أَبَا نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ فِي حَدِيثِهِ هَذَا أَنَّ أُنَاسًا مِنْ عَبْدِ الْقَيْسِ قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنَّا حَيٌّ مِنْ رَبِيعَةَ وَبَيْنَنَا وَبَيْنَكَ كُفَّارُ مُضَرَ وَلَا نَقْدِرُ عَلَيْكَ إِلَّا فِي أَشْهُرِ الْحُرُمِ فَمُرْنَا بِأَمْرٍ نَأْمُرُ بِهِ مَنْ وَرَاءَنَا وَنَدْخُلُ بِهِ الْجَنَّةَ إِذَا نَحْنُ أَخَذْنَا بِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ آمُرُكُمْ بِأَرْبَعٍ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ اعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَصُومُوا رَمَضَانَ وَأَعْطُوا الْخُمُسَ مِنْ الْغَنَائِمِ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ وَالنَّقِيرِ قَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ مَا عِلْمُكَ بِالنَّقِيرِ قَالَ بَلَى جِذْعٌ تَنْقُرُونَهُ فَتَقْذِفُونَ فِيهِ مِنْ الْقُطَيْعَاءِ قَالَ سَعِيدٌ أَوْ قَالَ مِنْ التَّمْرِ ثُمَّ تَصُبُّونَ فِيهِ مِنْ الْمَاءِ حَتَّى إِذَا سَكَنَ غَلَيَانُهُ شَرِبْتُمُوهُ حَتَّى إِنَّ أَحَدَكُمْ أَوْ إِنَّ أَحَدَهُمْ لَيَضْرِبُ ابْنَ عَمِّهِ بِالسَّيْفِ قَالَ وَفِي الْقَوْمِ رَجُلٌ أَصَابَتْهُ جِرَاحَةٌ كَذَلِكَ قَالَ وَكُنْتُ أَخْبَؤُهَا حَيَاءً مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ فَفِيمَ نَشْرَبُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فِي أَسْقِيَةِ الْأَدَمِ الَّتِي يُلَاثُ عَلَى أَفْوَاهِهَا قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَرْضَنَا كَثِيرَةُ الْجِرْذَانِ وَلَا تَبْقَى بِهَا أَسْقِيَةُ الْأَدَمِ فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِنْ أَكَلَتْهَا الْجِرْذَانُ وَإِنْ أَكَلَتْهَا الْجِرْذَانُ وَإِنْ أَكَلَتْهَا الْجِرْذَانُ قَالَ وَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأَشَجِّ عَبْدِ الْقَيْسِ إِنَّ فِيكَ لَخَصْلَتَيْنِ يُحِبُّهُمَا اللَّهُ الْحِلْمُ وَالْأَنَاةُ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ حَدَّثَنِي غَيْرُ وَاحِدٍ لَقِيَ ذَاكَ الْوَفْدَ وَذَكَرَ أَبَا نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ لَمَّا قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ حَدِيثِ ابْنِ عُلَيَّةَ غَيْرَ أَنَّ فِيهِ وَتَذِيفُونَ فِيهِ مِنْ الْقُطَيْعَاءِ أَوْ التَّمْرِ وَالْمَاءِ وَلَمْ يَقُلْ قَالَ سَعِيدٌ أَوْ قَالَ مِنْ التَّمْرِ
Watiphalira [Yahya bin Ayyub] watiphalira [Ibn Ulayyah] watiphalira [Sa’id bin Abu Arubah] kufuma ku [Qatadah] wakati, ‘Munthu uyo wakakumana na mthenga kufuma ku mzere wa Abdul Qais uyo wakiza pambere Mtumiki wa Chiuta wandatiphalire kuti, [Sa’id] [Abu Sa’id al-Khudri] mu hadith iyi, kuti ŵanthu ŵakufuma pakati pa Abdul Qais ŵakasendelera kwa Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam ndipo ŵakati, ‘O Mprofeti wa Allah, nadi ndise ŵamumizi kufuma ku fuko la Rabi’ah, ndipo nadi ŵa Mudlar -ŵakafiri ŵali kwimilira pakati pithu na imwe, mwakuti ise, ise kuti tifiske dango kuti tilipharazgire ŵanthu awo ŵali kumanyuma kwithu mwakuti nalo tinjire mu paradiso usange tikukhalilira’. Wakati: ‘Nkhumuphalirani na vinthu vinayi ndipo nkhumukanizgani vinthu vinayi: ndiko kuti, musopenge Allah, ndipo mungamuchimbiranga yayi na chilichose, mupelekenge malurombo, mulipire zakat, muziŵizge kurya mu Ramadan, ndipo mupelekenge chigaŵa chimoza mwa vigaŵa vinkhondi vya mtengo wa ghanimah, ndipo nkhumukanizgani kupanga viŵiya vyakupangira vinyo mu ad-Dubaffaant`, al-’. Ŵakafumba kuti, ‘O Mprofeti wa Allah, kasi chimanyisko chinu cha an-Naqir nchivichi? ' Iyo wakati: 'Chitanda cha khuni chikuseŵeka - chikudoloka - ndipo mukuŵikamo mazuŵa'. Sa’id wakati, ‘Panji wakati: ‘kufuma ku khuni la date. Pamanyuma mukuŵikamo maji mpaka apo maji ghakuwira ghakhazikike, ndipo mukumwa mpaka apo yumoza wa imwe - panji yumoza wa iwo - wazamutimba nadi sekuru wake na lupanga’, wakati, ‘Ndipo mu gulu ilo muli munthu uyo nayo wali kupwetekeka’. Wakatiso, ‘Nkhabisa chifukwa nkhaŵa na soni na Mtumiki wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam, ndipo nkhafumba kuti, ‘Ntheura ni mu chiŵiya wuli icho tingamweramo, imwe Mtumiki wa Allah? ’ Wakazgora kuti, ‘Mu chiŵiya cha chikopa chakufipirwa icho chikaŵa na mulomo wakujalika’. Ŵakafumba kuti, ‘O Mtumiki wa Allah, nadi charu chithu chazura na mbeŵa, mwakuti palije vyakumwa ivyo vyakhalako mu viŵiya vya chikopa vyakufipirwa,’ ndipo Mprofeti sallallaahu ‘alaihi wasallam wakati: ‘Ndipo nangauli vikuryeka na mbeŵa, ndipo nangauli vikuryeka na mbeŵa, ndipo nangauli vikuryeka na mbeŵa. Munthu uyo wakuyowoya nkhani iyi wakati, ‘Ndipo Mprofeti wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam wakati kwa Asyajj Abdul Qais: ‘Nadi mwa imwe muli mikhaliro yiŵiri iyo Allah wakutemwa, iyo ni; khalani ŵakuzizipizga na kuŵa maso''. Watiphalira [Muhammad bin al-Mutsanna] na [Ibn Basyyar] wose ŵakati, watiphalira [Ibn Abu Adi] kufuma ku [Sa’id] kufuma ku [Qatadah] iyo wakati, watiphalira kuti wakulongosora yumoza pera yayi uyo wakakumana na mthenga. Ndipo [Abu Nadlrah] wakazunura kufuma kwa [Abu Sa’id al-Khudri], kuti mthenga Abdul Qais apo wakakumana na Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam na hadith nga ni [Ibn Ulayyah], mu iyo pera mukayowoyeka kuti, ‘Ndipo mu iyo mukusazgana na masiku, panji masiku na maji yayi wakati,’, mazuŵa''.
Imam Muslim : 26
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَكَّارٍ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ ح و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو قَزَعَةَ أَنَّ أَبَا نَضْرَةَ أَخْبَرَهُ وَحَسَنًا أَخْبَرَهُمَا أَنَّ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ أَخْبَرَهُ أَنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ لَمَّا أَتَوْا نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ جَعَلَنَا اللَّهُ فِدَاءَكَ مَاذَا يَصْلُحُ لَنَا مِنْ الْأَشْرِبَةِ فَقَالَ لَا تَشْرَبُوا فِي النَّقِيرِ قَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ جَعَلَنَا اللَّهُ فِدَاءَكَ أَوَ تَدْرِي مَا النَّقِيرُ قَالَ نَعَمْ الْجِذْعُ يُنْقَرُ وَسَطُهُ وَلَا فِي الدُّبَّاءِ وَلَا فِي الْحَنْتَمَةِ وَعَلَيْكُمْ بِالْمُوكَى
Waniphalira kuti [Muhammad bin Bakkar al-Basri] watiphalira [Abu Ashim] kufuma kwa [Ibn Juraij]. -mu nkhani yinyake yikuyowoyeka-, Ndipo wakaniphalira [Muhammad bin Rafi’] ndipo lafazh yikaŵa yake. Watiphalira [Abdurrazzaq] watiphalira [Ibn Juraij] iyo wakati, watiphalira [Abu Qaza’ah] kuti [Abu Nadlrah] wakaphalira, ndipo al-Hasan wakaphalira wose ŵaŵiri, kuti [Abu Sa’id al-Khudri] wakaphalira iyo, kuti mthenga Abdul Qais apo wakati, 'O Mprofeti wa Allah, Allah watipangiske kuŵa njombe yinu, kasi ni chakumwa wuli icho ntchiwemi kwa ise?' Wakazgora kuti: ‘Mungamwanga yayi ku an-Naqir’. Ŵakafumba kuti, ‘O Mprofeti wa Allah, Allah watizgore kuŵa njombe yinu, kasi mukumanya kuti an-Naqir ni vichi?’ Wakazgora kuti: ‘Enya, chitanda cha khuni chili na chakuseŵeka pakati, ndipo mukwenera yayi kumwa mu ad-Duba` panji mu al-Hantam, ndipo mukwenera -kumwa vyakumwa ivyo vyasungika mu viŵiya ivyo vili na mitu yakubenekelereka’.
Imam Muslim : 27
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ وَكِيعٍ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ زَكَرِيَّاءَ بْنِ إِسْحَقَ قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَيْفِيٍّ عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَ أَبُو بَكْرٍ رُبَّمَا قَالَ وَكِيعٌ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ مُعَاذًا قَالَ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّكَ تَأْتِي قَوْمًا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ فَادْعُهُمْ إِلَى شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لِذَلِكَ فَأَعْلِمْهُمْ أَنَّ اللَّهَ افْتَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي كُلِّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لِذَلِكَ فَأَعْلِمْهُمْ أَنَّ اللَّهَ افْتَرَضَ عَلَيْهِمْ صَدَقَةً تُؤْخَذُ مِنْ أَغْنِيَائِهِمْ فَتُرَدُّ فِي فُقَرَائِهِمْ فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لِذَلِكَ فَإِيَّاكَ وَكَرَائِمَ أَمْوَالِهِمْ وَاتَّقِ دَعْوَةَ الْمَظْلُومِ فَإِنَّهُ لَيْسَ بَيْنَهَا وَبَيْنَ اللَّهِ حِجَابٌ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ بْنُ إِسْحَقَ ح و حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ عَنْ زَكَرِيَّاءَ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَيْفِيٍّ عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَ مُعَاذًا إِلَى الْيَمَنِ فَقَالَ إِنَّكَ سَتَأْتِي قَوْمًا بِمِثْلِ حَدِيثِ وَكِيعٍ
Watiphalira [Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Abu Kuraib], na [Ishaq bin Ibrahim] wose kufuma ku [Waki’], [Abu Bakr] wakati, watiphalira [Waki’] kufuma ku [Zakariya bin Ishaq] iyo wakati, waniphalira [Yahya bin Abdullah] kufuma ku [Abu Abdullah] kufuma kwa [Mu’adz bin Jabal], Abu Bakr wakati, ‘Panji,’ Waki’ wakati, kufuma kwa Ibn Abbas, kuti Mu’adz wakati, ‘Rasulullah wakanituma. Wakati: ‘Nadi, muzamufika ku ŵanthu ŵa ŵanthu ŵa buku, ntheura ŵachemani kuti ŵapeleke ukaboni wakuti palije chiuta - wakwenelera kusopeka - kupatulapo Allah, ndipo kuti ine ndine mthenga wa Allah. Usange ŵakumupulikirani pa nkhani iyi, mbwenu muŵaphalire kuti Allah waŵaŵika kuti ŵalombenge kankhondi zuŵa lililose na usiku. Usange ŵakumupulikirani pa nkhani iyi, mbwenu muŵaphalire kuti Allah waŵachichizga kuti ŵapokere vyawanangwa vyakutoleka ku ŵasambazi na kugaŵira ŵakavu pakati pawo. Usange ŵakumupulikirani mu nthowa iyi, mbwenu muŵenge kutali na chuma chawo chapachanya. Wopani malurombo gha awo ŵakubudiska, chifukwa palije chipingo pakati pa iyo na Allah''. Watiphalira [Ibn Abu Umar] watiphalira [Bisyr bin as-Sari] watiphalira [Zakariya’ bin Ishaq]. -mu nkhani yinyake yikuyowoyeka- Ndipo vyatiphalirika kuti [Abd bin Humaid] watiphalira [Abu Ashim] kufuma kwa [Zakariya’ bin Ishaq] kufuma kwa [Yahya bin Abdullah bin Shaifi] kufuma kwa [Abu Ma’bad] kufuma kwa [Ibn Abbas], kuti kwa ‘Mprofeti Muzala’alahu so’. wakati: ‘Nadi, uzamufika ku ŵanthu’. Nga umo vikuŵira mu hadith ya Waki '.
Imam Muslim : 28
حَدَّثَنَا أُمَيَّةُ بْنُ بِسْطَامَ الْعَيْشِيُّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا رَوْحٌ وَهُوَ ابْنُ الْقَاسِمِ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ أُمَيَّةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَيْفِيٍّ عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا بَعَثَ مُعَاذًا إِلَى الْيَمَنِ قَالَ إِنَّكَ تَقْدَمُ عَلَى قَوْمٍ أَهْلِ كِتَابٍ فَلْيَكُنْ أَوَّلَ مَا تَدْعُوهُمْ إِلَيْهِ عِبَادَةُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَإِذَا عَرَفُوا اللَّهَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّ اللَّهَ فَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي يَوْمِهِمْ وَلَيْلَتِهِمْ فَإِذَا فَعَلُوا فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّ اللَّهَ قَدْ فَرَضَ عَلَيْهِمْ زَكَاةً تُؤْخَذُ مِنْ أَغْنِيَائِهِمْ فَتُرَدُّ عَلَى فُقَرَائِهِمْ فَإِذَا أَطَاعُوا بِهَا فَخُذْ مِنْهُمْ وَتَوَقَّ كَرَائِمَ أَمْوَالِهِمْ
Watiphalira [Umayyah bin Bistham al-Aisyi] watiphalira [Yazid bin Zura’i`] watiphalira [Rauh] - ndiko kuti Ibn al-Qasim - kufuma kwa [Ismail bin Umayyah] kufuma kwa [Yahya bin Abdullah bin Shaifi] kufuma kwa [Abu Ma’llalahal Saifi] kufuma kwa [Ibn. apo wakatuma Mu’adz ku Yemen, wakati: ‘Nadi mukukumana na ŵanthu ŵa ŵanthu ŵa buku, ntheura khumbo lakwamba ilo mukuŵapharazgira ni kusopa kwa Allah azza wa jalla, usange ŵakumanya Allah, mbwenu ŵaphalirani kuti Allah wali kuŵika kuti ŵalombenge kankhondi pa zuŵa na usiku. Usange ŵakumupulikirani mu nthowa iyi, mbwenu muŵatore zakat na kopa chuma chawo chapachanya’.
Imam Muslim : 29
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ لَمَّا تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتُخْلِفَ أَبُو بَكْرٍ بَعْدَهُ وَكَفَرَ مَنْ كَفَرَ مِنْ الْعَرَبِ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ لِأَبِي بَكْرٍ كَيْفَ تُقَاتِلُ النَّاسَ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَمَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَقَدْ عَصَمَ مِنِّي مَالَهُ وَنَفْسَهُ إِلَّا بِحَقِّهِ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ وَاللَّهِ لَأُقَاتِلَنَّ مَنْ فَرَّقَ بَيْنَ الصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ فَإِنَّ الزَّكَاةَ حَقُّ الْمَالِ وَاللَّهِ لَوْ مَنَعُونِي عِقَالًا كَانُوا يُؤَدُّونَهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقَاتَلْتُهُمْ عَلَى مَنْعِهِ فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَوَاللَّهِ مَا هُوَ إِلَّا أَنْ رَأَيْتُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَدْ شَرَحَ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ لِلْقِتَالِ فَعَرَفْتُ أَنَّهُ الْحَقُّ
Watiphalira kuti [Qutaibah bin Sa’id] watiphalira [Laits bin Sa’ad] kufuma ku [Uqail] kufuma ku [az-Zuhri] iyo wakati, watiphalira [Ubaidullah bin Abdullah bin Utbah bin Mas’ud] kufuma kwa [Abu Hurairah] iyo wakati, ‘Apo Rasullamlah wakachemeka. panyuma pake, ndipo ŵakukana kufuma pakati pa Ŵaarabu ŵakaleka kugomezga, ntheura [Umar bin al-Khaththab] wakati kwa Abu Bakr, ‘Kasi ungalimbana wuli na ŵanthu, apo Mtumiki wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam wati: ‘Nkhaphalirika kuti nilimbane na ŵanthu mpaka ŵayowoye kuti, ‘Palije kusopa kwa Allah, - ‘Palije chiuta - wakwenelera kusopeka - kweni Allah’, ntheura nadi wali kuvikilira katundu wake na mzimu wake ku - kuukirika na ine - kupatulapo na wanangwa. Chisilamu, ndipo kuwerengera kwake kukulekeka kwa Allah'. Ntheura [Abu Bakr] wakati, ‘Na Allah, nizamulimbana nadi na awo ŵakupambaniska pakati pa lurombo na zakat, chifukwa zakat ni -kuyowoya- wanangwa wa katundu. Na Allah, usange ŵanganitondeska chifukwa cha kuleka kukhumba kwawo nangauli ŵali kulipira kwa Mtumiki wa Allah (saww) ndipo nilutilirenge kuŵalimbana nawo chifukwa cha kuleka kukhumba kwawo.’ Ntheura [Umar bin al-Khaththab] wakati, 'Na Allah ni iyo yayi kweni kuti nkhawona Allah wajura chifuŵa cha Abu Bakr kuti wakarwe nkhondo - iwo - ntheura nkhamanya kuti iyo ndiyo unenesko''.
Imam Muslim : 30
و حَدَّثَنَا أَبُو الطَّاهِرِ وَحَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى وَأَحْمَدُ بْنُ عِيسَى قَالَ أَحْمَدُ حَدَّثَنَا و قَالَ الْآخَرَانِ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَمَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ عَصَمَ مِنِّي مَالَهُ وَنَفْسَهُ إِلَّا بِحَقِّهِ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ
Ndipo likaniphalira [Abu Ath-Tahir] na [Harmala bin Yahya] na [Ahmad bin Isa], [Ahmad] wakati, ‘Likatiphalira’. Pa nyengo iyo ŵanthu ŵanyake ŵaŵiri ŵakati, ‘Iye wakati kwa ise [Ibn Wahb] iyo wakati, wakaniphalira [Yunus] kufuma kwa [Ibn Shihab] iyo wakati, wakaniphalira [Sa’id bin al-Musayyab] kuti [Abu Hurairah] wakamuphalira kuti Mtumiki wa Allah (mtende na vitumbiko vya Allah viŵe pa iyo, mpaka apo ŵakaphalira ŵanthu kuti: chiuta - wakwenelera kusopeka - kweni Allah’, mbwenu waliyose uyo wakuti, ‘Palije chiuta - wakwenelera kusopeka - kweni Allah’, mbwenu nadi wali kuvikilira katundu wake na umoyo wake kufuma ku - kuwukira kwane - kupatulapo na wanangwa wa Chisilamu, ndipo nkhani yake yikulekeka kwa Allah’.
Imam Muslim : 31
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي الدَّرَاوَرْدِيَّ عَنْ الْعَلَاءِ ح و حَدَّثَنَا أُمَيَّةُ بْنُ بِسْطَامَ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا رَوْحٌ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَعْقُوبَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَشْهَدُوا أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَيُؤْمِنُوا بِي وَبِمَا جِئْتُ بِهِ فَإِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ
Watiphalira [Ahmad bin Abdah adl-Dlabbi] watiphalira [Abdul Aziz] -ndiko kuti ad-Darawardi- kufuma kwa [al-Ala']. -mu ntharika yinyake yikuyowoyeka- Ndipo watiphalira [Umayyah bin Bistham] ndipo lafazh ni wake, watiphalira [Yazid bin Zura’i] watiphalira [Rauh] kufuma kwa [al-Ala’ bin Abdurrahman bin Ya’qub] kufuma kwa [awiske] kufuma kwa [Abu Huraillahial sa’a. 'Nkhaphalirika kuti nilimbane na ŵanthu mpaka ŵapeleke ukaboni wakuti kulije chiuta - ŵali na wanangwa wakusopeka - kweni Allah na kugomezga mwa ine na mu Koran iyo naza nayo, ntheura usange ŵangayowoya ivi, mbwenu nadi ŵavikilira katundu wawo na umoyo wawo kufuma ku - kuwukira kwane - kupatulapo para ni chifukwa cha wanangwa wa Chisilamu. Ndipo kuŵerengera kwawo kukulekeka kwa Allah’.
Imam Muslim : 32
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ وَعَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ بِمِثْلِ حَدِيثِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ح و حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ ح و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ يَعْنِي ابْنَ مَهْدِيٍّ قَالَا جَمِيعًا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَإِذَا قَالُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ ثُمَّ قَرَأَ { إِنَّمَا أَنْتَ مُذَكِّرٌ لَسْتَ عَلَيْهِمْ بِمُسَيْطِرٍ }
Ndipo vyatiphalirika kuti [Abu Bakr bin Abu Syaibah] watiphalira kuti [Hafsh bin Ghiyats] kufuma kwa [al-A’masy] kufuma kwa [Abu Sufyan] kufuma kwa [Jabir] kufuma kwa [Abu Salih] kufuma kwa [Abu Hurairah] wose ŵaŵiri ŵakati: Ibn al-Musayab kufuma ku Abu Hurairah. -mu nkhani yinyake yikuyowoyeka- Ndipo vyaphalirika kwa ine [Abu Bakr bin Abu Syaibah] watiphalira [Waki']. -mu nkhani yinyake yikuyowoyeka- Ndipo vyaphalirika kwa ine [Muhammad bin al-Mutsanna] watiphalira [Abdurrahman] -ndiko kuti bin Mahdi- wose ŵaŵiri ŵakati, ŵatiphalira [Sufyan] kufuma kwa [Abu az-Zubair] kufuma kwa [Jabir] iyo wakati, 'Iwo wakati kwa Allah: ni chiuta yayi -uyo wali na wanangwa wa kusopeka- kweni ni Allah’, ntheura ŵakati, ‘Palije chiuta -uyo wali na wanangwa wa kusopeka- kweni ni Allah’, ntheura nadi ŵavikilira katundu wawo na mizimu yawo ku -kuwukira kwane- kupatulapo chifukwa cha wanangwa wa Chisilamu. Ndipo kuŵerengera kwawo kukulekeka kwa Allah. Pamanyuma wakaŵazga kuti: '-Nadi ndimwe -waka- wakuchenjezga. Mulije nkhongono pa iwo- ' -F. 21-22-.
Imam Muslim : 33
حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِىُّ مَالِكُ بْنُ عَبْدِ الْوَاحِدِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ الصَّبَّاحِ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ وَاقِدِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَشْهَدُوا أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَيُقِيمُوا الصَّلَاةَ وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ فَإِذَا فَعَلُوا عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ
Watiphalira [Abdul Malik bin Ash-Shabbah] kufuma ku [Syu’bah] kufuma ku [Waqid bin Muhammad bin Zaid bin Abdullah bin Umar] kufuma kwa [awiske] kufuma ku [Ine wakaphalira ŵanthu kuti: palije chiuta - wakwenelera kusopeka - kweni Allah ndipo kuti Muhammad ni mthenga wa Allah, ŵakakhazikiska kulomba, na kulipira zakat. Ntheura usange ŵangacita nthena, ndikuti nadi ŵavikilira katundu wawo na mizimu yawo ku -kuwukira kwane-, kupatulapo chifukwa cha wanangwa wa Chisilamu. Ndipo kuŵerengera kwawo kukulekeka kwa Allah'.
Imam Muslim : 34
و حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ قَالَا حَدَّثَنَا مَرْوَانُ يَعْنِيَانِ الْفَزَارِيَّ عَنْ أَبِي مَالِكٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَكَفَرَ بِمَا يُعْبَدُ مِنْ دُونِ اللَّهِ حَرُمَ مَالُهُ وَدَمُهُ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الْأَحْمَرُ ح وَحَدَّثَنِيهِ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ كِلَاهُمَا عَنْ أَبِي مَالِكٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ وَحَّدَ اللَّهَ ثُمَّ ذَكَرَ بِمِثْلِهِ
Ndipo vyatiphalirika [Suwaid bin Sa’id] na [Ibn Abu Umar] wose ŵakati, ŵatiphalira [Marwan] wose ŵakang’anamuranga Marwan al-Fazari, kufuma kwa [Abu Malik] kufuma kwa [awiske] wakati, ‘Nkhapulika Mtumiki wa Chiuta wakuyowoya kuti: wakusopeka- kweni Allah, ndipo wakuyuyura chilichose icho chikusopeka padera pa Allah, mbwenu chuma chake na ndopa zake ni haram, ndipo njombe yawo yili na Allah’. Ndipo vyatiphalira kuti [Abu Bakr bin Abu Syaibah] watiphalira [Abu Khalid al-Ahmar]. -mu nkhani yinyake yikuyowoyeka- Ndipo waniphalira za iyo [Zuhair bin Harb] watiphalira [Yazid bin Harun] wose ŵa [Abu Malik] na [ŵadada ŵake] kuti wakapulika Mprofeti sallallaahu ‘alaihi wasallam wakuti: ‘Waliyose uyo wakuŵika chigomezgo chake mwa Allah chinthu nga ni ichi,’ ndipo wakuzunura.’
Imam Muslim : 35
و حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ لَمَّا حَضَرَتْ أَبَا طَالِبٍ الْوَفَاةُ جَاءَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ عِنْدَهُ أَبَا جَهْلٍ وَعَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي أُمَيَّةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا عَمِّ قُلْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ كَلِمَةً أَشْهَدُ لَكَ بِهَا عِنْدَ اللَّهِ فَقَالَ أَبُو جَهْلٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي أُمَيَّةَ يَا أَبَا طَالِبٍ أَتَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَلَمْ يَزَلْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعْرِضُهَا عَلَيْهِ وَيُعِيدُ لَهُ تِلْكَ الْمَقَالَةَ حَتَّى قَالَ أَبُو طَالِبٍ آخِرَ مَا كَلَّمَهُمْ هُوَ عَلَى مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَأَبَى أَنْ يَقُولَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَا وَاللَّهِ لَأَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ مَا لَمْ أُنْهَ عَنْكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { مَا كَانَ لِلنَّبِيِّ وَالَّذِينَ آمَنُوا أَنْ يَسْتَغْفِرُوا لِلْمُشْرِكِينَ وَلَوْ كَانُوا أُولِي قُرْبَى مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُمْ أَصْحَابُ الْجَحِيمِ } وَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى فِي أَبِي طَالِبٍ فَقَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { إِنَّكَ لَا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ } و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ ح و حَدَّثَنَا حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ صَالِحٍ كِلَاهُمَا عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ غَيْرَ أَنَّ حَدِيثَ صَالِحٍ انْتَهَى عِنْدَ قَوْلِهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فِيهِ وَلَمْ يَذْكُرْ الْآيَتَيْنِ وَقَالَ فِي حَدِيثِهِ وَيَعُودَانِ فِي تِلْكَ الْمَقَالَةِ وَفِي حَدِيثِ مَعْمَرٍ مَكَانَ هَذِهِ الْكَلِمَةِ فَلَمْ يَزَالَا بِهِ
Ndipo wakaniphalira kuti [Harmalah bin Yahya at-Tujibi] wakaniphalira [Abdullah bin Wahb] wakati, wakaniphalira [Yunus] kufuma kwa [Ibn Shihab] wakati, wakaniphalira [Said bin al-Musayyab] kufuma kwa [awiske] wakati, ‘Rasulullah wakaŵa wakuchezga na ŵanthu ŵake. Wakasanga Abu Jahl na Abdullah bin Abu Umaiyyah bin al-Mughirah nawo ŵakaŵapo. Rasulullah wakati: ‘Asekuru! Yowoyani sentensi ziŵiri za Chigomezgo, nizamuŵa kaboni winu panthazi pa Allah’. Pamanyuma Abu Jahl na Abdullah bin Abu Umayyah ŵakati, ‘Iwe Abu Talib, kasi ukukwaniska kuleka chisopa cha Abdul Muthtalib? ’ Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam wakaleka yayi ndipo m’malo mwake wakalutilira kumusambizga kuti waŵerengenge Vigomezgo Viŵiri vya Kalimah na kuviwerezgawerezga kanandi waka. Ntheura Abu Talib wakazgora nga ni mazgu ghake gha umaliro kwa iwo, kuti wakakhala na chisopa cha Abdul MuTalib, ndipo wakakhumba yayi kuyowoya Kalimah Shahadat. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam nayo wakati: 'Na Allah, nizamupempha chigowokero kwa Allah chifukwa cha imwe,' ntheura Allah wakavumbura vesi ili: '-Nchakuzomerezgeka yayi kuti Mprofeti na awo ŵakugomezga ŵapemphe chigowokero kwa awo ŵakujibisa, nangauli mbabali ŵawo ŵekha pamanyuma pakuti vyaŵamanyiska makora kuti -Qs shirks-'. Pa Taba: 113-. Pamanyuma Allah wakatuma mazgu ghake ghakukhwaskana na ivyo vikachitika kwa Abu Talib: ‘Nadi, imwe, O Muhammad, mulije nkhongono zakupeleka ulongozgi kwa waliyose uyo mukumutemwa mwakuti wazomerezge Chisilamu, kweni Allah ndiyo wali na nkhongono zakupeleka ulongozgi ku awo wakukhumba, ndipo ndiyo wakumanya makora kupokera ulongozgi ku Chisilamu awo mbanthu-’. -Mafumbo. Al Qashashi: 56-. Ndipo watiphalira [Ishaq bin Ibrahim] na [Abd bin Humaid] wose ŵakati, watiphalira [Abdurrazzaq] watiphalira [Ma’mar]. -mu nkhani yinyake yikuyowoyeka- Ndipo watiphalira [Hasan al-Hulwani] na [Abd bin Humaid] wose ŵakati, watiphalira [Ya’qub] -ndiko kuti Ibn Ibrahim bin Sa’ad- iyo wakati, watiphalira [adada] kufuma kwa [Salih] wose kufuma kwa [chiyelezgero ichi cha sanad na]. Ni waka kuti hadith ya Salih yikumara na mazgu ghakuti, ‘ntheura Allah wakatuma mazgu ghake ghakukhwaskana na iyo,’ ndipo wakuzunura yayi mavesi ghaŵiri agha. Ndipo wakazunura mu hadith yake kuti, ‘Ndipo wose ŵaŵiri ŵakawerezgapo mazgu agha,’ mu hadith Ma’mar ni m’malo mwa sentensi iyi. Ndipo wose ŵaŵiri ŵakulutilira kulongozgeka na iyo’.
Imam Muslim : 36
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ قَالَا حَدَّثَنَا مَرْوَانُ عَنْ يَزِيدَ وَهُوَ ابْنُ كَيْسَانَ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِعَمِّهِ عِنْدَ الْمَوْتِ قُلْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ لَكَ بِهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَأَبَى فَأَنْزَلَ اللَّهُ { إِنَّكَ لَا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ } الْآيَةَ
Watiphalira [Muhammad bin Abbad] na [Ibn Abu Umar] wose ŵakati, watiphalira [Marwan] kufuma kwa [Yazid] -ndiko kuti Ibn Kaisan- kufuma kwa [Abu Hazim] kufuma kwa [Abu Hurairah] wakati, ‘Mtumiki wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam wakati kwa sekuru wake apo: ŵakwenelera kusopeka ŵanyakhe padera pa Allah’ Nadi ndizamuchitira ukaboni kwa imwe na mazgu agha pa Zuŵa la Chiwuka’. Kweni wakakana, ndipo Allah wakavumbura kuti: '-Nadi muzamukwaniska yayi kulongozga awo mukuŵatemwa-' -Fs. Al Qashashi: 56-.
Imam Muslim : 37
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ مَيْمُونٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ كَيْسَانَ عَنْ أَبِي حَازِمٍ الْأَشْجَعِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِعَمِّهِ قُلْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ لَكَ بِهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ لَوْلَا أَنْ تُعَيِّرَنِي قُرَيْشٌ يَقُولُونَ إِنَّمَا حَمَلَهُ عَلَى ذَلِكَ الْجَزَعُ لَأَقْرَرْتُ بِهَا عَيْنَكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ { إِنَّكَ لَا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ }
Watiphalira [Muhammad bin Hatim bin Maimun] watiphalira [Yahya bin Sa’id] watiphalira [Yazid bin Kaisan] kufuma kwa [Abu Hazim al-Asyja’i] kufuma kwa [Abu Hurairah] iyo wakati, ‘Mtumiki wa Chiuta sallallaahu ‘alaihi wasallam wakayowoya kwa sekuru wake apo iyo: ya kusopeka ŵanyake padera pa Allah’ Nadi ndizamuchitira ukaboni kwa imwe na mazgu agha pa Zuŵa la Chiwuka’. Wakazgora kuti, ‘Usange ŵa Quraysh ŵakanisuskanga yayi na mazgu ghawo ghakuti, ‘Wakachita ivi chifukwa chakuti wakafipanga mtima’, mphanyi nkhazomerezga na sentensi iyo na maso ghinu’. Pamanyuma Allah wakavumbura kuti: '-Nadi imwe muzamukwaniska yayi kulongozga awo mukuŵatemwa, kweni ine nizamulongozga awo wakukhumba-' -Qs. Al Qashashi: 56-.
Imam Muslim : 38
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ كِلَاهُمَا عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنِي الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ حُمْرَانَ عَنْ عُثْمَانَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ مَاتَ وَهُوَ يَعْلَمُ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ دَخَلَ الْجَنَّةَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ عَنْ الْوَلِيدِ أَبِي بِشْرٍ قَالَ سَمِعْتُ حُمْرَانَ يَقُولُ سَمِعْتُ عُثْمَانَ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مِثْلَهُ سَوَاءً
Watiphalira [Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Zuhair bin Harb] wose kufuma kwa [Ismail bin Ibrahim], [Abu Bakr] wakati, watiphalira [Ibn Ulayyah] kufuma kwa [Khalid] iyo wakati, watiphalira [al-Walid bin Muslim] kufuma kwa [Hummanlah] iyo wakati [U, wasallam wakati: ‘Waliyose uyo wakufwa apo wakumanya kuti palije chiuta - wakwenelera kusopeka - kupatulapo Allah, wazamunjira nadi kuchanya’. Watiphalira [Muhammad bin Abu Bakr al-Muqaddami] watiphalira [Bisyr bin al-Mufadldlal] watiphalira [Khalid al-Hadzdza’] kufuma kwa [al-Walid Abu Bisyr] wakati, Nkhapulika [Humran] wakuti, nkhapulika [Uthman] wakuti, nkhapulika chinthu'.
Imam Muslim : 39
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ النَّضْرِ بْنِ أَبِي النَّضْرِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو النَّضْرِ هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ الْأَشْجَعِيُّ عَنْ مَالِكِ بْنِ مِغْوَلٍ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَسِيرٍ قَالَ فَنَفِدَتْ أَزْوَادُ الْقَوْمِ قَالَ حَتَّى هَمَّ بِنَحْرِ بَعْضِ حَمَائِلِهِمْ قَالَ فَقَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ جَمَعْتَ مَا بَقِيَ مِنْ أَزْوَادِ الْقَوْمِ فَدَعَوْتَ اللَّهَ عَلَيْهَا قَالَ فَفَعَلَ قَالَ فَجَاءَ ذُو الْبُرِّ بِبُرِّهِ وَذُو التَّمْرِ بِتَمْرِهِ قَالَ وَقَالَ مُجَاهِدٌ وَذُو النَّوَاةِ بِنَوَاهُ قُلْتُ وَمَا كَانُوا يَصْنَعُونَ بِالنَّوَى قَالَ كَانُوا يَمُصُّونَهُ وَيَشْرَبُونَ عَلَيْهِ الْمَاءَ قَالَ فَدَعَا عَلَيْهَا حَتَّى مَلَأَ الْقَوْمُ أَزْوِدَتَهُمْ قَالَ فَقَالَ عِنْدَ ذَلِكَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ لَا يَلْقَى اللَّهَ بِهِمَا عَبْدٌ غَيْرَ شَاكٍّ فِيهِمَا إِلَّا دَخَلَ الْجَنَّةَ
Watiphalira [Abu Bakr bin an-Nadlar bin Abu an-Nadlar] iyo wakati, watiphalira [Abu an-Nadlar Hasyim bin al-Qasim] watiphalira [Ubaidullah al-Asyja’i] kufuma kwa [Malik bin Mighwal] kufuma kwa [Thalhah bin an-Nadlar] kufuma kwa [A] Huburahe wakati iyo ‘A, Mprofeti sallallahu 'alaihi wasallam pa ulendo'. Pamanyuma wakati, ‘ntheura vyakurya vya ŵanthu ŵara vikamara’. Pamanyuma wakati, ‘Mpaka ŵakhumbe kukoma vinyama vyawo vinyake’. Munthu uyo wakuyowoya nkhani wakati, ‘Pamanyuma Umar wakati, ‘O Mtumiki wa Allah, usange ungawunganya vinyake vya vyakurya vya ŵanthu ndipo pamanyuma ungalomba kwa Allah pa nkhani iyi - nadi viŵenge viwemi -’. Munthu uyo wakayowoyanga nkhani iyi wakati, ‘Pamanyuma wakachita’. Munthu uyo wakuyowoya nkhani iyi wakati, ‘Pamanyuma mweneko wa tirigu wakiza na tirigu wake, mweneko wa madeti wakiza na madeti ghake’. Munthu uyo wakuyowoya nkhani wakati, ‘Ndipo Mujahid wakati, ‘Ndipo ŵaŵeneco ŵa tirigu na tirigu wawo’. Nkhati, ‘Kasi ŵakuchitachi na tirigu?’ wakazgora kuti, ‘Ŵakamuyamwanga na kumwa maji’. Wakati, ‘Pamanyuma Mtumiki wa Allah wakaŵachema mpaka ŵazuzge viŵiya vyawo vya vyakurya’. Munthu uyo wakuyowoya nkhani iyi wakati, ‘Ntheura Mtumiki wa Allah wakalomba pa nyengo iyo: ‘Nkhuchitira ukaboni kuti palije chiuta - wakwenelera kusopeka - kupatulapo Allah ndipo ine ndine mtumiki wa Allah, palije muteŵeti uyo wakukumana na Allah mwa kumukolera mwakukhora kwambura kukayika, wazamunjira nadi mu Paradiso’’.
Imam Muslim : 40
حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ عُثْمَانَ وَأَبُو كُرَيْبٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ جَمِيعًا عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ قَالَ أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَوْ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ شَكَّ الْأَعْمَشُ قَالَ لَمَّا كَانَ غَزْوَةُ تَبُوكَ أَصَابَ النَّاسَ مَجَاعَةٌ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ أَذِنْتَ لَنَا فَنَحَرْنَا نَوَاضِحَنَا فَأَكَلْنَا وَادَّهَنَّا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ افْعَلُوا قَالَ فَجَاءَ عُمَرُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنْ فَعَلْتَ قَلَّ الظَّهْرُ وَلَكِنْ ادْعُهُمْ بِفَضْلِ أَزْوَادِهِمْ ثُمَّ ادْعُ اللَّهَ لَهُمْ عَلَيْهَا بِالْبَرَكَةِ لَعَلَّ اللَّهَ أَنْ يَجْعَلَ فِي ذَلِكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَعَمْ قَالَ فَدَعَا بِنِطَعٍ فَبَسَطَهُ ثُمَّ دَعَا بِفَضْلِ أَزْوَادِهِمْ قَالَ فَجَعَلَ الرَّجُلُ يَجِيءُ بِكَفِّ ذُرَةٍ قَالَ وَيَجِيءُ الْآخَرُ بِكَفِّ تَمْرٍ قَالَ وَيَجِيءُ الْآخَرُ بِكَسْرَةٍ حَتَّى اجْتَمَعَ عَلَى النِّطَعِ مِنْ ذَلِكَ شَيْءٌ يَسِيرٌ قَالَ فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْهِ بِالْبَرَكَةِ ثُمَّ قَالَ خُذُوا فِي أَوْعِيَتِكُمْ قَالَ فَأَخَذُوا فِي أَوْعِيَتِهِمْ حَتَّى مَا تَرَكُوا فِي الْعَسْكَرِ وِعَاءً إِلَّا مَلَئُوهُ قَالَ فَأَكَلُوا حَتَّى شَبِعُوا وَفَضَلَتْ فَضْلَةٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ لَا يَلْقَى اللَّهَ بِهِمَا عَبْدٌ غَيْرَ شَاكٍّ فَيُحْجَبَ عَنْ الْجَنَّةِ
Watiphalira [Sahl bin Uthman] na [Abu Kuraib Muhammad bin al-Ala’] vyose kufuma kwa [Abu Muawiyah] wakayowoya. Ŵasilamu ŵakapulika njara chomene, ŵakati, ‘O Mtumiki wa Allah, kasi mungatizomerezga kuti tikome ngamila yithu, kuti tirye nyama yake na kugwiliskira ntchito mafuta ghake nga ni mafuta - kuti tibenekelere chikumba, kuti tichivikilire ku moto wakutentha -? ' Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam wakazgora kuti: 'Chitani'. Abu Hurairah wakati, ‘Pamanyuma Umar wakiza ndipo wakati, ‘O Mtumiki wa Allah, usange mungachita nthena, mbwenu msana wa ngamila uzamumara - galimoto -! Kweni chingaŵa chiwemi usange mungalomba vyakurya vyawo vyose ivyo vyakhalako ndipo pamanyuma mulombe, Allah wamupe vitumbiko." Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam wakati: 'Okay'. Pamanyuma wakapempha chakutandazga - chakupangika na chikopa -, pamanyuma pa kutandazga, wakapempha vyakukhalapo vya vyakurya vyawo ivyo vikakhalako.' Abu Hurairah wakalutilira kuti, ‘Pamanyuma pakaŵa munthu uyo wakiza na chimanga chakukwana, munyake wakiza na madeti ghakukwana, ndipo pakaŵa ŵanyake awo ŵakiza na viwangwa vya vyakurya, nga ni chingwa, mwakuti vyakurya vichoko waka vikawungana pa chipolopolo. Abu Hurairah wakati, ‘Pamanyuma Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam wakalomba vitumbiko pa vyakurya, pamanyuma wakati: ‘Torani na kuzuzga viŵiya vinu vya vyakurya’. Abu Hurairah wakalutilira kuti, ‘Pamanyuma ŵakazuzga malo ghawo gha vyakurya, mwakuti palije msilikari yumoza kweni malo ghawo gha vyakurya ghakazura’. Abu Hurairah wakalutilira kuti, ‘Pamanyuma ŵakarya mpaka ŵakakhuta, ndipo pakaŵaso vyakurya vinyake ivyo vikakhalako’. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam wakati: 'Nkhuchitira ukaboni kuti palije chiuta uyo wakwenera kusopeka padera pa Allah ndipo ine ndine mthenga wa Allah, palije muteŵeti uyo wakukumana na Allah, wakukayika yayi sentensi iyi ndipo pamanyuma wakukanizgika kunjira kuchanya'.