Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith
Hadith
Imam Muslim : 21
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا عَاصِمٌ وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَحَجِّ الْبَيْتِ وَصَوْمِ رَمَضَانَ
ነጊሩና ኣሎ [ዑበይዱላህ ቢን ሙዓድዝ] ነጊሩና ኣሎ [ኣቦይ] ነጊሩና ኣሎ [ኣሺም] - ማለት ኢብኑ መሓመድ ቢን ዛይድ ቢን ዓብደላ ቢን ዑመር - ካብ [ኣቡኡ] ኢሉ፤ [ዓብደላ] ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ኢሉ: እስልምና ኣብ ሓሙሽተ መሰረታት ዝተሃንጸ እዩ: ማለት ብዘይካ ኣላህ ካልእ ኣምላኽ -ክምለኽ መሰል ዘለዎ- ከምዘየለ ዝገልጽ ምስክርነት: መሓመድ ባርያኡን ረሱልኡን ምዃኑ: ሰላት ዘመስረተ: ዘካት ዝኸፍል: ንግደት በይቱላህ ዝገብር: ኣብ ሮሞዳን ዝጾመ::
Hadith
Imam Muslim : 22
و حَدَّثَنِي ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا حَنْظَلَةُ قَالَ سَمِعْتُ عِكْرِمَةَ بْنَ خَالِدٍ يُحَدِّثُ طَاوُسًا أَنَّ رَجُلًا قَالَ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أَلَا تَغْزُو فَقَالَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ الْإِسْلَامَ بُنِيَ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَصِيَامِ رَمَضَانَ وَحَجِّ الْبَيْتِ
ከምኡ’ውን [ኢብን ኑማይር] ከም ዝነገረና [ኣቦይ] [ሃንዛላ] ከም ዝነገረና ምስ ነገረኒ፡ ‘[ኢክሪማ ቢን ካሊድ] ንሓዲስ ንታውስ ክነግሮ ሰሚዐዮ ኣለኹ፡ ሓደ ሰብኣይ ን[ዓብደላ ቢን ዑመር] ‘ንምንታይ ዘይትበኣሱ? ' ንሱ ድማ መለሰሉ 'ብሓቂ ረሱል (ሰ.ዓ.ወ) ክብሉ ሰሚዐዮም: 'ብሓቂ እስልምና ኣብ ሓሙሽተ መትከላት ዝተመስረተ እዩ: ምስክርነት ምስክርነት ብዘይካ ኣላህ ዒባዳ ዝበቅዕ ኣምላኽ ከምዘየለ: ሰላት ምምስራት: ዘካት ምኽፋል: ኣብ ሮሞዳን ጾም: ከምኡውን ናብ ቤት ኣላህ ንግደት ምግባር''::
Hadith
Imam Muslim : 23
حَدَّثَنَا خَلَفُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ ح و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى وَاللَّفْظُ لَهُ أَخْبَرَنَا عَبَّادُ بْنُ عَبَّادٍ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ قَدِمَ وَفْدُ عَبْدِ الْقَيْسِ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا هَذَا الْحَيَّ مِنْ رَبِيعَةَ وَقَدْ حَالَتْ بَيْنَنَا وَبَيْنَكَ كُفَّارُ مُضَرَ فَلَا نَخْلُصُ إِلَيْكَ إِلَّا فِي شَهْرِ الْحَرَامِ فَمُرْنَا بِأَمْرٍ نَعْمَلُ بِهِ وَنَدْعُو إِلَيْهِ مَنْ وَرَاءَنَا قَالَ آمُرُكُمْ بِأَرْبَعٍ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ الْإِيمَانِ بِاللَّهِ ثُمَّ فَسَّرَهَا لَهُمْ فَقَالَ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَأَنْ تُؤَدُّوا خُمُسَ مَا غَنِمْتُمْ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالنَّقِيرِ وَالْمُقَيَّرِ زَادَ خَلَفٌ فِي رِوَايَتِهِ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَعَقَدَ وَاحِدَةً
ነጊሩና ኣሎ [ከላፍ ቢን ሂሻም] ነጊሩና ኣሎ [ሓመድ ቢን ዛይድ] ካብ [ኣቡ ጀምራ] ከምዚ ኢሉ፣ ሰሚዐ [ኢብን ዓባስ]። -ኣብ ካልእ ሪዋያ ድማ ተገሊጹ ኣሎ- ከምኡ ውን ነጊሩና ኣሎ [ያሕያ ቢን ያሕያ] እዚ ላፋዝ ድማ ናቱ እዩ፣ ጸብጺቡልና ኣሎ [ኣባድ ቢን ዓባድ] ካብ [ኣቡ ጃምራ] ካብ [ኢብን ዓባስ] ከምዚ ኢሉ ዓብዱል ቃይስ ልኡኽ ናብ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ወሰላም ከይዱ ንሳቶም ድማ ኦ ረሱሉላህ፣ ብሓቂ እዛ ዓዲ ኣካል ናይቲ... ቀቢላ ራብዓ፡ ብሓቂ ድማ ሙድላር ካፍር ኣብ መንጎናን ኣብ መንጎኹምን ደው ኢሎም ኣለዉ፡ ስለዚ ብዘይካ ኣብ ወርሒ ሓራም ካባኻትኩም ክንድሕን ኣይንኽእልን ኢና፡ ስለዚ ትእዛዝ ክንፍጽም ኣዘዙና ነቶም ብድሕሬና ዘለዉ ክንሰብኮ ኢና'። ንሱ ድማ ብኣርባዕተ ነገራት እእዝዘኩም ካብ ኣርባዕተ ነገራት ድማ ይኽልክለኩም ኣለኹ: ማለት ኣብ ኣላህ ምእማን: ብድሕሪኡ ብጀካ ኣላህ ካልእ ኣምላኽ - ዒባዳ ዝበቅዕ - ከምዘየለ መስክሩ: መሓመድ ድማ ልኡኽ ናይ ኣላህ ምዃኑ መስክሩ: ጸሎት ዘስርዕ: ዘካት ዝኸፍል: ሓደ ሓሙሻይ ካብ ምርኮ ኲናት ዝኸፍል:: ከምኡ ውን ኣብ ኣድ-ዱባ`፡ ኣል-ሃንታም፡ ናቂርን ኣል-ሙቃያርን ዝተጸቕጠ ወይኒ ከይትሰርሑ እኽልክለኩም ኣለኹ። ከላፍ ኣብ ታሪኹ ወሲኹ፡ ‘ምስክርነት፡ ብዘይካ ኣላህ ካልእ ኣምላኽ - ዒባዳ ዝበቅዕ - ከምዘየለ። ሓንሳብ ድማ ኣሲርካዮ'።
Hadith
Imam Muslim : 24
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَأَلْفَاظُهُمْ مُتَقَارِبَةٌ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ عَنْ شُعْبَةَ و قَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ قَالَ كُنْتُ أُتَرْجِمُ بَيْنَ يَدَيْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَبَيْنَ النَّاسِ فَأَتَتْهُ امْرَأَةٌ تَسْأَلُهُ عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ فَقَالَ إِنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ أَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ الْوَفْدُ أَوْ مَنْ الْقَوْمُ قَالُوا رَبِيعَةُ قَالَ مَرْحَبًا بِالْقَوْمِ أَوْ بِالْوَفْدِ غَيْرَ خَزَايَا وَلَا النَّدَامَى قَالَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَأْتِيكَ مِنْ شُقَّةٍ بَعِيدَةٍ وَإِنَّ بَيْنَنَا وَبَيْنَكَ هَذَا الْحَيَّ مِنْ كُفَّارِ مُضَرَ وَإِنَّا لَا نَسْتَطِيعُ أَنْ نَأْتِيَكَ إِلَّا فِي شَهْرِ الْحَرَامِ فَمُرْنَا بِأَمْرٍ فَصْلٍ نُخْبِرْ بِهِ مَنْ وَرَاءَنَا نَدْخُلُ بِهِ الْجَنَّةَ قَالَ فَأَمَرَهُمْ بِأَرْبَعٍ وَنَهَاهُمْ عَنْ أَرْبَعٍ قَالَ أَمَرَهُمْ بِالْإِيمَانِ بِاللَّهِ وَحْدَهُ وَقَالَ هَلْ تَدْرُونَ مَا الْإِيمَانُ بِاللَّهِ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامُ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَصَوْمُ رَمَضَانَ وَأَنْ تُؤَدُّوا خُمُسًا مِنْ الْمَغْنَمِ وَنَهَاهُمْ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ قَالَ شُعْبَةُ وَرُبَّمَا قَالَ النَّقِيرِ قَالَ شُعْبَةُ وَرُبَّمَا قَالَ الْمُقَيَّرِ وَقَالَ احْفَظُوهُ وَأَخْبِرُوا بِهِ مِنْ وَرَائِكُمْ و قَالَ أَبُو بَكْرٍ فِي رِوَايَتِهِ مَنْ وَرَاءَكُمْ وَلَيْسَ فِي رِوَايَتِهِ الْمُقَيَّرِ و حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي ح و حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي قَالَا جَمِيعًا حَدَّثَنَا قُرَّةُ بْنُ خَالِدٍ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِهَذَا الْحَدِيثِ نَحْوَ حَدِيثِ شُعْبَةَ وَقَالَ أَنْهَاكُمْ عَمَّا يُنْبَذُ فِي الدُّبَّاءِ وَالنَّقِيرِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ وَزَادَ ابْنُ مُعَاذٍ فِي حَدِيثِهِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلْأَشَجِّ أَشَجِّ عَبْدِ الْقَيْسِ إِنَّ فِيكَ خَصْلَتَيْنِ يُحِبُّهُمَا اللَّهُ الْحِلْمُ وَالْأَنَاةُ
[ኣቡበከር ቢን ኣቡ ስያይባ] ከምኡ’ውን [መሓመድ ቢን ኣል-ሙጽና] ከምኡ’ውን [መሓመድ ቢን በሲያር] ከምኡ’ውን ላፋዝኦም ኣብ ነንሕድሕዶም ከም ዝቀራረቡ ነጊሩና ኣሎ፡ [ኣቡበከር] ከም ዝበሎ፡ [ጉንደር] ካብ [ሹዕባ] ክነግረና ከሎ፡ እቶም ካልኦት ክልተ ሰባት ድማ፡ [መሓመድ ቢን ጃዕፋር] ካብ [ሹዕባ] ከም ዝነገረና ይዛረቡና። [ኣቡ ጀምራ] ከምዚ በለ: ኣነ ኣብ መንጎ [ኢብኑ ዓባስ]ን ህዝብን ተርጓሚ እየ ነይረ: ሽዑ ሓንቲ ሰበይቲ መጺኣ ብዛዕባ ጽማቝ ናቢድዝ - ሓደ ዓይነት ወይኒ - ኣብ ዕትሮ መሬት ዝቕመጥ ሓተተት: ስለዚ ንሳ ድማ ከምዚ ኢላ መለሰት: ብሓቂ ልኡኽ ዓብደልቃይስ ናብ ረሱል ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ወሳላም መጺኡ: ድሕሪኡ ረሱል ረቢ ከምዚ በለ:: 'መን እዩ እቲ ልኡኽ - ወይ መን እዩ እቲ ህዝቢ? - ንሳቶም ድማ 'ረቢዓ' ኢሎም መለሱ። ንሱ ድማ፡ 'ንህዝቢ - ወይ ልኡኽ - ብዘይ ዝኾነ ይኹን ምድንጋርን ጣዕሳን እንቋዕ ደሓን መጻእኩም' ኢሉ። ኣዘንታዊ ድማ ‘ኦ ረሱል ናይ ኣላህ ብሓቂ ካብ ርሑቕ ቦታ መጺእና ኣለና ኢሎም። ኣብ መንጎናን ኣብ መንጎኻን ብዘይካ ኣብ ኣዋርሕ ሓራም ናባኻትኩም ክንመጽእ ስለ ዘይንኽእል ሙድላር ካፍር ኣለዉ፣ ስለዚ ነቶም እንመርሖም ሰባት ክንነግሮም እንኽእል ነገር ክንውስን ኣዘዙና ብእኡ ድማ ናብ መንግስተ ሰማይ ክንኣቱ እንኽእል’። ኣዘንታዊ ድማ 'ስለዚ ረሱል ረሱል ኣርባዕተ ነገራት ኣዚዞም ኣርባዕተ ነገራት ከልኪሎም' በለ። እቲ ኣዘንታዊ ድማ ደጊሙ ረሱል ረሱል ብኣሏህ ጥራይ ክኣምኑ ኣዘዞም፣ ኣብ ኣላህ ምእማን እንታይ ምዃኑ ትፈልጡ ዶ? ' ንሳቶም ድማ 'ኣላህን ረሱልን ዝያዳ ይፈልጡ' ኢሎም መለሱ። ከምዚ በለ:- ብዘይካ ኣላህ ካልእ ኣምላኽ ከምዘየለ መስክሩ: መሓመድ ድማ ልኡኽ ኣላህ ምዃኑ መስክሩ: ሰላት ኣቐምጡ: ዘካት ግበር: ሮሞድላን ጾም: ሓደ ሓሙሻይ ክፋል ናይ ጋኒማ ድማ ከፊልኩም: ካብ ዓድ-ዱባ`: ኣል-ሓንታምን ኣል-ሙዛፋትን ከልከለኩም’:: ስዩባህ ‘ምናልባት ‘ኣን-ናቂር’ ኢሉ ክኸውን ይኽእል’ዩ፡ ‘ኣል-ሙቃያር’ ክኸውን ይኽእል’ዩ፡ ንሱ ድማ፡ ‘ተሓለሉ ንህዝብኻ ድማ ኣፍልጥ’ ኢሉ። ኣቡበከር ኣብ ትረኻኡ 'ኣልሙቃያር'' ከይጠቐሰ 'እቲ ብድሕሬኻ እትመርሖ ሰብ' ጠቒሱ። ከምኡ ውን ተነጊሩኒ ኣሎ [ዑበይዱላህ ቢን ሙዓድዝ] ንዓና [ኣቦይ] ነጊሩና ኣሎ። -ኣብ ካልእ ሪዋያት ተገሊጹ ኣሎ- ከምኡ’ውን ነጊሩና ኣሎ [ናሽር ቢን ዓሊ ኣል-ጀህድላሚ] ኢሉኒ፡ ነጊሩኒ ኣሎ [ኣቦይ] ክልቲኦም ከም ዝበሎም፡ ነጊሩና ኣሎ [ቁርራ ቢን ካሊድ] ካብ [ኣቡ ጃምራ] ካብ [ኢብን ዓባስ] ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓሌይ ዋሰላም በዚ ሓዲስ ምስ ሓዲስ [ስዩባህ] ዝመሳሰል፡ እናበለ: ‘ኣነ ኣብ ኣድ-ዱባ`፡ ኣን-ናቂር፡ ኣል-ሓንታምን ኣል-ሙዛፋትን’ ካብ ዝተባህለ ነገር ይኽልክለኩም። ከምኡ’ውን [ኢብን ሙዓድዝ] ኣብታ ካብ [ኣቡኡ] ዝረኸቦ ሓዲስ ወሲኹ፡ ‘ረሱሉላሁ ዓለይሂ ወሰላም ድማ ንኣል-ኣስያጅ ኣስያጅ ዓብደል-ቃይስ ከምዚ በሎ፦ ‘ብሓቂ ኣባኻትኩም ክልተ ጠባያት ኣለዋ፡ ንሳተን ድማ ትዕግስትን ጥንቃቐን እየን''።
Hadith
Imam Muslim : 25
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مَنْ لَقِيَ الْوَفْدَ الَّذِينَ قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ عَبْدِ الْقَيْسِ قَالَ سَعِيدٌ وَذَكَرَ قَتَادَةُ أَبَا نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ فِي حَدِيثِهِ هَذَا أَنَّ أُنَاسًا مِنْ عَبْدِ الْقَيْسِ قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنَّا حَيٌّ مِنْ رَبِيعَةَ وَبَيْنَنَا وَبَيْنَكَ كُفَّارُ مُضَرَ وَلَا نَقْدِرُ عَلَيْكَ إِلَّا فِي أَشْهُرِ الْحُرُمِ فَمُرْنَا بِأَمْرٍ نَأْمُرُ بِهِ مَنْ وَرَاءَنَا وَنَدْخُلُ بِهِ الْجَنَّةَ إِذَا نَحْنُ أَخَذْنَا بِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ آمُرُكُمْ بِأَرْبَعٍ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ اعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَصُومُوا رَمَضَانَ وَأَعْطُوا الْخُمُسَ مِنْ الْغَنَائِمِ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ وَالنَّقِيرِ قَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ مَا عِلْمُكَ بِالنَّقِيرِ قَالَ بَلَى جِذْعٌ تَنْقُرُونَهُ فَتَقْذِفُونَ فِيهِ مِنْ الْقُطَيْعَاءِ قَالَ سَعِيدٌ أَوْ قَالَ مِنْ التَّمْرِ ثُمَّ تَصُبُّونَ فِيهِ مِنْ الْمَاءِ حَتَّى إِذَا سَكَنَ غَلَيَانُهُ شَرِبْتُمُوهُ حَتَّى إِنَّ أَحَدَكُمْ أَوْ إِنَّ أَحَدَهُمْ لَيَضْرِبُ ابْنَ عَمِّهِ بِالسَّيْفِ قَالَ وَفِي الْقَوْمِ رَجُلٌ أَصَابَتْهُ جِرَاحَةٌ كَذَلِكَ قَالَ وَكُنْتُ أَخْبَؤُهَا حَيَاءً مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ فَفِيمَ نَشْرَبُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فِي أَسْقِيَةِ الْأَدَمِ الَّتِي يُلَاثُ عَلَى أَفْوَاهِهَا قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَرْضَنَا كَثِيرَةُ الْجِرْذَانِ وَلَا تَبْقَى بِهَا أَسْقِيَةُ الْأَدَمِ فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِنْ أَكَلَتْهَا الْجِرْذَانُ وَإِنْ أَكَلَتْهَا الْجِرْذَانُ وَإِنْ أَكَلَتْهَا الْجِرْذَانُ قَالَ وَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأَشَجِّ عَبْدِ الْقَيْسِ إِنَّ فِيكَ لَخَصْلَتَيْنِ يُحِبُّهُمَا اللَّهُ الْحِلْمُ وَالْأَنَاةُ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ حَدَّثَنِي غَيْرُ وَاحِدٍ لَقِيَ ذَاكَ الْوَفْدَ وَذَكَرَ أَبَا نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ لَمَّا قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ حَدِيثِ ابْنِ عُلَيَّةَ غَيْرَ أَنَّ فِيهِ وَتَذِيفُونَ فِيهِ مِنْ الْقُطَيْعَاءِ أَوْ التَّمْرِ وَالْمَاءِ وَلَمْ يَقُلْ قَالَ سَعِيدٌ أَوْ قَالَ مِنْ التَّمْرِ
ነጊሩና ኣሎ [ያሕያ ቢን ኣዩብ] ነጊሩና ኣሎ [ኢብን ኡላይያ] ነጊሩና ኣሎ [ሰዒድ ቢን ኣቡ ኣሩባ] ካብ [ቃታዳ] ከምዚ ኢሉ: 'እቲ ካብ ዓንኬል ዓብዱልቃይስ ዝመጸ ልኡኽ ዝተራኸበ ሰብ ኣብ ቅድሚ ረሱል ረቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ዝመጸ ነጊሩና: [ሰዒድ] ከምዚ ኢሉ: [ቃታዳ] ን[ኣቡደላራ] ጠቒሱ:: ካብ [ኣቡ ሰዒድ ኣል-ኩድሪ] ኣብዚ ሓዲስ እዚ፡ ካብ መንጎ ዓብዱል ቃይስ ዝመጹ ሰባት ናብ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ቀሪቦም፡ ‘ኦ ነቢይ ኣላህ፡ ብሓቂ ካብ ቀቢላ ረቢዓ ደቂ ዓዲ ኢና፡ ብሓቂ ድማ ሙድላር -ካፍር ኣብ መንጎናን ኣብ መንጎኹምን ደው ኢሎም ኣለዉ፡ ስለዚ ብዘይካ ኣብ ወርሒ ሓራም -ብሰላም- ክንቀርበኩም ኣይንኽእልን ኢና፡ ስለዚ ኣዘዙና። ትእዛዝ ምፍጻም ምእንቲ ነቶም ብድሕሬና ዘለዉ ሰባት ክንሰብኽ ምእንቲ ምስኡ ተጣቢቕና ናብ ገነት ክንኣቱ’። ከምዚ በለ:- ብኣርባዕተ ነገራት እእዝዘኩም ካብ ኣርባዕተ ነገራት ድማ ይኽልክለኩም: ማለት ንኣላህ ስግደሉ: ብዝኾነ ነገር ኣይትሸርቁሉ: ሰላት ኣሰግዱ: ዘካት ክትከፍሉ: ኣብ ሮሞዳን ጾም: ካብ ዋጋ ጋኒማ ድማ ሓደ ሓሙሻይ ክፋል ሃቡ: ከምኡውን ኣብ ዓድ-ዱባ`: ኣል-ሓንታም: ኣል-ሙዛፋትን ኣን-ናቂርን መጽቀጢ ወይኒ ክትሰርሑ እኽልክለኩም::: ንሳቶም ድማ ‘ኦ ነቢይ ኣላህ ብዛዕባ ኣን-ናቂር ዘለካ ኣፍልጦ እንታይ እዩ? ' ንሱ ድማ 'ጉንዲ ገረብ ይቕረጽ - ቆፎ ይወጽእ - ድሕሪኡ ቴምብር ትእትወሉ' በለ። ሰዒድ ድማ 'ወይ ድማ ካብ ስየ ተምሪ በለ። ድሕሪኡ እቲ ዝፈልሐ ማይ ክሳብ ዝሃድእ ማይ ትእትወሉ፣ ድሕሪኡ ሓደ ካባኻትኩም - ወይ ሓደ ካባታቶም - ብሓቂ ንኣኮኡ ብሴፍ ክሳብ ዝሃርሞ ትሰትዮ’፣ ‘ኣብታ ጉጅለ ድማ ሓደ ሰብኣይ ኣሎ ንሱ’ውን ዝተጎድአ’ ኢሉ። ደጊሙ ድማ ብረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ስለ ዝሓፈርኩ ሓቢአዮ ፡ ድሕሪኡ ‘እሞ ኣብ ምንታይ መትሓዚ ክንሰቲ ንኽእል ኦ ረሱል ረሱል? ' ንሱ ድማ 'ኣብ ኣፉ ዝተዓጽወ ቆርበት ዝተለኽየ መትሓዚ' ኢሉ መለሰ። ንሳቶም ድማ ‘ኦ ረሱል ናይ ኣላህ ብሓቂ መሬትና ብኣጻብዕቲ መሊኣ እያ፣ ስለዚ ኣብቲ ዝተቐብአ ቆርበት ዝለበሰ ሳእኒ መስተ ኣይተረፈን’ ኢሎም ሓተትዎም፣ ሽዑ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ በሎም፦ ‘ከምኡ’ውን ዋላ ብኣጻብዕቲ እንተተበሊዑ፣ ዋላ’ውን ብኣጻብዕቲ እንተተበልዐ፣ ዋላ’ውን ብኣጻብዕቲ እንተተበልዐ’። ኣዘንታዊ ድማ ረሱል ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ድማ ንኣስያጅ ዓብዱልቃይስ ከምዚ በሎ : ብሓቂ ኣባኻ ክልተ ባህርያት ኣለዋ ኣላህ ዝፈትወን ንሳተን ድማ፤ ትዕግስትን ተጠንቀቕን''። ነጊሩና ኣሎ [መሓመድ ቢን ኣልሙጽና]ን [ኢብን ባሲስያር] ክልቲኦም ከም ዝበሎም፡ ነጊሩና ኣሎ [ኢብን ኣቡ ዓዲ] ካብ [ሰዒድ] ካብ [ቃታዳ] ኢሉ፡ ነጊሩና ኣሎ ሓደ ኣዘንታዊ ጥራይ ዘይኮነ ምስ ልኡኽ ተራኺቡ። ከምኡ’ውን [ኣቡ ናድራህ] ካብ [ኣቡ ሰዒድ ኣል-ኩድሪ] ጠቒሱ፣ ልኡኽ ዓብዱልቃይስ ምስ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ምስ ከም [ኢብን ኡላይያ] ዝኣመሰለ ሓዲስ ክገጥም ከሎ፣ ኣብኡ ጥራይ ‘ኣብኡ ድማ ምስ ተምሪ፣ ወይ ተምሪን ማይን ትሕውስ’ ተባሂሉ ከም ዝተገልጸ፣ ንሱ ድማ ‘[ሰዒድ] ከምዚ ኢሉ፣’ ወይ’ውን ኣይበለን። ዕለታት''።
Hadith
Imam Muslim : 26
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَكَّارٍ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ ح و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو قَزَعَةَ أَنَّ أَبَا نَضْرَةَ أَخْبَرَهُ وَحَسَنًا أَخْبَرَهُمَا أَنَّ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ أَخْبَرَهُ أَنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ لَمَّا أَتَوْا نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ جَعَلَنَا اللَّهُ فِدَاءَكَ مَاذَا يَصْلُحُ لَنَا مِنْ الْأَشْرِبَةِ فَقَالَ لَا تَشْرَبُوا فِي النَّقِيرِ قَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ جَعَلَنَا اللَّهُ فِدَاءَكَ أَوَ تَدْرِي مَا النَّقِيرُ قَالَ نَعَمْ الْجِذْعُ يُنْقَرُ وَسَطُهُ وَلَا فِي الدُّبَّاءِ وَلَا فِي الْحَنْتَمَةِ وَعَلَيْكُمْ بِالْمُوكَى
ነጊሩኒ ኣሎ [መሓመድ ቢን በቃር ኣልበስሪ] ካብ [ኢብን ጁራይጅ] [ኣቡ ኣሺም] ነጊሩና ኣሎ። -ኣብ ካልእ ትረኻ ተገሊጹ ኣሎ-፣ ንዓይ ድማ [መሓመድ ቢን ራፊዕ] ነጊሩኒ እቲ ላፋዝ ድማ ናቱ ምዃኑ። ነጊሩና ኣሎ [ዓብዱራዛቅ] ነጊሩና ኣሎ [ኢብን ጁራይጅ] ኢሉና፣ [ኣቡ ቃዛዓ] [ኣቡ ናድራ] ከም ዝጸብጸቦ ነጊሩና ኣሎ፣ ኣል-ሓሰን ድማ ንኽልቲኦም ጸብጺቡ፣ [ኣቡ ሰዒድ ኣል-ኩድሪ] ከም ዝጸብጸቦ፣ ልኡኽ ዓብዱል ቃይስ ናብ ነቢይ ኣላህ ሰለላሁ ዓላይሂ ወላላም ምስ መጸ ‘ኦ ረሱል ናይ ኣላህ ረቢ በጃኻ ይግበረና እንታይ መስተ ይጠቅመና?' ንሱ ድማ 'ኣብ ኣን-ናቂር ኣይትስተ' ኢሉ መለሰሉ። ንሳቶም ድማ 'ኦ ነቢይ ኣላህ በጃኻ ይግበረና ኣን-ናቂር እንታይ ምዃኑ ትፈልጥ ዲኻ?' ንሱ ድማ ከምዚ ኢሉ መለሰ፦ ‘እወ ጕንዲ ገረብ ማእከሉ ተቐሪጹ ኣሎ፣ ኣብ ኣድ-ዱባ` ወይ ኣብ ኣልሃንታም ድማ ኣይትሰትዩ፣ ርእሶም ተሸፊኖም ኣብ ዕትሮ ዝተዓቀቡ መስተታት ድማ -ክትሰትዩ ይግባእ’።
Hadith
Imam Muslim : 27
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ وَكِيعٍ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ زَكَرِيَّاءَ بْنِ إِسْحَقَ قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَيْفِيٍّ عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَ أَبُو بَكْرٍ رُبَّمَا قَالَ وَكِيعٌ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ مُعَاذًا قَالَ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّكَ تَأْتِي قَوْمًا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ فَادْعُهُمْ إِلَى شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لِذَلِكَ فَأَعْلِمْهُمْ أَنَّ اللَّهَ افْتَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي كُلِّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لِذَلِكَ فَأَعْلِمْهُمْ أَنَّ اللَّهَ افْتَرَضَ عَلَيْهِمْ صَدَقَةً تُؤْخَذُ مِنْ أَغْنِيَائِهِمْ فَتُرَدُّ فِي فُقَرَائِهِمْ فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لِذَلِكَ فَإِيَّاكَ وَكَرَائِمَ أَمْوَالِهِمْ وَاتَّقِ دَعْوَةَ الْمَظْلُومِ فَإِنَّهُ لَيْسَ بَيْنَهَا وَبَيْنَ اللَّهِ حِجَابٌ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ بْنُ إِسْحَقَ ح و حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ عَنْ زَكَرِيَّاءَ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَيْفِيٍّ عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَ مُعَاذًا إِلَى الْيَمَنِ فَقَالَ إِنَّكَ سَتَأْتِي قَوْمًا بِمِثْلِ حَدِيثِ وَكِيعٍ
ነጊሩና ኣሎ [ኣቡበከር ቢን ኣቡ ስያይባ]ን [ኣቡ ኩራይብ]፣ ከምኡ’ውን [ኢሻቕ ቢን ኢብራሂም] ኩሎም ካብ [ወኪ’]፣ [ኣቡበከር] ከም ዝበሎ፣ ነጊሩና ኣሎ [ዋኪ’] ካብ [ዘካርያ ቢን ኢስሓቕ] ኢሉ፣ ነጊሩኒ ኣሎ [ያህያ ቢን ዓብደላ ቢን ሸፊ] ካብ [ኣቡ መዕባድ] ካብ [ኢብን ዓባስ] ካብ [ሙዓድዝ ቢን ጀባል]፣ ኣቡበከር ‘ምናልባት’ ኢሎም ዋኪ’ ካብ ኢብን ዓባስ፣ ሙዓድዝ ‘ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ሰዲዱኒ’ ኢሉ። ከምዚ በለ:- ብሓቂ ናብ ሓደ ህዝቢ ናይ መጽሓፍ ሰብ ክትመጽእ ኢኻ: ስለዚ ብዘይካ ኣላህ ካልእ ኣምላኽ - ዒባዳ ዝበቅዕ - ከምዘየለ: ኣነ ልኡኽ ኣላህ ምዃነይ ክምስክሩ ዓድሞም:: ኣብዚ ጉዳይ እዚ እንተ ተኣዚዞምካ ሽዑ ንገሮም ኣላህ ኣብ ነፍሲ ወከፍ መዓልትን ለይትን ሓሙሽተ ግዜ ክሰግዱ ግዴታ ከም ዝገበረሎም ንገሮም። ኣብዚ ጉዳይ እዚ እንተ ተኣዘዙኹም ሽዑ ኣላህ ካብ ሃብታማት ዝተወሰደ ምጽዋት ኣብ ልዕሊኦም ከም ዝገደፎም ንገሮም። በዚ ኸምዚ እንተ ተኣዘዙኻ፡ ሽዑ ካብቲ ክቡር መዝገቦም ክትርሕቕ ኢኻ። ካብ ጸሎት ናይቶም ዝተበደሉ ፍርሓ፡ ምኽንያቱ ኣብ መንጎኡን ኣብ መንጎ ኣላህን ዝኾነ ሓጹር ስለዘየለ''። ነጊሩና ኣሎ [ኢብን ኣቡ ዑመር] ነጊሩና ኣሎ [ቢሲር ቢን ኣስ-ሳሪ] ነጊሩና ኣሎ [ዘካርያ ቢን ኢሻቕ]። -ኣብ ካልእ ሪዋያ ተነጊሩ ኣሎ- ከምኡ ውን ተነጊሩና ኣሎ [ዓብድ ቢን ሑመይድ] ካብ [ዘካርያ ቢን ኢስሓቅ] ካብ [ያሕያ ቢን ዓብደላ ቢን ሸይፊ] ካብ [ኣቡ ማዓባድ] ካብ [ኢብን ዓባስ] [ኣቡ ኣሺም] ነጊሩና ኣሎ: ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ንሙዓድዝ ናብ የመን ከም ዝለኣኾ: ስለዚ ከምዚ ኢሉ:: ናብ ሓደ ህዝቢ ምጹ’። ከምቲ ኣብ ሓዲስ ዋኪ' ዘሎ።
Hadith
Imam Muslim : 28
حَدَّثَنَا أُمَيَّةُ بْنُ بِسْطَامَ الْعَيْشِيُّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا رَوْحٌ وَهُوَ ابْنُ الْقَاسِمِ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ أُمَيَّةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَيْفِيٍّ عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا بَعَثَ مُعَاذًا إِلَى الْيَمَنِ قَالَ إِنَّكَ تَقْدَمُ عَلَى قَوْمٍ أَهْلِ كِتَابٍ فَلْيَكُنْ أَوَّلَ مَا تَدْعُوهُمْ إِلَيْهِ عِبَادَةُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَإِذَا عَرَفُوا اللَّهَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّ اللَّهَ فَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي يَوْمِهِمْ وَلَيْلَتِهِمْ فَإِذَا فَعَلُوا فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّ اللَّهَ قَدْ فَرَضَ عَلَيْهِمْ زَكَاةً تُؤْخَذُ مِنْ أَغْنِيَائِهِمْ فَتُرَدُّ عَلَى فُقَرَائِهِمْ فَإِذَا أَطَاعُوا بِهَا فَخُذْ مِنْهُمْ وَتَوَقَّ كَرَائِمَ أَمْوَالِهِمْ
ነጊሩና ኣሎ [ዑመያ ቢን ቢስታም ኣል-ኣይሲ] ነጊሩና ኣሎ [ያዚድ ቢን ዙራዒ`] ነጊሩና ኣሎ [ራውህ] - ማለት ኢብን ኣል-ቃሲም - ካብ [እስማዒል ቢን ኡማያ] ካብ [ያሕያ ቢን ዓብደላ ቢን ሸፊ] ካብ [ኣቡ ማዓባድ] ካብ [ኢብን ዓባስ] ረሱሉላህ ሰለላሁዓላይሂ ኣላላም ከም ዝነበረ ሙዓድዝ ናብ የመን ክሰድድ ከሎ ከምዚ በለ:- ብሓቂ ምስ ሓደ ህዝቢ ናይ መጽሓፍ ሰብ ገጢምካ ኣለኻ: ሽዑ እቲ ቀዳማይ ድሌት ክትሰብከሎም ንኣላህ ዓዛ ወጃላ ዒባዳ እዩ: ንኣላህ እንተፈሊጦም: ሽዑ ኣላህ ኣብ ለይትን መዓልትን ሓሙሽተ ግዜ ክሰግዱ ግዴታ ከም ዝገበረሎም ንገሮም:: ብኸምዚ መንገዲ እንተተኣዘዙኻ፡ ካብኦም ዘካት ውሰድ እሞ ካብቲ ክቡር ሃብቶም ፍርሒ'።
Hadith
Imam Muslim : 29
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ لَمَّا تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتُخْلِفَ أَبُو بَكْرٍ بَعْدَهُ وَكَفَرَ مَنْ كَفَرَ مِنْ الْعَرَبِ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ لِأَبِي بَكْرٍ كَيْفَ تُقَاتِلُ النَّاسَ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَمَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَقَدْ عَصَمَ مِنِّي مَالَهُ وَنَفْسَهُ إِلَّا بِحَقِّهِ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ وَاللَّهِ لَأُقَاتِلَنَّ مَنْ فَرَّقَ بَيْنَ الصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ فَإِنَّ الزَّكَاةَ حَقُّ الْمَالِ وَاللَّهِ لَوْ مَنَعُونِي عِقَالًا كَانُوا يُؤَدُّونَهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقَاتَلْتُهُمْ عَلَى مَنْعِهِ فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَوَاللَّهِ مَا هُوَ إِلَّا أَنْ رَأَيْتُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَدْ شَرَحَ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ لِلْقِتَالِ فَعَرَفْتُ أَنَّهُ الْحَقُّ
ነጊሩና ኣሎ [ቁታይባ ቢን ሰዒድ] ነጊሩና ኣሎ [ላይትስ ቢን ሳዓድ] ካብ [ዑቃይል] ካብ [ኣዝ-ዙህሪ] ኢሉ፣ ነጊሩና ኣሎ [ዑበይዱላህ ቢን ዓብደላ ቢን ዑትባ ቢን መስዑድ] ካብ [ኣቡ ሑረይራ] ከምዚ ኢሉ ረሱሉላህ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ምስ ሞተ፣ ኣቡበከር ድማ ተሸይሙ ከሊፋ ስዒቡ፡ ካብ ኣዕራብ ዝመጹ ኩፋራት ድማ ኩፍር ገበሩ፡ ሽዑ [ዑመር ቢን ኣል-ካትሳብ] ንኣቡበከር፡ ከመይ ጌርካ ንደቂ ሰባት ክትቃለስ ትኽእል፡ ረሱል ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ክብሉ ከለዉ፡ 'ኣነ ምስ ደቂ ሰባት ክዋጋእ ተኣዚዘ ክሳብ ዝብሉ፡ 'ኣላህ እምበር ኣምላኽ የለን - ዒባዳ ዝበቅዕ - ኣሎ'፡ ስለዚ ዝኾነ ሰብ ኣሎ፡ ይብል ብዘይካ ኣላህ ካልእ ኣምላኽ - ዒባዳ ዝበቅዕ - የለን'፣ ሽዑ ብርግጽ ንብረቱን ነፍሱን ካብ - ብኣይ ዝመጽእ መጥቃዕቲ - ብዘይካ ብትኽክል ሓልዩ እዩ። እስልምና፣ ጸብጻቡ ድማ ንኣላህ ይግደፍ’። ስለዚ [ኣቡበከር] ‘በላህ ብሓቂ ነቶም ኣብ መንጎ ሰላትን ዘካትን ዝፈላልዩ ክቃለሶም እየ፣ ምኽንያቱ ዘካት -ኣበሃህላ- መሰል ንብረት ስለ ዝኾነ። በላህ ዋላ እኳ ንረሱል (ሰ.ዓ.ወ) ከፊሎም እንተሃለዉ ብሰንኪ ዘይምድላዮም እንተተዓንቂፎምኒ ገና ብሰንኪ ዘይምድላዮም ክቃለሶም እየ።' ስለዚ [ዑመር ቢን ኣል-ካትሳብ] 'ብኣላህ ንሱ ኣይኮነን ግን ኣላህ ንኣቡበከር ክዋጋእ ኣፍልቢ ከፊቱ - ንዓኣቶም - ሽዑ ሓቂ ምዃኑ ፈሊጠ'' ኢሉ።
Hadith
Imam Muslim : 30
و حَدَّثَنَا أَبُو الطَّاهِرِ وَحَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى وَأَحْمَدُ بْنُ عِيسَى قَالَ أَحْمَدُ حَدَّثَنَا و قَالَ الْآخَرَانِ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَمَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ عَصَمَ مِنِّي مَالَهُ وَنَفْسَهُ إِلَّا بِحَقِّهِ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ
ከምኡ’ውን ንዓይ [ኣቡ ኣት-ታሂር] ከምኡ’ውን [ሓርማላ ቢን ያህያ] ከምኡ’ውን [ኣሕመድ ቢን ዒሳ] ነጊሩኒ ኣሎ፡ [ኣሕመድ] ድማ ‘ነጊሩና’ ኢሉ። ካልኦት ክልተ ሰባት ድማ ከምዚ ክብሉና [ኢብን ዋህብ] ከምዚ ኢሉ: ንዓይ [ዩኑስ] ካብ [ኢብን ሺሃብ] ነጊሩኒ ኢሉኒ: ንዓይ [ሰዒድ ቢን ኣል-ሙሰያብ] [ኣቡ ሑረይራ] ከም ዝነገሮ: ረሱል ረቢ (ሰ.ዓ.ወ. ዒባዳ ዝበቅዕ - ግን ኣላህ'፡ ሽዑ 'ኣላህ እንተዘይኮይኑ ካልእ ኣምላኽ የለን - ዒባዳ ዝበቅዕ - እንተበለ፡ ሽዑ ብርግጽ ንብረቱን ህይወቱን ካብ - መጥቃዕተይ - ብዘይካ ብመሰል እስልምና ሓልዩ እዩ፡ ሒሳቡ ድማ ንኣላህ ይግደፍ'።
Hadith
Imam Muslim : 31
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي الدَّرَاوَرْدِيَّ عَنْ الْعَلَاءِ ح و حَدَّثَنَا أُمَيَّةُ بْنُ بِسْطَامَ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا رَوْحٌ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَعْقُوبَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَشْهَدُوا أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَيُؤْمِنُوا بِي وَبِمَا جِئْتُ بِهِ فَإِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ
ነጊሩና ኣሎ [ኣሕመድ ቢን ዓብዳህ ኣድል-ድላቢ] ነጊሩና ኣሎ [ዓብዱል ዓዚዝ] -ማለት ዓድ-ዳራወርዲ- ካብ [ኣል-ዓላ']። -ኣብ ካልእ ሪዋያ ተጠቒሱ ኣሎ- ከምኡ’ውን ነጊሩና ኣሎ [ዑመያ ቢን ቢስታም] ላፋዝ ድማ ናቱ ምዃኑ፣ ነጊሩና ኣሎ [ያዚድ ቢን ዙራዒ] ካብ [ኣልዓላ’ ቢን ዓብዱራሕማን ቢን ያዕቁብ] ካብ [ኣቡኡ] ካብ [ኣቡ ሑረይራ] ካብ ራሱሉላህ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም [ራውህ] ነጊሩና ኣሎ: 'ኣላህ እምበር ኣምላኽ ከምዘየለ - ክምለኽ መሰል ኣለዎም - ክሳብ ዝምስክሩ ክቃለስ ተኣዚዘ ነይረ - ብኣይን ኣብ ዘምጻእክዎ ቁርኣንን እመኑ፡ ሽዑ ከምዚ እንተ ኢሎም፡ ብርግጽ ንብረቶምን ነፍሶምን ካብ - መጥቃዕተይ - ብሰንኪ መሰል እስልምና እንተዘይኮይኑ ሓልዮም እዮም። ጸብጻቦም ድማ ንኣላህ ይግደፍ'።
Hadith
Imam Muslim : 32
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ وَعَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ بِمِثْلِ حَدِيثِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ح و حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ ح و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ يَعْنِي ابْنَ مَهْدِيٍّ قَالَا جَمِيعًا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَإِذَا قَالُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ ثُمَّ قَرَأَ { إِنَّمَا أَنْتَ مُذَكِّرٌ لَسْتَ عَلَيْهِمْ بِمُسَيْطِرٍ }
ከምኡ ውን ተነጊሩና ኣሎ [ኣቡበከር ቢን ኣቡ ስያይባ] ነጊሩና ኣሎ [ሓፍሽ ቢን ጊያት] ካብ [ኣል-ኣማሲ] ካብ [ኣቡ ሱፍያን] ካብ [ጃቢር] ካብ [ኣቡ ሳልሕ] ካብ [ኣቡ ሑረይራ] ክልቲኦም ከምዚ ኢሎም: ረሱሉላህ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ኢሎም: ብመሰረት ሓዲስ ኢባን ንሰባት ክዋጋእ ተኣዚዘ ኣልሙሰያብ ካብ ኣቡ ሑራይራ። -ኣብ ካልእ ሪዋያት ተገሊጹ ኣሎ- ከምኡ’ውን ተነጊሩኒ ኣሎ [ኣቡበከር ቢን ኣቡ ስያይባ] ነጊሩና ኣሎ [ዋኪ’]። -ኣብ ካልእ ረዋዋድ ተጠቒሱ ኣሎ- ከምኡ ውን ተነጊሩኒ ኣሎ [መሓመድ ቢን ኣል-ሙጽና] ነጊሩና ኣሎ [ዓብዱራሕማን] -ማለት ቢን ማህዲ- ክልቲኦም ከምዚ ኢሎም: ነጊሮምና ኣለዉ [ሱፍያን] ካብ [ኣቡ ዓዝ-ዙበይር] ካብ [ጃቢር] ከምዚ በሎም: ረሱል ረሱል ከምዚ ኢሎም: 'ንሰባት ክዋጋእ ተኣዚዘ ክሳብ ዝብሉ: ኣምላክ የለን -who:: ክምለኽ መሰል ኣለዎ- ግን ኣላህ’፣ ስለዚ ‘ኣላህ እንተዘይኮይኑ ካልእ ኣምላኽ -መሰል ዝሰግደሉ- የለን’ በሉ፣ ሽዑ ብሓቂ ንብረቶምን ነፍሶምን ካብ -መጥቃዕተይ- ሓሊዮም እዮም ብዘይካ ብሰንኪ መሰል እስልምና። ጸብጻቦም ድማ ንኣላህ ይግደፍ። ሽዑ ከምዚ ኢሉ ኣንበበ፦ ‘-ብሓቂ ንስኻ -ጥራይ- መጠንቀቕታ ኢኻ። ኣብ ልዕሊኦም ፍጹም ስልጣን የብልካን- ' -Qs. ኣል ጋኣስያህ፡ 21-22-.
Hadith
Imam Muslim : 33
حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِىُّ مَالِكُ بْنُ عَبْدِ الْوَاحِدِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ الصَّبَّاحِ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ وَاقِدِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَشْهَدُوا أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَيُقِيمُوا الصَّلَاةَ وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ فَإِذَا فَعَلُوا عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ
ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ጋሳን ኣል-ሚስማዒ ማሊክ ቢን ዓብዱል ዋሂድ] ነጊሩና ኣሎ [ዓብዱልማሊክ ቢን ኣሽ-ሸባ] ካብ [ስዩባህ] ካብ [ዋቂድ ቢን መሓመድ ቢን ዛይድ ቢን ዓብደላ ቢን ዑመር] ካብ [ኣቡኡ] ካብ [ዓብደላ ቢን ዑመር] ከምዚ ኢሉ: 'ኣነ ኣምላኽ ከምዘየለ ክሳብ ዝምስክሩ ምስቶም ህዝቢ ክዋጋእ ተኣዚዘ - ዒባዳ ዝበቅዕ - ግን ኣላህን መሓመድ ልኡኽ ኣላህ ምዃኑን መስሪቶም ጸሎት፣ ዘካት ክኸፍል። ስለዚ እዚ እንተገይሮም ብሓቂ ንብረቶምን ነፍሶምን ካብ -መጥቃዕተይ- ሓሊዮም እዮም ማለት እዩ፣ ብዘይካ ብሰንኪ እስላማዊ መሰላት። ጸብጻቦም ድማ ንኣላህ ይግደፍ'።
Hadith
Imam Muslim : 34
و حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ قَالَا حَدَّثَنَا مَرْوَانُ يَعْنِيَانِ الْفَزَارِيَّ عَنْ أَبِي مَالِكٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَكَفَرَ بِمَا يُعْبَدُ مِنْ دُونِ اللَّهِ حَرُمَ مَالُهُ وَدَمُهُ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الْأَحْمَرُ ح وَحَدَّثَنِيهِ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ كِلَاهُمَا عَنْ أَبِي مَالِكٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ وَحَّدَ اللَّهَ ثُمَّ ذَكَرَ بِمِثْلِهِ
ከምኡ’ውን ተነጊሩና ኣሎ [ሱዌይድ ቢን ሰዒድ] ከምኡ’ውን [ኢብን ኣቡ ዑመር] ክልቲኦም ከም ዝበሎም፡ ነጊሩና ኣሎ [ማርዋን] ክልቲኦም ማርዋን ኣል-ፋዛሪ ማለቱ ምዃኑ፡ ካብ [ኣቡ ማሊክ] ካብ [ኣቡኡ] ከምዚ ክብሉ ሰሚዐዮም፡ ረሱል ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም፡ ‘ኣምላኽ የለን ዝበለ -ክምለኽ መሰል ዘለዎ- ግን ኣላህ: ካብ ኣላህ ወጻኢ ንዝምለኽ ዝኾነ ነገር ድማ የጸላም፣ ሽዑ ሃብቱን ደሙን ሓራም እዩ፣ ዓስቦም ድማ ምስ ኣላህ እዩ'። ከምኡ ውን ተነጊሩና ኣሎ [ኣቡበከር ቢን ኣቡ ስያይባ] ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ካሊድ ኣል-ኣሕመር]። -ኣብ ካልእ ተረዋዕቲ ተገሊጹ ኣሎ- ብዛዕባኡ ድማ ነጊሩኒ ኣሎ [ዙሃይር ቢን ሓርብ] ነቢይ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ክብሉ ከም ዝሰምዖም [ያዚድ ቢን ሓሩን] ንኽልቲኦም [ኣቡ ማሊክ]ን [ኣቦኡን] ነጊሩና ኣሎ: ‘ኣብ ኣላህ ዝውከል ሰብ: ድሕሪኡ ከምኡ ዝኣመሰለ ነገር ይጠቅስ’።
Hadith
Imam Muslim : 35
و حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ لَمَّا حَضَرَتْ أَبَا طَالِبٍ الْوَفَاةُ جَاءَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ عِنْدَهُ أَبَا جَهْلٍ وَعَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي أُمَيَّةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا عَمِّ قُلْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ كَلِمَةً أَشْهَدُ لَكَ بِهَا عِنْدَ اللَّهِ فَقَالَ أَبُو جَهْلٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي أُمَيَّةَ يَا أَبَا طَالِبٍ أَتَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَلَمْ يَزَلْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعْرِضُهَا عَلَيْهِ وَيُعِيدُ لَهُ تِلْكَ الْمَقَالَةَ حَتَّى قَالَ أَبُو طَالِبٍ آخِرَ مَا كَلَّمَهُمْ هُوَ عَلَى مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَأَبَى أَنْ يَقُولَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَا وَاللَّهِ لَأَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ مَا لَمْ أُنْهَ عَنْكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { مَا كَانَ لِلنَّبِيِّ وَالَّذِينَ آمَنُوا أَنْ يَسْتَغْفِرُوا لِلْمُشْرِكِينَ وَلَوْ كَانُوا أُولِي قُرْبَى مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُمْ أَصْحَابُ الْجَحِيمِ } وَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى فِي أَبِي طَالِبٍ فَقَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { إِنَّكَ لَا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ } و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ ح و حَدَّثَنَا حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ صَالِحٍ كِلَاهُمَا عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ غَيْرَ أَنَّ حَدِيثَ صَالِحٍ انْتَهَى عِنْدَ قَوْلِهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فِيهِ وَلَمْ يَذْكُرْ الْآيَتَيْنِ وَقَالَ فِي حَدِيثِهِ وَيَعُودَانِ فِي تِلْكَ الْمَقَالَةِ وَفِي حَدِيثِ مَعْمَرٍ مَكَانَ هَذِهِ الْكَلِمَةِ فَلَمْ يَزَالَا بِهِ
ከምኡ ውን ነጊሩኒ [ሓርማላህ ቢን ያሕያ ኣት-ቱጂቢ] ነጊሩኒ [ዓብደላ ቢን ዋህብ] ኢሉኒ፡ ንሱ ነጊሩኒ [ዩኑስ] ካብ [ኢብን ሺሃብ] ኢሉኒ፡ ንሱ ነጊሩኒ [ሰኢድ ቢን ኣል-ሙሳይያብ] ካብ [ኣቡኡ] ከምዚ ኢሉኒ፡ ረሱሉላህ ሻላሁ ዓለይሂ ዋስላም ንኣቡጣሊብ ኣብ ሞት ኣብ ዝገጥመሉ ዝነበረ እዋን በጺሑ። ንኣቡ ጃህልን ዓብደላ ቢን ኣቡ ኡማይያ ቢን ኣልሙጊራን እውን ኣብኡ ረኸቦም። ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ኢሎም: ኣኮይ! እተን ክልተ ሓረጋት ናይ እምነት በል ኣብ ቅድሚ ኣላህ ምስክርካ ክኸውን እየ'። ሽዑ ኣቡ ጃህልን ዓብደላ ቢን ኣቡ ኡማያን ኦ ኣቡ ጣሊብ ሃይማኖት ዓብዱል ሙትጣሊብ ክትገድፍ ትኽእል ዲኻ? ' ረሱሉላህ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ተስፋ ኣይቆረጸን ኣብ ክንድኡ ንኽልተ ከሊማ ሃይማኖት ክነብዕ ምምሃርን ብዙሕ ግዜ ደጋጊሙን ቀጸለ። ስለዚ ኣቡ ጣሊብ ከም ናይ መወዳእታ ቃላቱ መለሰሎም፣ ምስ ሃይማኖት ዓብዱል ሙጣሊብ ከም ዝጸንሐን፣ ካሊማ ሻሃዳት ንምድማጽ ፍቓደኛ ከምዘይኮነን። ረሱሉላህ ሸለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም እውን ከምዚ ኢሎም: ‘በላህ ኣነ ካብ ኣላህ ይቕሬታ ክሓትተልኩም እየ’ ስለዚ ኣላህ ነዛ ኣያ ኣውረደ:--ንነቢይን እቶም ዝኣመኑን ነቶም ዝሽርቁ ይቕሬታ ምሕታት ኣይፍቀድን እዩ: ዋላ እቶም ሽርኪታት ኣብ ገሃነም ክኢላታት ምዃኖም ምስ ተነጸረሎም: ዋላ ናይ ገዛእ ርእሶም ኣዝማዶም እንተዀኑ-’ -Qs. ኣብ ታውባ፡ 113-. ሽዑ ኣላህ ንፍጻመ ኣቡጣሊብ ብዝምልከት ቃላቱ ኣውረደ፦ ‘ብሓቂ ንስኻ ኦ መሓመድ ንእትፈትዎ ሰብ ንሱ እስልምና ክቕበል መምርሒ ክትህቦ ሓይሊ የብልካን፣ እንተኾነ ግን ኣላህ ነቶም ዝደለዮም መምርሒ ናይ ምሃብ ሓይሊ ዘለዎ እዩ፣ ንሱ ድማ እቲ ዝበለጸ ዝፈልጥ ንሱ እዩ እቶም -ፍቓደኛታት- ዝኾኑ ሰባት ንእስልምና ክቕበሉ መምርሒ ክቕበሉ-’። -ሕቶታት። ኣል ቃሻሽ፡ 56-. ከምኡ’ውን ነጊሩና ኣሎ [ኢሻቕ ቢን ኢብራሂም]ን [ዓብድ ቢን ሑመይድ] ክልቲኦም ከም ዝበሎም፡ ነጊሩና ኣሎ [ዓብዱራዛቅ] ነጊሩና ኣሎ [ማዓማር]። -ኣብ ካልእ ሪዋያ ተገሊጹ- ከምኡ ውን ነጊሩና ኣሎ [ሓሰን ኣል-ሑልዋኒ]ን [ዓብድ ቢን ሑመይድን] ክልቲኦም ከም ዝበሎም፡ ነጊሩና ኣሎ [ያዕቁብ] -ማለት ኢብን ኢብራሂም ቢን ሳዓድ- ኢሉ፡ ነጊሩና ኣሎ [ኣቦይ] ካብ [ሳልሕ] ክልቲኦም ካብ [ኣዝ-ዙህሪ] ምስዚ ሳናድ ንኣብነት። በቃ እቲ ናይ ሳልሕ ሓዲስ 'ድሕሪኡ ኣላህ ብዛዕባኡ ቃሉ ኣውረደ' ብዝብል ቃል ይውዳእ እሞ ነዘን ክልተ ኣያታት ኣይጠቐሰን። ከምኡ’ውን ኣብ ሓዲሱ ‘ክልቲኦም ድማ ነዘን ቃላት ደጊመን’ ኢሉ ጠቒሱ፣ ኣብ ሓዲስ ማዓመር መተካእታ ናይዚ ሓረግ እዩ። ክልቲኦም ድማ ብእኡ ተመሪሖም ይተርፉ'።
Hadith
Imam Muslim : 36
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ قَالَا حَدَّثَنَا مَرْوَانُ عَنْ يَزِيدَ وَهُوَ ابْنُ كَيْسَانَ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِعَمِّهِ عِنْدَ الْمَوْتِ قُلْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ لَكَ بِهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَأَبَى فَأَنْزَلَ اللَّهُ { إِنَّكَ لَا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ } الْآيَةَ
ነጊሩና ኣሎ [መሓመድ ቢን ዓባድ] ከምኡ ውን [ኢብን ኣቡ ዑመር] ክልቲኦም ከምዚ ኢሎም: ነጊሩና ኣሎ [ማርዋን] ካብ [ያዚድ] -ማለት ኢብን ካይሳን- ካብ [ኣቡ ሓዚም] ካብ [ኣቡ ሑረይራ] ከምዚ በሎም: ረሱል ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ንኣኮኡ ክመውት ምስ ቀረበ ከምዚ በሎ: 'በል: 'እግዚኣብሄር የለን - ብዘይካ ኣላህ ካልእ ክምለኽ ዝበቅዕ' ብርግጽ ኣብ መዓልቲ ቂያም በዘን ቃላት ክምስክረልኩም እየ'። ንሱ ግን ኣበየ፡ ድሕሪኡ ኣላህ ኣውረደ:--ብሓቂ ነቶም እተፍቅሮም ክትመርሖም ኣይትኽእልን ኢኻ-' -Qs. ኣል ቃሻሽ፡ 56-.
Hadith
Imam Muslim : 37
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ مَيْمُونٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ كَيْسَانَ عَنْ أَبِي حَازِمٍ الْأَشْجَعِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِعَمِّهِ قُلْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ لَكَ بِهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ لَوْلَا أَنْ تُعَيِّرَنِي قُرَيْشٌ يَقُولُونَ إِنَّمَا حَمَلَهُ عَلَى ذَلِكَ الْجَزَعُ لَأَقْرَرْتُ بِهَا عَيْنَكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ { إِنَّكَ لَا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ }
ነጊሩና ኣሎ [መሓመድ ቢን ሃቲም ቢን ማይሙን] ነጊሩና ኣሎ [ያሕያ ቢን ሰዒድ] ነጊሩና ኣሎ [ያዚድ ቢን ካይሰን] ካብ [ኣቡ ሓዚም ኣል-ኣሲጃዒ] ካብ [ኣቡ ሑረይራ] ከምዚ ኢሉ ረሱል ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ንኣኮኡ ክመውት ኣብ ዝቐረበሉ እዋን ከምዚ በሎ: 'በል 'ሞ ኣምላኽ የለን - ብዘይካ ኣላህ ካልእ ክምለኽ ዝበቅዕ' ብርግጽ ኣብ መዓልቲ ቂያም በዘን ቃላት ክምስክረልኩም እየ'። ንሱ ድማ 'ቁረይሽ 'እዚ ዝገበረሉ ምኽንያት ጭንቀት ስለዝነበረ' ብዝብሉኒ እንተዘይኮይኖም እንተዝገንሑኒ ነታ ሓረግ ብዓይንኻ ምተሰማማዕኩላ ነይረ' ኢሉ መለሰሉ። ሽዑ ኣላህ ኣውረደ:---ብሓቂ ነቶም እተፍቅሮም ክትመርሖም ኣይትኽእልን ኢኻ: ኣነ ግና ነቶም ዝደለዮም ክመርሖም እየ-' -Qs. ኣል ቃሻሽ፡ 56-.
Hadith
Imam Muslim : 38
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ كِلَاهُمَا عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنِي الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ حُمْرَانَ عَنْ عُثْمَانَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ مَاتَ وَهُوَ يَعْلَمُ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ دَخَلَ الْجَنَّةَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ عَنْ الْوَلِيدِ أَبِي بِشْرٍ قَالَ سَمِعْتُ حُمْرَانَ يَقُولُ سَمِعْتُ عُثْمَانَ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مِثْلَهُ سَوَاءً
ነጊሩና ኣሎ [ኣቡበከር ቢን ኣቡ ስያይባ] ከምኡ ውን [ዙሃየር ቢን ሓርብ] ክልቲኦም ካብ [እስማዒል ቢን ኢብራሂም]፣ [ኣቡበከር] ከም ዝበሎ፣ ነጊሩና ኣሎ [ኢብን ኡላይያ] ካብ [ካሊድ] ኢሉ፣ ነጊሩና ኣሎ [ኣል-ወሊድ ቢን ሙስሊም] ካብ [ሑምራን] ካብ [ዑስማን] ከምዚ ኢሉ ረሱሉላህ ሻለላሁ ዓላይሂ ዎለላም በለ:: 'ብዘይካ ኣላህ ካልእ ኣምላኽ - ዒባዳ ዝበቅዕ - ከምዘየለ እናፈለጠ ዝሞተ ሰብ ብርግጽ ናብ ሰማይ ክኣቱ እዩ'። ነጊሩና ኣሎ [መሓመድ ቢን ኣቡበከር ኣል-ሙቃዳሚ] ነጊሩና ኣሎ [ቢሲር ቢን ኣል-ሙፋድልልል] ነጊሩና ኣሎ [ካሊድ ኣል-ሓድዛ'] ካብ [ኣል-ወሊድ ኣቡ ቢሲር] ከምዚ ኢሉ: [ሑምራን] ክብል ሰሚዐ: [ዑስማን] ክብል ሰሚዐ: ረሱሉላህ ሰለላሁ ዓለይሂ ወላላም ከምኡ ክብል ሰሚዐ:: ነገር'።
Hadith
Imam Muslim : 39
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ النَّضْرِ بْنِ أَبِي النَّضْرِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو النَّضْرِ هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ الْأَشْجَعِيُّ عَنْ مَالِكِ بْنِ مِغْوَلٍ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَسِيرٍ قَالَ فَنَفِدَتْ أَزْوَادُ الْقَوْمِ قَالَ حَتَّى هَمَّ بِنَحْرِ بَعْضِ حَمَائِلِهِمْ قَالَ فَقَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ جَمَعْتَ مَا بَقِيَ مِنْ أَزْوَادِ الْقَوْمِ فَدَعَوْتَ اللَّهَ عَلَيْهَا قَالَ فَفَعَلَ قَالَ فَجَاءَ ذُو الْبُرِّ بِبُرِّهِ وَذُو التَّمْرِ بِتَمْرِهِ قَالَ وَقَالَ مُجَاهِدٌ وَذُو النَّوَاةِ بِنَوَاهُ قُلْتُ وَمَا كَانُوا يَصْنَعُونَ بِالنَّوَى قَالَ كَانُوا يَمُصُّونَهُ وَيَشْرَبُونَ عَلَيْهِ الْمَاءَ قَالَ فَدَعَا عَلَيْهَا حَتَّى مَلَأَ الْقَوْمُ أَزْوِدَتَهُمْ قَالَ فَقَالَ عِنْدَ ذَلِكَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ لَا يَلْقَى اللَّهَ بِهِمَا عَبْدٌ غَيْرَ شَاكٍّ فِيهِمَا إِلَّا دَخَلَ الْجَنَّةَ
ነጊሩና ኣሎ [ኣቡበከር ቢን ኣን-ናድላር ቢን ኣቡ-ኣን-ናድላር] ኢሉና፣ ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ኣን-ናድላር ሓሲም ቢን ኣል-ቃሲም] ነጊሩና ኣሎ [ዑበይዱላህ ኣል-ኣሲጃኢ] ካብ [ማሊክ ቢን ሚግዋል] ካብ [ተልሃ ቢን ሙሻሪፍ] ካብ [ኣቡ ሳልሕ] ካብ [ኣቡ ሑረይራ] ንሱ ድማ 'ንሕና ምስቶም ኣለና። ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰላም ኣብ ጉዕዞ'። ሽዑ 'ሽዑ ስንቂ ናይቲ ህዝቢ ተወዲኡ' ኢሉ። ቀጺሉ ድማ 'ገለ ካብ እንስሳታቶም ክሓርዱ ክሳብ ዝደልዩ' በለ። ኣዘንታዊ ድማ 'ድሕሪኡ ዑመር 'ኦ ረሱል ረሱል ገለ ካብ ስንቂ ናይቶም ሰባት ኣኪብካ ድሕሪኡ ብዛዕባኡ ናብ ኣላህ እንተጸሊኻ - ብርግጽ ጽቡቕ ክኸውን እዩ - በለ። ኣዘንታዊ ድማ 'ድሕሪኡ ገይርዎ' በለ። ኣዘንታዊ ድማ ‘ድሕሪኡ እቲ ዋና ስርናይ ምስ ስርናይ መጺኡ፣ እቲ ዋና ተምሪ ምስ ተምሪ መጺኡ’ ኢሉ። ኣዘንታዊ ድማ 'ሙጃሂድ ድማ 'ወነንቲ እኽሊ ድማ ምስ እኽሎም' ኢሉ። ኣነ ድማ ብእኽሊ እንታይ ይገብሩ ኣለዉ?’ በልክዎ። ንሱ ድማ 'ማይ መጢጦምን ሰትዮምን' ኢሉ መለሰሉ። ንሱ ድማ 'ድሕሪኡ ረሱል ረሱል ጸዊዖም ክሳብ ንመትሓዚ ስንቆም ዝመልኡ' በለ። እቲ ኣዘንታዊ ድማ ከምዚ በሎም: ስለዚ ረሱል ኣብቲ ግዜ እቲ ከምዚ ኢሉ ሰገደ:- ብዘይካ ኣላህ ካልእ ኣምላኽ - ዒባዳ ዝበቅዕ - ከምዘየለ እምስክር እየ ከምኡ ውን ኣነ ልኡኽ ናይ ኣላህ ምዃነይ፣ ዝኾነ ባርያ ብዘይ ዝኾነ ጥርጣረ ኣጽኒዑ ብምሓዝ ምስ ኣላህ ከምዘይራኸቦ፣ ብርግጽ ናብ ገነት ክኣቱ እዩ''።
Hadith
Imam Muslim : 40
حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ عُثْمَانَ وَأَبُو كُرَيْبٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ جَمِيعًا عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ قَالَ أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَوْ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ شَكَّ الْأَعْمَشُ قَالَ لَمَّا كَانَ غَزْوَةُ تَبُوكَ أَصَابَ النَّاسَ مَجَاعَةٌ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ أَذِنْتَ لَنَا فَنَحَرْنَا نَوَاضِحَنَا فَأَكَلْنَا وَادَّهَنَّا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ افْعَلُوا قَالَ فَجَاءَ عُمَرُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنْ فَعَلْتَ قَلَّ الظَّهْرُ وَلَكِنْ ادْعُهُمْ بِفَضْلِ أَزْوَادِهِمْ ثُمَّ ادْعُ اللَّهَ لَهُمْ عَلَيْهَا بِالْبَرَكَةِ لَعَلَّ اللَّهَ أَنْ يَجْعَلَ فِي ذَلِكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَعَمْ قَالَ فَدَعَا بِنِطَعٍ فَبَسَطَهُ ثُمَّ دَعَا بِفَضْلِ أَزْوَادِهِمْ قَالَ فَجَعَلَ الرَّجُلُ يَجِيءُ بِكَفِّ ذُرَةٍ قَالَ وَيَجِيءُ الْآخَرُ بِكَفِّ تَمْرٍ قَالَ وَيَجِيءُ الْآخَرُ بِكَسْرَةٍ حَتَّى اجْتَمَعَ عَلَى النِّطَعِ مِنْ ذَلِكَ شَيْءٌ يَسِيرٌ قَالَ فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْهِ بِالْبَرَكَةِ ثُمَّ قَالَ خُذُوا فِي أَوْعِيَتِكُمْ قَالَ فَأَخَذُوا فِي أَوْعِيَتِهِمْ حَتَّى مَا تَرَكُوا فِي الْعَسْكَرِ وِعَاءً إِلَّا مَلَئُوهُ قَالَ فَأَكَلُوا حَتَّى شَبِعُوا وَفَضَلَتْ فَضْلَةٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ لَا يَلْقَى اللَّهَ بِهِمَا عَبْدٌ غَيْرَ شَاكٍّ فَيُحْجَبَ عَنْ الْجَنَّةِ
[ሳህል ቢን ዑስማን]ን [ኣቡ ኩረይብ መሓመድ ቢን ኣልኣላዕ] ኩሉ ካብ [ኣቡ ሙዓዊያ] ዝበሎ ነጊሩና ኣሎ። ኣስላም ብጣዕሚ ጥሜት ተሰሚዕዎም፡ 'ኦ ረሱል ኣላህ፡ ስጋኣ ክንበልዕ እሞ ስብሓ ከም ዘይቲ ክንጥቀመሉ - ቆርበታ ንምሽፋን፡ ካብቲ ዝሓርር ዋዒ ንምክልኻል - ንገመልና ክንሓርዳ ትፈቕደልና ዶ? ' ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ኢሉ መለሰ: 'ግበሮ'። ኣቡ ሑረይራ ድማ ሽዑ ዑመር መጺኡ ኦ ረሱል ከምኡ እንተገበርካ ሽዑ ሕቖ ገመል ክውዳእ እዩ - መኪና -! ግን ዝተረፈ መግቦም እንተትሓቲትካ ድሕሪኡ ኣላህ በረኸት ይሃቦም እንተትሰግድ ይሓይሽ"። ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ድሕሪኡ: 'ሕራይ' በሎም። ድሕሪኡ ንሓደ ዝርግሐ - ካብ ቆርበት ዝተሰርሐ - ሓተተ: ድሕሪ ምዝርጋሕ ድማ ተረፍ መረፍ ናይቲ ዝተረፈ መግቦም ሓተተ።" ኣቡ ሑረይራ ቀጺሉ ‘ድሕሪኡ ሓደ ሰብኣይ ብኣጻብዕ ዝቑጸር ቆሎ ሒዙ ዝመጸ፡ ካልእ ብኣጻብዕ ዝቑጸር ቴምብር ሒዙ መጺኡ፡ ካልኦት ድማ ቁርጽራጽ መግቢ ከም ባኒ ሒዞም ዝመጹ ስለ ዝነበሩ፡ ኣብ ልዕሊ እቲ ቅርፊት ቁሩብ መግቢ ይእከብ ነበረ። ኣቡ ሑረይራ ከምዚ ኢሎም: ሽዑ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ወሰላም ኣብ ልዕሊ እቲ መግቢ በረኸት ክረክብ ጸለየ: ብድሕሪኡ ድማ: ‘መግቢ መትሓዚታትኩም ውሰዱ እሞ ምልኣዮም’ ኢሎም:: ኣቡ ሑረይራ ቀጺሎም፡ 'ድሕሪኡ መግቦም መሊኦም፡ መግቦም እምበር ሓደ ወተሃደር ከይመልአ'። ኣቡ ሑረይራ ቀጺሎም 'ድሕሪኡ ክሳብ ዝጸግቡ በሊዖም፡ ገና ገለ መግቢ ተሪፉ'። ድሕሪኡ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ በለ: ‘ብዘይካ ኣላህ ዒባዳ ዝበቅዕ ኣምላኽ ከምዘየለ እምስክር ኣነ ድማ ልኡኽ ኣላህ እየ፣ ዝኾነ ባርያ ምስ ኣላህ ኣይራኸብን፣ ነዚ ሓረግ ኣይጠራጠርን ድሕሪኡ ናብ ሰማይ ከይኣቱ ይኽልከል’።
