Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith
Hadith
Imam Muslim : 21
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا عَاصِمٌ وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَحَجِّ الْبَيْتِ وَصَوْمِ رَمَضَانَ
A y’a fɔ an ye [Ubaidullah bin Mu’adz] y’a fɔ an ye [n’ facɛ] y’a fɔ an ye [Ashim] - o ye Ibnu Muhamadu bin Zaid bin Abdullah bin Umar ye - ka bɔ [a fa] fɛ a ko; [Abdullah] ko: ‘Silamɛya lɔra jusigilan duuru kan: O ye seereya ye ko ala si tɛ yen -min ka kan ka bato- ni Ala tɛ, ko Muhamadu ye a ka baaraden ye ani a ka ciden ye, min be seliw sigi, ka magrima sara, ka magrima sara. Ramadan’.
Hadith
Imam Muslim : 22
و حَدَّثَنِي ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا حَنْظَلَةُ قَالَ سَمِعْتُ عِكْرِمَةَ بْنَ خَالِدٍ يُحَدِّثُ طَاوُسًا أَنَّ رَجُلًا قَالَ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أَلَا تَغْزُو فَقَالَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ الْإِسْلَامَ بُنِيَ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَصِيَامِ رَمَضَانَ وَحَجِّ الْبَيْتِ
Ani k’a fɔ n ye ko [Ibn Numair] y’a fɔ an ye [n facɛ] y’a fɔ an ye [Hanzhalah] a ko: ‘N y’a mɛn [Ikrimah bin Khalid] be hadisi fɔra Thawus ye ko cɛɛ dɔ y’a fɔ [Abdullah bin Umar] ye ko: ‘Mun na i tɛ kɛlɛ kɛ? ’ A y’a jaabi ko: ‘Tiɲɛ na, n ye Ala ka ciden (s.a.w) ka kuma mɛn ko: ‘Tiɲɛ na, silamɛya sinsinnin be sariyakolo duuru kan: Seereya min b’a yira ko ala wɛrɛ tɛ yen min ka kan ni batoli ye ni Ala tɛ, ka delili sigi, ka zaka sara, ka sunɔgɔ ramadan wagati la, ani ka Housegrige kɛ Ala ye’ .
Hadith
Imam Muslim : 23
حَدَّثَنَا خَلَفُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ ح و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى وَاللَّفْظُ لَهُ أَخْبَرَنَا عَبَّادُ بْنُ عَبَّادٍ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ قَدِمَ وَفْدُ عَبْدِ الْقَيْسِ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا هَذَا الْحَيَّ مِنْ رَبِيعَةَ وَقَدْ حَالَتْ بَيْنَنَا وَبَيْنَكَ كُفَّارُ مُضَرَ فَلَا نَخْلُصُ إِلَيْكَ إِلَّا فِي شَهْرِ الْحَرَامِ فَمُرْنَا بِأَمْرٍ نَعْمَلُ بِهِ وَنَدْعُو إِلَيْهِ مَنْ وَرَاءَنَا قَالَ آمُرُكُمْ بِأَرْبَعٍ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ الْإِيمَانِ بِاللَّهِ ثُمَّ فَسَّرَهَا لَهُمْ فَقَالَ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَأَنْ تُؤَدُّوا خُمُسَ مَا غَنِمْتُمْ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالنَّقِيرِ وَالْمُقَيَّرِ زَادَ خَلَفٌ فِي رِوَايَتِهِ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَعَقَدَ وَاحِدَةً
A y’a fɔ an ye ko [Khalaf bin Hisham] y’a fɔ an ye [Hamadu bin Zaid] ka bɔ [Abu Jamrah] la ko, n ye [Ibn Abas] mɛn. -lakalita wɛrɛ la a fɔra- Ani a y’a fɔ an ye [Yahya bin Yahya] ani nin lafazh ye ale ta ye, a y’a fɔ an ye [Abbad bin Abbad] ka bɔ [Abu Jamrah] ka bɔ [Ibn Abbas] fɛ a ko: ‘Abdul Qais ka ciden tagara Rasulullah sallallahu ye ani u ko nin tun ye, Rabi’ah kabila fan dɔ, ani tiɲɛ na, Mudlar kafiriw lɔra an n’aw cɛ, o la An tɛ se ka lafiya sɔrɔ aw fɛ fɔɔ haram kalo kɔnɔ, o la, aw ka yamaruya di an ma ko an ka cikan dɔ labato, an bena o waaju an kɔfɛmɔgɔw ye’. A ko: ‘Ne b’aw ci ni fɛɛn naani ye, n’ b’aw bali fɛɛn naani na: o ye limaniya ye Ala la,’ o kɔ, a y’o kɔrɔ fɔ u ye ko: ‘Aw ka seereya kɛ ko ala si tɛ yen - min ka kan ni batoli ye - ni Ala tɛ, ani ko Muhamadu ye Ala ka ciden ye, min be seli sigi, min be zakat sara, min be kɛlɛ fifa kelen sara. Ne b’aw bali ka diwɛn pɛrɛnnin kɛ ad-duba`, al-hantam, an nakir ani al-muqayyar’ kɔnɔ. Khalaf y’a fara a kan a ka tariki kɔnɔ ko: ‘Sereya ko ala si tɛ yen - min ka kan ni batoli ye - ni Ala tɛ. Ani k’a siri siɲɛ kelen’.
Hadith
Imam Muslim : 24
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَأَلْفَاظُهُمْ مُتَقَارِبَةٌ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ عَنْ شُعْبَةَ و قَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ قَالَ كُنْتُ أُتَرْجِمُ بَيْنَ يَدَيْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَبَيْنَ النَّاسِ فَأَتَتْهُ امْرَأَةٌ تَسْأَلُهُ عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ فَقَالَ إِنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ أَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ الْوَفْدُ أَوْ مَنْ الْقَوْمُ قَالُوا رَبِيعَةُ قَالَ مَرْحَبًا بِالْقَوْمِ أَوْ بِالْوَفْدِ غَيْرَ خَزَايَا وَلَا النَّدَامَى قَالَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَأْتِيكَ مِنْ شُقَّةٍ بَعِيدَةٍ وَإِنَّ بَيْنَنَا وَبَيْنَكَ هَذَا الْحَيَّ مِنْ كُفَّارِ مُضَرَ وَإِنَّا لَا نَسْتَطِيعُ أَنْ نَأْتِيَكَ إِلَّا فِي شَهْرِ الْحَرَامِ فَمُرْنَا بِأَمْرٍ فَصْلٍ نُخْبِرْ بِهِ مَنْ وَرَاءَنَا نَدْخُلُ بِهِ الْجَنَّةَ قَالَ فَأَمَرَهُمْ بِأَرْبَعٍ وَنَهَاهُمْ عَنْ أَرْبَعٍ قَالَ أَمَرَهُمْ بِالْإِيمَانِ بِاللَّهِ وَحْدَهُ وَقَالَ هَلْ تَدْرُونَ مَا الْإِيمَانُ بِاللَّهِ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامُ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَصَوْمُ رَمَضَانَ وَأَنْ تُؤَدُّوا خُمُسًا مِنْ الْمَغْنَمِ وَنَهَاهُمْ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ قَالَ شُعْبَةُ وَرُبَّمَا قَالَ النَّقِيرِ قَالَ شُعْبَةُ وَرُبَّمَا قَالَ الْمُقَيَّرِ وَقَالَ احْفَظُوهُ وَأَخْبِرُوا بِهِ مِنْ وَرَائِكُمْ و قَالَ أَبُو بَكْرٍ فِي رِوَايَتِهِ مَنْ وَرَاءَكُمْ وَلَيْسَ فِي رِوَايَتِهِ الْمُقَيَّرِ و حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي ح و حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي قَالَا جَمِيعًا حَدَّثَنَا قُرَّةُ بْنُ خَالِدٍ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِهَذَا الْحَدِيثِ نَحْوَ حَدِيثِ شُعْبَةَ وَقَالَ أَنْهَاكُمْ عَمَّا يُنْبَذُ فِي الدُّبَّاءِ وَالنَّقِيرِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ وَزَادَ ابْنُ مُعَاذٍ فِي حَدِيثِهِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلْأَشَجِّ أَشَجِّ عَبْدِ الْقَيْسِ إِنَّ فِيكَ خَصْلَتَيْنِ يُحِبُّهُمَا اللَّهُ الْحِلْمُ وَالْأَنَاةُ
A y’a fɔ an ye ko [Abu Bakri bin Abu Syaiba] ani [Muhamadu bin al-Mutsanna] ani [Muhamadu bin Basyyar] ani u ka lafazh ka surun ɲɔgɔn na, [Abu Bakri] ko, a y’a fɔ an ye [Ghundar] ka bɔ [Shu’bah] la k’a sɔrɔ mɔgɔ fila tɔw ko, a y’a fɔ an ye [Muhamma ka bɔShu’d]. [Abu Jamrah] a ko: «Ne tun ye bayɛlɛmabaga ye [Ibnu Abbas] ni jama cɛ, o kɔ, muso dɔ nana Nabidz ji ɲininga - diwɛn sugu dɔ - min tun maranin be bɔgɔdaga dɔ kɔnɔ, o la, a y’a jaabi ko: «Tiɲɛ na, Abdul-Qais ka ciden min be Ala ka Masahi la, o nana Ala ka ciden fɛ. Ala ko: ‘O ciden ye jɔn ye - walima o jama ye jɔn ye? - o ka o jaabi ko: «Rabiya». A ko: ‘Aw ka jama bisimila - walima ciden - k’a sɔrɔ aw ma sigasiga wala ka nimisa’. Lakalibaga ko: «O ko: «E, Ala ka ciden, tiɲɛ na, an bɔra yɔrɔjan ka na i fɛ.» An n’aw cɛ, Mudlar kafiriw be yen min kama an tɛ se ka na aw fɛ fɔɔ haram kalow la, o la, aw ka yamaruya di an ma ko an ka fɛɛn dɔ latigɛ an be se ka min fɔ an ɲɛminɛbagaw ye, an be se ka don sankolo la min fɛ’. Lakalibaga ko: ‘O la, Ala ka ciden ye koo naani ci u ma, ka koo naani bali u ma’. Lakalibaga y’a fɔ tugun ko: ‘Ala ka ciden y’a fɔ u ye ko u ka la Ala kelen na, k’a fɔ ko: ‘Yala aw b’a lɔn limaniya Ala la ye min ye wa? ’ U y’a jaabi ko: ‘Ala n’a ka ciden lo b’a lɔn ka tɛmɛ’. A ko: ‘Aw ka seereya kɛ ko ala wɛrɛ tɛ yen ni Ala tɛ, ani ko Muhamadu ye Ala ka ciden ye, aw ka seli sigi, ka zaka sara, ka ramadan sun, ka ghanimah tilanyɔrɔ duurunan sara, ka aw bali ka ad-Duba`, al-Hantam ani al-Muzaffat’. Syu’bah ko, ‘n’a sɔrɔ a ko ‘an-Naqir’ ani a be se ka kɛ ‘al-Muqayyar’ ye, a ko: ‘Aw k’a kɔlɔsi k’aw ka mɔgɔw lalɔnniya’. Abu Bakr y’a fɔ a ka maana kɔnɔ ko, ‘I be mɔgɔ min ɲɛminɛ i kɔfɛ’ k’a sɔrɔ a ma ‘al-Muqayyar’ fɔ. Ani a fɔra ne ye [Ubaidullah bin Mu’adz] y’a fɔ an ye [n’ facɛ]. -lakalita wɛrɛ la a fɔra- Ani a y’a fɔ an ye [Nashr bin Ali al-Jahdlami] a ko, a y’a fɔ ne ye [n’ facɛ] u fila bɛɛ ko, a y’a fɔ an ye [Qurah bin Khalid] ka bɔ [Abu Jamrah] ka bɔ [Ibn Abbas] ka bɔ cira sallallaahu ni nin [halayuthal ‘hadith’al]. k’a fɔ ko: ‘Ne b’aw bali ka fɛɛn o fɛɛn fɔ ad-duba’, an-nakiri, an-hantam ani al-muzaffat’. Ani [Ibn Mu’adz] y’a fara a kan a ka hadisi kɔnɔ ka bɔ [a fa] fɛ, ko: ‘Ani Rasulullah y’a fɔ al-Asyyaj Asyaj Abd al-Qais ye ko: ‘Tiɲɛ na, jogo fila be yen minw ka di Ala ye, o ye muɲuli ni kɔlɔsili ye’.
Hadith
Imam Muslim : 25
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مَنْ لَقِيَ الْوَفْدَ الَّذِينَ قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ عَبْدِ الْقَيْسِ قَالَ سَعِيدٌ وَذَكَرَ قَتَادَةُ أَبَا نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ فِي حَدِيثِهِ هَذَا أَنَّ أُنَاسًا مِنْ عَبْدِ الْقَيْسِ قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنَّا حَيٌّ مِنْ رَبِيعَةَ وَبَيْنَنَا وَبَيْنَكَ كُفَّارُ مُضَرَ وَلَا نَقْدِرُ عَلَيْكَ إِلَّا فِي أَشْهُرِ الْحُرُمِ فَمُرْنَا بِأَمْرٍ نَأْمُرُ بِهِ مَنْ وَرَاءَنَا وَنَدْخُلُ بِهِ الْجَنَّةَ إِذَا نَحْنُ أَخَذْنَا بِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ آمُرُكُمْ بِأَرْبَعٍ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ اعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَصُومُوا رَمَضَانَ وَأَعْطُوا الْخُمُسَ مِنْ الْغَنَائِمِ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ وَالنَّقِيرِ قَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ مَا عِلْمُكَ بِالنَّقِيرِ قَالَ بَلَى جِذْعٌ تَنْقُرُونَهُ فَتَقْذِفُونَ فِيهِ مِنْ الْقُطَيْعَاءِ قَالَ سَعِيدٌ أَوْ قَالَ مِنْ التَّمْرِ ثُمَّ تَصُبُّونَ فِيهِ مِنْ الْمَاءِ حَتَّى إِذَا سَكَنَ غَلَيَانُهُ شَرِبْتُمُوهُ حَتَّى إِنَّ أَحَدَكُمْ أَوْ إِنَّ أَحَدَهُمْ لَيَضْرِبُ ابْنَ عَمِّهِ بِالسَّيْفِ قَالَ وَفِي الْقَوْمِ رَجُلٌ أَصَابَتْهُ جِرَاحَةٌ كَذَلِكَ قَالَ وَكُنْتُ أَخْبَؤُهَا حَيَاءً مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ فَفِيمَ نَشْرَبُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فِي أَسْقِيَةِ الْأَدَمِ الَّتِي يُلَاثُ عَلَى أَفْوَاهِهَا قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَرْضَنَا كَثِيرَةُ الْجِرْذَانِ وَلَا تَبْقَى بِهَا أَسْقِيَةُ الْأَدَمِ فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِنْ أَكَلَتْهَا الْجِرْذَانُ وَإِنْ أَكَلَتْهَا الْجِرْذَانُ وَإِنْ أَكَلَتْهَا الْجِرْذَانُ قَالَ وَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأَشَجِّ عَبْدِ الْقَيْسِ إِنَّ فِيكَ لَخَصْلَتَيْنِ يُحِبُّهُمَا اللَّهُ الْحِلْمُ وَالْأَنَاةُ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ حَدَّثَنِي غَيْرُ وَاحِدٍ لَقِيَ ذَاكَ الْوَفْدَ وَذَكَرَ أَبَا نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ لَمَّا قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ حَدِيثِ ابْنِ عُلَيَّةَ غَيْرَ أَنَّ فِيهِ وَتَذِيفُونَ فِيهِ مِنْ الْقُطَيْعَاءِ أَوْ التَّمْرِ وَالْمَاءِ وَلَمْ يَقُلْ قَالَ سَعِيدٌ أَوْ قَالَ مِنْ التَّمْرِ
A y’a fɔ an ye [Yahya bin Ayyub] y’a fɔ an ye [Ibn Ulayyah] y’a fɔ an ye [Sa’id bin Abu Arubah] ka bɔ [Qatadah] la a ko: ‘Mɔgɔ min ye ciden kunbɛn ka bɔ Abdul Qais ka kulu kɔnɔ min nana Ala ka ciden ɲɛfɛ, o y’a fɔ an ye ko, [Sa’id] [Abu Sa’id al-Khudri] nin hadisi kɔnɔ, ko mɔgɔ minw bɔra Abdul Qais cɛma, olu gwɛrɛla Rasulullah la k’a fɔ ko: ‘E Ala ka kira, tiɲɛ na, an ye dugudenw ye minw bɔra Rabi’ah kabila la, ani tiɲɛ na, Mudlar -kafiriw lɔra an ni aw cɛ, walisa an ka se ka an ka cikan dɔ labato walisa k’a waaju an kɔfɛ mɔgɔw ye walisa n’o ye an ka se ka don alijɛnɛ kɔnɔ n’an y’an yɛrɛ minɛ a la’. A ko: «Ne b’aw ci ni fɛɛn naani ye, n b’aw bali ka fɛɛn naani ta: o ye: aw ka Ala bato, aw kana yɔrɔ si bɔ a la, aw ka delili kɛ, aw ka zaka sara, aw ka sun don ramadan kɔnɔ, ka ghanimah sɔngɔ tilanyɔrɔ duurunan di, ani ne b’aw bali ka dɔlɔminyɔrɔw dilan ad-Mubatam al-Dubaant`, al-’. U y’a ɲininga ko: ‘E Ala ka kira, i ka lɔnniya ye mun ye an-Naqir koo la? ’ A ko: ‘Yiribolo be sɛgɛsɛgɛ - a be sɔgɔ - o kɔ, i be datumu don a kɔnɔ’. Sayidi ko: ‘Walima a ko: ‘ka bɔ dati yiri dɔ la. O kɔ, i be jii don a kɔnɔ fɔɔ jii wulinin ka suma, o kɔ, i b’a min fɔɔ aw kelen - walima u dɔ - k’a belencɛ bugɔ tiɲɛ na ni muru ye’, a ko, ‘Ani o kulu kɔnɔ, cɛɛ dɔ be yen min fana joginna’. A ko tuguni ko n y’a dogo bari n maloyanin lo Ala ka ciden sallallaahu alayihi wasallam ɲɛ, o kɔ n y’a ɲininga ko o tuma na, an be se ka minni kɛ minan jumɛn kɔnɔ, e Ala ka ciden? ’ A y’a jaabi ko: ‘Golo minan dɔ kɔnɔ min daa tun datugunin lo’. U y’a ɲininga ko: ‘E Ala ka ciden, tiɲɛ na, an ka jamana fanin be ɲinanw na, fɔɔ minfɛn si ma to golo minanw kɔnɔ minw nɔgɔnin lo,’ o kɔ, cira sallallaahu ‘alaihi wasallam ko: ‘Ani hali n’a dumu ɲinanw fɛ, ani hali n’a dumu ɲinanw fɛ, ani hali ni ɲinanw y’a dumu. Lakalibaga ko: ‘Ala ka cira y’a fɔ Asyaj Abdul Qais ye ko: ‘Tiɲɛ na, jogo fila b’i la minw ka di Ala ye, o ye; aw ye muɲu ani k'aw yɛrɛ kɔlɔsi''. A y’a fɔ an ye [Muhamadu bin al-Mutsanna] ani [Ibn Basyyar] fila bɛɛ ko, a y’a fɔ an ye [Ibn Abu Adi] ka bɔ [Sa’id] ka bɔ [Qatadah] a ko, a y’a fɔ an ye ko lakalibaga kelen dɔrɔn lo ma ciden kunbɛn. Ani [Abu Nadlrah] y’a fɔ ka bɔ [Abu Sa’id al-Khudri] fɛ, ko ciden Abdul Qais tuma min na a ɲɛsinna Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam ma ni hadisi dɔ ye i n’a fɔ [Ibn Ulayyah], a dɔrɔn kɔnɔ a fɔra ko: ‘Ani o kɔnɔ i be ɲagami ni datumuw ye, walima datumuw ni jii ma fɔ,’ ani, ‘Sawith ko,’ ani, ‘with ko,’ loonw''.
Hadith
Imam Muslim : 26
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَكَّارٍ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ ح و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو قَزَعَةَ أَنَّ أَبَا نَضْرَةَ أَخْبَرَهُ وَحَسَنًا أَخْبَرَهُمَا أَنَّ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ أَخْبَرَهُ أَنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ لَمَّا أَتَوْا نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ جَعَلَنَا اللَّهُ فِدَاءَكَ مَاذَا يَصْلُحُ لَنَا مِنْ الْأَشْرِبَةِ فَقَالَ لَا تَشْرَبُوا فِي النَّقِيرِ قَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ جَعَلَنَا اللَّهُ فِدَاءَكَ أَوَ تَدْرِي مَا النَّقِيرُ قَالَ نَعَمْ الْجِذْعُ يُنْقَرُ وَسَطُهُ وَلَا فِي الدُّبَّاءِ وَلَا فِي الْحَنْتَمَةِ وَعَلَيْكُمْ بِالْمُوكَى
A y’a fɔ n ye ko [Muhamadu bin Bakkar al-Basri] y’a fɔ an ye [Abu Asim] ka bɔ [Ibn Juraij] fɛ. -lakali wɛrɛ la a fɔra-, Ani a y’a fɔ n ye [Muhamadu bin Rafi’] ko lafazh ye ale ta ye. A y’a fɔ an ye [Abdurrazzaq] y’a fɔ an ye [Ibn Juraij] ko, a y’a fɔ an ye [Abu Qaza’ah] ko [Abu Nadlrah] y’o lakali, ani Al-Hasan y’o lakali u fila bɛɛ ye, ko [Abu Sa’id al-Khudri] y’a lakali a ye, ko ciden Abdul Qais ka Ala ka sayimu ko tuma min na a ca . 'E Ala ka cira, Ala k'an kɛ i ka kunmabɔsara ye, minfɛn jumɛn lo ka ɲi an ma?' A y’a jaabi ko: ‘Aw kana minni kɛ an-Naqir la’. U y’a ɲininga ko: «E Ala ka kira, Ala k’an kɛ i ka kunmabɔsara ye, i b’a lɔn an-Naqir ye min ye wa?» A y’a jaabi ko: ‘Ɔnhɔn, yiribolo cɛmancɛ sɔgɔnin lo, ani i man kan ka minni kɛ ad-Duba` kɔnɔ wala al-Hantam kɔnɔ, ani i ka kan ka -minnifɛnw min minw maranin be minanw kɔnɔ ani u kuunw datugunin lo’.
Hadith
Imam Muslim : 27
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ وَكِيعٍ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ زَكَرِيَّاءَ بْنِ إِسْحَقَ قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَيْفِيٍّ عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَ أَبُو بَكْرٍ رُبَّمَا قَالَ وَكِيعٌ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ مُعَاذًا قَالَ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّكَ تَأْتِي قَوْمًا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ فَادْعُهُمْ إِلَى شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لِذَلِكَ فَأَعْلِمْهُمْ أَنَّ اللَّهَ افْتَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي كُلِّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لِذَلِكَ فَأَعْلِمْهُمْ أَنَّ اللَّهَ افْتَرَضَ عَلَيْهِمْ صَدَقَةً تُؤْخَذُ مِنْ أَغْنِيَائِهِمْ فَتُرَدُّ فِي فُقَرَائِهِمْ فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لِذَلِكَ فَإِيَّاكَ وَكَرَائِمَ أَمْوَالِهِمْ وَاتَّقِ دَعْوَةَ الْمَظْلُومِ فَإِنَّهُ لَيْسَ بَيْنَهَا وَبَيْنَ اللَّهِ حِجَابٌ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ بْنُ إِسْحَقَ ح و حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ عَنْ زَكَرِيَّاءَ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَيْفِيٍّ عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَ مُعَاذًا إِلَى الْيَمَنِ فَقَالَ إِنَّكَ سَتَأْتِي قَوْمًا بِمِثْلِ حَدِيثِ وَكِيعٍ
A y’a fɔ an ye [Abu Bakri bin Abu Syaiba] ani [Abu Kurayib], ani [Ishaq bin Ibrahima] bɛɛ bɔra [Waki’] la, [Abu Bakri] ko, a y’a fɔ an ye [Waki’] ka bɔ [Zakariya bin Ishaq] a ko, a y’a fɔ ne ye [Yahya bin Abdullah] ka bɔ [Abuba] ka bɔ [Abu]bi] ka bɔ [Waki’] la. ka bɔ [Mu’adz bin Jabal] la, Abu Bakri ko, ‘N’a sɔrɔ,’ Waki’ ko, ka bɔ Ibn Abbas fɛ, ko Mu’adz ko, ‘Rasulullah salallahu alayihi wasallam lo ye ne ci. A ko: «Tiɲɛ na, i bɛna na kitabu mɔgɔw dɔ fɛ, o la, i k’u wele ka seereya kɛ ko ala si tɛ yen - min ka kan ni batoli ye - ni Ala tɛ, ani ko ne ye Ala ka ciden ye. N’u y’i ka kuma fɔ o koo la, i k’a fɔ u ye ko Ala y’a ɲini u fɛ u ka seli kɛ siɲɛ duuru suu ni suu. N’u y’i ka mɛnni kɛ o koo la, i k’a fɔ u ye ko Ala ye saraka min ta nafolotigiw fɛ, k’a tilan fantanw cɛma, o wajibiya u kan. N’u y’i lamɛn o cogo la, o tuma na, i bena i yɛrɛ mabɔ u ka nafoloɲumanw na. Minw tɔɔrɔla, aw ka siran olu ka delili ɲɛ, bari danfara si tɛ ale ni Ala cɛ''. A y’a fɔ an ye ko [Ibn Abu Umar] y’a fɔ an ye ko [Bisyr bin as-Sari] y’a fɔ an ye [Zakariya bin Ishaq]. -lakali wɛrɛ la a fɔra- Ani a fɔra an ye ko [Abdu bin Humaid] y’a fɔ an ye [Abu Ashim] ka bɔ [Zakariya bin Ishaq] la ka bɔ [Yahya bin Abdullah bin Shaifi] la ka bɔ [Abu Ma’bad] la ka bɔ [Ibnu Abbas] la, ko ka taga ‘Nabi Mudzalahilahu’ la, ko ka taga ‘Abuu Ashim’ la. a ko: ‘Tiɲɛ na, i bena na jama dɔ fɛ’. I n’a fɔ Waki’ ka hadisi kɔnɔ cogo min na.
Hadith
Imam Muslim : 28
حَدَّثَنَا أُمَيَّةُ بْنُ بِسْطَامَ الْعَيْشِيُّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا رَوْحٌ وَهُوَ ابْنُ الْقَاسِمِ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ أُمَيَّةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَيْفِيٍّ عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا بَعَثَ مُعَاذًا إِلَى الْيَمَنِ قَالَ إِنَّكَ تَقْدَمُ عَلَى قَوْمٍ أَهْلِ كِتَابٍ فَلْيَكُنْ أَوَّلَ مَا تَدْعُوهُمْ إِلَيْهِ عِبَادَةُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَإِذَا عَرَفُوا اللَّهَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّ اللَّهَ فَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي يَوْمِهِمْ وَلَيْلَتِهِمْ فَإِذَا فَعَلُوا فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّ اللَّهَ قَدْ فَرَضَ عَلَيْهِمْ زَكَاةً تُؤْخَذُ مِنْ أَغْنِيَائِهِمْ فَتُرَدُّ عَلَى فُقَرَائِهِمْ فَإِذَا أَطَاعُوا بِهَا فَخُذْ مِنْهُمْ وَتَوَقَّ كَرَائِمَ أَمْوَالِهِمْ
A y’a fɔ an ye ko [Umayya bin Bistham al-Aisyi] y’a fɔ an ye ko [Yazid bin Zura’i`] y’a fɔ an ye [Rauh] - o ye Ibnu al-Qasim ye - ka bɔ [Isimayɛli bin Umayya] fɛ ka bɔ [Yahya bin Abdullah bin Shaifi] fɛ ka bɔ [Abu Ma’bad Saifi]. tuma min na a ye Mu’adz ci ka taga Yemen, a ko: ‘Tiɲɛ na, i be kitabu mɔgɔw ka jama dɔ ɲɛfɛ, o tuma na, i be min waaju u fɛ, o ye Ala batoli ye azza wa jalla, n’u be Ala lɔn, o tuma na, i k’a fɔ u ye ko Ala y’a to u ka seli kɛ siɲɛ duuru suu ni tile. N’u y’i mɛn o cogo la, i ka zaka bɔ u la, i ka siran u ka nafolo ɲuman ɲɛ’.
Hadith
Imam Muslim : 29
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ لَمَّا تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتُخْلِفَ أَبُو بَكْرٍ بَعْدَهُ وَكَفَرَ مَنْ كَفَرَ مِنْ الْعَرَبِ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ لِأَبِي بَكْرٍ كَيْفَ تُقَاتِلُ النَّاسَ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَمَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَقَدْ عَصَمَ مِنِّي مَالَهُ وَنَفْسَهُ إِلَّا بِحَقِّهِ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ وَاللَّهِ لَأُقَاتِلَنَّ مَنْ فَرَّقَ بَيْنَ الصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ فَإِنَّ الزَّكَاةَ حَقُّ الْمَالِ وَاللَّهِ لَوْ مَنَعُونِي عِقَالًا كَانُوا يُؤَدُّونَهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقَاتَلْتُهُمْ عَلَى مَنْعِهِ فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَوَاللَّهِ مَا هُوَ إِلَّا أَنْ رَأَيْتُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَدْ شَرَحَ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ لِلْقِتَالِ فَعَرَفْتُ أَنَّهُ الْحَقُّ
A y’a fɔ an ye ko [Qutaiba bin Sa’id] y’a fɔ an ye ko [Laits bin Sa’ad] ka bɔ [Uqail] ka bɔ [az-Zuhri] la a ko, a y’a fɔ an ye [Ubaidullah bin Abdullah bin Utbah bin Mas’ud] ka bɔ [Abu Hurairah] a ko: ‘Tuma min na Rasulullah tun ye kalifahula ye. a kɔ, ani kafiri minw bɔra Arabuw cɛma, olu ye kafiri kɛ, o kɔ, [Umar bin al-Khaththab] y’a fɔ Abu Bakri ye ko: ‘I be se ka adamadenw kɛlɛ cogo di, k’a sɔrɔ Ala ka ciden sallallaahu ‘alaihi wasallam ko: ‘Ne tun ye yamaruya sɔrɔ ka adamadenw kɛlɛ fɔɔ u k’a fɔ ko: ‘Ala batoli tɛ yen, - ‘Ala si tɛ yen - min ka kan ni batoli ye - ni Ala tɛ’, o tuma na, tiɲɛ na, a y’a ka nafolo n’a niin tanga - ne ka binkanniw ma - fɔɔ ni joo ye. Silamɛya, n’a ka jatebɔ be to Ala bolo’. O la, [Abu Bakri] ko: ‘Ala ka sira la, mɔgɔ minw be danfara don seli ni zaka cɛ, n’ bena olu kɛlɛ tiɲɛ na, bari zaka ye -a ɲini- ye ka bololafɛnw sɔrɔ. Ala, n’u ye ne bali u ka sɔnnibaliya kosɔn hali n’u y’a sara Ala ka ciden ma (s.a.w), ne bena to ka kɛlɛ kɛ n’u ye u ka sɔnnibaliya kosɔn.’ O la, [Umar bin al-Khaththab] ko: 'Ala ka sira la, ale tɛ nka n y'a ye ko Ala ye Abu Bakri disi dayɛlɛ ka kɛlɛ kɛ - u - o tuma na n y'a lɔn ko ale lo ye tiɲɛ ye''.
Hadith
Imam Muslim : 30
و حَدَّثَنَا أَبُو الطَّاهِرِ وَحَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى وَأَحْمَدُ بْنُ عِيسَى قَالَ أَحْمَدُ حَدَّثَنَا و قَالَ الْآخَرَانِ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَمَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ عَصَمَ مِنِّي مَالَهُ وَنَفْسَهُ إِلَّا بِحَقِّهِ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ
A y’a fɔ ne ye [Abu Ath-Tahir] ani [Harmala bin Yahya] ani [Amadu bin Isa], [Amadu] ko: ‘A y’a fɔ an ye’. Tuma min na mɔgɔ fila wɛrɛ ko: ‘A y’a fɔ an ye [Ibn Wahb] a ko, a y’a fɔ ne ye [Yunus] ka bɔ [Ibn Shihab] la a ko, a y’a fɔ ne ye [Sa’id bin al-Musayyab] ko [Abu Hurairah] y’a fɔ a ye ko Ala ka ciden (s.a.w. ala - min ka kan ni batoli ye - ni Ala tɛ’, o tuma na, ni mɔgɔ o mɔgɔ ko: ‘Ala wɛrɛ tɛ yen - min ka kan ni batoli ye - ni Ala tɛ’, o tuma na, tiɲɛ na, a y’a ka nafolo n’a ka niin tanga - ne ka binkanni ma - fɔɔ ni silamɛya hakɛ ye, ani a ka jatebɔ be to Ala bolo’.
Hadith
Imam Muslim : 31
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي الدَّرَاوَرْدِيَّ عَنْ الْعَلَاءِ ح و حَدَّثَنَا أُمَيَّةُ بْنُ بِسْطَامَ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا رَوْحٌ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَعْقُوبَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَشْهَدُوا أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَيُؤْمِنُوا بِي وَبِمَا جِئْتُ بِهِ فَإِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ
A y’a fɔ an ye ko [Ahmadu bin Abda adl-Dlabbi] y’a fɔ an ye [Abdul Aziz] -o ye ad-Darawardi ye- ka bɔ [al-Ala’] la. -lakalita wɛrɛ la, a kofɔra- Ani a y’a fɔ an ye [Umayya bin Bistham] ani lafazh ye ale ta ye, a y’a fɔ an ye [Yazid bin Zura’i] y’a fɔ an ye [Rauh] ka bɔ [al-Ala’ bin Abdurrahman bin Ya’qub] ka bɔ [a facɛ] ka bɔ ‘Abu Hurailla helalah ko: ‘Ne tun ye yamaruya sɔrɔ ka adamadenw kɛlɛ fɔɔ u ka seereya kɛ ko ala si tɛ yen - joo b’u fɛ ka bato - fɔɔ Ala ani u ka la ne la ani ne nana ni alikurana min ye, o tuma na n’u y’o fɔ, o tuma na tiɲɛ na u y’u ka nafolo n’u niin tanga - ne ka binkanni ma - fɔɔ n’o kɛra silamɛya hakɛ sababu ye. U ka jatebɔ be to Ala bolo’.
Hadith
Imam Muslim : 32
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ وَعَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ بِمِثْلِ حَدِيثِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ح و حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ ح و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ يَعْنِي ابْنَ مَهْدِيٍّ قَالَا جَمِيعًا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَإِذَا قَالُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ ثُمَّ قَرَأَ { إِنَّمَا أَنْتَ مُذَكِّرٌ لَسْتَ عَلَيْهِمْ بِمُسَيْطِرٍ }
A fɔra an ye ko [Abu Bakri bin Abu Syaibah] y’a fɔ an ye ko [Hafsh bin Ghiyats] ka bɔ [al-A’masy] ka bɔ [Abu Sufyan] ka bɔ [Jabir] ka bɔ [Abu Salih] ka bɔ [Abu Hurairah] la, u fila bɛɛ ko: ‘Rasulullah sallallaahu ‘alaihi to’s wasallam ye yamaruya di mɔgɔw ma ko: Ibn al-Musayab ka bɔ Abu Hurayira. -lakali wɛrɛ kɔnɔ a fɔra- Ani a fɔra ne ye [Abu Bakri bin Abu Syaibah] y’a fɔ an ye [Waki’]. -lakalita wɛrɛ kɔnɔ a kofɔra- A fɔra ne ye ko [Muhamadu bin al-Mutsanna] y’a fɔ an ye [Abdurrahman] -o ye bin Mahdi ye- u fila bɛɛ ko, u y’a fɔ an ye [Sufyan] ka bɔ [Abu az-Zubair] ka bɔ [Jabir] la a ko: ‘Ala ka ciden tun fɔra ko: ni ala tɛ -min ka kan ka bato- ni Ala tɛ’, o la u ko: ‘Ala wɛrɛ tɛ yen -min ka kan ka bato- ni Ala tɛ’, o tuma na, tiɲɛ na, u y’u ka nafolo n’u ka niinw tanga -ne ka binkanniw ma- fɔɔ silamɛya hakɛ kosɔn. U ka jatebɔ be to Ala bolo. O kɔ, a y’a kalan ko: ‘-Tiɲɛ na, i ye -lasɔminikɛla dɔrɔn ye. I tɛ se ka foyi kɛ u kan fewu- ’ -Qs. Gasi: 21-22-.
Hadith
Imam Muslim : 33
حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِىُّ مَالِكُ بْنُ عَبْدِ الْوَاحِدِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ الصَّبَّاحِ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ وَاقِدِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَشْهَدُوا أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَيُقِيمُوا الصَّلَاةَ وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ فَإِذَا فَعَلُوا عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ
A y’a fɔ an ye ko [Abu Gassan al-Misma’i Malik bin Abdul Wahid] y’a fɔ an ye ko [Abu Gassan bin Ash-Shabbah] bɔra [Syu’ba] la ka bɔ [Waqid bin Muhamadu bin Zaid bin Abdullah bin Umar] la ka bɔ [a facɛ] la ka bɔ [Abdullah bin Umartil ka yamaruya di mɔgɔw ma ko: ala si tɛ yen - min ka kan ni batoli ye - ni Ala tɛ ani ko Muhamadu ye Ala ka ciden ye, u ye delili sigi, ka zaka sara. O la, n’u y’o kɛ, o tuma na, tiɲɛ na, u y’u ka nafolo n’u ka niin tanga -ne ka binkanniw ma-, fɔɔ silamɛya hakɛw kosɔn. U ka jatebɔ be to Ala bolo’.
Hadith
Imam Muslim : 34
و حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ قَالَا حَدَّثَنَا مَرْوَانُ يَعْنِيَانِ الْفَزَارِيَّ عَنْ أَبِي مَالِكٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَكَفَرَ بِمَا يُعْبَدُ مِنْ دُونِ اللَّهِ حَرُمَ مَالُهُ وَدَمُهُ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الْأَحْمَرُ ح وَحَدَّثَنِيهِ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ كِلَاهُمَا عَنْ أَبِي مَالِكٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ وَحَّدَ اللَّهَ ثُمَّ ذَكَرَ بِمِثْلِهِ
A fɔra an ye [Suwaid bin Sa’id] ani [Ibn Abu Umar] u fila bɛɛ ko, a fɔra an ye [Marwan] u fila bɛɛ tun b’a fɛ ka Marwan al-Fazari kɔrɔ fɔ, ka bɔ [Abu Malik] fɛ ka bɔ [a fa] fɛ a ko: ‘Ne ye Ala ka ciden mɛn ko: ‘Mɔgɔ min be bato- nka Ala, ani ka fɛɛn o fɛɛn bato min tɛ Ala ye, a b’o tɔgɔ tiɲɛ, o tuma na, a ka nafolo n’a joli ye haramu ye, u ka sara be Ala fɛ’. Ani a fɔra an ye [Abu Bakri bin Abu Syaiba] y’a fɔ an ye [Abu Khalid al-Ahmar]. -lakalita wɛrɛ kɔnɔ a fɔra- A y’a fɔ n ye o koo la [Zuhair bin Harb] y’a fɔ an ye [Yazid bin Harun] [Abu Malik] ni [a facɛ] fila bɛɛ la ko a y’a mɛn ko kira sallallaahu ‘alaihi wasallam y’a fɔ ko: ‘Mɔgɔ o mɔgɔ y’a jigi la Ala kan i n’a fɔ nin,’ o kɔ, a b’a fɔ.
Hadith
Imam Muslim : 35
و حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ لَمَّا حَضَرَتْ أَبَا طَالِبٍ الْوَفَاةُ جَاءَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ عِنْدَهُ أَبَا جَهْلٍ وَعَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي أُمَيَّةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا عَمِّ قُلْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ كَلِمَةً أَشْهَدُ لَكَ بِهَا عِنْدَ اللَّهِ فَقَالَ أَبُو جَهْلٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي أُمَيَّةَ يَا أَبَا طَالِبٍ أَتَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَلَمْ يَزَلْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعْرِضُهَا عَلَيْهِ وَيُعِيدُ لَهُ تِلْكَ الْمَقَالَةَ حَتَّى قَالَ أَبُو طَالِبٍ آخِرَ مَا كَلَّمَهُمْ هُوَ عَلَى مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَأَبَى أَنْ يَقُولَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَا وَاللَّهِ لَأَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ مَا لَمْ أُنْهَ عَنْكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { مَا كَانَ لِلنَّبِيِّ وَالَّذِينَ آمَنُوا أَنْ يَسْتَغْفِرُوا لِلْمُشْرِكِينَ وَلَوْ كَانُوا أُولِي قُرْبَى مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُمْ أَصْحَابُ الْجَحِيمِ } وَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى فِي أَبِي طَالِبٍ فَقَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { إِنَّكَ لَا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ } و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ ح و حَدَّثَنَا حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ صَالِحٍ كِلَاهُمَا عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ غَيْرَ أَنَّ حَدِيثَ صَالِحٍ انْتَهَى عِنْدَ قَوْلِهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فِيهِ وَلَمْ يَذْكُرْ الْآيَتَيْنِ وَقَالَ فِي حَدِيثِهِ وَيَعُودَانِ فِي تِلْكَ الْمَقَالَةِ وَفِي حَدِيثِ مَعْمَرٍ مَكَانَ هَذِهِ الْكَلِمَةِ فَلَمْ يَزَالَا بِهِ
A ko n ma [Harmalah bin Yahya at-Tujibi] ko n ma [Abdullah bin Wahb] a ko, a ko n ma [Yunus] ka bɔ [Ibn Shihab] a ko, a ko n ma [Said bin al-Musayyab] ka bɔ [a facɛ] ko a ko: ‘Rasulullah tun be viziti kɛ tuma min na a tun be tilebɔ wagati la. A ye Abu Jahl ni Abdullah bin Abu Umaiya bin Mugirah fana sɔrɔ yen. Rasulullah ko: ‘Tericɛ! Aw ye Lanaya kumasen fila fɔ, ne bena kɛ aw seere ye Ala ɲɛfɛ’. O kɔ, Abu Jahl ni Abdullah bin Abu Umayyah ko: «E Abu Talib, yala i be se ka Abdul Muthtalib ka diinan bila wa? ’ Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ma fari faga ani o nɔɔ na, a tora k’a kalan ka Kalimah fila kalan ani ka segi u kan siɲɛ caaman. O la, Abu Talib y’a jaabi k’a kɛ a ka kuma laban ye u fɛ, ko ale tora Abdul MuTalib ka diinan na, ko a tɛ sɔn ka Kalimah Shahadat fɔ. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam fana ko: 'Ala ka sira la, ne bɛna yafa ɲini Ala fɛ aw ye,' o la, Ala ye ayata nin jigi: '-A ma daga Nabi ni lanabagaw fɛ ka yafa ɲini mɔgɔ minw be shirkɛ, hali n'u y'u yɛrɛ somɔgɔw ye, o kɔfɛ, a y'a yira ka gwɛ u ye ko -Qs be shirkɛ-'. Taba yɔrɔ la: 113-. O kɔ, Ala y’a ka kumaw jigi Abu Talib ka koo la: ‘Tiɲɛ na, e Muhamadu, se t’i fɛ ka bilasirali di i ka kanubaga ma walisa a ka sɔn silamɛya ma, nka Ala lo be se ka bilasirali di mɔgɔ minw ma, a b’a fɛ, ani ale lo b’a lɔn ka ɲɛ ka silamɛya minɛ - minw ye jama ye-’. -Ɲiningali. Kasasi: 56-. Ani a y’a fɔ an ye [Ishaq bin Ibrahima] ani [Abdu bin Humaid] fila bɛɛ ko, a y’a fɔ an ye [Abdurrazaq] y’a fɔ an ye [Ma’mar]. -lakali wɛrɛ la a fɔra- Ani a y’a fɔ an ye [Hasan al-Hulwani] ani [Abd bin Humaid] fila bɛɛ ko, a y’a fɔ an ye [Ya’qub] -o ye Ibn Ibrahim bin Sa’ad ye- a ko, a y’a fɔ an ye [n facɛ] ka bɔ [Salih] fila bɛɛ ka bɔ [nin misaliya la ni sanad ye]. O ye dɔrɔn ko Salih hadisi be ban ni nin kuma nin ye, ‘o tuma na, Ala y’a ka kuma jigi a kan,’ a ma nin aya fila nunu fɔ. Ani a y’a fɔ a ka hadisi kɔnɔ ko: ‘O fila bɛɛ ye segi o kumaw kan,’ hadisi kɔnɔ Ma’mar ye kumasen nin nɔnabilafɛn ye. Ani, u fila bɛɛ be to ka ɲɛminɛ o fɛ’.
Hadith
Imam Muslim : 36
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ قَالَا حَدَّثَنَا مَرْوَانُ عَنْ يَزِيدَ وَهُوَ ابْنُ كَيْسَانَ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِعَمِّهِ عِنْدَ الْمَوْتِ قُلْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ لَكَ بِهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَأَبَى فَأَنْزَلَ اللَّهُ { إِنَّكَ لَا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ } الْآيَةَ
A y’a fɔ an ye ko [Muhamadu bin Abbad] ani [Ibn Abu Umar] fila bɛɛ ko, a y’a fɔ an ye [Marwan] ka bɔ [Yazid] -o ye Ibn Kaisan ye- ka bɔ [Abu Hazim] ka bɔ [Abu Hurairah] ko: ‘Ala ka ciden sallallaahu ‘alaihi wasallam tun y’a fɔ a belencɛ ye ko: min ka kan ni batoli ye min tɛ Ala ye’ Siga t’a la, ne bena seereya kɛ aw ye ni nin kuma nunu ye lakunulon na’. Nka a banna, o kɔ, Ala y’a yira ko: ‘-Tiɲɛ na, i tɛna se k’i ka kanubagaw bilasira-’ -Qs. Kasasi: 56-.
Hadith
Imam Muslim : 37
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ مَيْمُونٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ كَيْسَانَ عَنْ أَبِي حَازِمٍ الْأَشْجَعِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِعَمِّهِ قُلْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ لَكَ بِهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ لَوْلَا أَنْ تُعَيِّرَنِي قُرَيْشٌ يَقُولُونَ إِنَّمَا حَمَلَهُ عَلَى ذَلِكَ الْجَزَعُ لَأَقْرَرْتُ بِهَا عَيْنَكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ { إِنَّكَ لَا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ }
A y’a fɔ an ye ko [Muhamadu bin Hatim bin Maimun] y’a fɔ an ye ko [Yahya bin Sa’id] y’a fɔ an ye [Yazid bin Kaisan] ka bɔ [Abu Hazim al-Asyja’i] ka bɔ [Abu Hurairah] la a ko: ‘Ala ka ciden sallallaahu ‘alaihi wasallam y’a fɔ a belencɛ ye tuma min na: ka batoli kɛ mɔgɔ wɛrɛ ye min tɛ Ala ye’ Siga t’a la, ne bena seereya kɛ aw ye ni nin kuma nunu ye lakunulon na’. A y’a jaabi ko: ‘Ni kurayisi tun ma n’ nɛni n’u ka kuma ye ko ‘a y’o kɛ sabu a tun be hami’, n’ tun bena sɔn o kiti ma n’i ɲɛɛw ye’. O kɔ, Ala y’a yira ko: ‘-Tiɲɛ na, i tɛna se k’i ka kanubagaw bilasira, nka a b’a fɛ min na, ne bena o tigi bilasira-’ -Qs. Kasasi: 56-.
Hadith
Imam Muslim : 38
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ كِلَاهُمَا عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنِي الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ حُمْرَانَ عَنْ عُثْمَانَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ مَاتَ وَهُوَ يَعْلَمُ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ دَخَلَ الْجَنَّةَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ عَنْ الْوَلِيدِ أَبِي بِشْرٍ قَالَ سَمِعْتُ حُمْرَانَ يَقُولُ سَمِعْتُ عُثْمَانَ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مِثْلَهُ سَوَاءً
A y’a fɔ an ye [Abu Bakri bin Abu Syaiba] ani [Zuhair bin Harb] u fila bɛɛ bɔra [Isimayɛli bin Ibrahima] la, [Abu Bakri] ko, a y’a fɔ an ye [Ibn Ulayyah] ka bɔ [Kalid] a ko, a y’a fɔ an ye [al-Walid bin Muslim] ka bɔ [Humran shahila] ka bɔ [U, wasallam ko: ‘Mɔgɔ o mɔgɔ sara k’a sɔrɔ a b’a lɔn ko ala wɛrɛ tɛ yen - min ka kan ni batoli ye - ni Ala tɛ, o tigi bena don sankolo la siga t’a la’. A y’a fɔ an ye ko [Muhamadu bin Abu Bakri al-Muqaddami] y’a fɔ an ye ko [Bisiri bin al-Mufadldlal] y’a fɔ an ye [Khalid al-Hadzdza’] ka bɔ [al-Walid Abu Bisiri] la a ko, n’ ye [Humran] ka kuma mɛn, n’ ye [Usman] ka kuma mɛn, n’ y’a mɛn ko Raullahullah Sailam . fɛɛn'.
Hadith
Imam Muslim : 39
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ النَّضْرِ بْنِ أَبِي النَّضْرِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو النَّضْرِ هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ الْأَشْجَعِيُّ عَنْ مَالِكِ بْنِ مِغْوَلٍ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَسِيرٍ قَالَ فَنَفِدَتْ أَزْوَادُ الْقَوْمِ قَالَ حَتَّى هَمَّ بِنَحْرِ بَعْضِ حَمَائِلِهِمْ قَالَ فَقَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ جَمَعْتَ مَا بَقِيَ مِنْ أَزْوَادِ الْقَوْمِ فَدَعَوْتَ اللَّهَ عَلَيْهَا قَالَ فَفَعَلَ قَالَ فَجَاءَ ذُو الْبُرِّ بِبُرِّهِ وَذُو التَّمْرِ بِتَمْرِهِ قَالَ وَقَالَ مُجَاهِدٌ وَذُو النَّوَاةِ بِنَوَاهُ قُلْتُ وَمَا كَانُوا يَصْنَعُونَ بِالنَّوَى قَالَ كَانُوا يَمُصُّونَهُ وَيَشْرَبُونَ عَلَيْهِ الْمَاءَ قَالَ فَدَعَا عَلَيْهَا حَتَّى مَلَأَ الْقَوْمُ أَزْوِدَتَهُمْ قَالَ فَقَالَ عِنْدَ ذَلِكَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ لَا يَلْقَى اللَّهَ بِهِمَا عَبْدٌ غَيْرَ شَاكٍّ فِيهِمَا إِلَّا دَخَلَ الْجَنَّةَ
A y’a fɔ an ye [Abu Bakri bin Nadlar bin Abu an Nadlar] a ko, a y’a fɔ an ye [Abu an Nadlar Hasyim bin al-Qasim] y’a fɔ an ye [Ubaidullah al-Asyja’i] ka bɔ [Malik bin Mighwal] ka bɔ [Thalhah bin Musharrif] ka bɔ [AW Musharrif] ka bɔ [A, cira (s.a.w.) be tagama na. O kɔ, a ko: ‘O tuma na, o mɔgɔw ka balofɛnw banna’. O kɔ, a ko: ‘Fo u b’a fɛ k’u ka bɛgɛn dɔw faga’. Lakalibaga ko: «O kɔ, Umar ko: «E Ala ka ciden, n’i ye jama ka balo dɔw lajɛn, ka sɔrɔ ka Ala deli o ko la - siga t’a la, o bɛna kɛ ɲuman ye -. Lakalibaga ko, ‘O kɔ, a y’o kɛ’. Lakalibaga ko, ‘O tuma na, alikamatigi nana n’a ka alikama ye, datutigi nana n’a ka datumu ye’. Lakalibaga ko: ‘Mujahid ko: ‘Ani sumantigiw n’u ka sumanw’. Ne ko: «O bɛ mun le kɛra ni siman ye?» a y’a jaabi ko: ‘U ye jii min a kan’. A ko: ‘O kɔ, Ala ka ciden y’u weele fɔɔ u ka se k’u ka balo minanw fa’. Lakalibaga ko: ‘O la, Ala ka ciden ye delili kɛ o wagati la ko: ‘Ne be seereya kɛ ko ala si tɛ yen - min ka kan ni batoli ye - ni Ala tɛ ani ko ne ye Ala ka ciden ye, baaraden si tɛ Ala kunbɛn n’a y’a minɛ kosɔbɛ siga t’a la, siga t’a la, a bena don alijɛnɛ kɔnɔ’’.
Hadith
Imam Muslim : 40
حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ عُثْمَانَ وَأَبُو كُرَيْبٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ جَمِيعًا عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ قَالَ أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَوْ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ شَكَّ الْأَعْمَشُ قَالَ لَمَّا كَانَ غَزْوَةُ تَبُوكَ أَصَابَ النَّاسَ مَجَاعَةٌ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ أَذِنْتَ لَنَا فَنَحَرْنَا نَوَاضِحَنَا فَأَكَلْنَا وَادَّهَنَّا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ افْعَلُوا قَالَ فَجَاءَ عُمَرُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنْ فَعَلْتَ قَلَّ الظَّهْرُ وَلَكِنْ ادْعُهُمْ بِفَضْلِ أَزْوَادِهِمْ ثُمَّ ادْعُ اللَّهَ لَهُمْ عَلَيْهَا بِالْبَرَكَةِ لَعَلَّ اللَّهَ أَنْ يَجْعَلَ فِي ذَلِكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَعَمْ قَالَ فَدَعَا بِنِطَعٍ فَبَسَطَهُ ثُمَّ دَعَا بِفَضْلِ أَزْوَادِهِمْ قَالَ فَجَعَلَ الرَّجُلُ يَجِيءُ بِكَفِّ ذُرَةٍ قَالَ وَيَجِيءُ الْآخَرُ بِكَفِّ تَمْرٍ قَالَ وَيَجِيءُ الْآخَرُ بِكَسْرَةٍ حَتَّى اجْتَمَعَ عَلَى النِّطَعِ مِنْ ذَلِكَ شَيْءٌ يَسِيرٌ قَالَ فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْهِ بِالْبَرَكَةِ ثُمَّ قَالَ خُذُوا فِي أَوْعِيَتِكُمْ قَالَ فَأَخَذُوا فِي أَوْعِيَتِهِمْ حَتَّى مَا تَرَكُوا فِي الْعَسْكَرِ وِعَاءً إِلَّا مَلَئُوهُ قَالَ فَأَكَلُوا حَتَّى شَبِعُوا وَفَضَلَتْ فَضْلَةٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ لَا يَلْقَى اللَّهَ بِهِمَا عَبْدٌ غَيْرَ شَاكٍّ فَيُحْجَبَ عَنْ الْجَنَّةِ
A ye [Sahl bin Usman] ni [Abu Kurayib Muhamadu bin al-Ala’] ka koo bɛɛ fɔ an ye ka bɔ [Abu Muawiya] ka kumaw na. Silamɛw ye kongo minɛ kosɔbɛ, u ko: ‘E Ala ka ciden, yala i b’a to an k’an ka ɲɔgɔmɛ faga, walisa an k’a sogo dumu k’a tulu kɛ tulu ye - k’a fari datugu, k’a tanga funteni jeninin ma -? ’ Rasulullah y’a jaabi ko: ‘A kɛ’. Abu Hurairah ko: «O kɔ, Umar nana k’a fɔ ko: «E, Ala ka ciden, n’i y’o kɛ, o tuma na, ɲɔgɔmɛ kɔfɛla bena ban - mobili -! Nka a ka fisa n'i y'u ka dumuni tɔ ɲini, ka sɔrɔ ka delili kɛ, Ala ka barika don a la." Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam o kɔ, a ko: 'Okɛ'. O kɔ, a ye fɛn dɔ ɲini - min dilanna ni golo ye -, a fɛnsɛnnin kɔ, a y'u ka dumuni tɔ tɔ ɲini.' Abu Hurairah y’a fɔ tugun ko: ‘O kɔ, mɔgɔ dɔ nana ni ɲɔ bolo kelen ye, dɔ wɛrɛ nana ni datumu bolo kelen ye, dɔw fana nana ni dumuni mugumuguw ye, i n’a fɔ buru, o la, dumuni dɔɔni tun be lajɛn mugu kan. Abu Hurairah ko: ‘O kɔ, Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam ye duba deli dumuni kan, o kɔfɛ a ko: ‘Aw k’aw ka dumuni minanw ta k’u fa’. Abu Hurairah y’a fɔ tugun ko: ‘O kɔ, u y’u ka dumunikɛyɔrɔw fa, fɔɔ sɔrɔdasi kelen ma fa fɔɔ u ka dumunikɛyɔrɔw’. Abu Hurairah y’a fɔ tugun ko: ‘O kɔ, u ye dumuni kɛ fɔɔ ka fa, dumuni dɔ tora’. O kɔfɛ, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ko: 'Ne be seereya kɛ ko ala si tɛ yen min ka kan ni batoli ye ni Ala tɛ ani ne ye Ala ka ciden ye, baaraden si tɛ Ala kunbɛn, a ti sigasiga nin kumasen na ani o kɔfɛ a be bali ka don sankolo la'.
