Imam Muslim : 21
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا عَاصِمٌ وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَحَجِّ الْبَيْتِ وَصَوْمِ رَمَضَانَ
Neena ñu [Ubaidulla bin Mu'adz] ne [sama pàppa] ne [Ashim] - maanaam Ibnu Muhamed bin Zaid bin Abdulla bin Omar - ci [pappaam] mu ne; [Abdullah] ne ko: 'Islaam dafa tabax ci juróomi fondaasioŋ: seede ni amul yàlla - bu yelloo ñu jaamu ko - ludul Yàlla, ni Muhamed mooy jaamam, di Yonent, di taxawal ñaan, di fay dukat. Ramadan'.
Imam Muslim : 22
و حَدَّثَنِي ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا حَنْظَلَةُ قَالَ سَمِعْتُ عِكْرِمَةَ بْنَ خَالِدٍ يُحَدِّثُ طَاوُسًا أَنَّ رَجُلًا قَالَ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أَلَا تَغْزُو فَقَالَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ الْإِسْلَامَ بُنِيَ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَصِيَامِ رَمَضَانَ وَحَجِّ الْبَيْتِ
Bimu ma waxee ni [Ibn Numair] newoon na nu [sama pàppa] newoon na nu [Hanzhalah] mu ne: 'Dégg naa [Ikrimah bin Khalid] wax Thawus hadith bi ni kenn ku góor ne [Abdullah bin Omar], 'Lu tax doo xeex? Mu tontu ko niko: «Dëgg la, dégg naa Yonent Yàlla (SHW) wax ni: «Dëgg la, Islaam dafa sukkandikoo ci juróomi mbir: Seede ni amul yàlla bu yelloo jaamu ludul Yàlla, taxawal ñaan, joxe zakat, woor ci Ramadan, ak def Housegrige ci Yàlla».
Imam Muslim : 23
حَدَّثَنَا خَلَفُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ ح و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى وَاللَّفْظُ لَهُ أَخْبَرَنَا عَبَّادُ بْنُ عَبَّادٍ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ قَدِمَ وَفْدُ عَبْدِ الْقَيْسِ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا هَذَا الْحَيَّ مِنْ رَبِيعَةَ وَقَدْ حَالَتْ بَيْنَنَا وَبَيْنَكَ كُفَّارُ مُضَرَ فَلَا نَخْلُصُ إِلَيْكَ إِلَّا فِي شَهْرِ الْحَرَامِ فَمُرْنَا بِأَمْرٍ نَعْمَلُ بِهِ وَنَدْعُو إِلَيْهِ مَنْ وَرَاءَنَا قَالَ آمُرُكُمْ بِأَرْبَعٍ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ الْإِيمَانِ بِاللَّهِ ثُمَّ فَسَّرَهَا لَهُمْ فَقَالَ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَأَنْ تُؤَدُّوا خُمُسَ مَا غَنِمْتُمْ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالنَّقِيرِ وَالْمُقَيَّرِ زَادَ خَلَفٌ فِي رِوَايَتِهِ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَعَقَدَ وَاحِدَةً
Daf nu wax ni Khalaf bin Hisham daf nu wax Hammad bin Zaid ci Abu Jamrah muni ma dégg naa Ibn Abbas. -ci beneen riwaat dafa wax- Mu wax nu [Yahya bin Yahya] te lafazh bi mooy moom, mu wax nu [Abbad bin Abbad] ci [Abu Jamrah] ci [Ibn Abbas] mu ne: 'Abdul Qais' ndawu Abdul Qais demoon na ci Rasulullah sallallahu, ñu ne: bokk ci xeetu Rabi'ah, te dëgg la Mudlar yi taxaw ci sunu diggante ak yaw, kon mënu nu am kaaraange ci yaw ludul ci weeru Haram, kon digal nu nu def benn ndigal, nu wax ko ci sunu ginaaw'. Mu ne leen: “Maa ngi leen di digal ci ñeenti mbir, di leen tere ci ñeenti mbir: gëm Yàlla”, mu tekki leen ne leen: “Seedeel leen ni amul yàlla bu yelloo jaamu ludul Yàlla, te Muhamed mooy ndawu Yàlla, di taxawal ñaan, di fay zakat, di fay benn-fiif. Maa ngi leen tere defar vin buñ pressé ci ad-duba, al-hantam, ak naqir ak al-muqayyar. Khalaf yokk na ci taarixam ne: ''Seedeel ne amul yàlla - bu yelloo jaamu - ludul Yàlla. Nga takk ko benn yoon'.
Imam Muslim : 24
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَأَلْفَاظُهُمْ مُتَقَارِبَةٌ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ عَنْ شُعْبَةَ و قَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ قَالَ كُنْتُ أُتَرْجِمُ بَيْنَ يَدَيْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَبَيْنَ النَّاسِ فَأَتَتْهُ امْرَأَةٌ تَسْأَلُهُ عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ فَقَالَ إِنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ أَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ الْوَفْدُ أَوْ مَنْ الْقَوْمُ قَالُوا رَبِيعَةُ قَالَ مَرْحَبًا بِالْقَوْمِ أَوْ بِالْوَفْدِ غَيْرَ خَزَايَا وَلَا النَّدَامَى قَالَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَأْتِيكَ مِنْ شُقَّةٍ بَعِيدَةٍ وَإِنَّ بَيْنَنَا وَبَيْنَكَ هَذَا الْحَيَّ مِنْ كُفَّارِ مُضَرَ وَإِنَّا لَا نَسْتَطِيعُ أَنْ نَأْتِيَكَ إِلَّا فِي شَهْرِ الْحَرَامِ فَمُرْنَا بِأَمْرٍ فَصْلٍ نُخْبِرْ بِهِ مَنْ وَرَاءَنَا نَدْخُلُ بِهِ الْجَنَّةَ قَالَ فَأَمَرَهُمْ بِأَرْبَعٍ وَنَهَاهُمْ عَنْ أَرْبَعٍ قَالَ أَمَرَهُمْ بِالْإِيمَانِ بِاللَّهِ وَحْدَهُ وَقَالَ هَلْ تَدْرُونَ مَا الْإِيمَانُ بِاللَّهِ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامُ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَصَوْمُ رَمَضَانَ وَأَنْ تُؤَدُّوا خُمُسًا مِنْ الْمَغْنَمِ وَنَهَاهُمْ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ قَالَ شُعْبَةُ وَرُبَّمَا قَالَ النَّقِيرِ قَالَ شُعْبَةُ وَرُبَّمَا قَالَ الْمُقَيَّرِ وَقَالَ احْفَظُوهُ وَأَخْبِرُوا بِهِ مِنْ وَرَائِكُمْ و قَالَ أَبُو بَكْرٍ فِي رِوَايَتِهِ مَنْ وَرَاءَكُمْ وَلَيْسَ فِي رِوَايَتِهِ الْمُقَيَّرِ و حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي ح و حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي قَالَا جَمِيعًا حَدَّثَنَا قُرَّةُ بْنُ خَالِدٍ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِهَذَا الْحَدِيثِ نَحْوَ حَدِيثِ شُعْبَةَ وَقَالَ أَنْهَاكُمْ عَمَّا يُنْبَذُ فِي الدُّبَّاءِ وَالنَّقِيرِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ وَزَادَ ابْنُ مُعَاذٍ فِي حَدِيثِهِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلْأَشَجِّ أَشَجِّ عَبْدِ الْقَيْسِ إِنَّ فِيكَ خَصْلَتَيْنِ يُحِبُّهُمَا اللَّهُ الْحِلْمُ وَالْأَنَاةُ
Mu wax nu [Abu Bakr bin Abu Syaibah] ak [Muhamed bin al-Mutsanna] ak [Muhammad bin Al-Mutsanna] ak [Muhammad bin Basyyar] ak seeni lafazh jege nañu seen biir, [Abu Bakr] wax nu, wax nu [Ghundar] ci [Shu'bah] ci [Shu'bah] yeneen ñaari nit ñi wax nu [Muhammad] ci [Jahu'far] [Abu Jamrah] mu tontu, 'Man maa nekkoon tekkikatu [Ibnu Abbas] ak nit ñi, ci la benn jigéen ñëw laaj ci ndoxu Nabidz - benn xeetu vin - ñu denc ko ci céebi ban, mu tontu ko: 'Dëgg la, ndawul Abdul Qais, Yàlla saw, moo ñëwoon ci Yàlla. Yàlla ne ko : “kan mooy Yonent boobu - walla kan mooy nit ñooñu ? - Ñu tontu ne : Rabiha. Mu ne: 'Dalal nit ñi - wala ndaw si - te doo am benn xalaat wala réccu'. A nettalikat bi ne ko: "Ñu ne: Yaw Yonent Yàlla bi, dëgg-dëgg danu jóge fu sori ñëw ci yaw". Diggante nun ak yaw amna ay gëm-gëmi Mudlar, kon mën nanu ñëw ci yaw ludul ci weer yu haram yi, kon digal nu nu jël dogal ci lu nu mëna wax nit ñi nu jiite, lu nu mëna jaar ngir dugg ci asamaan si'. Nee ko: "Kon Yonent bi digal na leen ñeenti mbir, tere leen ñeenti mbir". Naatkat bi waxaat ne: Yonent Yàlla bi digal na leen ñu gëm Yàlla rekk, ne ko ndax xam ngeen luy gëm Yàlla? Ñu tontu ko ne: “Yàlla ak Yonentam ñoo gën xam”. Muni ma: “Seedeel leen ni amul Yàlla budul Yàlla, te Muhamed mooy Yonent Yàlla, ngeen ñaan, ngeen fay zakat, ngeen woor Ramadlan, ngeen fay benn ci juróomi pàcc yi ci ghanimah, te tere leen ad-duba, al-hantam ak al-muzaffat”. Syu'bah ni ko amaana waxna an-Naqir te mën na nekk al-Muqayyar, muni ko xoolal ko te nga yëgal sa askan. Abu Bakr dafa wax ci riwaatam ni, 'ki nga jiite ci sa ginaaw' te waxul 'al-Muqayyar''. Neena ñu ma [Ubaidullah bin Mu'adz] newoon nañu ko [sama pàppa]. - ci beneen riwaat dafa wax- Te wax nanu [Nashr bin Ali al-Jahdlami] mu ne, wax ma [sama pàppa] ñoom ñaar ñu ne, wax nu [Qurrah bin Khalid] ci [Abu Jamrah] ci [Ibn Abbas] ci Yonent bi sallallaahu ak Hadithal. mu ne ko : « Dama leen tere lépp luñu wax ci ad Duba, Naqir, Hantam ak Muzaffat. Ibn Mu'adz dafa yokk ci hadith bimu joxe ci pàppaam, mu ne: 'Rasulullah sallallahu aleyhi wasallam wax na al-Asyyaj Asyajj Abd al-Qais : 'Dëgg la, amna ci yaw ñaari jikko yu Yàlla bëgg, ñooy muñ ak moytu''.
Imam Muslim : 25
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مَنْ لَقِيَ الْوَفْدَ الَّذِينَ قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ عَبْدِ الْقَيْسِ قَالَ سَعِيدٌ وَذَكَرَ قَتَادَةُ أَبَا نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ فِي حَدِيثِهِ هَذَا أَنَّ أُنَاسًا مِنْ عَبْدِ الْقَيْسِ قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنَّا حَيٌّ مِنْ رَبِيعَةَ وَبَيْنَنَا وَبَيْنَكَ كُفَّارُ مُضَرَ وَلَا نَقْدِرُ عَلَيْكَ إِلَّا فِي أَشْهُرِ الْحُرُمِ فَمُرْنَا بِأَمْرٍ نَأْمُرُ بِهِ مَنْ وَرَاءَنَا وَنَدْخُلُ بِهِ الْجَنَّةَ إِذَا نَحْنُ أَخَذْنَا بِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ آمُرُكُمْ بِأَرْبَعٍ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ اعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَصُومُوا رَمَضَانَ وَأَعْطُوا الْخُمُسَ مِنْ الْغَنَائِمِ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ وَالنَّقِيرِ قَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ مَا عِلْمُكَ بِالنَّقِيرِ قَالَ بَلَى جِذْعٌ تَنْقُرُونَهُ فَتَقْذِفُونَ فِيهِ مِنْ الْقُطَيْعَاءِ قَالَ سَعِيدٌ أَوْ قَالَ مِنْ التَّمْرِ ثُمَّ تَصُبُّونَ فِيهِ مِنْ الْمَاءِ حَتَّى إِذَا سَكَنَ غَلَيَانُهُ شَرِبْتُمُوهُ حَتَّى إِنَّ أَحَدَكُمْ أَوْ إِنَّ أَحَدَهُمْ لَيَضْرِبُ ابْنَ عَمِّهِ بِالسَّيْفِ قَالَ وَفِي الْقَوْمِ رَجُلٌ أَصَابَتْهُ جِرَاحَةٌ كَذَلِكَ قَالَ وَكُنْتُ أَخْبَؤُهَا حَيَاءً مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ فَفِيمَ نَشْرَبُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فِي أَسْقِيَةِ الْأَدَمِ الَّتِي يُلَاثُ عَلَى أَفْوَاهِهَا قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَرْضَنَا كَثِيرَةُ الْجِرْذَانِ وَلَا تَبْقَى بِهَا أَسْقِيَةُ الْأَدَمِ فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِنْ أَكَلَتْهَا الْجِرْذَانُ وَإِنْ أَكَلَتْهَا الْجِرْذَانُ وَإِنْ أَكَلَتْهَا الْجِرْذَانُ قَالَ وَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأَشَجِّ عَبْدِ الْقَيْسِ إِنَّ فِيكَ لَخَصْلَتَيْنِ يُحِبُّهُمَا اللَّهُ الْحِلْمُ وَالْأَنَاةُ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ حَدَّثَنِي غَيْرُ وَاحِدٍ لَقِيَ ذَاكَ الْوَفْدَ وَذَكَرَ أَبَا نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ لَمَّا قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ حَدِيثِ ابْنِ عُلَيَّةَ غَيْرَ أَنَّ فِيهِ وَتَذِيفُونَ فِيهِ مِنْ الْقُطَيْعَاءِ أَوْ التَّمْرِ وَالْمَاءِ وَلَمْ يَقُلْ قَالَ سَعِيدٌ أَوْ قَالَ مِنْ التَّمْرِ
Daf nu wax [Yahya bin Ayyub] daf nu wax [Ibn Ulayyah] daf nu wax [Sa'id bin Abu Arubah] ci [Qatadah] mu ne, 'Ki daje ak ndaw si ci circle Abdul Qais bi ñëwoon balaa Yonent Yàlla sallallaahu 'alaihi wasallam wax nu: [Sa'id] [Abu Sa'id al-Khudri] ci hadith bii, ni nit ñu bawoo ci Abdul Qais jegewoon nañu Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam niko: 'Yaw Yonent Yàlla, ci dëgg nun ay doomi dëkk lanu ci xeetu Rabi'ah, te ci dëgg Mudlar -kafri taxawoon nañu ci diggante nun ak yaw, ngir nu mëna, nu def benn ndigal suko defee nu mëna ko wax nit ñi nu nekk ci sunu ginaaw suko defee nu mëna dugg ci aljanna suñu ko tëyee'. Muni ma: "Maa ngi leen di digal ci ñeenti mbir, te tere leen ci ñeenti mbir: jaamu Yàlla, te buleen ko réccu ci dara, ngeen ñaan, ngeen fay zakat, woor ci Ramadan, ngeen jox benn ci juróomi xaaj yi ci njëgu ghanimah, te dinaa leen tere defar ay presse vin ci ad-Dubaffaan', al-'. Ñu laaj ko: Yaw Yonent Yàlla, lan mooy sa xam-xam ci an-Naqir? Muni ma: 'Dañuy jël yaxu garab, ñu xoos ko, ba noppi nga def ci ay dat'. Saayda ne ko, walla mu ne ko: ci garabu dama. Soo noppee nga def ci ndox ba ndox mi seey, ba noppi nga naan ko ba kenn ci yeen - wala kenn ci ñoom - dóor ndijaay ak sabre', mu ne, 'Te ci mbooloo moomu amna góor gu gaañu itam'. Mu dellu niko nëbb naa ko ndax rus naa ci Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam, ci laa laaje kon ci ban ndab lanu mëna naan, yaw Yonent bi? Mu tontu, 'ci biir récipient der bu ñu defaree der bu ñu tëj gémmiñam'. Ñu laaj ko, "Yaw Yonent Yàlla, dëgg la sunu réew fees dell ak ay kaña, ba tax amul benn naan bu des ci ndab yu der yi," ci noonu la Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam wax: "Te doonte daa ko lekk, te doonte daa ko lekk, ak doonte daa lekk." Naatkat bi ne ko: «Te Yonent Yàlla bi sallallaahu aleyhi wasallam wax na Asyaj Abdul Qais ne ko: «Dëgg la am na ci yaw ñaari jikko yu Yàlla bëgg, ñooy; Deel muñ te moytu''. Mu wax nu [Muhamed bin al-Mutsanna] ak [Ibn Basyyar] ñoom ñaar ñépp wax, wax nu [Ibn Abu Adi] ci [Sa'id] ci [Qatadah] mu wax nu, wax nu benn nettalikat kese moo daje ak ndaw si. [Abu Nadlrah] dafa wax ci [Abu Sa'id al-Khudri] ni, Abdul Qais bimu jàkkarloo ak Rasulullah sallallaahu aleyhi wasallam ak hadith bu melni [Ibn Ulayyah], ci moom kese lañu wax: 'Te ci moom dangay jaxase ak dat, wala dat ak ndox, waxul,' bis yi''.
Imam Muslim : 26
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَكَّارٍ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ ح و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو قَزَعَةَ أَنَّ أَبَا نَضْرَةَ أَخْبَرَهُ وَحَسَنًا أَخْبَرَهُمَا أَنَّ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ أَخْبَرَهُ أَنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ لَمَّا أَتَوْا نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ جَعَلَنَا اللَّهُ فِدَاءَكَ مَاذَا يَصْلُحُ لَنَا مِنْ الْأَشْرِبَةِ فَقَالَ لَا تَشْرَبُوا فِي النَّقِيرِ قَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ جَعَلَنَا اللَّهُ فِدَاءَكَ أَوَ تَدْرِي مَا النَّقِيرُ قَالَ نَعَمْ الْجِذْعُ يُنْقَرُ وَسَطُهُ وَلَا فِي الدُّبَّاءِ وَلَا فِي الْحَنْتَمَةِ وَعَلَيْكُمْ بِالْمُوكَى
Daf ma wax ni [Muhamed bin Bakkar al-Basri] neena ñu [Abu Ashim] ci [Ibn Juraij]. -ci beneen riwaat dafa wax-, Mu waxma [Muhamed bin Rafi'] ni lafazh moom moo ko moom. Mu wax nu [Abdurrazzaq] wax nu [Ibn Juraij] mu ne, wax nu [Abu Qaza'ah] ni [Abu Nadlrah] nettali ko, te Al-Hasan nettali leen ñoom ñaar, ni [Abu Sa'id al-Khudri] nettali ko, ni ndawul Abdul Qais bimu wax: 'Yaw Yonent Yàlla, Yalna nu Yàlla defal sunu xéewal, ban naan moo nu baax?' Mu tontu ko: 'Bul naan ci an-Naqir'. Ñu laaj ko yaw Yonenteb Yàlla, yal na nu Yàlla defal sa njot, ndax xam nga luy an-Naqir? Mu tontu ko ni: «Waaw, garab gi dafa am luñu ko jël ci digg bi, te bul naan ci ad-Duba wala ci al-Hantam, te danga wara naan luñu denc ci ay ndab yuñ muur bopp yi».
Imam Muslim : 27
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ وَكِيعٍ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ زَكَرِيَّاءَ بْنِ إِسْحَقَ قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَيْفِيٍّ عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَ أَبُو بَكْرٍ رُبَّمَا قَالَ وَكِيعٌ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ مُعَاذًا قَالَ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّكَ تَأْتِي قَوْمًا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ فَادْعُهُمْ إِلَى شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لِذَلِكَ فَأَعْلِمْهُمْ أَنَّ اللَّهَ افْتَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي كُلِّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لِذَلِكَ فَأَعْلِمْهُمْ أَنَّ اللَّهَ افْتَرَضَ عَلَيْهِمْ صَدَقَةً تُؤْخَذُ مِنْ أَغْنِيَائِهِمْ فَتُرَدُّ فِي فُقَرَائِهِمْ فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لِذَلِكَ فَإِيَّاكَ وَكَرَائِمَ أَمْوَالِهِمْ وَاتَّقِ دَعْوَةَ الْمَظْلُومِ فَإِنَّهُ لَيْسَ بَيْنَهَا وَبَيْنَ اللَّهِ حِجَابٌ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ بْنُ إِسْحَقَ ح و حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ عَنْ زَكَرِيَّاءَ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَيْفِيٍّ عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَ مُعَاذًا إِلَى الْيَمَنِ فَقَالَ إِنَّكَ سَتَأْتِي قَوْمًا بِمِثْلِ حَدِيثِ وَكِيعٍ
Wax nañu nu [Abu Bakr bin Abu Syaibah] ak [Abu Kurayb], ak [Ishaq bin Ibrahim] ñoom ñépp ci [Waki'], [Abu Bakr] wax nu [Waki'] ci [Zakariya bin Ishaq] mu ne, wax ma [Yahya bin Abdullah] ci [Abu Ibba] ci [Abdullah] bin Shai] ci [Mu'adz bin Jabal], Abu Bakr dafa wax ni, "amaana", Waki' dafa wax ci Ibn Abbas, ni Mu'adz dafa wax, "Rasulullah sallallahu aleyhi wasallam moo ma yónnee." Mu ne ko: “Dëgg la dinga agsi ci ay nit ñu bokk ci Aji Teere bi, woo leen ñu seede ne amul benn yàlla bu dul Yàlla, te man maay ndawu Yàlla. Bu ñu la déggee ci mbir mii, nga wax leen ne Yàlla dafa leen faral julli juróomi yoon guddi ak bëccëg. Sudee dañu la déggal ci mbir mii, nga wax leen ni Yàlla daf leen di faral di sàkku ci boroom alal yi, ñu séddale ko néew ci doole yi ci ñoom. Sudee dañu la déggal ci anam woowu, dinga génn ci seen alal ju baax ji. Nanga ragal ñaani ñi ñu tooñ ndax ag dox amul ci digganteem ak Yàlla''. Neena ñu [Ibn Abu Omar] newoon nañu [Bisyr bin as-Sari] newoon nañu [Zakariya bin Ishaq]. -ci beneen riwaat dafa wax- Te wax nañu nu [Abd bin Humaid] wax nu [Abu Ashim] ci [Zakariya bin Ishaq] ci [Yahya bin Abdullah bin Shaifi] ci [Abu Ma'bad] ci [Ibn Abbas], ne Yonent-Yàlla sallahillahu (Yonent-Yàlla sallahillahu) moo ko wax. ne: “Dëgg la dina ñëw ci askan wi”. Ni ci hadiisu Waki'.
Imam Muslim : 28
حَدَّثَنَا أُمَيَّةُ بْنُ بِسْطَامَ الْعَيْشِيُّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا رَوْحٌ وَهُوَ ابْنُ الْقَاسِمِ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ أُمَيَّةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَيْفِيٍّ عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا بَعَثَ مُعَاذًا إِلَى الْيَمَنِ قَالَ إِنَّكَ تَقْدَمُ عَلَى قَوْمٍ أَهْلِ كِتَابٍ فَلْيَكُنْ أَوَّلَ مَا تَدْعُوهُمْ إِلَيْهِ عِبَادَةُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَإِذَا عَرَفُوا اللَّهَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّ اللَّهَ فَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي يَوْمِهِمْ وَلَيْلَتِهِمْ فَإِذَا فَعَلُوا فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّ اللَّهَ قَدْ فَرَضَ عَلَيْهِمْ زَكَاةً تُؤْخَذُ مِنْ أَغْنِيَائِهِمْ فَتُرَدُّ عَلَى فُقَرَائِهِمْ فَإِذَا أَطَاعُوا بِهَا فَخُذْ مِنْهُمْ وَتَوَقَّ كَرَائِمَ أَمْوَالِهِمْ
Daf nu wax [Umayyah bin Bistham al-Aisyi] wax nu [Yazid bin Zura'i] wax nu [Rauh] - maanaam Ibn al-Qasim - ci [Ismail bin Umayyah] ci [Yahya bin Abdullah bin Shaifi] ci [Abu Ma'llaahul] ci [Ibnullaah] ci [Ibnullah] bimu yónnee Mu'adz Yemen, mu ne ko: 'Dëgg la yaa ngi jàkkarloo ak askanu Aabu Teere bi, kon testamaa bi nga njëkka wax ci ñoom mooy jaamu Yàlla azza wa jalla, sudee xam nañu Yàlla, nga wax leen ni Yàlla daf leen digal ñu ñaan juróomi yoon ci bëccëg gi ak ci bis bi. Bu ñu la toppee nii, jëlal leen asaka bi te ragal seen alal ju tedd ji’.
Imam Muslim : 29
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ لَمَّا تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتُخْلِفَ أَبُو بَكْرٍ بَعْدَهُ وَكَفَرَ مَنْ كَفَرَ مِنْ الْعَرَبِ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ لِأَبِي بَكْرٍ كَيْفَ تُقَاتِلُ النَّاسَ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَمَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَقَدْ عَصَمَ مِنِّي مَالَهُ وَنَفْسَهُ إِلَّا بِحَقِّهِ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ وَاللَّهِ لَأُقَاتِلَنَّ مَنْ فَرَّقَ بَيْنَ الصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ فَإِنَّ الزَّكَاةَ حَقُّ الْمَالِ وَاللَّهِ لَوْ مَنَعُونِي عِقَالًا كَانُوا يُؤَدُّونَهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقَاتَلْتُهُمْ عَلَى مَنْعِهِ فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَوَاللَّهِ مَا هُوَ إِلَّا أَنْ رَأَيْتُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَدْ شَرَحَ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ لِلْقِتَالِ فَعَرَفْتُ أَنَّهُ الْحَقُّ
Mu wax nu [Qutaibah bin Sa'id] wax nu [Laits bin Sa'ad] ci [Uqail] ci [az-Zuhri] mu wax nu, mu wax nu [Ubaidullah bin Abdullah bin Utbah bin Mas'ud] ci [Abu Hurairah] mu ne: 'Bi Rasulullah apalihullah, sallabullah di ginaaw ga, ak ñi gëmul ci Araab yi, ñu gëmul, ci la [Omar bin al-Khaththab] wax Abu Bakr, 'Noo mëna xeex nit ñi, fekk Yonent Yàlla sallallaahu 'alaihi wasallam ne: 'Dañu ma digal ma xeex nit ñi ba ñu wax, 'waaye jaamu Yàlla amul.' 'Amul yàlla bu yelloo jaamu - ludul Yàlla', kon dëgg la mu aar alalam ak ruuh ci - fitna ci man - ludul ci yoon. Lislaam, ak xaymaam yépp ñu ngi ko bàyyi ci Yàlla'. Ci noonu [Abu Bakr] ni: 'Wallaa Yàlla, dinaa xeex ñiy wuutale ñaan ak zakat, ndax zakat mooy yelleefu moomeel. Wallahi suñu ma tere ndax seen bëgg-bëgg doonte dañu ko fay Yonent Yàlla (SHW) dinaa leen xeex ndax seen bëgg-bëgg.' Moo tax [Omar bin al-Khaththab] ni, "Wallaa Yàlla, du moom, waaye gis naa Yàlla ubbi xëtu Abu Bakr ngir mu xeex ak ñoom, ci noonu ma xamee ni moom mooy dëgg".
Imam Muslim : 30
و حَدَّثَنَا أَبُو الطَّاهِرِ وَحَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى وَأَحْمَدُ بْنُ عِيسَى قَالَ أَحْمَدُ حَدَّثَنَا و قَالَ الْآخَرَانِ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَمَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ عَصَمَ مِنِّي مَالَهُ وَنَفْسَهُ إِلَّا بِحَقِّهِ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ
Mu wax ma [Abu Ath-Tahir] ak [Harmalah bin Yahya] ak [Ahmad bin Isa], [Ahmad] ne ko: «Wax nañu nu.» Ñaari nit ne: 'Mu ne nu [Ibn Wahb] mu ne, mu ne ma [Yunus] ci [Ibn Shihab] mu ne, mu ne ma [Sa'id bin al-Musayyab] ni [Abu Hurairah] ne ko: yàlla bu yelloo ñu jaamu ko waaye Yàlla, kon ku wax ne: “Amul yàlla bu yelloo ñu jaamu ko ludul Yàlla”, kon dëgg la aar na alalam ak dundam ci sama song, ludul ci yelleefu Islaam, te limam dafa bàyyi Yàlla.
Imam Muslim : 31
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي الدَّرَاوَرْدِيَّ عَنْ الْعَلَاءِ ح و حَدَّثَنَا أُمَيَّةُ بْنُ بِسْطَامَ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا رَوْحٌ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَعْقُوبَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَشْهَدُوا أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَيُؤْمِنُوا بِي وَبِمَا جِئْتُ بِهِ فَإِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ
Neena ñu [Ahmad bin Abdah adl-Dlabbi] neena ñu [Abdul Aziz] - maanaam ad-Darawardi- ci [al-Ala']. - ci beneen riwaat ñu wax ko- Te wax nu [Umayyah bin Bistham] ak lafazh moom, wax nu [Yazid bin Zura'i] wax nu [Rauh] ci [al-Ala' bin Abdurrahman bin Ya'qub] ci [baayam] ci [Abu Huraillahi] ne: 'Dañu ma sant ma xeex nit ñi ba ñu seede ni amul yàlla - am sañ-sañu jaamu leen - ludul Yàlla te gëm ma ak Al Quran bi ma indi, kon suñu waxee lii, kon ci dëgg-dëgg dañu aar seen moomeel ak seen ruuh ci - sama song - fileek nekkul ci yelleefi Islaam. Te seen lim Yàlla moo ko bàyyi”.
Imam Muslim : 32
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ وَعَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ بِمِثْلِ حَدِيثِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ح و حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ ح و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ يَعْنِي ابْنَ مَهْدِيٍّ قَالَا جَمِيعًا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَإِذَا قَالُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ ثُمَّ قَرَأَ { إِنَّمَا أَنْتَ مُذَكِّرٌ لَسْتَ عَلَيْهِمْ بِمُسَيْطِرٍ }
Abu Bakr bin Abu Syaibah neena ñu Hafsh bin Ghiyats ci Al-Amasy ci Abu Sufyan ci Jabir ci Abu Salih ci Abu Hurairah ñoom ñaar ñépp ne: Ibnu almusayab de abu hurayrah. -ci beneen riwaat dafa wax- Te neena ñu ma [Abu Bakr bin Abu Syaibah] wax nanu [Waki']. -ci beneen riwaat dañu ko wax- Te neena ñu ma [Muhamed bin al-Mutsanna] wax nu [Abdurrahman] -muy bin Mahdi- ñoom ñaar ñépp ne, wax nañu nu [Sufyan] ci [Abu az-Zubair] ci [Jabir] mu ne: amul yàlla bu yelloo ñu jaamu ko ludul Yàlla, ñu ni: «Amul yàlla bu yelloo ñu jaamu ko ludul Yàlla», kon dañu aar seen moomeel ak seen ruuh ci samay song ludul ci yelleefi Islaam. Te seen lim Yàlla moo ko bàyyi. Ba noppi mu jàng: '-Dëgg la, yaw ab àrtukat kese nga. Amul benn kàttan ci ñoom- ' -Qs. Al Ghaasyiyah: 21-22-.
Imam Muslim : 33
حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِىُّ مَالِكُ بْنُ عَبْدِ الْوَاحِدِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ الصَّبَّاحِ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ وَاقِدِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَشْهَدُوا أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَيُقِيمُوا الصَّلَاةَ وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ فَإِذَا فَعَلُوا عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ
Abdul Malik bin Ash-Shabbah daf nu wax ci [Syu'bah] ci [Waqid bin Muhammad bin Zaid bin Abdullah bin Umar] ci [pàppaam] ci [Abdullah wax bin Umar, ñu santaane nit ñi: amul yàlla - yelloo jaamu - ludul Yàlla ak ni Muhamed mooy ndawul Yàlla, ñu taxawal ñaan, ak fay zakat. Kon suñu defee loolu, kon dañu aar seen moomeel ak seen ruuh ci -samay song-, ludul ci yelleefi Islaam. Te seen lim Yàlla moo ko bàyyi”.
Imam Muslim : 34
و حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ قَالَا حَدَّثَنَا مَرْوَانُ يَعْنِيَانِ الْفَزَارِيَّ عَنْ أَبِي مَالِكٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَكَفَرَ بِمَا يُعْبَدُ مِنْ دُونِ اللَّهِ حَرُمَ مَالُهُ وَدَمُهُ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الْأَحْمَرُ ح وَحَدَّثَنِيهِ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ كِلَاهُمَا عَنْ أَبِي مَالِكٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ وَحَّدَ اللَّهَ ثُمَّ ذَكَرَ بِمِثْلِهِ
Nu wax nu [Suwaid bin Sa'id] ak [Ibn Abu Umar] ñoom ñaar ñépp dañu wax, neena ñu [Marwan] ñoom ñaar ñépp dañu bëggoon Marwan al-Fazari. Jaamu- waaye Yàlla, te dafay bañ lépp luñu jaamu ludul Yàlla, kon alal ji ak deretam dañuy haram, te seen njub mingi ci Yàlla. Wax nañu nu [Abu Bakr bin Abu Syaiba] wax nu [Abu Khalid Al-Ahmar]. -ci beneen riwaat dafa wax- Te nettali nama ko [Zuhair bin Harb] nettali nu [Yazid bin Harun] ci [Abu Malik] ak [baayam] ni dégg na Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam wax: 'Ku wóolu Yàlla lu mel noonu, mu wax ko.'
Imam Muslim : 35
و حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ لَمَّا حَضَرَتْ أَبَا طَالِبٍ الْوَفَاةُ جَاءَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ عِنْدَهُ أَبَا جَهْلٍ وَعَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي أُمَيَّةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا عَمِّ قُلْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ كَلِمَةً أَشْهَدُ لَكَ بِهَا عِنْدَ اللَّهِ فَقَالَ أَبُو جَهْلٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي أُمَيَّةَ يَا أَبَا طَالِبٍ أَتَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَلَمْ يَزَلْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعْرِضُهَا عَلَيْهِ وَيُعِيدُ لَهُ تِلْكَ الْمَقَالَةَ حَتَّى قَالَ أَبُو طَالِبٍ آخِرَ مَا كَلَّمَهُمْ هُوَ عَلَى مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَأَبَى أَنْ يَقُولَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَا وَاللَّهِ لَأَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ مَا لَمْ أُنْهَ عَنْكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { مَا كَانَ لِلنَّبِيِّ وَالَّذِينَ آمَنُوا أَنْ يَسْتَغْفِرُوا لِلْمُشْرِكِينَ وَلَوْ كَانُوا أُولِي قُرْبَى مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُمْ أَصْحَابُ الْجَحِيمِ } وَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى فِي أَبِي طَالِبٍ فَقَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { إِنَّكَ لَا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ } و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ ح و حَدَّثَنَا حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ صَالِحٍ كِلَاهُمَا عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ غَيْرَ أَنَّ حَدِيثَ صَالِحٍ انْتَهَى عِنْدَ قَوْلِهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فِيهِ وَلَمْ يَذْكُرْ الْآيَتَيْنِ وَقَالَ فِي حَدِيثِهِ وَيَعُودَانِ فِي تِلْكَ الْمَقَالَةِ وَفِي حَدِيثِ مَعْمَرٍ مَكَانَ هَذِهِ الْكَلِمَةِ فَلَمْ يَزَالَا بِهِ
Mu ne ma [Harmalah bin Yahya at-Tujibi] ne ma [Abdullah bin Wahb] mu ne, mu ne ma [Yunus] ci [Ibn Shihab] mu ne, mu ne ma [Said bin al-Musayyab] ci [pappaam] mu ne: 'Rasulullah bimu faatu. Mu fekk fa Abu Jahl ak Abdullaah bin Abu Umayya bin Al-Mughira. Rasulullah niko : Ndijaay! Waxal ñaari mbind yi ci ngëm, dinaa la seede ci kanamu Yàlla. Ginaaw loolu Abdul-Jahl ak Abdul-Laa-Bun-Abu-Umayya ne leen: “Yaw Abu-Taalib, ndax man ngaa bàyyi Abdul-Mut-Taalib diine ji? ' Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam xàddiwul, lu moy loolu mu wéy diko jàngal mu jàng Ñaari Kalimah yi, di leen baamtu lu bari yoon. Ci noonu Abu Talib tontu leen ci kàddu yu mujj, ni, dafa des ci diine Abdul MuTalib, te bëggul woon wax Kalimah Shahadat. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam neena: "Wallaahi dinaa la ñaan Yàlla jéggalu ci yaw," moo tax Yàlla wàcce aaya bi: "Yàllawul Yonent bi ak ñi gëm ñu ñaan jéggale ci ñiy shirk, doonte seeni mbokk lañu ginaaw biñu ko leeralee ni -Q' Ci Tauba: 113-. Ginaaw loolu Yàlla wàcce kàddoom ci mbirum Abu Talib: 'Yaw Muhamed, amul benn kàttan ngir teg képp ku la bëgg, mu nangu Islaam, waaye Yàlla moo am kàttan ngir teg képp ku ko bëgg, te moom moo gëna xam tegtal ci nit ñi.' -Laaj. Al Qasaas: 56-. Abdurrazaq waxna nu Ma'mar, ñoom ñaar ñépp wax nañu ko. -ci beneen riwaat dafa wax- Te wax nu [Hasan al-Hulwani] ak [Abd bin Humaid] ñoom ñaar ñépp ne, wax nu [Ya'qub] - maanaam Ibn Ibrahim bin Sa'ad- mu ne, wax nu [sama pàppa] ci [Salih] ñoom ñaar ci [az-Zuhri] ci misaal ak. Mooy rek xadiis Salih bi dafa jeexee ci wax jii, 'kon Yàlla wàcce na kàddoom ci moom' te waxul ñaari aaya yooyu. Mu wax ci hadiis bi ni, 'Te ñoom ñaar ñu ngi baamtu kàddu yii,' ci hadiis bi Ma'mar mooy wecci santaane bii. Te ñoom ñaar ñépp ñu ngi ci topp'.
Imam Muslim : 36
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ قَالَا حَدَّثَنَا مَرْوَانُ عَنْ يَزِيدَ وَهُوَ ابْنُ كَيْسَانَ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِعَمِّهِ عِنْدَ الْمَوْتِ قُلْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ لَكَ بِهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَأَبَى فَأَنْزَلَ اللَّهُ { إِنَّكَ لَا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ } الْآيَةَ
Mu wax nu [Muhamed bin Abbad] ak [Ibn Abu Umar] ñoom ñaar ñépp ne, wax nu [Marwan] ci [Yazid] - maanaam Ibn Kaisan- ci [Abu Hazim] ci [Abu Hurairah] mu ne: 'Yonent bi sallallaahu 'alaihi wasallam wax ci ndijaay: yelloo ñu jaamu ko ludul Yàlla' dinaa leen seedeel kàddu yii ci bis biy màggal'. Waaye mu bañ, ginaaw ga Yàlla feeñal ko: '-Dëgg la, doo mëna teg ñi ngeen bëgg-' -Qs. Al Qasaas: 56-.
Imam Muslim : 37
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ مَيْمُونٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ كَيْسَانَ عَنْ أَبِي حَازِمٍ الْأَشْجَعِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِعَمِّهِ قُلْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ لَكَ بِهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ لَوْلَا أَنْ تُعَيِّرَنِي قُرَيْشٌ يَقُولُونَ إِنَّمَا حَمَلَهُ عَلَى ذَلِكَ الْجَزَعُ لَأَقْرَرْتُ بِهَا عَيْنَكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ { إِنَّكَ لَا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ }
Mu wax nu [Muhamed bin Hatim bin Maimun] wax nu [Yahya bin Sa'id] wax nu [Yazid bin wor Kaisan] ci [Abu Hazim al-Asyja'i] ci [Abu Hurairah] mu ne: 'Yonent bi sallallaahu 'alaihi wasallam wax ci ndijaay: Dinaa leen seedeel kàddu yii ci bis bi ñuy màggal àdduna. Mu tontu ko niko: «Sudee waa Quraysh duñu ma saaga ci seen wax ni, 'Dafa def lii ndax dafa jaaxle', damay nangu wax ji ak say bët.' Ci noonu la Yàlla wax: '-Dëgg la, doo mëna teg ñi ngeen bëgg, waaye man dinaa teg ñi mu bëgg-' -Qs. Al Qasaas: 56-.
Imam Muslim : 38
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ كِلَاهُمَا عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنِي الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ حُمْرَانَ عَنْ عُثْمَانَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ مَاتَ وَهُوَ يَعْلَمُ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ دَخَلَ الْجَنَّةَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ عَنْ الْوَلِيدِ أَبِي بِشْرٍ قَالَ سَمِعْتُ حُمْرَانَ يَقُولُ سَمِعْتُ عُثْمَانَ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مِثْلَهُ سَوَاءً
Mu wax nu [Abu Bakr bin Abu Syaibah] ak [Zuhair bin Harb] ñoom ñaar ci [Ismail bin Ibraahim], [Abu Bakr] wax nu [Ibn Ulayyah] ci [Khalid] mu ne, mu wax nu [Al-Walid bin Muslim] ci [Humran] ci [Humran] mu ne [Uhman] wasallam neena : képp ku dee te xam ni amul yàlla bu yelloo jaamu ludul Yàlla, dina dugg asamaan si. Daf nu wax [Muhamed bin Abu Bakr al-Muqaddami] daf nu wax [Bisyr bin al-Mufadldlal] daf nu wax [Khalid al-Hadzdza] ci [al-Walid Abu Bisyr] mu ne, dégg naa [Humran] wax, dégg naa [Uthman] wax, ma dégg mbir'.
Imam Muslim : 39
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ النَّضْرِ بْنِ أَبِي النَّضْرِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو النَّضْرِ هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ الْأَشْجَعِيُّ عَنْ مَالِكِ بْنِ مِغْوَلٍ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَسِيرٍ قَالَ فَنَفِدَتْ أَزْوَادُ الْقَوْمِ قَالَ حَتَّى هَمَّ بِنَحْرِ بَعْضِ حَمَائِلِهِمْ قَالَ فَقَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ جَمَعْتَ مَا بَقِيَ مِنْ أَزْوَادِ الْقَوْمِ فَدَعَوْتَ اللَّهَ عَلَيْهَا قَالَ فَفَعَلَ قَالَ فَجَاءَ ذُو الْبُرِّ بِبُرِّهِ وَذُو التَّمْرِ بِتَمْرِهِ قَالَ وَقَالَ مُجَاهِدٌ وَذُو النَّوَاةِ بِنَوَاهُ قُلْتُ وَمَا كَانُوا يَصْنَعُونَ بِالنَّوَى قَالَ كَانُوا يَمُصُّونَهُ وَيَشْرَبُونَ عَلَيْهِ الْمَاءَ قَالَ فَدَعَا عَلَيْهَا حَتَّى مَلَأَ الْقَوْمُ أَزْوِدَتَهُمْ قَالَ فَقَالَ عِنْدَ ذَلِكَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ لَا يَلْقَى اللَّهَ بِهِمَا عَبْدٌ غَيْرَ شَاكٍّ فِيهِمَا إِلَّا دَخَلَ الْجَنَّةَ
Abu Bakr bin-Nadlar bin Abu an-Nadlar wax nu, wax nu [Abu an-Nadlar Hasyim bin al-Qasim] wax nu [Ubaidullah al-Asyja'i] ci [Malik bin Mighwal] ci [Thalhah bin Musharrif] ci [A] Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam ci tukki. Ba noppi mu wax, 'ci noonu la ñamu nit ñooñu jeexee'. Mu dellu ni, 'Ba ñu bëgga ray yenn ci seeni baayima'. Nee ko Omar ne: Yaw Yonent Yàlla, soo dajalee lenn ci li nit ñi jox, ba noppi nga ñaanal ko Yàlla, ci dëgg dina baax. Nettalikat bi ni, 'kon def nako'. Nettalikat bi dafa wax ne: “Bu ko defee boroom dugub mi ñëw ak dugubam, boroom tuma yi ñëw ak tumam”. Raalikat bi dafa wax: Mujahid ni boroom pepp yi ak seen pepp. Ma ne: Lu ñuy def ak pepp mi? mu tontu ko, 'dañu ko nàmp, naan ndox ci kawam'. Mu ne: "Ci noonu la Yonent bi woo leen ba ñu mëna feesal seeni ndab". Taalifkat bi nee na: “Kon Yonent Yàlla bi dafa ñaan ca jamono jooju: “maa ngi seede ne amul yàlla – bu yelloo jaamu – lu dul Yàlla te man maay ndawu Yàlla, kenn jaam du dajeek Yàlla ci jàpp ko bu dëgër ci lu amul benn sikki-sàkka, dana dugg Aljanna ci lu wér”.
Imam Muslim : 40
حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ عُثْمَانَ وَأَبُو كُرَيْبٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ جَمِيعًا عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ قَالَ أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَوْ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ شَكَّ الْأَعْمَشُ قَالَ لَمَّا كَانَ غَزْوَةُ تَبُوكَ أَصَابَ النَّاسَ مَجَاعَةٌ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ أَذِنْتَ لَنَا فَنَحَرْنَا نَوَاضِحَنَا فَأَكَلْنَا وَادَّهَنَّا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ افْعَلُوا قَالَ فَجَاءَ عُمَرُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنْ فَعَلْتَ قَلَّ الظَّهْرُ وَلَكِنْ ادْعُهُمْ بِفَضْلِ أَزْوَادِهِمْ ثُمَّ ادْعُ اللَّهَ لَهُمْ عَلَيْهَا بِالْبَرَكَةِ لَعَلَّ اللَّهَ أَنْ يَجْعَلَ فِي ذَلِكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَعَمْ قَالَ فَدَعَا بِنِطَعٍ فَبَسَطَهُ ثُمَّ دَعَا بِفَضْلِ أَزْوَادِهِمْ قَالَ فَجَعَلَ الرَّجُلُ يَجِيءُ بِكَفِّ ذُرَةٍ قَالَ وَيَجِيءُ الْآخَرُ بِكَفِّ تَمْرٍ قَالَ وَيَجِيءُ الْآخَرُ بِكَسْرَةٍ حَتَّى اجْتَمَعَ عَلَى النِّطَعِ مِنْ ذَلِكَ شَيْءٌ يَسِيرٌ قَالَ فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْهِ بِالْبَرَكَةِ ثُمَّ قَالَ خُذُوا فِي أَوْعِيَتِكُمْ قَالَ فَأَخَذُوا فِي أَوْعِيَتِهِمْ حَتَّى مَا تَرَكُوا فِي الْعَسْكَرِ وِعَاءً إِلَّا مَلَئُوهُ قَالَ فَأَكَلُوا حَتَّى شَبِعُوا وَفَضَلَتْ فَضْلَةٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ لَا يَلْقَى اللَّهَ بِهِمَا عَبْدٌ غَيْرَ شَاكٍّ فَيُحْجَبَ عَنْ الْجَنَّةِ
Nettali nu [Sahl bin Usmaan] ak [Abu Kurayb Muhamed bin Al-Ala'] lépp lu [Abu Muawiyah] wax. Jullit yi dañu xiif lool, ñu ni, 'Yaw Yonent bi, ndax dinga nu may nu rendi sunu gaam, nu lekk yàppam, jëfandikoo grees bi def ko diw - ngir muur der bi, ngir aar ko ci tàngoor wu metti wi -? ' Rasulullah Sallallaahu 'Aleyhi Wasallam tontu ko: 'Defal ko'. Abuu Hurayrah ne ko: “Ci noonu la Omar ñëw ne ko: “Yaw Yonent Yàlla boo defee noonu, ginaaw gaaléem bi dina jeex – oto bi –! Waaye li gëna wóor mooy nga ñaan seen ñam wi des, ba noppi nga ñaan Yàlla defal ko ay barke." Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam daal di wax: "Waaw". Ci noonu mu ñaan luñu lal - ñu defaree ko der -, ginaaw bimu ko lal, mu laaj leen lu des ci seen lekk. Abu Hurairah dafa wéy di wax, 'Ci noonu mu am ku ñëw ak benn loxo mboq, beneen ñëw ak benn loxo dat, am ñeneen ñu ñëw ak ay mburu yu ndaw, lu melni mburu, suko defee ñu dajale tuuti ci ñam wi ci kaw xeetu mboq mi. Abu Hurairah ne ko: 'Ci noonu la Rasulullah sallallaahu aleyhi wasallam ñaanal leen barke ci ñam wi, ginaaw ga mu ne: ''Jël leen ngeen feesal seeni ndab yu ñam yi''. Abu Hurairah daal di wax ni, 'ñu daal di feesal seen barabu lekk, ba benn soldaar du fees, waaye seen barabu lekk la'. Abu Hurairah daal di wax, 'ñu lekk ba suur, mu des ci ñam wi'. Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam ci la wax ne: “Maa ngi seede ne amul yàlla bu yelloo jaamu ludul Yàlla te man maay ndawu Yàlla, amul jaam bu dajeek Yàlla, du sikki-sakka ci àtte bii ba noppi ñu tere ko dugg ci asamaan”.