Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 حديث
حديث
Imam Muslim : 21
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا عَاصِمٌ وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَحَجِّ الْبَيْتِ وَصَوْمِ رَمَضَانَ
اسان کي عبيدالله بن معاذ ٻڌايو آهي ته اسان کي منهنجي پيءُ اسان کي عاشم ٻڌايو آهي - يعني ابن محمد بن زيد بن عبدالله بن عمر - پنهنجي پيءُ کان، هن چيو ته عبدالله چيو ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو ته: اسلام پنجن بنيادن تي قائم آهي؛ اهو شاهدي آهي ته الله کان سواءِ ڪو به معبود ناهي - جنهن جي عبادت جو حق آهي؛ ته محمد صلي الله عليه وسلم سندس ٻانهو ۽ رسول آهن، نماز پڙهن ٿا، زڪوات ڏين ٿا، بيت الله جو حج ڪن ٿا ۽ رمضان جا روزا رکن ٿا.
حديث
Imam Muslim : 22
و حَدَّثَنِي ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا حَنْظَلَةُ قَالَ سَمِعْتُ عِكْرِمَةَ بْنَ خَالِدٍ يُحَدِّثُ طَاوُسًا أَنَّ رَجُلًا قَالَ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أَلَا تَغْزُو فَقَالَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ الْإِسْلَامَ بُنِيَ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَصِيَامِ رَمَضَانَ وَحَجِّ الْبَيْتِ
۽ جڏهن مون کي [ابن نمير] ٻڌايو هو ته [منهنجي پيءُ] اسان کي ٻڌايو هو ته [حنظله] چيو ته؛ 'مون [عڪرمه بن خالد] کي ثوص کي هڪ حديث ٻڌائيندي ٻڌو ته هڪ ماڻهو [عبدالله بن عمر] کي چيو ته، 'تون جنگ ڇو نه ٿو ڪرين؟' هن جواب ڏنو ته، 'يقيناً مون رسول الله ﷺ کي چوندي ٻڌو آهي ته: 'بيشڪ اسلام پنجن بنيادن تي قائم ڪيو ويو آهي؛ شاهدي ڏيڻ ته الله کان سواءِ ڪو به عبادت جي لائق ناهي، نماز قائم ڪرڻ، زڪوات ادا ڪرڻ، رمضان ۾ روزا رکڻ، ۽ بيت الله جو حج ڪرڻ.''
حديث
Imam Muslim : 23
حَدَّثَنَا خَلَفُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ ح و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى وَاللَّفْظُ لَهُ أَخْبَرَنَا عَبَّادُ بْنُ عَبَّادٍ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ قَدِمَ وَفْدُ عَبْدِ الْقَيْسِ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا هَذَا الْحَيَّ مِنْ رَبِيعَةَ وَقَدْ حَالَتْ بَيْنَنَا وَبَيْنَكَ كُفَّارُ مُضَرَ فَلَا نَخْلُصُ إِلَيْكَ إِلَّا فِي شَهْرِ الْحَرَامِ فَمُرْنَا بِأَمْرٍ نَعْمَلُ بِهِ وَنَدْعُو إِلَيْهِ مَنْ وَرَاءَنَا قَالَ آمُرُكُمْ بِأَرْبَعٍ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ الْإِيمَانِ بِاللَّهِ ثُمَّ فَسَّرَهَا لَهُمْ فَقَالَ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَأَنْ تُؤَدُّوا خُمُسَ مَا غَنِمْتُمْ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالنَّقِيرِ وَالْمُقَيَّرِ زَادَ خَلَفٌ فِي رِوَايَتِهِ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَعَقَدَ وَاحِدَةً
اسان کي [خلف بن هشام] اسان کي [حماد بن زيد] کان [ابو جمره] کان بيان ڪيو آهي، هن چيو ته مون [ابن عباس] کان ٻڌو آهي. - ٻي روايت ۾ آهي - ۽ اسان کي [يحيى بن يحيى] کان بيان ڪيو آهي ۽ هي لفاظ سندس آهي، اسان کي [عبد بن عباد] کان [ابو جمره] کان [ابن عباس] کان بيان ڪيو آهي ته: عبدالقيس جا قاصد رسول الله ﷺ جي سامهون ٿيا ۽ چيائون ته: 'يا رسول الله، بيشڪ هي ڳوٺ ربيعہ قبيلي جو آهي، ۽ بيشڪ مدلر ڪافر اسان ۽ توهان جي وچ ۾ بيٺا آهن، تنهن ڪري اسان توهان تائين محفوظ طريقي سان پهچي نه ٿا سگهون سواءِ حرم جي مهيني جي، تنهن ڪري اسان کي حڪم ڏيو ته اسان ان کي پنهنجي پٺيان ماڻهن کي ٻڌائينداسين.' هن چيو ته: 'مان توهان کي چئن شين جو حڪم ڏيان ٿو ۽ توهان کي چئن شين کان منع ڪريان ٿو؛ اهو الله تي ايمان آهي،' پوءِ انهن لاءِ ان جي تشريح ڪندي چيو؛ 'گواهي ڏيڻ ته الله کان سواءِ ڪو به عبادت جي لائق ناهي ۽ محمد الله جو رسول آهي، نماز قائم ڪرڻ، زڪوات ادا ڪرڻ، ۽ جنگ جي مال غنيمت جو پنجون حصو ڏيڻ. ۽ مان توهان کي منع ڪريان ٿو ته الدُبَعَ، الحنطم، عن نقير ۽ المقيار ۾ دٻيل شراب نه ٺاهيو'. خلف پنهنجي تاريخ ۾ شامل ڪيو، 'گواهي ڏيڻ ته الله کان سواءِ ڪو به عبادت جي لائق ناهي. ۽ ان کي هڪ ڀيرو ٻڌو'.
حديث
Imam Muslim : 24
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَأَلْفَاظُهُمْ مُتَقَارِبَةٌ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ عَنْ شُعْبَةَ و قَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ قَالَ كُنْتُ أُتَرْجِمُ بَيْنَ يَدَيْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَبَيْنَ النَّاسِ فَأَتَتْهُ امْرَأَةٌ تَسْأَلُهُ عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ فَقَالَ إِنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ أَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ الْوَفْدُ أَوْ مَنْ الْقَوْمُ قَالُوا رَبِيعَةُ قَالَ مَرْحَبًا بِالْقَوْمِ أَوْ بِالْوَفْدِ غَيْرَ خَزَايَا وَلَا النَّدَامَى قَالَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَأْتِيكَ مِنْ شُقَّةٍ بَعِيدَةٍ وَإِنَّ بَيْنَنَا وَبَيْنَكَ هَذَا الْحَيَّ مِنْ كُفَّارِ مُضَرَ وَإِنَّا لَا نَسْتَطِيعُ أَنْ نَأْتِيَكَ إِلَّا فِي شَهْرِ الْحَرَامِ فَمُرْنَا بِأَمْرٍ فَصْلٍ نُخْبِرْ بِهِ مَنْ وَرَاءَنَا نَدْخُلُ بِهِ الْجَنَّةَ قَالَ فَأَمَرَهُمْ بِأَرْبَعٍ وَنَهَاهُمْ عَنْ أَرْبَعٍ قَالَ أَمَرَهُمْ بِالْإِيمَانِ بِاللَّهِ وَحْدَهُ وَقَالَ هَلْ تَدْرُونَ مَا الْإِيمَانُ بِاللَّهِ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامُ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَصَوْمُ رَمَضَانَ وَأَنْ تُؤَدُّوا خُمُسًا مِنْ الْمَغْنَمِ وَنَهَاهُمْ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ قَالَ شُعْبَةُ وَرُبَّمَا قَالَ النَّقِيرِ قَالَ شُعْبَةُ وَرُبَّمَا قَالَ الْمُقَيَّرِ وَقَالَ احْفَظُوهُ وَأَخْبِرُوا بِهِ مِنْ وَرَائِكُمْ و قَالَ أَبُو بَكْرٍ فِي رِوَايَتِهِ مَنْ وَرَاءَكُمْ وَلَيْسَ فِي رِوَايَتِهِ الْمُقَيَّرِ و حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي ح و حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي قَالَا جَمِيعًا حَدَّثَنَا قُرَّةُ بْنُ خَالِدٍ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِهَذَا الْحَدِيثِ نَحْوَ حَدِيثِ شُعْبَةَ وَقَالَ أَنْهَاكُمْ عَمَّا يُنْبَذُ فِي الدُّبَّاءِ وَالنَّقِيرِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ وَزَادَ ابْنُ مُعَاذٍ فِي حَدِيثِهِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلْأَشَجِّ أَشَجِّ عَبْدِ الْقَيْسِ إِنَّ فِيكَ خَصْلَتَيْنِ يُحِبُّهُمَا اللَّهُ الْحِلْمُ وَالْأَنَاةُ
اسان کي [ابوبڪر بن ابو شيبه] ۽ [محمد بن المتصنيٰ] ۽ [محمد بن بصير] ٻڌايو ۽ انهن جا لفظ هڪ ٻئي جي ويجهو هئا، [ابوبڪر] چيو؛ اسان کي [غندر] [شعبه] کان ٻڌايو آهي جڏهن ته ٻين ٻن چيو؛ اسان کي [محمد بن جعفر] اسان کي [سيوبه] [ابو جمره] کان ٻڌايو آهي، هن چيو؛ 'مان [ابن عباس] ۽ ماڻهن جي وچ ۾ تفسير ڪري رهيو هوس، تڏهن هڪ عورت آئي ۽ نبيز جي رس بابت پڇيو - هڪ قسم جو شراب - جيڪو مٽيءَ جي ٿانءَ ۾ رکيو ويندو هو، تنهن جواب ڏنو، 'يقيناً، عبدالقيس جو قاصد رسول الله ﷺ وٽ آيو، تڏهن رسول الله ﷺ فرمايو؛ 'پيغمبر ڪير آهي - يا اهي ماڻهو ڪير آهن؟' - انهن جواب ڏنو، 'ربيع'. هن چيو؛ 'ماڻهن کي - يا رسول کي - بغير ڪنهن هٻڪ يا افسوس جي ڀليڪار ڪريو'. راوي چيو؛ "انهن چيو: 'يا رسول الله، بيشڪ اسين توهان وٽ هڪ پري جاءِ کان آيا آهيون. اسان ۽ توهان جي وچ ۾ مُدّلر ڪافر آهن تنهنڪري اسان حرام مهينن کان سواءِ توهان وٽ نٿا اچي سگهون، تنهن ڪري اسان کي حڪم ڏيو ته اسان اهڙي ڳالهه جو فيصلو ڪريون جيڪا اسان انهن ماڻهن کي ٻڌائي سگهون جن جي ذريعي اسان جنت ۾ داخل ٿي سگهون ٿا". راوي چيو: 'تنهنڪري الله جي رسول انهن کي چار شيون حڪم ڪيون ۽ چار شيون منع ڪيون'. راوي ٻيهر چيو، 'الله جي رسول انهن کي صرف الله تي ايمان آڻڻ جو حڪم ڏنو، چيو: 'ڇا توهان ڄاڻو ٿا ته الله تي ايمان ڇا آهي؟' انهن جواب ڏنو، 'الله ۽ ان جو رسول بهتر ڄاڻن ٿا'. هن چيو: 'گواهي ڏيو ته الله کان سواءِ ڪو به معبود ناهي، ۽ محمد الله جو رسول آهي، نماز قائم ڪريو، زڪوات ڏيو، رمضان جا روزا رکو ۽ غنيمت جو پنجون حصو ڏيو، ۽ توهان کي الدُبَعَ، الحنطم ۽ المُذَفَّت کان منع ڪريو'. شعبه چيو: 'اهو ٿي سگهي ٿو ته هن 'النقير' چيو هجي ۽ اهو 'المقيار' هجي، هن چيو؛' 'ان جو خيال رکجو ۽ پنهنجي قوم کي خبر ڏيو'. ابو بڪر پنهنجي روايت ۾ 'جنهن شخص کي توهان پنهنجي پٺيان هلائي رهيا آهيو' جو ذڪر 'المقيار' جو ذڪر ڪرڻ کان سواءِ ڪيو. ۽ مون کي ٻڌايو ويو آهي [عبيدالله بن معاذ] اسان کي [منهنجي پيءُ] ٻڌايو آهي. - ٻي روايت ۾ چيو ويو آهي - ۽ اسان کي ٻڌايو [نشر بن علي الجهدلمي] هن چيو؛ مون کي [منهنجي پيءُ] ٻنهي چيو؛ اسان کي [قره بن خالد] [ابو جمره] کان [ابن عباس] کان رسول الله ﷺ کان هن حديث سان ملندڙ جلندڙ آهي [صيوبة]، جڏهن ته چيو ته: 'مان توهان کي ڪنهن به اهڙي شيءِ کان منع ڪريان ٿو جيڪا الدُبَعَ، النَقِر، الحنطم ۽ المُذَفَّت ۾ زبردستي ورتي وڃي.' ۽ [ابن معاذ] پنهنجي حديث ۾ [پنهنجي پيءُ] کان وڌيڪ چيو ته؛ ۽ رسول الله صلي الله عليه وسلم جن العاصياج العاصياج عبدالقيس کي فرمايو: "بيشڪ، توهان ۾ ٻه ڪردار آهن جيڪي الله کي پسند آهن، صبر ۽ احتياط."
حديث
Imam Muslim : 25
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مَنْ لَقِيَ الْوَفْدَ الَّذِينَ قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ عَبْدِ الْقَيْسِ قَالَ سَعِيدٌ وَذَكَرَ قَتَادَةُ أَبَا نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ فِي حَدِيثِهِ هَذَا أَنَّ أُنَاسًا مِنْ عَبْدِ الْقَيْسِ قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنَّا حَيٌّ مِنْ رَبِيعَةَ وَبَيْنَنَا وَبَيْنَكَ كُفَّارُ مُضَرَ وَلَا نَقْدِرُ عَلَيْكَ إِلَّا فِي أَشْهُرِ الْحُرُمِ فَمُرْنَا بِأَمْرٍ نَأْمُرُ بِهِ مَنْ وَرَاءَنَا وَنَدْخُلُ بِهِ الْجَنَّةَ إِذَا نَحْنُ أَخَذْنَا بِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ آمُرُكُمْ بِأَرْبَعٍ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ اعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَصُومُوا رَمَضَانَ وَأَعْطُوا الْخُمُسَ مِنْ الْغَنَائِمِ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ وَالنَّقِيرِ قَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ مَا عِلْمُكَ بِالنَّقِيرِ قَالَ بَلَى جِذْعٌ تَنْقُرُونَهُ فَتَقْذِفُونَ فِيهِ مِنْ الْقُطَيْعَاءِ قَالَ سَعِيدٌ أَوْ قَالَ مِنْ التَّمْرِ ثُمَّ تَصُبُّونَ فِيهِ مِنْ الْمَاءِ حَتَّى إِذَا سَكَنَ غَلَيَانُهُ شَرِبْتُمُوهُ حَتَّى إِنَّ أَحَدَكُمْ أَوْ إِنَّ أَحَدَهُمْ لَيَضْرِبُ ابْنَ عَمِّهِ بِالسَّيْفِ قَالَ وَفِي الْقَوْمِ رَجُلٌ أَصَابَتْهُ جِرَاحَةٌ كَذَلِكَ قَالَ وَكُنْتُ أَخْبَؤُهَا حَيَاءً مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ فَفِيمَ نَشْرَبُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فِي أَسْقِيَةِ الْأَدَمِ الَّتِي يُلَاثُ عَلَى أَفْوَاهِهَا قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَرْضَنَا كَثِيرَةُ الْجِرْذَانِ وَلَا تَبْقَى بِهَا أَسْقِيَةُ الْأَدَمِ فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِنْ أَكَلَتْهَا الْجِرْذَانُ وَإِنْ أَكَلَتْهَا الْجِرْذَانُ وَإِنْ أَكَلَتْهَا الْجِرْذَانُ قَالَ وَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأَشَجِّ عَبْدِ الْقَيْسِ إِنَّ فِيكَ لَخَصْلَتَيْنِ يُحِبُّهُمَا اللَّهُ الْحِلْمُ وَالْأَنَاةُ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ حَدَّثَنِي غَيْرُ وَاحِدٍ لَقِيَ ذَاكَ الْوَفْدَ وَذَكَرَ أَبَا نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ لَمَّا قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ حَدِيثِ ابْنِ عُلَيَّةَ غَيْرَ أَنَّ فِيهِ وَتَذِيفُونَ فِيهِ مِنْ الْقُطَيْعَاءِ أَوْ التَّمْرِ وَالْمَاءِ وَلَمْ يَقُلْ قَالَ سَعِيدٌ أَوْ قَالَ مِنْ التَّمْرِ
اسان کي يحييٰ بن ايوب ٻڌايو آهي ته اسان کي ابن عليه ٻڌايو آهي ته اسان کي سعيد بن ابو عروبه ٻڌايو آهي ته قتاده چيو ته جيڪو شخص عبدالقيس جي حلقي جي قاصد سان مليو جيڪو رسول الله صلي الله عليه وسلم جي سامهون هو، ان اسان کي ٻڌايو ته سعيد چيو ته قتاده هن حديث ۾ ابودلمرة جو ذڪر ابو سعيد الخدري کان ڪيو آهي ته عبدالقيس جي حلقي جا ماڻهو رسول الله صلي الله عليه وسلم جي سامهون ٿيا ۽ چيائون ته اي الله جا رسول، بيشڪ اسين قبيلي ربيعة جا ڳوٺاڻا آهيون ۽ بيشڪ مُدَّلر ڪافر اسان جي ۽ توهان جي وچ ۾ بيٺا آهن، تنهن ڪري اسان توهان جي ويجهو محفوظ طور تي نه پهچي سگهون ٿا سواءِ حرم جي مهيني جي، تنهن ڪري اسان کي حڪم ڏيو ته اسان ان کي پنهنجي پٺيان وارن کي ٻڌائي سگهون ته جيئن جيڪڏهن اسان ان تي قائم رهون ته ان سان اسان جنت ۾ داخل ٿينداسين. پاڻ فرمايو ته مان توهان کي چئن شين جو حڪم ڏيان ٿو ۽ چئن شين کان منع ڪيان ٿو. يعني الله جي عبادت ڪريو، ۽ ان کي ڪنهن به شيءِ سان بي عزت نه ڪريو، نماز پڙهو، زڪوات ڏيو، رمضان ۾ روزا رکو، ۽ غنيمت جي قيمت جو پنجون حصو ڏيو، ۽ مان توهان کي الدُبَعَ، الحنطم، المُضَفَت ۽ النقير ۾ شراب جي نلڪا ٺاهڻ کان منع ڪريان ٿو. انهن پڇيو، 'اي الله جا رسول، النقير بابت توهان کي ڇا علم آهي؟' هن چيو؛ 'وڻ جو ٿڙ ڪٽيل آهي - خالي ڪيو ويو آهي - پوءِ توهان ان ۾ کجور وجهي ڇڏيو'. سعيد چيو؛ 'يا هن چيو؛ 'کجور جي وڻ مان. پوءِ توهان ان ۾ پاڻي وجهي ڇڏيو جيستائين جڏهن ٽهڪندڙ پاڻي ٿڌو ٿي وڃي، پوءِ توهان ان کي پيئو جيستائين توهان مان ڪو - يا انهن مان ڪو - پنهنجي چاچي کي تلوار سان نه ماريندو'، هن چيو؛ '۽ انهن ماڻهن ۾ هڪ ماڻهو هو جيڪو زخمي به هو'. هن ٻيهر چيو، 'مون ان کي لڪايو ڇاڪاڻ ته مون کي رسول الله صلي الله عليه وسلم کان شرم آئي، پوءِ مون پڇيو، 'ته پوءِ اسان ڪهڙي ٿانو ۾ پي سگهون ٿا، اي الله جا رسول؟' ' هن جواب ڏنو، 'هڪ رنگيل چمڙي جي ٿانو ۾ جنهن جو وات بند هو'. انهن پڇيو، 'يا الله جا رسول، بيشڪ اسان جي زمين چوهن سان ڀريل آهي، تنهنڪري رنگيل چمڙي جي ٿانو ۾ ڪو به مشروب باقي ناهي،' پوءِ نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم فرمايو؛ '۽ جيتوڻيڪ ان کي چوها کائي وڃن، ۽ جيتوڻيڪ ان کي چوها کائي وڃن، ۽ جيتوڻيڪ ان کي چوها کائي وڃن'. راوي چيو؛ '۽ نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم عسياج عبدالقيس کي چيو؛ 'بيشڪ، توهان ۾ ٻه خوبيون آهن جيڪي الله کي پسند آهن، يعني؛ صبر ۽ احتياط ڪريو'. اسان کي ٻڌايو ويو آهي ته [محمد بن المتصنيٰ] ۽ [ابن بصيير] ٻنهي چيو؛ اسان کي [ابن ابو عدي] [سعيد] کان [قتاده] کان ٻڌايو آهي، هن چيو؛ اسان کي ٻڌايو آهي ته صرف هڪ راوي رسول سان نه مليو. ۽ [ابو نضلره] [ابو سعيد الخدري] کان ذڪر ڪيو آهي؛ جڏهن رسول عبدالقيس رسول الله ﷺ سان ابن عليه جهڙي حديث پيش ڪئي ته صرف اهو چيو ته، '۽ ان ۾ کجور، يا کجور ۽ پاڻي ملايو،' ۽ پاڻ اهو نه چيو ته، '[سعيد] چيو؛ 'يا چئو؛ 'کجورن سان''.
حديث
Imam Muslim : 26
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَكَّارٍ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ ح و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو قَزَعَةَ أَنَّ أَبَا نَضْرَةَ أَخْبَرَهُ وَحَسَنًا أَخْبَرَهُمَا أَنَّ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ أَخْبَرَهُ أَنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ لَمَّا أَتَوْا نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ جَعَلَنَا اللَّهُ فِدَاءَكَ مَاذَا يَصْلُحُ لَنَا مِنْ الْأَشْرِبَةِ فَقَالَ لَا تَشْرَبُوا فِي النَّقِيرِ قَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ جَعَلَنَا اللَّهُ فِدَاءَكَ أَوَ تَدْرِي مَا النَّقِيرُ قَالَ نَعَمْ الْجِذْعُ يُنْقَرُ وَسَطُهُ وَلَا فِي الدُّبَّاءِ وَلَا فِي الْحَنْتَمَةِ وَعَلَيْكُمْ بِالْمُوكَى
مون کي [محمد بن بڪر البصري] ٻڌايو آهي ته اسان کي [ابو عاصم] [ابن جريج] کان ٻڌايو آهي. - ٻي روايت ۾ چيو ويو آهي ته -، ۽ مون کي [محمد بن رافع] ٻڌايو ۽ لفاظي ان جي هئي. اسان کي [عبد الرزاق] ٻڌايو آهي ته اسان کي [ابو قزاعه] ٻڌايو آهي ته [ابو نضلره] ان جي خبر ڏني، ۽ الحسن انهن ٻنهي کي ان جي خبر ڏني؛ ته [ابو سعيد الخدري] ان کي خبر ڏني؛ ته قاصد عبدالقيس جڏهن رسول الله صلي الله عليه وسلم وٽ آيو ته چيو: 'اي الله جا نبي، الله اسان کي پنهنجو فديو ڏئي، اسان لاءِ ڪهڙو مشروب سٺو آهي؟' هن جواب ڏنو: 'النقير تي نه پيئو'. انهن پڇيو ته، 'اي الله جا نبي، الله اسان کي پنهنجو فديو ڏئي، ڇا توهان ڄاڻو ٿا النقير ڇا آهي؟' هن جواب ڏنو؛ 'ها، وڻ جي ٿڙ جي وچ ۾ تراشيل آهي، ۽ توهان کي الدُبّع يا الحنطام ۾ نه پيئڻ گهرجي، ۽ توهان کي - مٿو ڍڪيل برتنن ۾ ذخيرو ٿيل مشروبات پيئڻ گهرجن'.
حديث
Imam Muslim : 27
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ وَكِيعٍ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ زَكَرِيَّاءَ بْنِ إِسْحَقَ قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَيْفِيٍّ عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَ أَبُو بَكْرٍ رُبَّمَا قَالَ وَكِيعٌ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ مُعَاذًا قَالَ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّكَ تَأْتِي قَوْمًا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ فَادْعُهُمْ إِلَى شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لِذَلِكَ فَأَعْلِمْهُمْ أَنَّ اللَّهَ افْتَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي كُلِّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لِذَلِكَ فَأَعْلِمْهُمْ أَنَّ اللَّهَ افْتَرَضَ عَلَيْهِمْ صَدَقَةً تُؤْخَذُ مِنْ أَغْنِيَائِهِمْ فَتُرَدُّ فِي فُقَرَائِهِمْ فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لِذَلِكَ فَإِيَّاكَ وَكَرَائِمَ أَمْوَالِهِمْ وَاتَّقِ دَعْوَةَ الْمَظْلُومِ فَإِنَّهُ لَيْسَ بَيْنَهَا وَبَيْنَ اللَّهِ حِجَابٌ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ بْنُ إِسْحَقَ ح و حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ عَنْ زَكَرِيَّاءَ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَيْفِيٍّ عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَ مُعَاذًا إِلَى الْيَمَنِ فَقَالَ إِنَّكَ سَتَأْتِي قَوْمًا بِمِثْلِ حَدِيثِ وَكِيعٍ
اسان کي [ابوبڪر بن ابو شيبه] ۽ [ابو ڪريب]، ۽ [اسحاق بن ابراهيم] سڀني کي [واقع] کان ٻڌايو، [ابوبڪر] چيو؛ اسان کي [واقع] [زڪريا بن اسحاق] کان ٻڌايو، هن چيو؛ مون کي [يحيى بن عبدالله بن شافعي] [ابو معبد] کان [ابن عباس] کان [معذ بن جبل] کان ٻڌايو، ابو بڪر چيو؛ 'شايد،' 'واقع' چيو؛ ابن عباس کان؛ ته معاذ چيو؛ 'رسول الله صلي الله عليه وسلم مون کي موڪليو آهي. هن چيو؛ 'يقيناً، توهان اهل ڪتاب جي هڪ قوم وٽ ايندا، تنهنڪري انهن کي دعوت ڏيو ته اهي شاهدي ڏين ته الله کان سواءِ ڪو به معبود عبادت جي لائق ناهي، ۽ مان الله جو رسول آهيان. جيڪڏهن اهي هن معاملي ۾ توهان جي اطاعت ڪن، ته پوءِ انهن کي چئو ته الله انهن تي هر ڏينهن ۽ رات ۾ پنج وقت نماز فرض ڪئي آهي. جيڪڏهن اهي هن معاملي ۾ توهان جي ڳالهه مڃين ٿا ته پوءِ انهن کي ٻڌاءِ ته الله تعاليٰ انهن تي اميرن کان وٺي انهن جي غريبن ۾ ورهائڻ فرض ڪيو آهي. جيڪڏهن اهي هن طرح توهان جي ڳالهه مڃين ٿا ته پوءِ توهان انهن جي عظيم خزانن کان پري رهو. انهن جي دعائن کان ڊڄو جن تي ظلم ڪيو ويو آهي، ڇاڪاڻ ته انهن ۽ الله جي وچ ۾ ڪا به رڪاوٽ ناهي. اسان کي [ابن ابو عمر] ٻڌايو آهي ته [بصير بن ساري] اسان کي [زڪريا بن اسحاق] ٻڌايو آهي. - ٻي روايت ۾ چيو ويو آهي ته - ۽ اسان کي [عبد بن حميد] ٻڌايو آهي ته [ابو عاصم] ٻڌايو آهي ته [زڪريا بن اسحاق] کان [يحيى بن عبدالله بن شافعي] کان [ابو معبد] کان [ابن عباس] ٻڌايو آهي ته نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم معاذ کي يمن موڪليو، تنهن ڪري پاڻ فرمايو ته: 'يقيناً توهان هڪ قوم وٽ ايندا'. جيئن وکيع جي حديث ۾ آهي.
حديث
Imam Muslim : 28
حَدَّثَنَا أُمَيَّةُ بْنُ بِسْطَامَ الْعَيْشِيُّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا رَوْحٌ وَهُوَ ابْنُ الْقَاسِمِ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ أُمَيَّةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَيْفِيٍّ عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا بَعَثَ مُعَاذًا إِلَى الْيَمَنِ قَالَ إِنَّكَ تَقْدَمُ عَلَى قَوْمٍ أَهْلِ كِتَابٍ فَلْيَكُنْ أَوَّلَ مَا تَدْعُوهُمْ إِلَيْهِ عِبَادَةُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَإِذَا عَرَفُوا اللَّهَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّ اللَّهَ فَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي يَوْمِهِمْ وَلَيْلَتِهِمْ فَإِذَا فَعَلُوا فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّ اللَّهَ قَدْ فَرَضَ عَلَيْهِمْ زَكَاةً تُؤْخَذُ مِنْ أَغْنِيَائِهِمْ فَتُرَدُّ عَلَى فُقَرَائِهِمْ فَإِذَا أَطَاعُوا بِهَا فَخُذْ مِنْهُمْ وَتَوَقَّ كَرَائِمَ أَمْوَالِهِمْ
اسان کي [اميہ بن بسثم العيسي] ٻڌايو آهي [يزيد بن زراعي] اسان کي [روح] - يعني ابن القاسم - [اسماعيل بن اميه] کان [يحيى بن عبدالله بن شافعي] کان [ابو معبد] کان [ابن عباس] تائين ٻڌايو آهي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم جڏهن معاذ کي يمن ڏانهن موڪليو ته پاڻ فرمايو: 'بيشڪ، توهان اهل ڪتاب جي هڪ قوم سان منهن ڪري رهيا آهيو، تنهنڪري پهرين وصيت جيڪا توهان انهن کي تبليغ ڪريو اها الله عزوجل جي عبادت آهي، جيڪڏهن اهي الله کي سڃاڻن ٿا، ته پوءِ انهن کي چئو ته الله انهن تي ڏينهن ۽ رات ۾ پنج وقت نماز فرض ڪئي آهي. جيڪڏهن اهي هن طرح توهان جي اطاعت ڪن ٿا، ته پوءِ انهن کان زڪوات وٺو ۽ انهن جي معزز مال کان ڊڄو'.
حديث
Imam Muslim : 29
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ لَمَّا تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتُخْلِفَ أَبُو بَكْرٍ بَعْدَهُ وَكَفَرَ مَنْ كَفَرَ مِنْ الْعَرَبِ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ لِأَبِي بَكْرٍ كَيْفَ تُقَاتِلُ النَّاسَ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَمَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَقَدْ عَصَمَ مِنِّي مَالَهُ وَنَفْسَهُ إِلَّا بِحَقِّهِ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ وَاللَّهِ لَأُقَاتِلَنَّ مَنْ فَرَّقَ بَيْنَ الصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ فَإِنَّ الزَّكَاةَ حَقُّ الْمَالِ وَاللَّهِ لَوْ مَنَعُونِي عِقَالًا كَانُوا يُؤَدُّونَهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقَاتَلْتُهُمْ عَلَى مَنْعِهِ فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَوَاللَّهِ مَا هُوَ إِلَّا أَنْ رَأَيْتُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَدْ شَرَحَ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ لِلْقِتَالِ فَعَرَفْتُ أَنَّهُ الْحَقُّ
اسان کي قتيبه بن سعيد ٻڌايو آهي ته اسان کي ليث بن سعد ٻڌايو آهي ته عقيل کان الزهري چيو آهي ته اسان کي عبيدالله بن عبدالله بن عتبه بن مسعود ٻڌايو آهي ته ابو هريره کان ته هن چيو ته جڏهن رسول الله صلي الله عليه وسلم وفات ڪئي ۽ ابو بڪر کي ان کان پوءِ خليفي مقرر ڪيو ويو ۽ عربن مان ڪافرن ڪفر ڪيو ته عمر بن خطاب ابو بڪر کي چيو ته اهو ڪيئن ممڪن آهي ته توهان انسانن سان جنگ ڪندا جڏهن ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو آهي ته مون کي ماڻهن سان جنگ ڪرڻ جو حڪم ڏنو ويو آهي جيستائين اهي نه چون ته الله کان سواءِ ڪو به معبود ناهي، پوءِ جيڪو چوي ته الله کان سواءِ ڪو به معبود ناهي، ته ان پنهنجي جان ۽ مال کي منهنجي حملي کان بچايو آهي سواءِ اسلام جي حق سان، ۽ ان جو حساب الله تي ڇڏيل آهي. تڏهن [ابوبڪر] چيو ته: 'الله جو قسم، مان سچ پچ انهن سان وڙهندس جيڪي نماز ۽ زڪوات ۾ فرق ڪن ٿا، ڇاڪاڻ ته زڪوات ملڪيت تي دعويٰ آهي. الله جو قسم، جيڪڏهن اهي مون کي پنهنجي بي رغبتي جي ڪري روڪين ٿا جيتوڻيڪ انهن اهو رسول الله صلي الله عليه وسلم کي ادا ڪيو آهي، ته مان اڃا تائين انهن جي بي رخي جي ڪري وڙهندس'. تنهن ڪري [عمر بن الخطاب] چيو ته: 'الله جو قسم، اهو هو نه پر مون ڏٺو ته الله ابو بڪر جو سينو انهن سان وڙهڻ لاءِ کوليو هو - تڏهن مون کي خبر پئي ته هو سچو هو.'
حديث
Imam Muslim : 30
و حَدَّثَنَا أَبُو الطَّاهِرِ وَحَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى وَأَحْمَدُ بْنُ عِيسَى قَالَ أَحْمَدُ حَدَّثَنَا و قَالَ الْآخَرَانِ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَمَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ عَصَمَ مِنِّي مَالَهُ وَنَفْسَهُ إِلَّا بِحَقِّهِ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ
۽ مون کي [ابو الطاهر] ۽ [حرمله بن يحييٰ] ۽ [احمد بن عيسيٰ] ٻڌايو، [احمد] چيو: 'اسان کي ٻڌايو آهي'. ساڳئي وقت، ٻن ٻين ماڻهن چيو؛ 'اسان کي [ابن وهب] ٻڌايو؛ مون کي [يونس] [ابن شهاب] کان خبر ڏني آهي، هن چيو؛ مون کي [سعيد بن المسيب] ٻڌايو آهي ته [ابو هريره] کيس خبر ڏني؛ ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو: 'مون کي ماڻهن سان جنگ ڪرڻ جو حڪم ڏنو ويو آهي جيستائين اهي نه چون ته 'الله کان سواءِ ڪو به عبادت جي لائق ناهي'، تنهنڪري جيڪو چوي ٿو ته 'الله کان سواءِ ڪو به عبادت جي لائق ناهي'، ته حقيقت ۾ هن پنهنجي مال ۽ روح کي منهنجي حملي کان بچايو آهي - اسلام جي حق کان سواءِ، ۽ ان جو حساب الله تي ڇڏيل آهي'.
حديث
Imam Muslim : 31
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي الدَّرَاوَرْدِيَّ عَنْ الْعَلَاءِ ح و حَدَّثَنَا أُمَيَّةُ بْنُ بِسْطَامَ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا رَوْحٌ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَعْقُوبَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَشْهَدُوا أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَيُؤْمِنُوا بِي وَبِمَا جِئْتُ بِهِ فَإِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ
اسان کي [احمد بن عبدالله عادل الدلبي] ٻڌايو آهي ته اسان کي [عبدالعزيز] - يعني الدراوردي - [الاعلاء] کان. - ٻي روايت ۾ چيو ويو آهي ته - ۽ اسان کي [اميہ بن بسطام] کان ٻڌايو آهي ۽ لفاظي ان جي آهي، اسان کي [يزيد بن زراعي] ٻڌايو آهي ته اسان کي [روح] ٻڌايو آهي ته [الاعلاء بن عبدالرحمان بن يعقوب] کان [پنهنجي پيءُ] کان [ابو هريره] کان رسول الله صلي الله عليه وسلم جن فرمايو ته: مون کي ماڻهن سان جنگ ڪرڻ جو حڪم ڏنو ويو آهي جيستائين اهي شاهدي نه ڏين ته الله کان سواءِ ڪو به عبادت جي لائق ناهي ۽ مون تي ۽ قرآن تي ايمان آڻين جيڪو مان آندو آهي، پوءِ جيڪڏهن اهي اهو چون ٿا ته پوءِ انهن پنهنجي مال ۽ جان کي منهنجي حملي کان بچايو آهي - جيستائين اهو اسلام جي حقن جي ڪري نه هجي. ۽ انهن جو حساب الله تي ڇڏيل آهي.
حديث
Imam Muslim : 32
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ وَعَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ بِمِثْلِ حَدِيثِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ح و حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ ح و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ يَعْنِي ابْنَ مَهْدِيٍّ قَالَا جَمِيعًا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَإِذَا قَالُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ ثُمَّ قَرَأَ { إِنَّمَا أَنْتَ مُذَكِّرٌ لَسْتَ عَلَيْهِمْ بِمُسَيْطِرٍ }
۽ اسان کي ٻڌايو ويو آهي [ابوبڪر بن ابو شيبه] اسان کي ٻڌايو آهي [حفش بن غياث] [العماسي] کان [ابو سفيان] کان [جابر] کان [ابو شاليه] کان [ابو هريره] ٻنهي چيو ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو: 'مون کي انسانن سان جنگ ڪرڻ جو حڪم ڏنو ويو آهي' ابن المسيب جي حديث جي مطابق ابو هريره کان. - هڪ ٻي روايت ۾ بيان ڪيو ويو آهي - ۽ مون کي ٻڌايو ويو آهي [ابوبڪر بن ابو شيبه] اسان کي [واقعي] ٻڌايو آهي. - هڪ ٻي روايت ۾ بيان ڪيو ويو آهي - ۽ مون کي ٻڌايو ويو آهي [محمد بن المتصنع] اسان کي [عبدالرحمن] - يعني بن مهدي - ٻنهي چيو؛ اسان کي [سفيان] [ابو الزبير] کان [جابر] کان ٻڌايو آهي ته؛ 'الله جي رسول فرمايو؛' 'مون کي حڪم ڏنو ويو آهي ته ماڻهن سان وڙهان جيستائين اهي چون ته 'الله کانسواءِ ڪو به معبود ناهي - جنهن جي عبادت جو حق آهي'، پوءِ چون ٿا ته 'الله کانسواءِ ڪو به معبود ناهي - جنهن جي عبادت جو حق آهي'، پوءِ بيشڪ انهن پنهنجي جان ۽ مال کي منهنجي حملي کان بچايو آهي - سواءِ اسلام جي حقن جي. ۽ انهن جو حساب الله تي ڇڏيل آهي. پوءِ هن پڙهيو؛ 'بيشڪ تون صرف ڊيڄاريندڙ آهين. توکي انهن تي بلڪل ڪو به اختيار ناهي' - سورة الغاسية؛ 21-22-.
حديث
Imam Muslim : 33
حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِىُّ مَالِكُ بْنُ عَبْدِ الْوَاحِدِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ الصَّبَّاحِ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ وَاقِدِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَشْهَدُوا أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَيُقِيمُوا الصَّلَاةَ وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ فَإِذَا فَعَلُوا عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ
اسان کي [ابو غسان المسمائي مالڪ بن عبدالواحد] ٻڌايو آهي ته اسان کي [عبدالمالڪ بن الشباب] ٻڌايو آهي ته [شعبه] کان [واقيد بن محمد بن زيد بن عبدالله بن عمر] کان [پنهنجي پيءُ کان] [عبدالله بن عمر] چيو ته: 'مون کي ماڻهن سان جنگ ڪرڻ جو حڪم ڏنو ويو آهي جيستائين اهي شاهدي نه ڏين ته الله کان سواءِ ڪو به عبادت جي لائق ناهي، نماز پڙهن ٿا ۽ زڪوات ڏين ٿا. تنهن ڪري جيڪڏهن اهي ائين ڪن ٿا، ته پوءِ انهن پنهنجي مال ۽ جان کي منهنجي حملي کان بچايو آهي، سواءِ اسلامي حقن جي. ۽ انهن جو حساب الله تي ڇڏيل آهي'.
حديث
Imam Muslim : 34
و حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ قَالَا حَدَّثَنَا مَرْوَانُ يَعْنِيَانِ الْفَزَارِيَّ عَنْ أَبِي مَالِكٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَكَفَرَ بِمَا يُعْبَدُ مِنْ دُونِ اللَّهِ حَرُمَ مَالُهُ وَدَمُهُ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الْأَحْمَرُ ح وَحَدَّثَنِيهِ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ كِلَاهُمَا عَنْ أَبِي مَالِكٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ وَحَّدَ اللَّهَ ثُمَّ ذَكَرَ بِمِثْلِهِ
۽ اسان کي ٻڌايو ويو آهي ته [سويد بن سعيد] ۽ [ابن ابو عمر] ٻنهي چيو؛ اسان کي ٻڌايو آهي [مروان] ٻنهي مان مراد مروان الفزاري هئي، [ابو مالڪ] کان [پنهنجي پيءُ] کان، هن چيو ته: مون رسول الله ﷺ کي چوندي ٻڌو آهي ته: 'جيڪو چوي ٿو ته الله کان سواءِ ڪو به عبادت جي لائق ناهي، ۽ الله کان سواءِ ڪنهن به شيءِ جي تسبيح ڪري ٿو، ته ان جو مال ۽ رت حرام آهن، ۽ ان جو اجر الله تي آهي'. ۽ اسان کي ٻڌايو ويو آهي [ابوبڪر بن ابو شيبه] اسان کي ٻڌايو ويو آهي [ابو خالد الاحمر]. - هڪ ٻي روايت ۾ چيو ويو آهي - ۽ مون کي ان بابت ٻڌايو آهي [زُهير بن حرب] اسان کي [يزيد بن هارون] ٻنهي کان [ابو مالڪ] کان [پنهنجي پيءُ] کان ٻڌايو آهي ته هن رسول الله ﷺ کي چوندي ٻڌو آهي ته: 'جيڪو الله جي توحيد تي يقين رکي ٿو،' پوءِ اهڙي ڳالهه جو ذڪر ڪري ٿو'.
حديث
Imam Muslim : 35
و حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ لَمَّا حَضَرَتْ أَبَا طَالِبٍ الْوَفَاةُ جَاءَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ عِنْدَهُ أَبَا جَهْلٍ وَعَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي أُمَيَّةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا عَمِّ قُلْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ كَلِمَةً أَشْهَدُ لَكَ بِهَا عِنْدَ اللَّهِ فَقَالَ أَبُو جَهْلٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي أُمَيَّةَ يَا أَبَا طَالِبٍ أَتَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَلَمْ يَزَلْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعْرِضُهَا عَلَيْهِ وَيُعِيدُ لَهُ تِلْكَ الْمَقَالَةَ حَتَّى قَالَ أَبُو طَالِبٍ آخِرَ مَا كَلَّمَهُمْ هُوَ عَلَى مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَأَبَى أَنْ يَقُولَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَا وَاللَّهِ لَأَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ مَا لَمْ أُنْهَ عَنْكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { مَا كَانَ لِلنَّبِيِّ وَالَّذِينَ آمَنُوا أَنْ يَسْتَغْفِرُوا لِلْمُشْرِكِينَ وَلَوْ كَانُوا أُولِي قُرْبَى مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُمْ أَصْحَابُ الْجَحِيمِ } وَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى فِي أَبِي طَالِبٍ فَقَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { إِنَّكَ لَا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ } و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ ح و حَدَّثَنَا حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ صَالِحٍ كِلَاهُمَا عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ غَيْرَ أَنَّ حَدِيثَ صَالِحٍ انْتَهَى عِنْدَ قَوْلِهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فِيهِ وَلَمْ يَذْكُرْ الْآيَتَيْنِ وَقَالَ فِي حَدِيثِهِ وَيَعُودَانِ فِي تِلْكَ الْمَقَالَةِ وَفِي حَدِيثِ مَعْمَرٍ مَكَانَ هَذِهِ الْكَلِمَةِ فَلَمْ يَزَالَا بِهِ
۽ مون کي [حرمله بن يحييٰ التجيبي] ٻڌايو هو ته مون کي [عبدالله بن وهب] چيو هو؛ مون کي [يونس] [ابن شهاب] کان خبر ڏني هئي، هن چيو؛ مون کي [سعيد بن المسيب] [پنهنجي پيءُ] کان خبر ڏني آهي، هن چيو ته: 'رسول الله ﷺ ابو طالب جي زيارت لاءِ ويا جڏهن هو موت جي منهن ۾ هو. هن ابو جهل ۽ عبدالله بن ابو اميه بن المغيره کي به اتي ڏٺو. رسول الله ﷺ فرمايو: 'چاچا! عقيدي جا ٻه جملا چئو، مان الله جي اڳيان توهان جو شاهد رهندس'. پوءِ ابو جهل ۽ عبدالله بن ابو اميه چيو، 'اي ابو طالب، ڇا توهان عبدالمطلب جي دين کي ڇڏڻ جي قابل آهيو؟' رسول الله ﷺ همت نه هاري ۽ ان جي بدران ان کي ٻه ڪلما پڙهڻ سيکارڻ جاري رکيو ۽ ان کي ڪيترائي ڀيرا ورجايو. تنهن ڪري ابو طالب انهن کي پنهنجي آخري لفظن طور جواب ڏنو؛ ته هو عبدالمطلب جي دين تي قائم رهيو، ۽ ڪلمه شهادت پڙهڻ کان لنوائي رهيو هو. رسول الله صلي الله عليه وسلم اهو به فرمايو ته؛ 'الله جو قسم، مان توهان لاءِ الله کان معافي گهرندس،' تنهن ڪري الله تعالى آيت نازل ڪئي؛ 'پيغمبر ۽ ايمان وارن لاءِ جائز ناهي ته شرڪ ڪندڙن لاءِ معافي گهرن، جيتوڻيڪ اهي انهن جا پنهنجا مائٽ هجن، جڏهن ته انهن تي اهو واضح ٿي چڪو آهي ته اهي شرڪ دوزخ جا ماهر آهن' -سوال: توبه؛ 113-. پوءِ الله تعالى ابو طالب جي واقعي بابت پنهنجو ڪلام نازل ڪيو: 'بيشڪ، توهان، اي محمد، ڪنهن کي به هدايت ڏيڻ جي طاقت نٿا رکو جنهن کي توهان پيار ڪندا آهيو ته جيئن هو اسلام قبول ڪري، پر الله تعالى اهو اختيار رکي ٿو جيڪو انهن کي هدايت ڏئي جنهن کي هو چاهي ٿو، ۽ هو ئي بهتر ڄاڻي ٿو ته اهي ماڻهو ڪير آهن جيڪي اسلام قبول ڪرڻ لاءِ هدايت حاصل ڪرڻ لاءِ تيار آهن'. -سوال: القشش؛ 56-. ۽ اسان کي [اسحاق بن ابراهيم] ۽ [عبد بن حميد] ٻنهي چيو آهي؛ اسان کي خبر ڏني آهي [عبد الرزاق] اسان کي [معمار] کي خبر ڏني آهي. - ٻي روايت ۾ چيو ويو آهي - ۽ اسان کي [حسن الحلواني] ۽ [عبد بن حميد] ٻنهي چيو آهي؛ اسان کي [يعقوب] - يعني ابن ابراهيم بن سعد - هن چيو؛ اسان کي [منهنجي پيءُ] کان [صالح] ٻنهي کان [الزهري] کان هن سند سان بيان ڪيو آهي مثال طور. بهرحال، صالح جي حديث انهن لفظن سان ختم ٿئي ٿي، "پوءِ الله سندس باري ۾ پنهنجو ڪلام نازل ڪيو،" ۽ هو انهن ٻنهي آيتن جو ذڪر نٿو ڪري. هو پنهنجي حديث ۾ معمر جي حديث ۾ "۽ انهن ٻنهي ساڳيا لفظ ورجايا،" جو ذڪر پڻ ڪري ٿو، جيڪو هن جملي جو متبادل آهي. ۽ اهي ٻئي ان تي قائم رهيا."
حديث
Imam Muslim : 36
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ قَالَا حَدَّثَنَا مَرْوَانُ عَنْ يَزِيدَ وَهُوَ ابْنُ كَيْسَانَ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِعَمِّهِ عِنْدَ الْمَوْتِ قُلْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ لَكَ بِهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَأَبَى فَأَنْزَلَ اللَّهُ { إِنَّكَ لَا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ } الْآيَةَ
اسان کي ٻڌايو ويو آهي ته [محمد بن عباد] ۽ [ابن ابو عمر] ٻنهي چيو آهي؛ اسان کي [مروان] [يزيد] کان - يعني ابن قيسان کان - [ابو حازم] کان - [ابو هريره] کان ٻڌايو آهي ته؛ 'رسول الله صلي الله عليه وسلم پنهنجي چاچي کي چيو جڏهن هو مرڻ وارو هو: 'چئو ته الله کان سواءِ ڪو به عبادت جي لائق ناهي'، مان ضرور قيامت جي ڏينهن ان جملي سان توهان کي شاهدي ڏيندس'. پر هن ان کي رد ڪيو، پوءِ الله نازل ڪيو؛ 'بيشڪ توهان انهن کي هدايت نه ڪري سگهندا جن کي توهان پيار ڪندا آهيو' -قسط القشش؛ 56-.
حديث
Imam Muslim : 37
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ مَيْمُونٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ كَيْسَانَ عَنْ أَبِي حَازِمٍ الْأَشْجَعِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِعَمِّهِ قُلْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ لَكَ بِهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ لَوْلَا أَنْ تُعَيِّرَنِي قُرَيْشٌ يَقُولُونَ إِنَّمَا حَمَلَهُ عَلَى ذَلِكَ الْجَزَعُ لَأَقْرَرْتُ بِهَا عَيْنَكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ { إِنَّكَ لَا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ }
اسان کي ٻڌايو آهي [محمد بن حاتم بن ميمون] اسان کي ٻڌايو آهي [يحيى بن سعيد] اسان کي ٻڌايو آهي [يزيد بن قيسان] [ابو حازم الاشجعي] کان [ابو هريره] کان، هن چيو ته: 'رسول الله صلي الله عليه وسلم پنهنجي چاچي کي چيو جڏهن هو مرڻ وارو هو: 'چئو ته 'الله کان سواءِ ڪو به عبادت جي لائق ناهي'، مان ضرور قيامت جي ڏينهن ان جملي سان توهان کي شاهدي ڏيندس'. هن جواب ڏنو، 'جيڪڏهن قريش مون کي پنهنجي چوڻ سان ملامت نه ڪن ها ته 'هن اهو ڪيو ڇاڪاڻ ته هو پريشان هو'، ته مان توهان جي اکين سان ان جملي سان متفق هجان ها'. پوءِ الله نازل ڪيو؛ 'بيشڪ توهان انهن کي هدايت نه ڪري سگهندا جن کي توهان پيار ڪندا آهيو، پر مان انهن کي هدايت ڪندس جن کي هو چاهيندو' -قسط القشش؛ 56-.
حديث
Imam Muslim : 38
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ كِلَاهُمَا عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنِي الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ حُمْرَانَ عَنْ عُثْمَانَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ مَاتَ وَهُوَ يَعْلَمُ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ دَخَلَ الْجَنَّةَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ عَنْ الْوَلِيدِ أَبِي بِشْرٍ قَالَ سَمِعْتُ حُمْرَانَ يَقُولُ سَمِعْتُ عُثْمَانَ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مِثْلَهُ سَوَاءً
اسان کي [ابوبڪر بن ابو شيبه] ۽ [زُهير بن حرب] ٻنهي [اسماعيل بن ابراهيم] کان ٻڌايو آهي، [ابوبڪر] چيو آهي؛ اسان کي [ابن عُليه] [خالد] کان ٻڌايو آهي، هن چيو آهي؛ اسان کي [الوليد بن مسلم] [حمران] کان [عثمان] کان ٻڌايو آهي، هن چيو آهي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو آهي: 'جيڪو به ان حالت ۾ مري وڃي ته هو ڄاڻي ٿو ته الله کان سواءِ ڪو به عبادت جي لائق نه آهي، اهو ضرور جنت ۾ داخل ٿيندو'. اسان کي [محمد بن ابي بڪر المقدمي] ٻڌايو آهي [بصير بن المفضلل] اسان کي [خالد الحززاء] [الوليد ابو بصير] کان ٻڌايو آهي، هن چيو آهي؛ مون [حمران] کي چوندي ٻڌو آهي؛ مون [عثمان] کي چوندي ٻڌو آهي؛ مون رسول الله صلي الله عليه وسلم کي ساڳيو ئي چوندي ٻڌو آهي'.
حديث
Imam Muslim : 39
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ النَّضْرِ بْنِ أَبِي النَّضْرِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو النَّضْرِ هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ الْأَشْجَعِيُّ عَنْ مَالِكِ بْنِ مِغْوَلٍ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَسِيرٍ قَالَ فَنَفِدَتْ أَزْوَادُ الْقَوْمِ قَالَ حَتَّى هَمَّ بِنَحْرِ بَعْضِ حَمَائِلِهِمْ قَالَ فَقَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ جَمَعْتَ مَا بَقِيَ مِنْ أَزْوَادِ الْقَوْمِ فَدَعَوْتَ اللَّهَ عَلَيْهَا قَالَ فَفَعَلَ قَالَ فَجَاءَ ذُو الْبُرِّ بِبُرِّهِ وَذُو التَّمْرِ بِتَمْرِهِ قَالَ وَقَالَ مُجَاهِدٌ وَذُو النَّوَاةِ بِنَوَاهُ قُلْتُ وَمَا كَانُوا يَصْنَعُونَ بِالنَّوَى قَالَ كَانُوا يَمُصُّونَهُ وَيَشْرَبُونَ عَلَيْهِ الْمَاءَ قَالَ فَدَعَا عَلَيْهَا حَتَّى مَلَأَ الْقَوْمُ أَزْوِدَتَهُمْ قَالَ فَقَالَ عِنْدَ ذَلِكَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ لَا يَلْقَى اللَّهَ بِهِمَا عَبْدٌ غَيْرَ شَاكٍّ فِيهِمَا إِلَّا دَخَلَ الْجَنَّةَ
اسان کي [ابوبڪر بن نضلر بن ابو نضلر] بيان ڪيو آهي، هن چيو آهي، اسان کي [ابوبڪر بن نضلر هاشم بن القاسم] اسان کي [عبيدالله الاشجعي] بيان ڪيو آهي، [مالڪ بن مغول] کان [ثلح بن مُشرف] کان [ابو صالح] کان [ابو هريره] بيان ڪيو آهي، هن چيو ته: 'اسين رسول الله ﷺ سان گڏ سفر ۾ هئاسين'. پوءِ هن چيو: 'پوءِ ماڻهن جو رزق ختم ٿي ويو'. پوءِ هن چيو: 'جيستائين اهي پنهنجن ڪجهه جانورن کي ذبح ڪرڻ چاهين ها'. راوي چيو: 'پوءِ عمر چيو: 'يا رسول الله، جيڪڏهن توهان ماڻهن جي رزق مان ڪجهه گڏ ڪيو ۽ ان تي الله کان دعا گهري ها - ته اهو سٺو هجي ها-'. راوي چيو: 'پوءِ هن اهو ڪيو'. راوي چيو: 'پوءِ ڪڻڪ جو مالڪ پنهنجي ڪڻڪ کڻي آيو، کجورن جو مالڪ پنهنجيون کجورون کڻي آيو'. راوي چيو؛ ' ۽ مجاهد چيو: "۽ اناج جا مالڪ پنهنجي اناج سان." مون چيو: "اهي اناج سان ڇا ڪندا آهن؟" هن جواب ڏنو: "اهي ان مان پاڻي چوسيندا ۽ پيئندا آهن." هن چيو: "پوءِ الله جي رسول انهن کي سڏيو جيستائين اهي پنهنجو رزق ڀري نه سگهيا." راوي چيو: "پوءِ الله جي رسول ان وقت دعا گهري: 'مان شاهدي ڏيان ٿو ته الله کان سواءِ ڪو به معبود ناهي - عبادت جي لائق - ۽ مان الله جو رسول آهيان، ڪو به ٻانهو الله سان ملندو آهي بغير ڪنهن شڪ جي ان کي مضبوطيءَ سان پڪڙي، اهو جنت ۾ داخل ٿيندو."
حديث
Imam Muslim : 40
حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ عُثْمَانَ وَأَبُو كُرَيْبٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ جَمِيعًا عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ قَالَ أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَوْ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ شَكَّ الْأَعْمَشُ قَالَ لَمَّا كَانَ غَزْوَةُ تَبُوكَ أَصَابَ النَّاسَ مَجَاعَةٌ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ أَذِنْتَ لَنَا فَنَحَرْنَا نَوَاضِحَنَا فَأَكَلْنَا وَادَّهَنَّا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ افْعَلُوا قَالَ فَجَاءَ عُمَرُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنْ فَعَلْتَ قَلَّ الظَّهْرُ وَلَكِنْ ادْعُهُمْ بِفَضْلِ أَزْوَادِهِمْ ثُمَّ ادْعُ اللَّهَ لَهُمْ عَلَيْهَا بِالْبَرَكَةِ لَعَلَّ اللَّهَ أَنْ يَجْعَلَ فِي ذَلِكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَعَمْ قَالَ فَدَعَا بِنِطَعٍ فَبَسَطَهُ ثُمَّ دَعَا بِفَضْلِ أَزْوَادِهِمْ قَالَ فَجَعَلَ الرَّجُلُ يَجِيءُ بِكَفِّ ذُرَةٍ قَالَ وَيَجِيءُ الْآخَرُ بِكَفِّ تَمْرٍ قَالَ وَيَجِيءُ الْآخَرُ بِكَسْرَةٍ حَتَّى اجْتَمَعَ عَلَى النِّطَعِ مِنْ ذَلِكَ شَيْءٌ يَسِيرٌ قَالَ فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْهِ بِالْبَرَكَةِ ثُمَّ قَالَ خُذُوا فِي أَوْعِيَتِكُمْ قَالَ فَأَخَذُوا فِي أَوْعِيَتِهِمْ حَتَّى مَا تَرَكُوا فِي الْعَسْكَرِ وِعَاءً إِلَّا مَلَئُوهُ قَالَ فَأَكَلُوا حَتَّى شَبِعُوا وَفَضَلَتْ فَضْلَةٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ لَا يَلْقَى اللَّهَ بِهِمَا عَبْدٌ غَيْرَ شَاكٍّ فَيُحْجَبَ عَنْ الْجَنَّةِ
اسان کي [سهل بن عثمان] ۽ [ابو ڪريب محمد بن العلاء] سڀ ڪجهه [ابو معاويه] کان ٻڌايو آهي چيو آهي ته [ابو ڪريب] اسان کي [ابو معاويه] کان [العماسي] کان [ابو شاليه] کان [ابو هريره] کان يا - کان [ابو سعيد] کان ٻڌايو آهي، العماسي هٻڪندي چيو آهي ته؛ ابو هريره چيو ته؛ 'تبوڪ جي جنگ دوران، لشڪر - مسلمانن - کي سخت بک لڳي، انهن چيو؛ 'يا رسول الله، ڇا توهان مهرباني ڪري اسان کي پنهنجن اٺن کي ذبح ڪرڻ جي اجازت ڏيو ٿا، ته جيئن اسان انهن جو گوشت کائي سگهون ۽ انهن جي چربی کي تيل طور استعمال ڪري سگهون - چمڙي کي ڍڪڻ لاءِ، سخت گرمي کان بچائڻ لاءِ -؟' رسول الله صلي الله عليه وسلم جواب ڏنو؛ 'اهو ڪريو'. ابو هريره چيو؛ 'پوءِ عمر آيو ۽ چيو؛ 'يا رسول الله، جيڪڏهن توهان اهو ڪيو، ته پوءِ اٺ جي پٺي ختم ٿي ويندي - گاڏي -!' پر بهتر ٿيندو ته توهان انهن جي باقي کاڌي لاءِ دعا گهرو ۽ پوءِ دعا ڪريو، الله انهن تي رحمت ڪري." پوءِ رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو؛ 'ٺيڪ آهي'. پوءِ انهن هڪ پردو گهريو - چمڙي جو ٺهيل -، پردو وجهڻ کان پوءِ، انهن جي باقي کاڌي جي پردو گهريو. ابو هريره رضي الله عنه چيو ته پوءِ هڪ ماڻهو هڪ مُٺي اناج کڻي آيو، ٻيو هڪ مُٺي کجور کڻي آيو، ۽ ٻيا ماڻهو کاڌي جا ٽڪرا کڻي آيا، جيئن ماني، ته جيئن ٿوري کاڌي کي شيل تي گڏ ڪيو وڃي. ابو هريره رضي الله عنه چيو ته پوءِ رسول الله صلي الله عليه وسلم کاڌي تي برڪت جي دعا گهري، جنهن کان پوءِ پاڻ فرمايو ته: 'پنهنجا کاڌي جا ٿانو کڻي ڀريو'. ابو هريره رضي الله عنه چيو ته پوءِ انهن پنهنجي کاڌي جي جاءِ ڀري ڇڏي، ايتري تائين جو هڪ به سپاهي انهن جي کاڌي جي جاءِ کان سواءِ ڀرجي نه ويو'. ابو هريره رضي الله عنه چيو ته پوءِ انهن کاڌو کاڌو جيستائين پيٽ ڀرجي نه ويو، ۽ اڃا ڪجهه کاڌو بچيو هو. رسول الله صلي الله عليه وسلم پوءِ چيو ته: 'مان شاهدي ڏيان ٿو ته الله کان سواءِ ڪو به عبادت جي لائق ناهي ۽ مان الله جو رسول آهيان، ڪو به ٻانهو الله سان ملندو آهي، ان جملي ۾ شڪ نه ڪندو آهي ۽ پوءِ جنت ۾ داخل ٿيڻ کان روڪيو ويندو آهي'.
