Imam Muslim : 21
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا عَاصِمٌ وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَحَجِّ الْبَيْتِ وَصَوْمِ رَمَضَانَ
Nutti himeera [Ubaidullah bin Mu’adz] nutti himeera [abbaan koo] nutti himee jira [Ashim] - jechuunis Ibnu Muhammad bin Zaid bin Abdullah bin Umar - [abbaa isaa] irraa akkana jedhe; [Abdullah] akkana jedhe, ‘Rasulullah sallallaahu aleeyhi wasallam akkana jedhe: ‘Islaamummaan bu’uura shan irratti ijaaramte: Innis Rabbiin malee gabbarri -kan mirga gabbaramuu qabu- akka hin jirre ragaa ba’uu, Muhaammad gabricha fi Ergamaa Isaa ta’uu isaa, salaata dhaabuu, zakaa kaffaluu, hajjii Baitullah gochuu, fi Ramadaana soomana’.
Imam Muslim : 22
و حَدَّثَنِي ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا حَنْظَلَةُ قَالَ سَمِعْتُ عِكْرِمَةَ بْنَ خَالِدٍ يُحَدِّثُ طَاوُسًا أَنَّ رَجُلًا قَالَ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أَلَا تَغْزُو فَقَالَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ الْإِسْلَامَ بُنِيَ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَصِيَامِ رَمَضَانَ وَحَجِّ الْبَيْتِ
Akkasumas erga natti himee booda [Ibn Numair] nutti himee ture [abbaan koo] [Hanzhalah] akka nutti hime booda akkana jedhe, ‘[Ikrimah bin Khalid] hadiisa Thawusitti yeroo himu dhaga’eera, namni tokko [Abdullah bin Umar]’n, ‘Maaliif hin loltan? ' Innis deebisee, 'Dhugumatti Ergamaan Rabbii (saw) akkana jechuu isaanii dhaga'eera: 'Dhugumatti Islaamummaan qajeeltoowwan shan irratti hundaa'e: Rabbiin malee gabbarri ibaadaa malu akka hin jirre ragaa bahuu, salaata dhaabuu, zakaa kaffaluu, Ramadaanaa soomana, hajjii mana Rabbii taasisuu''.
Imam Muslim : 23
حَدَّثَنَا خَلَفُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ ح و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى وَاللَّفْظُ لَهُ أَخْبَرَنَا عَبَّادُ بْنُ عَبَّادٍ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ قَدِمَ وَفْدُ عَبْدِ الْقَيْسِ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا هَذَا الْحَيَّ مِنْ رَبِيعَةَ وَقَدْ حَالَتْ بَيْنَنَا وَبَيْنَكَ كُفَّارُ مُضَرَ فَلَا نَخْلُصُ إِلَيْكَ إِلَّا فِي شَهْرِ الْحَرَامِ فَمُرْنَا بِأَمْرٍ نَعْمَلُ بِهِ وَنَدْعُو إِلَيْهِ مَنْ وَرَاءَنَا قَالَ آمُرُكُمْ بِأَرْبَعٍ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ الْإِيمَانِ بِاللَّهِ ثُمَّ فَسَّرَهَا لَهُمْ فَقَالَ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَأَنْ تُؤَدُّوا خُمُسَ مَا غَنِمْتُمْ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالنَّقِيرِ وَالْمُقَيَّرِ زَادَ خَلَفٌ فِي رِوَايَتِهِ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَعَقَدَ وَاحِدَةً
Nutti himeera [Khalaf bin Hisham] nutti himeera [Hammad bin Zaid] [Abu Jamrah] irraa akkas jedhe, [Ibn Abbaas] dhaga’eera. -Oduu biraa keessattis ibsameera- Akkasumas nutti himee jira [Yahya bin Yahya] fi lafazh kun kan isaati, nuuf gabaasee jira [Abbad bin Abbad] [Abu Jamrah] irraa [Ibn Abbaas] irraa akkana jedhe, Ergamaan Abdul Qais’ gara Rasulullah sallallaahu aleihi wasallam dhaqee isaanis ‘yaa Rasulullah, dhugumatti ganda tun qaama Gosa Rabi'aa, dhugumatti kaafiroonni Mudlar nuu fi isin gidduu dhaabbataniiru, kanaaf ji'a haramaa malee isin irraa nagaa ta'uu hin dandeenyu, kanaaf ajaja tokko akka raawwannu nu ajajaa warra nu duuba jiraniif lallabna'. Innis akkana jedhe: ‘waan afuriin isin ajaja, waan afur irraas isin dhoowwadha: Innis Rabbiitti amanuu,’ ergasii akkana jechuun isaaniif hiike: ‘Rabbiin malee gabbaramaan - ibaadaa malu - akka hin jirree fi Muhaammad ergamaa Rabbii ta’uu isaa ragaa ba’aa, salaata diriirsu, zakaa kaffalu, boojuu waraanaa keessaa harka shan keessaa tokko kaffalu. Akkasumas ad-Duba`, al-Hantam, Naqir fi al-Muqayyar' keessatti wayinii dhiibame akka hin hojjenne isin dhorka. Khalaf seenaa isaa keessatti itti dabaluudhaan, 'Rabbiin malee gabbarri - ibaadaa malu - akka hin jirre ragaa ba'a. Al tokkos hidhu'.
Imam Muslim : 24
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَأَلْفَاظُهُمْ مُتَقَارِبَةٌ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ عَنْ شُعْبَةَ و قَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ قَالَ كُنْتُ أُتَرْجِمُ بَيْنَ يَدَيْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَبَيْنَ النَّاسِ فَأَتَتْهُ امْرَأَةٌ تَسْأَلُهُ عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ فَقَالَ إِنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ أَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ الْوَفْدُ أَوْ مَنْ الْقَوْمُ قَالُوا رَبِيعَةُ قَالَ مَرْحَبًا بِالْقَوْمِ أَوْ بِالْوَفْدِ غَيْرَ خَزَايَا وَلَا النَّدَامَى قَالَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَأْتِيكَ مِنْ شُقَّةٍ بَعِيدَةٍ وَإِنَّ بَيْنَنَا وَبَيْنَكَ هَذَا الْحَيَّ مِنْ كُفَّارِ مُضَرَ وَإِنَّا لَا نَسْتَطِيعُ أَنْ نَأْتِيَكَ إِلَّا فِي شَهْرِ الْحَرَامِ فَمُرْنَا بِأَمْرٍ فَصْلٍ نُخْبِرْ بِهِ مَنْ وَرَاءَنَا نَدْخُلُ بِهِ الْجَنَّةَ قَالَ فَأَمَرَهُمْ بِأَرْبَعٍ وَنَهَاهُمْ عَنْ أَرْبَعٍ قَالَ أَمَرَهُمْ بِالْإِيمَانِ بِاللَّهِ وَحْدَهُ وَقَالَ هَلْ تَدْرُونَ مَا الْإِيمَانُ بِاللَّهِ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامُ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَصَوْمُ رَمَضَانَ وَأَنْ تُؤَدُّوا خُمُسًا مِنْ الْمَغْنَمِ وَنَهَاهُمْ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ قَالَ شُعْبَةُ وَرُبَّمَا قَالَ النَّقِيرِ قَالَ شُعْبَةُ وَرُبَّمَا قَالَ الْمُقَيَّرِ وَقَالَ احْفَظُوهُ وَأَخْبِرُوا بِهِ مِنْ وَرَائِكُمْ و قَالَ أَبُو بَكْرٍ فِي رِوَايَتِهِ مَنْ وَرَاءَكُمْ وَلَيْسَ فِي رِوَايَتِهِ الْمُقَيَّرِ و حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي ح و حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي قَالَا جَمِيعًا حَدَّثَنَا قُرَّةُ بْنُ خَالِدٍ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِهَذَا الْحَدِيثِ نَحْوَ حَدِيثِ شُعْبَةَ وَقَالَ أَنْهَاكُمْ عَمَّا يُنْبَذُ فِي الدُّبَّاءِ وَالنَّقِيرِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ وَزَادَ ابْنُ مُعَاذٍ فِي حَدِيثِهِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلْأَشَجِّ أَشَجِّ عَبْدِ الْقَيْسِ إِنَّ فِيكَ خَصْلَتَيْنِ يُحِبُّهُمَا اللَّهُ الْحِلْمُ وَالْأَنَاةُ
Nutti himee jira [Abu Bakr bin Abu Syaibah] fi [Muhammad bin al-Mutsanna] fi [Muhammad bin al-Mutsana] fi lafazh isaanii walitti dhihoo ta’uu isaanii, [Abu Bakr] akka jedhanitti, [Ghundar] [Shu’bah] irraa nutti himee jira namoonni lamaan hafan immoo, [Muhammad bin Ja’far] irraa nutti himeera [Shu’bah] irraa [Abu Jamrah] akkana jedhe, ‘ani [Ibnu Abbaas] fi ummata jidduutti hiiktuu ture, sana booda dubartiin tokko dhuftee waa’ee dhangala’aa Nabidz - gosa wayinii - kan meeshaa biyyee keessa kaa’amee ture gaafatte, kanaaf deebisteef, ‘Dhugumatti ergamaan Abd al-qaayis gara Ergamaa Rabbii sallallaahu aleeyhi wasallam dhufe, sana booda Ergamaan Rabbii akkana jedhan: 'Ergamaan sun eenyu - moo ummanni sun eenyu? - isaanis 'Rabi'aa' jedhanii deebisaniif. Innis: 'Ummata - ykn ergamaa - osoo hin shakkiin ykn gaabbiin hin barbaachisin baga nagaan dhufte' jedhe. Nama odeessees ni jedhe, ‘Yaa Ergamaa Rabbii dhugumatti bakka fagoo irraa gara kee dhufne. Nu fi isin gidduutti kaafiroota Mudlar waan jiraniif ji'oota haraama malee isin bira dhufuu akka hin dandeenyeef, waan ummata geggeessinuuf ittiin samii seenuu dandeenyutti himuu dandeenyu akka murteessinu nu ajajaa'. Oodeessaan akkana jedhe, 'Kanaaf Ergamaan Rabbii waan afur isaan ajaje, waan afur isaan dhoowwe' jedhe. Odeeysaan ammas akkana jedhe Ergamaan Rabbii Rabbiin qofatti akka amanan isaan ajaje, ‘Rabbiitti amanuun maal akka ta’e beektaa? ' Isaanis, 'Rabbii fi Ergamaan Isaa caalaatti beeku' jedhanii deebisan. Akkana jedhe: ‘Rabbiin malee gabbaramaan biraa akka hin jirre, Muhaammad ergamaa Rabbii akka ta’e ragaa ba’i, salaata dhaabi, zakaa kafadhu, Ramadlaana sooma, ghanimaa keessaa harka shan tokko kaffali, ad-Duba`, al-Hantam fi al-Muzaffat irraas si dhoorgi’. Syu'bah akkana jedhe, 'tarii 'an-Naqir' jedhe ta'a 'al-Muqayyar' ta'uu danda'a, akkana jedhe: 'Isa eegaa ummata keessan beeksisa'. Abuu Bakriin odeessa isaa keessatti 'al-Muqayyar'' osoo hin kaasne 'Nama ati duubaan geggeessitu' jedhee eereera. Akkasumas natti himameera [Ubaidullah bin Mu’adz] nutti himeera [abbaa koo]. -Owiyaa biraa keessattis ibsameera- Innis nutti himee jira [Nashr bin Ali al-Jahdlami] jedhe, natti himee jira [abbaan koo] lamaan isaanii jedhan, nutti himeera [Qurrah bin Khalid] irraa [Abu Jamrah] irraa [Ibn Abbaas] irraa Nabi sallallaahu aleeyhi wasallam irraa hadiisa kana hadiisa [Syu’bah] wajjin wal fakkaatuun, osoo jechaa: ‘Ani waan ad-Duba`, an-Naqir, al-Hantam fi al-Muzaffat' keessatti ibsame irraa isin dhoowwi. Akkasumas [Ibn Mu’adz] hadiisa isaa keessatti [abbaa isaa] irraa itti dabalee akkana jedhe, ‘Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam immoo al-Asyyaj Asyajj Abd al-Qais’n akkana jedhe: ‘Dhugumatti si keessatti amala lama kan Rabbiin tola oolte, isaanis obsa fi of eeggannoodha''.
Imam Muslim : 25
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مَنْ لَقِيَ الْوَفْدَ الَّذِينَ قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ عَبْدِ الْقَيْسِ قَالَ سَعِيدٌ وَذَكَرَ قَتَادَةُ أَبَا نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ فِي حَدِيثِهِ هَذَا أَنَّ أُنَاسًا مِنْ عَبْدِ الْقَيْسِ قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنَّا حَيٌّ مِنْ رَبِيعَةَ وَبَيْنَنَا وَبَيْنَكَ كُفَّارُ مُضَرَ وَلَا نَقْدِرُ عَلَيْكَ إِلَّا فِي أَشْهُرِ الْحُرُمِ فَمُرْنَا بِأَمْرٍ نَأْمُرُ بِهِ مَنْ وَرَاءَنَا وَنَدْخُلُ بِهِ الْجَنَّةَ إِذَا نَحْنُ أَخَذْنَا بِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ آمُرُكُمْ بِأَرْبَعٍ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ اعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَصُومُوا رَمَضَانَ وَأَعْطُوا الْخُمُسَ مِنْ الْغَنَائِمِ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ وَالنَّقِيرِ قَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ مَا عِلْمُكَ بِالنَّقِيرِ قَالَ بَلَى جِذْعٌ تَنْقُرُونَهُ فَتَقْذِفُونَ فِيهِ مِنْ الْقُطَيْعَاءِ قَالَ سَعِيدٌ أَوْ قَالَ مِنْ التَّمْرِ ثُمَّ تَصُبُّونَ فِيهِ مِنْ الْمَاءِ حَتَّى إِذَا سَكَنَ غَلَيَانُهُ شَرِبْتُمُوهُ حَتَّى إِنَّ أَحَدَكُمْ أَوْ إِنَّ أَحَدَهُمْ لَيَضْرِبُ ابْنَ عَمِّهِ بِالسَّيْفِ قَالَ وَفِي الْقَوْمِ رَجُلٌ أَصَابَتْهُ جِرَاحَةٌ كَذَلِكَ قَالَ وَكُنْتُ أَخْبَؤُهَا حَيَاءً مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ فَفِيمَ نَشْرَبُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فِي أَسْقِيَةِ الْأَدَمِ الَّتِي يُلَاثُ عَلَى أَفْوَاهِهَا قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَرْضَنَا كَثِيرَةُ الْجِرْذَانِ وَلَا تَبْقَى بِهَا أَسْقِيَةُ الْأَدَمِ فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِنْ أَكَلَتْهَا الْجِرْذَانُ وَإِنْ أَكَلَتْهَا الْجِرْذَانُ وَإِنْ أَكَلَتْهَا الْجِرْذَانُ قَالَ وَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأَشَجِّ عَبْدِ الْقَيْسِ إِنَّ فِيكَ لَخَصْلَتَيْنِ يُحِبُّهُمَا اللَّهُ الْحِلْمُ وَالْأَنَاةُ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ حَدَّثَنِي غَيْرُ وَاحِدٍ لَقِيَ ذَاكَ الْوَفْدَ وَذَكَرَ أَبَا نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ لَمَّا قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ حَدِيثِ ابْنِ عُلَيَّةَ غَيْرَ أَنَّ فِيهِ وَتَذِيفُونَ فِيهِ مِنْ الْقُطَيْعَاءِ أَوْ التَّمْرِ وَالْمَاءِ وَلَمْ يَقُلْ قَالَ سَعِيدٌ أَوْ قَالَ مِنْ التَّمْرِ
Nutti himeera [Yahya bin Ayyuub] nutti himeera [Ibn Ulayyah] nutti himee jira [Sa’id bin Abu Arubah] [Qatadah] irraa akkana jedhe, ‘Namni ergamaa geengoo Abdul qaayis irraa dhufe kan Ergamaa Rabbii sallallaahu aleeyhi wasallam dura dhufe nuun jedhe, [Sa’id] akkana jedhe, [Qatadah] [Abu Dlamrah] eereera. irraa [Abu Sa’id al-Khudri] hadiisa kana keessatti, namoonni Abdul Qais keessaa Rasulullah sallallaahu aleeyhi wasallamitti dhiyaatanii, ‘yaa Nabiyyii Rabbii dhugumatti nuti gosa Rabi’aa keessaa gandaati, dhugumatti Mudlar -kaafiroonni nu fi isin jidduu dhaabbatanii jiru, akka nuti ji’a Haram malee -nageenyaan- sitti dhiyaachuu hin dandeenyu, kanaaf nu ajajaa ajaja tokko raawwachuu akka nuti namoota duubaan jiranitti lallabnuuf ittiin yoo itti cinnee jannata seennu'. Akkana jedhe: ‘waan afuriin isin ajaja, waan afur irraas isin dhoowwadha: isaanis Rabbiin gabbaraa, homaa isa hin shirkiinaa, salaata salaadhaa, zakaa kaffalaa, Ramadaana keessa soomanaa, gatii ghanimaa keessaa harka shanaffaa tokko kennu, akkasumas ad-Duba`, al-Hantam, al-Muzaffat fi an-Naqir keessatti midhaan wayinii akka hin hojjenne isin dhorka’. Isaanis ‘yaa Nabiyyii Rabbii beekumsi kee waa’ee an-Naqir maali? ' Innis akkana jedhe: 'Jirmi mukaa ni bocama - ni qola - sana booda damee itti galchita'. Sa’id ni jedhe, ‘Yookiin akkana jedhe: ‘muka damee irraa. Sana booda hanga bishaan bullaa'aan sun tasgabbaa'utti bishaan keessa galchita, sana booda hanga isin keessaa tokko - ykn isaan keessaa tokko - dhugumatti adeera isaa billaadhaan rukututti dhugda', 'Garee sana keessattis namni tokkos miidhame tokko jira' jedhe. Ammas ergamaa Rabbii sallallaahu aleihi wasallam waanan qaaneef dhokse, achiis ‘Egaa yaa Ergamaa Rabbii meeshaa kamiin dhuguu dandeenya? ' Innis, 'Meeshaalee gogaa diimaa afaan isaa cufame keessatti' jedhee deebiseef. Isaanis, ‘Yaa Ergamaa Rabbii dhugumatti lafti keenya hantuutaan guutamtee waan jirtuuf, mi’a gogaa gogaa ta’e keessatti dhugaatii tokkollee hin hafne’ jedhanii gaafatan, ergasii Nabiyyiin sallallaahu aleeyhi wasallam akkana jedhan: ‘Akkasumas yoo hantuutni nyaate iyyuu, hantuutni yoo nyaate iyyuu, hantuutni yoo nyaatellee’. Oodeessichi akkana jedhe, ‘Nabiyyiin Rabbii sallallaahu aleeyhi wasallam immoo Asyajj Abdul Qaayisiin akkana jedhe: ‘Dhugumatti si keessa amaloonni Rabbiin jaallatu lamatu jira, isaanis; obsaa fi of eeggannoo godhaa''. Nutti himee jira [Muhammad bin al-Mutsana] fi [Ibn Basysiyar] lamaan isaanii jedhan, nutti himeera [Ibn Abu Adi] [Sa’id] irraa [Qatadah] irraa jedhe, nutti himeera odeessee tokko qofti akka hin qunnamne ergamaa wajjin. Akkasumas [Abu Nadlrah] [Abu Sa’id al-Khudri] irraa akka eeretti, ergamaan Abdul Qaayis yeroo Rasulullah sallallaahu aleeyhi wasallam hadiisa akka [Ibn Ulayyah] waliin fuula dura dhaabbatu, isa qofa keessatti, ‘Ishee keessattis damee, ykn damee fi bishaan waliin makamtu’ jedhamee akka ibsame, ‘[Said] akkana jedhe,’ ykn ‘with’ hin jenne guyyoota''.
Imam Muslim : 26
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَكَّارٍ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ ح و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو قَزَعَةَ أَنَّ أَبَا نَضْرَةَ أَخْبَرَهُ وَحَسَنًا أَخْبَرَهُمَا أَنَّ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ أَخْبَرَهُ أَنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ لَمَّا أَتَوْا نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ جَعَلَنَا اللَّهُ فِدَاءَكَ مَاذَا يَصْلُحُ لَنَا مِنْ الْأَشْرِبَةِ فَقَالَ لَا تَشْرَبُوا فِي النَّقِيرِ قَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ جَعَلَنَا اللَّهُ فِدَاءَكَ أَوَ تَدْرِي مَا النَّقِيرُ قَالَ نَعَمْ الْجِذْعُ يُنْقَرُ وَسَطُهُ وَلَا فِي الدُّبَّاءِ وَلَا فِي الْحَنْتَمَةِ وَعَلَيْكُمْ بِالْمُوكَى
Natti himee jira [Muhammad bin Bakkar al-Basri] [Abu Ashim] [Ibn Juraij] irraa nutti himeera. -Oduu biraa keessattis ni ibsame-, Innis [Muhammad bin Rafi'] natti himee lafazh kan isaati. Nutti himee jira [Abdurrazzaq] nutti himee jira [Ibn Juraij] akka jedhe, nutti himee jira [Abu Qaza'ah] akka [Abu Nadlrah] gabaase, al-Hasan lamaan isaaniif gabaase, akka [Abu Sa'id al-Khudri] itti gabaase, akka ergamaan Abdul Qais yeroo gara Nabiyyii Rabbii sallallaahu 'alaihi wasallam dhufe, 'Yaa' jedhe Rasuula Rabbii Rabbiin furii kee nu haa godhu, dhugaatii akkamii nuuf tola?' Innis akkana jedhee deebiseef: 'Naqir irratti hin dhugin'. Isaanis yaa Nabiyyii Rabbii Rabbiin furii kee nu haa godhu, an-Naqir maal akka ta’e beektaa?’ jedhanii gaafatan. Innis akkana jedhee deebiseef: 'Eeyyee, jirmi mukaa gidduu isaa bocamee jira, ad-Duba` keessattis ta'e al-Hantam keessatti dhuguu hin qabdan, dhugaatii mataa haguuganii meeshaa keessatti kuufame -dhuguu qabdu'.
Imam Muslim : 27
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ وَكِيعٍ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ زَكَرِيَّاءَ بْنِ إِسْحَقَ قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَيْفِيٍّ عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَ أَبُو بَكْرٍ رُبَّمَا قَالَ وَكِيعٌ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ مُعَاذًا قَالَ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّكَ تَأْتِي قَوْمًا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ فَادْعُهُمْ إِلَى شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لِذَلِكَ فَأَعْلِمْهُمْ أَنَّ اللَّهَ افْتَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي كُلِّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لِذَلِكَ فَأَعْلِمْهُمْ أَنَّ اللَّهَ افْتَرَضَ عَلَيْهِمْ صَدَقَةً تُؤْخَذُ مِنْ أَغْنِيَائِهِمْ فَتُرَدُّ فِي فُقَرَائِهِمْ فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لِذَلِكَ فَإِيَّاكَ وَكَرَائِمَ أَمْوَالِهِمْ وَاتَّقِ دَعْوَةَ الْمَظْلُومِ فَإِنَّهُ لَيْسَ بَيْنَهَا وَبَيْنَ اللَّهِ حِجَابٌ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ بْنُ إِسْحَقَ ح و حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ عَنْ زَكَرِيَّاءَ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَيْفِيٍّ عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَ مُعَاذًا إِلَى الْيَمَنِ فَقَالَ إِنَّكَ سَتَأْتِي قَوْمًا بِمِثْلِ حَدِيثِ وَكِيعٍ
Nutti himee jira [Abu Bakr bin Abu Syaibah] fi [Abu Kuraib], akkasumas [Ishaq bin Ibrahim] hunduu [Waki’] irraa, [Abu Bakr] jedhe, [Waki’] [Zakariya bin Ishaq] irraa nutti hime jedhe, natti hime [Yahya bin Abdullah bin Shaifi] [Abu Ma’bad] irraa [Ibn Abbas] irraa [Mu’adz bin Jabal], Abu Bakr ‘Tarii,’ Waki’ jedhe, Ibnu Abbaas irraa, Mu’adz akkana jedhe, ‘Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam na erge. Innis ni jedhe: ‘Dhugumatti, ummata Kitaabni keessaa tokko ni dhufta, kanaaf gabbarri - ibaadaa malu - Rabbiin malee akka hin jirre, akkasumas ani ergamaa Rabbii ta’uu koo akka ragaa ba’aniif isaan afeeri. Yoo dhimma kana irratti siif ajajaman, sana booda halkanii fi guyyaa guyyaa shan salaata akka godhan Rabbiin dirqama godhe itti himi. Yoo dhimma kana irratti siif ajajaman, egaa Rabbiin sadaqaa dureeyyii irraa fuudhamee hiyyeeyyii isaan gidduu jiruuf qoodamu akka isaan irratti dirqama godhe itti himi. Yoo akkasitti siif ajajaman, sana booda qabeenya isaanii isa kabajamaa irraa fagaatta. Salaata warra jallifame sodaadhaa, sababni isaas isaa fi Rabbiin jidduu gufuun hin jiru''. Nutti himeera [Ibn Abu Umar] nutti himeera [Bisyr bin as-Sari] nutti himeera [Zakariya’ bin Ishaq]. -Nabiyyiin biraa keessattis ibsameera- Akkasumas nutti himameera [Abd bin Humaid] [Abu Ashim] irraa [Zakariya’ bin Ishaaq] irraa [Yahya bin Abdullah bin Shaifi] irraa [Abu Ma’bad] irraa [Ibn Abbaas] irraa, akka Nabiyyiin sallallaahu ‘alaihi wasallam Mu’adz gara Yamanitti erge nutti himeera, kanaaf ni jedhe: ‘Indeed you will gara ummata tokkootti kottaa'. Akkuma hadiisa Wakii' keessatti.
Imam Muslim : 28
حَدَّثَنَا أُمَيَّةُ بْنُ بِسْطَامَ الْعَيْشِيُّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا رَوْحٌ وَهُوَ ابْنُ الْقَاسِمِ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ أُمَيَّةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَيْفِيٍّ عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا بَعَثَ مُعَاذًا إِلَى الْيَمَنِ قَالَ إِنَّكَ تَقْدَمُ عَلَى قَوْمٍ أَهْلِ كِتَابٍ فَلْيَكُنْ أَوَّلَ مَا تَدْعُوهُمْ إِلَيْهِ عِبَادَةُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَإِذَا عَرَفُوا اللَّهَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّ اللَّهَ فَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي يَوْمِهِمْ وَلَيْلَتِهِمْ فَإِذَا فَعَلُوا فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّ اللَّهَ قَدْ فَرَضَ عَلَيْهِمْ زَكَاةً تُؤْخَذُ مِنْ أَغْنِيَائِهِمْ فَتُرَدُّ عَلَى فُقَرَائِهِمْ فَإِذَا أَطَاعُوا بِهَا فَخُذْ مِنْهُمْ وَتَوَقَّ كَرَائِمَ أَمْوَالِهِمْ
Nutti himee jira [Umayyaa bin Bistam al-Aisyi] nutti himeera [Yazid bin Zura’i`] nutti himee jira [Rauh] - jechuunis Ibn al-Qasim - [Ismail bin Umayyaah] irraa [Yahya bin Abdullah bin Shaifi] irraa [Abu Ma’bad] irraa [Ibn Abbas] irraa Rasulullah sallallaahu ’alaihi wasallam ture yeroo Mu’adz gara Yaman ergu akkana jedhe: ‘Dhugumatti ummata Namoota Kitaabaa tokko fuuldura jirta, egaa fedhiin duraa kan isin isaaniif lallabdan ibaadaa Rabbii azza wa jallaati, yoo Rabbiin beekan ta’e, sana booda Rabbiin halkanii fi guyyaa si’a shan akka salaatan dirqama godhe itti himaa. Yoo haala kanaan siif ajajaman, zakaa isaan irraa fudhadhuu qabeenya kabajamaa isaanii sodaadhu'.
Imam Muslim : 29
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ لَمَّا تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتُخْلِفَ أَبُو بَكْرٍ بَعْدَهُ وَكَفَرَ مَنْ كَفَرَ مِنْ الْعَرَبِ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ لِأَبِي بَكْرٍ كَيْفَ تُقَاتِلُ النَّاسَ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَمَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَقَدْ عَصَمَ مِنِّي مَالَهُ وَنَفْسَهُ إِلَّا بِحَقِّهِ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ وَاللَّهِ لَأُقَاتِلَنَّ مَنْ فَرَّقَ بَيْنَ الصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ فَإِنَّ الزَّكَاةَ حَقُّ الْمَالِ وَاللَّهِ لَوْ مَنَعُونِي عِقَالًا كَانُوا يُؤَدُّونَهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقَاتَلْتُهُمْ عَلَى مَنْعِهِ فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَوَاللَّهِ مَا هُوَ إِلَّا أَنْ رَأَيْتُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَدْ شَرَحَ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ لِلْقِتَالِ فَعَرَفْتُ أَنَّهُ الْحَقُّ
Nutti himee jira [Qutaibah bin Sa’id] [Laits bin Sa’ad] [Uqail] irraa [az-Zuhri] irraa nutti himee jira jedhe, nutti himeera [Ubaidullah bin Abdullah bin Utbah bin Mas’ud] [Abu Hurairah] irraa akkana jedhe ‘Yeroo Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam du’e, Abu Bakr muudame khaliifaa isa booda, kaafiroonni Araboota keessaa immoo kufrii godhan, sana booda [Umar bin al-Khaththab] Abu Bakriin akkana jedhe, ‘Akkamitti nama lolta, osoo Ergamaan Rabbii sallallaahu aleihi wasallam akkana jedhanitti: ‘Ani hanga isaan gabbaramaan - ibaadaan malu - Rabbiin malee hin jiru’ jedhanitti, nama loluuf ajajame, kanaaf namni, ‘jira jira’ jedhe Rabbiin malee gabbaramaan - ibaadaa malu - hin jiru', egaa dhugumatti qabeenyaa fi lubbuu isaa - haleellaa ana irraa - haqaan malee - eegeera. Islaamummaa, herregni isaas Rabbiif dabarfamee kennama'. Kanaaf [Abuu Bakr] akkana jedhe, ‘Rabbiin waaqayyoo, dhuguma warra salaataa fi zakaa addaan baasan nan falma, sababni isaas zakaan -himata- mirga qabeenyaati. Rabbiin waaqayyoo ergamaa Rabbii (s.a.w)tti kaffalanillee, fedhii dhabuu isaaniitiin yoo na gufachiisan, ammas fedhii dhabuu isaaniitiin isaan lola.' Kanaaf [Umar bin al-Khaththab] akkana jedhe, 'Rabbiin isa miti garuu Rabbiin garaa Abu Bakr loluuf - isaan - akka bane argeen booda inni dhugaa ta'uu isaa nan bare''.
Imam Muslim : 30
و حَدَّثَنَا أَبُو الطَّاهِرِ وَحَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى وَأَحْمَدُ بْنُ عِيسَى قَالَ أَحْمَدُ حَدَّثَنَا و قَالَ الْآخَرَانِ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَمَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ عَصَمَ مِنِّي مَالَهُ وَنَفْسَهُ إِلَّا بِحَقِّهِ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ
Akkasumas [Abu ath-Tahir] fi [Harmalah bin Yahya] fi [Ahmad bin Isa] natti himeera, [Ahmad] 'Nutti himeera' jedheera. Yeroo namoonni lama biroon nuun jedhe [Ibn Wahb] akkana jedhe, [Yuunus] [Ibn Shihab] irraa natti hime akkana jedhe, [Sa’id bin al-Musayyab] natti hime [Abu Hurairah] akka itti hime Ergamaan Rabbii s.a.w. ibaadaa malu - Rabbiin malee', sana booda namni, 'Rabbiin malee gabbaramaan - ibaadaa malu - hin jiru', egaa dhugumatti qabeenyaa fi lubbuu isaa - haleellaa kiyya irraa - eegeera - mirga Islaamummaatiin malee, herregni isaas Rabbiif dhiifama'.
Imam Muslim : 31
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي الدَّرَاوَرْدِيَّ عَنْ الْعَلَاءِ ح و حَدَّثَنَا أُمَيَّةُ بْنُ بِسْطَامَ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا رَوْحٌ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَعْقُوبَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَشْهَدُوا أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَيُؤْمِنُوا بِي وَبِمَا جِئْتُ بِهِ فَإِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ
Nutti himeera [Ahmad bin Abdah adl-Dlabbi] nutti himeera [Abdul Aziz] -jechuunis ad-Darawardi- [al-Ala' irraa]. -Odeeyfannoo biraa keessattis eerameera- Akkasumas nutti himee jira [Umayyah bin Bisthaam] fi lafazh kan isaa ta’e, nutti himeera [Yazid bin Zura’i] [Rauh] irraa [al-Ala’ bin Abdurrahman bin Ya’qub] [abbaa isaa] irraa [Abu Hurairah] irraa Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam] irraa nutti himeera, ni jedhe: 'Hanga waaqni biraa hin jiru - mirga gabbaramuu qabu - Rabbiin malee natti amananii fi Qur'aana ani fideetti amananii, kana booda yoo akkana jedhan, dhugumatti qabeenyaa fi lubbuu isaanii - haleellaa koo irraa - yoo sababa mirga Islaamaa irraa kan ka'e ta'e malee, akka hin jirre ragaa bahanitti akkan lolu ajajame. Herregni isaaniis Rabbiif dhiifama'.
Imam Muslim : 32
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ وَعَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ بِمِثْلِ حَدِيثِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ح و حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ ح و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ يَعْنِي ابْنَ مَهْدِيٍّ قَالَا جَمِيعًا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَإِذَا قَالُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ ثُمَّ قَرَأَ { إِنَّمَا أَنْتَ مُذَكِّرٌ لَسْتَ عَلَيْهِمْ بِمُسَيْطِرٍ }
Akkasumas nutti himamee jira [Abu Bakr bin Abu Syaibah] [Hafsh bin Ghiyats] irraa [al-A’masy] irraa [Abu Sufyan] irraa [Jabir] irraa [Abu Salih] irraa [Abu Hurairah] irraa [Abu Hurairah] irraa [Abu Hurairah] irraa [Abu Hurairah] irraa [Hafsh bin Ghiyats] akkana jedhan lamaan isaanii iyyuu akkana jedhan: ‘Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam akkana jedhan: ‘Akka hadiisa Ibanitti namoota loluuf ajajame’ al-Musayyaab Abu Huraayiraa irraa. -Oduu biraa keessattis ibsameera- Akkasumas natti himameera [Abu Bakr bin Abu Syaibah] nutti himeera [Waki’]. -Owiyaa biraa keessattis eerameera- Akkasumas natti himameera [Muhammad bin al-Mutsana] nutti himeera [Abdurrahmaan] -jechuunis bin Mahdi- lamaan isaanii akka jedhan, [Sufyaan] irraa [Abu az-Zubair] irraa [Jabir] irraa nutti himaniiru innis akkana jedhan, ‘Ergamaan Rabbii akkana jedhan: ‘Hanga isaan ‘whow hin jiru’ jedhanitti akkan namoota loluuf ajajame mirga gabbaramuu qaba- Rabbiin malee', kanaaf, 'Rabbiin malee gabbaramaan -kan haqa gabbarame- hin jiru', egaa dhugumatti qabeenyaa fi lubbuu isaanii -haleellaa kiyya irraa- eeganii mirga Islaamaa irraa kan ka'e malee. Herregni isaaniis Rabbiif dhiifama. Ergasii akkana jedhee dubbise: '-Dhugumatti ati -qofa- akeekkachiisaa dha. Isaan irratti aangoo gonkumaa hin qabdu- ' -Qs. Al Ghaassiyaah: 21-22-.
Imam Muslim : 33
حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِىُّ مَالِكُ بْنُ عَبْدِ الْوَاحِدِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ الصَّبَّاحِ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ وَاقِدِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَشْهَدُوا أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَيُقِيمُوا الصَّلَاةَ وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ فَإِذَا فَعَلُوا عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ
Nutti himee jira [Abu Ghassan al-Misma'i Malik bin Abdul Wahid] nutti himee jira [Abdul Malik bin ash-Shabbah] [Syu'bah] irraa [Waqid bin Muhammad bin Zaid bin Abdullah bin Umar] irraa [abbaa isaa] irraa [Abdullah bin Umar] irraa akkana jedhe: 'Hanga waaqni akka hin jirre ragaa bahanitti ummata waliin akkan lolu ajajame - ibaadaa malu - garuu Rabbiin fi Muhaammad ergamaa Rabbii ta'uu isaa, kadhannaa, zakaa kafalu hundeessan. Kanaafu yoo kana godhan dhugumatti qabeenyaa fi lubbuu isaanii -haleellaa kiyya- irraa eeganii jiru, sababa mirga Islaamaa irraa kan ka’e malee. Herregni isaaniis Rabbiif dhiifama'.
Imam Muslim : 34
و حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ قَالَا حَدَّثَنَا مَرْوَانُ يَعْنِيَانِ الْفَزَارِيَّ عَنْ أَبِي مَالِكٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَكَفَرَ بِمَا يُعْبَدُ مِنْ دُونِ اللَّهِ حَرُمَ مَالُهُ وَدَمُهُ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الْأَحْمَرُ ح وَحَدَّثَنِيهِ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ كِلَاهُمَا عَنْ أَبِي مَالِكٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ وَحَّدَ اللَّهَ ثُمَّ ذَكَرَ بِمِثْلِهِ
Akkasumas nutti himamee jira [Suwaid bin Sa’id] fi [Ibn Abu Umar] lamaan isaanii akka jedhan, nutti himeera [Marwaan] lamaan isaanii Marwaan al-Fazarii jechuu isaanii, [Abu Maalik] irraa [abbaa isaa] irraa akkana jedhe, ‘Ergamaan Rabbii sallallaahu aleeyhi wasallam akkana jechuu isaanii dhaga’eera: ‘Namni gabbaramaan hin jiru jedhe -kan gabbaramuu mirga qabu- malee Rabbiin, waan Rabbiin ala gabbarame kamiyyuu maqaa balleessa, sana booda qabeenyi fi dhiigni isaa haraama, mindaan isaaniis Rabbiin bira jira'. Akkasumas nutti himameera [Abu Bakr bin Abu Syaibah] nutti himeera [Abu Khalid al-Ahmar]. -Oweessaan biraa keessattis ibsameera- Innis waa’ee kanaa natti himee jira [Zuhair bin Harb] [Yazid bin Harun] lamaan [Abu Maalik] fi [abbaa isaa] akka Nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam: ‘Namni Rabbiin iyyate,’ ergasii waan akkasii kaasu akka dhaga’e nutti himee jira’.
Imam Muslim : 35
و حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ لَمَّا حَضَرَتْ أَبَا طَالِبٍ الْوَفَاةُ جَاءَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ عِنْدَهُ أَبَا جَهْلٍ وَعَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي أُمَيَّةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا عَمِّ قُلْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ كَلِمَةً أَشْهَدُ لَكَ بِهَا عِنْدَ اللَّهِ فَقَالَ أَبُو جَهْلٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي أُمَيَّةَ يَا أَبَا طَالِبٍ أَتَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَلَمْ يَزَلْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعْرِضُهَا عَلَيْهِ وَيُعِيدُ لَهُ تِلْكَ الْمَقَالَةَ حَتَّى قَالَ أَبُو طَالِبٍ آخِرَ مَا كَلَّمَهُمْ هُوَ عَلَى مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَأَبَى أَنْ يَقُولَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَا وَاللَّهِ لَأَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ مَا لَمْ أُنْهَ عَنْكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { مَا كَانَ لِلنَّبِيِّ وَالَّذِينَ آمَنُوا أَنْ يَسْتَغْفِرُوا لِلْمُشْرِكِينَ وَلَوْ كَانُوا أُولِي قُرْبَى مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُمْ أَصْحَابُ الْجَحِيمِ } وَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى فِي أَبِي طَالِبٍ فَقَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { إِنَّكَ لَا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ } و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ ح و حَدَّثَنَا حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ صَالِحٍ كِلَاهُمَا عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ غَيْرَ أَنَّ حَدِيثَ صَالِحٍ انْتَهَى عِنْدَ قَوْلِهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فِيهِ وَلَمْ يَذْكُرْ الْآيَتَيْنِ وَقَالَ فِي حَدِيثِهِ وَيَعُودَانِ فِي تِلْكَ الْمَقَالَةِ وَفِي حَدِيثِ مَعْمَرٍ مَكَانَ هَذِهِ الْكَلِمَةِ فَلَمْ يَزَالَا بِهِ
Akkasumas natti hime [Harmalah bin Yahya at-Tujibi] natti hime [Abdullah bin Wahb] akkana jedhe, [Yunus] [Ibn Shihab] irraa natti hime jedhe, natti hime [Said bin al-Musayyab] [abbaa isaa] irraa akkana jedhe, 'Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yeroo du'a mudatu Abu Talib daawwate. Abu Jahl fi Abdullah bin Abu Umaiyyah bin al-Mughirah akkasuma achitti argate. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam akkana jedhe: 'Adeera! Himoota Aqiidaa lamaan Jedhi Rabbiin duratti ragaa siif ta'a'. Ergasii Abu Jahl fi Abdullah bin Abu Umayyaan yaa Abuu Xaalib amantii Abdul Muthtalib dhiisuu ni dandeessaa? ' Rasulullah sallallaahu aleeyhi wasallam abdii hin kutanne inumaayyuu Aqiidaalee Kaliimaa Lama qara'uu barsiisuu itti fufee yeroo hedduu irra deddeebi'e. Kanaaf Abuu Xaalib akka jecha isaa isa dhumaa isaanitti deebise, amantii Abdul MuTalib waliin akka hafe, akkasumas Shahadat Kaliimaa sagaleessuuf fedhii akka hin qabne. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam akkana je'e: 'Rabbiin waaqayyoon Rabbiin irraa araarama isiniif kadhadha', kanaaf Rabbiin aayata kana buuse: '-Nabiyyii fi warra amananiif warra shirkii godhaniif araarama kadhachuun hin hayyamamu, yoo isaan fira ofii ta'anillee erga shirkoonni ogeeyyii Jahannam ta'uun isaaniif ifa ta'ee booda-' -Qs. Taubah irratti: 113-. Ergasii Rabbiin taatee Abuu Xaalib ilaalchisee jecha Isaa gadi erge: 'Dhugumatti ati yaa Muhammad nama jaallattu kamiifuu akka inni Islaamummaa fudhatu qajeelfama kennuudhaaf humna hin qabdu, garuu Rabbiin warra fedhe qajeelfama kennuuf humna qabu, akkasumas namoota Islaamummaa fudhachuuf qajeelfama argachuuf -fedha- ta'an isa hunda caalaa beekudha. -Qs. Al Qashash: 56-. Akkasumas nutti himeera [Ishaq bin Ibrahim] fi [Abd bin Humaid] lamaan isaanii jedhan, nutti himeera [Abdurrazzaq] nutti himeera [Ma'mar]. -Oduu biraa keessattis ibsameera- Akkasumas nutti himee jira [Hasan al-Hulwani] fi [Abd bin Humaid] lamaan isaanii jedhan, nutti himeera [Ya'qub] -jechuunis Ibnu Ibraahim bin Sa'ad- jedhe, [abbaa koo] [Saaliih] irraa lamaan isaanii [az-Zuhri] irraa sanad kanaan fkn. Haa ta'u malee hadiisni Saalih "Ergasii Rabbiin dubbii Isaa isa ilaallatu buuse" jedhuun xumurama, aayata lamaan kana hin kaasu. Hadiisa isaa keessattis, "Lamaan isaanii iyyuu jecha tokko irra deddeebi'an" jechuun hadiisa Ma'mar keessatti kaa'a, kunis bakka bu'aa hima kanaa ta'e. Lamaan isaanii iyyuu itti cichan."
Imam Muslim : 36
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ قَالَا حَدَّثَنَا مَرْوَانُ عَنْ يَزِيدَ وَهُوَ ابْنُ كَيْسَانَ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِعَمِّهِ عِنْدَ الْمَوْتِ قُلْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ لَكَ بِهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَأَبَى فَأَنْزَلَ اللَّهُ { إِنَّكَ لَا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ } الْآيَةَ
Nutti himee jira [Muhammad bin Abbad] fi [Ibn Abu Umar] lamaan isaanii iyyuu jedhan, nutti himeera [Marwaan] [Yazid] irraa -jechuunis Ibn Kaisan- [Abu Hazim] irraa [Abu Hurairah] irraa akkana jedhe, ‘Ergamaan Rabbii sallallaahu ‘alaihi wasallam yeroo du’uuf jedhu adeera isaatiin akkana jedhe: ‘Jedhi, ‘Rabbiin hin jiru - . Rabbiin alatti gabbaramuu kan malu' guyyaa qiyaamaa jechoota kanaan dhugaan siif ragaa ba'a'. Garuu ni dide, ergasii Rabbiin buuse: '-Dhugumatti warra jaallattan qajeelchuu hin dandeessan-' -Qs. Al Qashash: 56-.
Imam Muslim : 37
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ مَيْمُونٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ كَيْسَانَ عَنْ أَبِي حَازِمٍ الْأَشْجَعِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِعَمِّهِ قُلْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ لَكَ بِهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ لَوْلَا أَنْ تُعَيِّرَنِي قُرَيْشٌ يَقُولُونَ إِنَّمَا حَمَلَهُ عَلَى ذَلِكَ الْجَزَعُ لَأَقْرَرْتُ بِهَا عَيْنَكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ { إِنَّكَ لَا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ }
Nutti himee jira [Muhammad bin Hatim bin Maimun] nutti himeera [Yahya bin Sa’id] nutti himee jira [Yazid bin Kaisan] [Abu Hazim al-Asyja’i] irraa [Abu Hurairah] irraa akkana jedhe, ‘Ergamaan Rabbii sallallaahu aleihi wasallam yemmuu du’uuf jedhu adeera isaatin akkana jedhe: ‘Jedhi, ‘Rabbiin hin jiru - Rabbiin alatti gabbaramuu kan malu' guyyaa qiyaamaa jechoota kanaan dhugaan siif ragaa ba'a'. Innis deebisee, 'Utuu Qureeyshiin 'yaaddoo waan qabuuf kana godhe' jedhanii na ceepha'uu baatee, ani ija keetiin hima sana irratti walii gala ture' jedheen. Ergasii Rabbiin ni buuse: '-Dhugumatti warra jaallattan qajeelchuu hin dandeessan, ani garuu warra inni fedhe nan qajeelcha-' -Qs. Al Qashash: 56-.
Imam Muslim : 38
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ كِلَاهُمَا عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنِي الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ حُمْرَانَ عَنْ عُثْمَانَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ مَاتَ وَهُوَ يَعْلَمُ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ دَخَلَ الْجَنَّةَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ عَنْ الْوَلِيدِ أَبِي بِشْرٍ قَالَ سَمِعْتُ حُمْرَانَ يَقُولُ سَمِعْتُ عُثْمَانَ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مِثْلَهُ سَوَاءً
Nutti himee jira [Abu Bakr bin Abu Syaibah] fi [Zuhair bin Harb] lamaan isaanii [Ismail bin Ibrahim] irraa, [Abu Bakr] jedhe, [Ibn Ulayyah] [Khalid] irraa nutti himee jira jedhe, nutti himeera [al-Walid bin Muslim] [Humran] irraa [Usmaan] irraa akkana jedhe, 'Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam jedhe: 'Namni gabbaramaan - ibaadaa malu - Rabbiin malee akka hin jirre osoo beekuu du'e, samii seenuun isaa hin oolu'. Nutti himee jira [Muhammad bin Abu Bakr al-Muqaddami] nutti himeera [Bisyr bin al-Mufadldlal] nutti himee jira [Khalid al-Hadzdza'] [al-Walid Abu Bisyr] irraa akkas jedhe, [Humran] jechuu dhaga'e, [Usmaan] jechuu dhaga'e, Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam akkasuma jechuu isaa dhaga'e wanta'.
Imam Muslim : 39
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ النَّضْرِ بْنِ أَبِي النَّضْرِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو النَّضْرِ هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ الْأَشْجَعِيُّ عَنْ مَالِكِ بْنِ مِغْوَلٍ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَسِيرٍ قَالَ فَنَفِدَتْ أَزْوَادُ الْقَوْمِ قَالَ حَتَّى هَمَّ بِنَحْرِ بَعْضِ حَمَائِلِهِمْ قَالَ فَقَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ جَمَعْتَ مَا بَقِيَ مِنْ أَزْوَادِ الْقَوْمِ فَدَعَوْتَ اللَّهَ عَلَيْهَا قَالَ فَفَعَلَ قَالَ فَجَاءَ ذُو الْبُرِّ بِبُرِّهِ وَذُو التَّمْرِ بِتَمْرِهِ قَالَ وَقَالَ مُجَاهِدٌ وَذُو النَّوَاةِ بِنَوَاهُ قُلْتُ وَمَا كَانُوا يَصْنَعُونَ بِالنَّوَى قَالَ كَانُوا يَمُصُّونَهُ وَيَشْرَبُونَ عَلَيْهِ الْمَاءَ قَالَ فَدَعَا عَلَيْهَا حَتَّى مَلَأَ الْقَوْمُ أَزْوِدَتَهُمْ قَالَ فَقَالَ عِنْدَ ذَلِكَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ لَا يَلْقَى اللَّهَ بِهِمَا عَبْدٌ غَيْرَ شَاكٍّ فِيهِمَا إِلَّا دَخَلَ الْجَنَّةَ
Nutti himee jira [Abu Bakr bin an-Nadlar bin Abu an-Nadlar] jedhe, nutti himeera [Abu an-Nadlar Hashim bin al-Qasim] nutti himee jira [Ubaidullah al-Ashja'i] irraa [Malik bin Mighwal] irraa [Thalhah bin Musharrif] irraa [Abu Salih] irraa [Abu Hurairah] irraa akkana jedhe Nabi sallallaahu aleeyhi wasallam imala irratti'. Ergasii 'yeroo booda rizqiin ummataa dhume' jedhe. Sana booda 'hanga bineensota isaanii tokko tokko qalachuu barbaadanitti' jedhe. Oodeessaanis akkana jedhe, 'Ergasii Umar akkana jedhe, 'yaa Ergamaa Rabbii, osoo ati rizqii ummataa keessaa muraasa walitti qabdee irratti Rabbiin kadhattee - silaa gaarii ture -' jedhe. Seenessaan 'Ergasii hojjete' jedhe. Seenessaan 'Ergasii abbaan qamadii qamadii isaa qabate dhufe, abbaan damee damee isaa qabate dhufe' jedhe. Oodeessaan akkana jedhe, 'Mujaahid immoo "Abbootiin qabeenyaa midhaaniis midhaan isaanii waliin" jedhe. Anis "midhaan maal godhan?" Innis "Isaan xuuxanii bishaan keessaa dhugan" jedhee deebiseef. Innis akkana jedhe, "Ergasii Ergamaan Rabbii hanga rizqii isaanii guuttanitti isaan waame." Oodeessaan akkana jedhe, "Kanaaf Ergamaan Rabbii yeroo sana kadhatan: 'Rabbiin malee gabbarri - ibaadaa malu - akka hin jirree fi ani Ergamaa Rabbii ta'uu koo ragaa nan ba'a, gabrichi tokkollee Rabbiin waliin wal hin argine shakkii tokko malee Isa qabatee Jannata hin seenu."
Imam Muslim : 40
حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ عُثْمَانَ وَأَبُو كُرَيْبٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ جَمِيعًا عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ قَالَ أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَوْ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ شَكَّ الْأَعْمَشُ قَالَ لَمَّا كَانَ غَزْوَةُ تَبُوكَ أَصَابَ النَّاسَ مَجَاعَةٌ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ أَذِنْتَ لَنَا فَنَحَرْنَا نَوَاضِحَنَا فَأَكَلْنَا وَادَّهَنَّا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ افْعَلُوا قَالَ فَجَاءَ عُمَرُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنْ فَعَلْتَ قَلَّ الظَّهْرُ وَلَكِنْ ادْعُهُمْ بِفَضْلِ أَزْوَادِهِمْ ثُمَّ ادْعُ اللَّهَ لَهُمْ عَلَيْهَا بِالْبَرَكَةِ لَعَلَّ اللَّهَ أَنْ يَجْعَلَ فِي ذَلِكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَعَمْ قَالَ فَدَعَا بِنِطَعٍ فَبَسَطَهُ ثُمَّ دَعَا بِفَضْلِ أَزْوَادِهِمْ قَالَ فَجَعَلَ الرَّجُلُ يَجِيءُ بِكَفِّ ذُرَةٍ قَالَ وَيَجِيءُ الْآخَرُ بِكَفِّ تَمْرٍ قَالَ وَيَجِيءُ الْآخَرُ بِكَسْرَةٍ حَتَّى اجْتَمَعَ عَلَى النِّطَعِ مِنْ ذَلِكَ شَيْءٌ يَسِيرٌ قَالَ فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْهِ بِالْبَرَكَةِ ثُمَّ قَالَ خُذُوا فِي أَوْعِيَتِكُمْ قَالَ فَأَخَذُوا فِي أَوْعِيَتِهِمْ حَتَّى مَا تَرَكُوا فِي الْعَسْكَرِ وِعَاءً إِلَّا مَلَئُوهُ قَالَ فَأَكَلُوا حَتَّى شَبِعُوا وَفَضَلَتْ فَضْلَةٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ لَا يَلْقَى اللَّهَ بِهِمَا عَبْدٌ غَيْرَ شَاكٍّ فَيُحْجَبَ عَنْ الْجَنَّةِ
[Sahl bin Usmaan] fi [Abu Kuraib Muhammad bin al-Ala'] waan hunda [Abu Muawiyah] irraa nuuf himee jira. Muslimoonni baay'ee beelli itti dhaga'ame, 'yaa Ergamaa Rabbii, akka foon ishee nyaannee cooma ishee akka zayitaatti - gogaa haguuguuf, ho'a gubaa irraa ittisuudhaaf - akka qalnu, gaala keenya akka qalannu nuuf hayyamtaa? ' Rasulullah sallallaahu aleihi wasallam akkana jedhee deebise. Abuu Hureeyraan akkana jedhe, 'Ergasii Umar dhufee yaa Ergamaa Rabbii yoo akkas goote dugda gaala ni xumurama - konkolaataa -! Garuu nyaata isaanii isa hafe gaafattee booda yoo salaatte, Rabbiin qananii isaaf haa kennu yoo ta'e gaariidha." Rasulullah sallallaahu aleeyhi wasallam sana booda akkana jedhe: 'Tole'. Ergasii facaasaa - gogaa irraa hojjetame - gaafate, erga facaase booda, haftee nyaata isaanii isa hafe gaafate.' Abuu Huraayiraan itti fufee, ‘Ergasii namni tokko boqqolloo harka tokko qabate dhufe, kan biraa damee harkaa qabate dhufe, kaan immoo nyaata ciccitaa, kan akka buddeena qabatanii dhufan, akkasitti nyaanni xiqqoo qola irratti walitti qabame mi'a nyaataa keessan guutaa' Abu Hurairah itti fufee, 'Ergasii bakka nyaataa isaanii guutan, akka loltuun tokkollee osoo hin taane bakki nyaataa isaanii guute' jedhee itti fufe, 'Ergasii hanga quufanitti nyaatan, ammas nyaanni tokko tokko hafe' jedheen Ergamaan Rabbii, gabrichi kamiyyuu Rabbiin wal hin qunnamu, hima kana hin shakku sana booda samii akka hin seenne dhorkama'.