Imam Muslim : 21
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا عَاصِمٌ وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَحَجِّ الْبَيْتِ وَصَوْمِ رَمَضَانَ
Ak xye qe [laj Ubaidullah bin Mu’adz] ak xye qe [lin yuwa’] ak xye qe [laj Ashim] - a’an laj Ibnu Muhammad bin Zaid bin Abdullah bin Umar - chalen chaq [lix yuwa’] kixye; [Laj Abdullah] kixye, ‘Li Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam kixye: ‘Li Islam kab’lanb’il sa’ xb’een oob’ li k’ojleb’aal: A’an li ch’olob’ank naq maak’a’ junaq dios -li wan xk’ulub’ chi loq’oniik ru- ka’ajwi’ li Allah, naq laj Muhammad a’an lix moos ut aj taqlanel, li naxk’ojob’ li tij, li naxtoj li magrima dukat, . Li Ramadan’.
Imam Muslim : 22
و حَدَّثَنِي ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا حَنْظَلَةُ قَالَ سَمِعْتُ عِكْرِمَةَ بْنَ خَالِدٍ يُحَدِّثُ طَاوُسًا أَنَّ رَجُلًا قَالَ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أَلَا تَغْزُو فَقَالَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ الْإِسْلَامَ بُنِيَ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَصِيَامِ رَمَضَانَ وَحَجِّ الْبَيْتِ
Ut naq kixye we naq [laj Ibn Numair] kixye qe naq [lin yuwa’] kixye qe [laj Hanzhalah] kixye, “Xwab’i [li xIkrimah bin Khalid] chixyeeb’al li hadith re laj Thawus naq jun li winq kixye re [laj Abdullah bin Umar], ‘K’a’ut naq ink’a’ nekexpleetik? ’ Kixsume, ‘Relik chi yaal, xwab’i lix taql li Allah (li tuqtuukilal ut li osob’tesink re li Allah chiwanq rik’in) chixyeeb’al: ‘Relik chi yaal, li Islam kik’ojob’aman sa’ xb’een oob’ li na’leb’: Ch’olob’ank naq maajun chik dios k’ulub’ej re loq’onink ka’ajwi’ li Allah, xxaqab’ankil li tij, xtojb’al li zakat, kuyuk sa’ chiru li Ramadan re li Housegri re li Allah.’ .
Imam Muslim : 23
حَدَّثَنَا خَلَفُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ ح و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى وَاللَّفْظُ لَهُ أَخْبَرَنَا عَبَّادُ بْنُ عَبَّادٍ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ قَدِمَ وَفْدُ عَبْدِ الْقَيْسِ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا هَذَا الْحَيَّ مِنْ رَبِيعَةَ وَقَدْ حَالَتْ بَيْنَنَا وَبَيْنَكَ كُفَّارُ مُضَرَ فَلَا نَخْلُصُ إِلَيْكَ إِلَّا فِي شَهْرِ الْحَرَامِ فَمُرْنَا بِأَمْرٍ نَعْمَلُ بِهِ وَنَدْعُو إِلَيْهِ مَنْ وَرَاءَنَا قَالَ آمُرُكُمْ بِأَرْبَعٍ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ الْإِيمَانِ بِاللَّهِ ثُمَّ فَسَّرَهَا لَهُمْ فَقَالَ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَأَنْ تُؤَدُّوا خُمُسَ مَا غَنِمْتُمْ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالنَّقِيرِ وَالْمُقَيَّرِ زَادَ خَلَفٌ فِي رِوَايَتِهِ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَعَقَدَ وَاحِدَةً
Kixye qe naq [laj Khalaf bin Hisham] kixye qe [laj Hammad bin Zaid] chalen chaq [laj Abu Jamrah] naq kixye, Xwab’i [laj Ibn Abbas]. -sa’ jun chik li seraq’ naxye- Ut ak xye qe [laj Yahya bin Yahya] ut li lafazh a’in re, ak xye resil qe [laj Abbad bin Abbad] chalen chaq [laj Abu Jamrah] chalen chaq [laj Ibn Abbas] kixye, ‘Li xtaql laj Abdul Qais xko’o rik’in laj Rasulullah sallallalam a’an li ke’xye naq a’an, jun raqal li teepal Rabi’ah, ut relik chi yaal naq eb’ laj Mudlar aj ink’a’ neke’paab’an xe’xaqli sa’ qayanq laa’ex, jo’kan naq Ink’a’ naru tookole’q cheru ka’ajwi’ chiru li po Haram, jo’kan naq chetaqlahomaq chixb’aanunkil jun li taqlahom ut laa’o taqapuktesi reheb’ li wankeb’ chiqasutam’. Kixye: “Nintaqla eere rik’in kaahib’ li na’leb’ ut ninram cheru kaahib’ li na’leb’: A’an li paab’aal chirix li Allah,” toja’ naq kixk’ut xyaalal choq’ reheb’, ut kixye: ‘Chech’olob’ xyaalal naq maajun dios - k’ulub’ej re loq’onink - ka’ajwi’ li Allah ut naq laj Muhammad a’an lix taql li Allah, li naxk’ojob’ li tij, li naxtoj li zakat re li wars re li jun-fif. Ut ninram cheru naq ink’a’ teeb’aanu li viin b’onb’il sa’ li ad-Duba`, al-Hantam, jun Naqir ut al-Muqayyar’. Laj Khalaf kixye wi’chik sa’ lix resilal, ‘Ch’olob’ahom naq maajun dios - k’ulub’ej re loq’onink - ka’ajwi’ li Allah. Ut b’ak’ jun sut’.
Imam Muslim : 24
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَأَلْفَاظُهُمْ مُتَقَارِبَةٌ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ عَنْ شُعْبَةَ و قَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ قَالَ كُنْتُ أُتَرْجِمُ بَيْنَ يَدَيْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَبَيْنَ النَّاسِ فَأَتَتْهُ امْرَأَةٌ تَسْأَلُهُ عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ فَقَالَ إِنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ أَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ الْوَفْدُ أَوْ مَنْ الْقَوْمُ قَالُوا رَبِيعَةُ قَالَ مَرْحَبًا بِالْقَوْمِ أَوْ بِالْوَفْدِ غَيْرَ خَزَايَا وَلَا النَّدَامَى قَالَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَأْتِيكَ مِنْ شُقَّةٍ بَعِيدَةٍ وَإِنَّ بَيْنَنَا وَبَيْنَكَ هَذَا الْحَيَّ مِنْ كُفَّارِ مُضَرَ وَإِنَّا لَا نَسْتَطِيعُ أَنْ نَأْتِيَكَ إِلَّا فِي شَهْرِ الْحَرَامِ فَمُرْنَا بِأَمْرٍ فَصْلٍ نُخْبِرْ بِهِ مَنْ وَرَاءَنَا نَدْخُلُ بِهِ الْجَنَّةَ قَالَ فَأَمَرَهُمْ بِأَرْبَعٍ وَنَهَاهُمْ عَنْ أَرْبَعٍ قَالَ أَمَرَهُمْ بِالْإِيمَانِ بِاللَّهِ وَحْدَهُ وَقَالَ هَلْ تَدْرُونَ مَا الْإِيمَانُ بِاللَّهِ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامُ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَصَوْمُ رَمَضَانَ وَأَنْ تُؤَدُّوا خُمُسًا مِنْ الْمَغْنَمِ وَنَهَاهُمْ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ قَالَ شُعْبَةُ وَرُبَّمَا قَالَ النَّقِيرِ قَالَ شُعْبَةُ وَرُبَّمَا قَالَ الْمُقَيَّرِ وَقَالَ احْفَظُوهُ وَأَخْبِرُوا بِهِ مِنْ وَرَائِكُمْ و قَالَ أَبُو بَكْرٍ فِي رِوَايَتِهِ مَنْ وَرَاءَكُمْ وَلَيْسَ فِي رِوَايَتِهِ الْمُقَيَّرِ و حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي ح و حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي قَالَا جَمِيعًا حَدَّثَنَا قُرَّةُ بْنُ خَالِدٍ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِهَذَا الْحَدِيثِ نَحْوَ حَدِيثِ شُعْبَةَ وَقَالَ أَنْهَاكُمْ عَمَّا يُنْبَذُ فِي الدُّبَّاءِ وَالنَّقِيرِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ وَزَادَ ابْنُ مُعَاذٍ فِي حَدِيثِهِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلْأَشَجِّ أَشَجِّ عَبْدِ الْقَيْسِ إِنَّ فِيكَ خَصْلَتَيْنِ يُحِبُّهُمَا اللَّهُ الْحِلْمُ وَالْأَنَاةُ
Ak xye qe [laj Abu Bakr bin Abu Syaibah] ut [laj Muhammad bin al-Mutsanna] ut [laj Muhammad bin al-Mutsanna] ut [laj Muhammad bin Basysyar] ut lix lafazh nach’ wankeb’ chirib’ileb’ rib’, [laj Abu Bakr] kixye, ak xye qe [laj Ghundar] chalen chaq [Shu’bah] naq li wiib’ chik chi tenamit ke’xye qe, ak xye qe [laj Muhamma’ toj Shu’d]. [Laj Abu Jamrah] kixye, “Laa’in chaq laj jalol ru aatin sa’ xyanq [laj Ibnu Abbas] ut li tenamit, toja’ naq kichal jun li ixq ut kixpatz’ chirix lix ha’il li Nabidz —jun paay chi viin —li k’uulanb’il sa’ jun li sek’ re ch’och’, jo’kan naq kixsume, “Relik chi yaal, li xtaql laj Abd al-Qaisseihinahunger re li Allah sa’ li Messella, Li Allah kixye: ‘Ani li taqlanb’il aj k’amol esil a’an - malaj ani li tenamit a’an? - ke'xsume: “Rabi'ah”. Kixye: ‘K’ulub’aheb’ li tenamit - malaj li taqlanb’il aj k’amol esil - chi maak’a’ rajb’al li wiib’ank ch’oolej malaj li yot’e’k ch’oolej’. Laj yehol esil kixye: “Ke’xye, “At aj taqlanel re li Allah, relik chi yaal naq xoochal aawik’in chalen chaq sa’ jun najtil na’ajej”. Sa’ qayanq laa’o ut laa’ex wankeb’ laj Mudlar ink’a’ neke’paab’an re naq ink’a’ tooruuq chi chalk eerik’in ka’ajwi’ sa’eb’ li po haram, jo’kan naq chetaqlahomaq naq taqak’uub’ k’a’ruhaq li naru naqaye reheb’ li tenamit li naqab’eresi li naru noko’ok wi’ sa’ choxa’. Li ani naxye resil kixye, ‘Jo’kan naq li xtaql li Allah kixtaqlaheb’ kaahib’ li na’leb’ ut kixram chiruheb’ kaahib’ li na’leb’’. Li aj yehol esil kixye wi’chik, ‘Lix taql li Allah kixtaqlaheb’ chixpaab’ankil li Allah xjunes rib’, ut kixye, ‘Ma nekenaw k’a’ru li paab’aal chirix li Allah? ’ Ke’xsume, ‘Li Allah ut lix taql neke’xnaw chi us’. Kixye: “Chech’olob’ xyaalal naq maak’a’ chik junaq dios ka’ajwi’ li Allah, ut naq laj Muhammad a’an lix taql li Allah, k’ojob’omaq li tij, tojb’ilaq li zakat, ayuno Ramadlan, ut tojb’ilaq jun ro’k’aal re li ghanimah, ut cheram cheru li ad-Duba`, al-Hantam ut al-Muzaffat’. Li xSyu’bah kixye, ‘maare kixye ‘an-Naqir’ ut maare a’an ‘al-Muqayyar’, kixye: ‘Chak’e reetal ut ye resil laa tenamit’. Laj Abu Bakr kixye sa’ lix seraq’, ‘Li ani nakak’am chirix laa’at’ chi ink’a’ kixye resil laj ‘al-Muqayyar’’. Ut ak yeeb’il we [laj Ubaidullah bin Mu’adz] kixye qe laa’o [lin yuwa’]. -sa’ jun chik li seraq’ naxye- Ut a’an xye qe [Nashr bin Ali al-Jahdlami] kixye, xye we [lin yuwa’] xkab’ichaleb’ ke’xye, xye qe [Qurrah bin Khalid] chalen chaq [laj Abu Jamrah] chalen chaq [laj Ibn Abbas] chalen chaq li Profeet aj b’atz’unel naq li profeet aj b’atz’unel a’in. xyeeb’al: “Ninram cheru yalaq k’a’ru yeeb’il sa’ li hu ad-Duba`, an-Naqir, al-Hantam ut al-Muzaffat”. Ut [laj Ibn Mu’adz] kixye wi’chik sa’ lix hadith chalen chaq [lix yuwa’], kixye, “Ut li Rasulullah kixye re li al-Asyyaj Asyajj Abd al-Qais: “Relik chi yaal naq sa’ aach’ool wan wiib’ li na’leb’ li neke’wulak chiru li Allah, a’aneb’ li kuyuk ut li k’aak’alenk”.
Imam Muslim : 25
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مَنْ لَقِيَ الْوَفْدَ الَّذِينَ قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ عَبْدِ الْقَيْسِ قَالَ سَعِيدٌ وَذَكَرَ قَتَادَةُ أَبَا نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ فِي حَدِيثِهِ هَذَا أَنَّ أُنَاسًا مِنْ عَبْدِ الْقَيْسِ قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنَّا حَيٌّ مِنْ رَبِيعَةَ وَبَيْنَنَا وَبَيْنَكَ كُفَّارُ مُضَرَ وَلَا نَقْدِرُ عَلَيْكَ إِلَّا فِي أَشْهُرِ الْحُرُمِ فَمُرْنَا بِأَمْرٍ نَأْمُرُ بِهِ مَنْ وَرَاءَنَا وَنَدْخُلُ بِهِ الْجَنَّةَ إِذَا نَحْنُ أَخَذْنَا بِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ آمُرُكُمْ بِأَرْبَعٍ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ اعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَصُومُوا رَمَضَانَ وَأَعْطُوا الْخُمُسَ مِنْ الْغَنَائِمِ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ وَالنَّقِيرِ قَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ مَا عِلْمُكَ بِالنَّقِيرِ قَالَ بَلَى جِذْعٌ تَنْقُرُونَهُ فَتَقْذِفُونَ فِيهِ مِنْ الْقُطَيْعَاءِ قَالَ سَعِيدٌ أَوْ قَالَ مِنْ التَّمْرِ ثُمَّ تَصُبُّونَ فِيهِ مِنْ الْمَاءِ حَتَّى إِذَا سَكَنَ غَلَيَانُهُ شَرِبْتُمُوهُ حَتَّى إِنَّ أَحَدَكُمْ أَوْ إِنَّ أَحَدَهُمْ لَيَضْرِبُ ابْنَ عَمِّهِ بِالسَّيْفِ قَالَ وَفِي الْقَوْمِ رَجُلٌ أَصَابَتْهُ جِرَاحَةٌ كَذَلِكَ قَالَ وَكُنْتُ أَخْبَؤُهَا حَيَاءً مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ فَفِيمَ نَشْرَبُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فِي أَسْقِيَةِ الْأَدَمِ الَّتِي يُلَاثُ عَلَى أَفْوَاهِهَا قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَرْضَنَا كَثِيرَةُ الْجِرْذَانِ وَلَا تَبْقَى بِهَا أَسْقِيَةُ الْأَدَمِ فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِنْ أَكَلَتْهَا الْجِرْذَانُ وَإِنْ أَكَلَتْهَا الْجِرْذَانُ وَإِنْ أَكَلَتْهَا الْجِرْذَانُ قَالَ وَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأَشَجِّ عَبْدِ الْقَيْسِ إِنَّ فِيكَ لَخَصْلَتَيْنِ يُحِبُّهُمَا اللَّهُ الْحِلْمُ وَالْأَنَاةُ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ حَدَّثَنِي غَيْرُ وَاحِدٍ لَقِيَ ذَاكَ الْوَفْدَ وَذَكَرَ أَبَا نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ لَمَّا قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ حَدِيثِ ابْنِ عُلَيَّةَ غَيْرَ أَنَّ فِيهِ وَتَذِيفُونَ فِيهِ مِنْ الْقُطَيْعَاءِ أَوْ التَّمْرِ وَالْمَاءِ وَلَمْ يَقُلْ قَالَ سَعِيدٌ أَوْ قَالَ مِنْ التَّمْرِ
Kixye qe [laj Yahya bin Ayyub] kixye qe [laj Ibn Ulayyah] kixye qe [laj Sa’id bin Abu Arubah] chalen chaq [Qatadah] kixye, ‘Li ani kixk’ul li taqlanb’il aj k’amol esil chalen chaq sa’ lix b’eenil laj Abdul Qais li kichal chiru li taqlanb’il aj k’anjel re li Dios kixye qe, [Sa’id] [Abu Sa’id al-Khudri] sa’ li hadith a’in, naq eb’ li tenamit sa’ xyanqeb’ laj Abdul Qais ke’xnach’ob’resi rib’ rik’in li Rasulullah ut ke’xye, “At Profeet re li Dios, relik chi yaal naq laa’o aj k’aleb’aal chalen chaq sa’ lix teepal laj Rabi’ah, ut relik chi yaal naq eb’ laj Mudlar -ink’a’ neke’paab’an xe’xaqli chi nach’ok sa’ qayanq laa’ex ut laa’ex, re naq laa’o tooruuq chi nach’ok rik’in laa’ex. laa’o re xb’aanunkil junaq li taqlahom re naq tooruuq xpuktesinkil chiruheb’ li tenamit li wankeb’ chiqasutam re naq rik’in a’an tooruuq chi ok sa’ li paraiso wi naqachap qib’ rik’in’. Kixye: “Nintaqla cheru rik’in kaahib’ li na’leb’ ut ninram cheru kaahib’ li na’leb’: a’an, loq’onihomaq li Allah, ut meetz’eqtaana rik’in k’a’ruhaq, cheq’axtesi li tij, tojok re li zakat, chex’ayunik sa’ li Ramadan, ut chek’e jun ro’k’aal lix tz’aq li ghanimah, ut ninram cheru xb’aanunkil li b’atz’unleb’aal viin sa’ ad-Dubatam al-, ut al-’. Ke’xpatz’, “At Profeet re li Allah, k’a’ru laa nawom chirix li an-Naqir? ’ Kixye: ‘Li xtoonal jun li che’ yiib’anb’il - b’ak’b’o - toja’ naq nakak’e li datil chi sa’’. Laj Sa’id kixye, ‘Malaj kixye: ‘chalen chaq jun li che’ re datil. Toja’ naq taak’e li ha’ chi sa’ toj reetal naq ak xk’ojla li ha’ li yoo chi q’aak, toja’ naq taawuk’ toj reetal naq jun eere - malaj jun reheb’ - tixsak’ chi yaal li xyuwa’chin rik’in jun li yok’leb’ ch’iich’’, chan, ‘Ut sa’ li ch’uut a’an wan jun li winq li ra ajwi’’. Kixye wi’chik, “Xinmuq xb’aan naq xinxutaanak chiru lix taql li Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam, toja’ naq kinpatz’, “Jo’kan ut, sa’ k’a’ru li k’uuleb’aal naru noko’uk’ak, at taqlanb’il aj k’anjel re li Allah? ’ Kixsume, ‘Sa’ jun li k’uuleb’aal tz’uum q’axal q’un ru li tz’aptz’o xtz’uumal re’. Ke’xpatz’, “At aj taqlanel re li Allah, relik chi yaal naq li qach’och’ nujenaq rik’in li ratz’um che’, jo’kan naq maak’a’ chik li uk’a’ kikana sa’eb’ li sek’ re tz’uum li q’axal q’un ru,” toja’ naq li Profeet sallallaahu ‘alaihi wasallam kixye: “Ut us ta nak’uxman xb’aaneb’ li ratz’um che’, ut us ta nak’uxman xb’aaneb’ li ratz’um che’ a’an, ut us ta etena”. Li ani naxye resil kixye, “Ut li xProfeet li Dios kixye re laj Asyajj Abdul Qais: “Relik chi yaal naq sa’ aab’een wan wiib’ li na’leb’ li nawulak chiru li Dios, a’aneb’; wanq eekuyum ut cheril eerib'''. Ak xye qe [laj Muhammad bin al-Mutsanna] ut [laj Ibn Basyyar] xkab’ichaleb’ ke’xye, ak xye qe [laj Ibn Abu Adi] chalen chaq [Sa’id] chalen chaq [Qatadah] kixye, kixye qe naq moko ka’aj ta wi’ jun aj yehol esil kixk’ul li taqlanb’il aj k’amol esil. Ut [laj Abu Nadlrah] kixye resil rik’in [laj Abu Sa’id al-Khudri], naq li taql aj Abdul Qais naq kixk’ul rib’ rik’in li Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam rik’in jun li hadith jo’ [laj Ibn Ulayyah], ka’ajwi’ sa’ a’an kiyehe’, “Ut sa’ a’an nakat-ok chi b’atz’unk rik’in li datil, malaj li datil ut li ha’ ink’a’ kixye, ut, xkutankil''.
Imam Muslim : 26
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَكَّارٍ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ ح و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو قَزَعَةَ أَنَّ أَبَا نَضْرَةَ أَخْبَرَهُ وَحَسَنًا أَخْبَرَهُمَا أَنَّ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ أَخْبَرَهُ أَنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ لَمَّا أَتَوْا نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ جَعَلَنَا اللَّهُ فِدَاءَكَ مَاذَا يَصْلُحُ لَنَا مِنْ الْأَشْرِبَةِ فَقَالَ لَا تَشْرَبُوا فِي النَّقِيرِ قَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ جَعَلَنَا اللَّهُ فِدَاءَكَ أَوَ تَدْرِي مَا النَّقِيرُ قَالَ نَعَمْ الْجِذْعُ يُنْقَرُ وَسَطُهُ وَلَا فِي الدُّبَّاءِ وَلَا فِي الْحَنْتَمَةِ وَعَلَيْكُمْ بِالْمُوكَى
Kixye we naq [laj Muhammad bin Bakkar al-Basri] kixye qe [laj Abu Ashim] chalen chaq [laj Ibn Juraij]. -sa’ jun chik li seraq’ naxye-, Ut a’an kixye we [Muhammad bin Rafi’] ut li lafazh a’an re. Kixye qe [laj Abdurrazzaq] kixye qe [laj Ibn Juraij] naq kixye, kixye qe [laj Abu Qaza’ah] naq [laj Abu Nadlrah] kixye resil, ut laj al-Hasan kixye resil reheb’ xkab’ichaleb’, naq [laj Abu Sa’id al-Khudri] kixye resil re, naq li taqlanb’il aj k’amol esil re laj Abdul Qais re li Dios naq kichal. —At Profeet re li Allah, chiqak’e taxaq li Allah jo’ laa tojb’al rix li maak, k’a’ru li uk’a’ us choq’ qe? Kixsume: «Maakʼe aawibʼ saʼ li an-Naqir». Ke’xpatz’, “At Profeet re li Allah, li Allah chiqak’e choq’ laa tojb’al rix li maak, ma nakanaw k’a’ru li an-Naqir?” Kixsume: ‘Hee’, li xtoonal jun li che’ wan xyi yiib’anb’il, ut ink’a’ naru tat-uk’aq sa’ ad-Duba` chi moko sa’ al-Hantam, ut tento -taawuk’ li uk’a’ k’uulanb’il sa’eb’ li sek’ b’ar wi’ tz’aptz’o li xjolom’.
Imam Muslim : 27
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ وَكِيعٍ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ زَكَرِيَّاءَ بْنِ إِسْحَقَ قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَيْفِيٍّ عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَ أَبُو بَكْرٍ رُبَّمَا قَالَ وَكِيعٌ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ مُعَاذًا قَالَ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّكَ تَأْتِي قَوْمًا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ فَادْعُهُمْ إِلَى شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لِذَلِكَ فَأَعْلِمْهُمْ أَنَّ اللَّهَ افْتَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي كُلِّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لِذَلِكَ فَأَعْلِمْهُمْ أَنَّ اللَّهَ افْتَرَضَ عَلَيْهِمْ صَدَقَةً تُؤْخَذُ مِنْ أَغْنِيَائِهِمْ فَتُرَدُّ فِي فُقَرَائِهِمْ فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لِذَلِكَ فَإِيَّاكَ وَكَرَائِمَ أَمْوَالِهِمْ وَاتَّقِ دَعْوَةَ الْمَظْلُومِ فَإِنَّهُ لَيْسَ بَيْنَهَا وَبَيْنَ اللَّهِ حِجَابٌ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ بْنُ إِسْحَقَ ح و حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ عَنْ زَكَرِيَّاءَ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَيْفِيٍّ عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَ مُعَاذًا إِلَى الْيَمَنِ فَقَالَ إِنَّكَ سَتَأْتِي قَوْمًا بِمِثْلِ حَدِيثِ وَكِيعٍ
Kixye qe [laj Abu Bakr bin Abu Syaibah] ut [laj Abu Kuraib], ut [laj Ishaq bin Ibrahim] chixjunileb’ chalen chaq [Waki’], [laj Abu Bakr] kixye, kixye qe [Waki’] chalen chaq [Zakariya bin Ishaq] kixye, kixye we [laj Yahya bin Abdullah] chalen chaq [Abu Abdullah] chalen chaq [laj Mu’adz bin Jabal], laj Abu Bakr kixye, “Maare,” chan laj Waki’, chalen chaq laj Ibn Abbas, naq laj Mu’adz kixye, “Laj Rasulullah, a’an kixtaqla chaq we.” Kixye: “Relik chi yaal, tatwulaq rik’in jun tenamit reheb’ li Tenamit re li Hu, jo’kan naq b’oqeb’ chixch’olob’ankil xyaalal naq maajun dios - k’ulub’ej re loq’onink - ka’ajwi’ li Allah, ut naq laa’in lix taql li Allah. Wi neke’ab’in chawu sa’ li na’leb’ a’in, toja’ naq taaye reheb’ naq li Allah kixk’e chi teneb’anb’il sa’ xb’eeneb’ naq te’tijoq oob’ sut rajlal kutan ut rajlal q’ojyin. Wi neke’ab’in chawu sa’ li na’leb’ a’in, toja’ naq taaye reheb’ naq li Allah kixk’e chi teneb’aak sa’ xb’eeneb’ li tenq’ tumin li na’isiman rik’ineb’ li b’ihom ut naxjek’i reheb’ li neb’a’ sa’ xyanqeb’. Wi te’ab’inq chawu chi jo’kan, toja’ naq tatnajto’q rik’ineb’ lix loq’laj b’ihomal. Chexuwaq ru li xtijeb’ li ani neke’rahob’tesiik, xb’aan naq maak’a’ li ramleb’ sa’ xyanq a’an ut li Allah''. Kixye qe naq [laj Ibn Abu Umar] kixye qe naq [laj Bisyr bin as-Sari] kixye qe [laj Zakariya’ bin Ishaq]. -sa’ jun chik li seraq’ naxye- Ut ak yeeb’il qe [laj Abd bin Humaid] xye qe [laj Abu Ashim] chalen chaq [laj Zakariya’ bin Ishaq] chalen chaq [laj Yahya bin Abdullah bin Shaifi] chalen chaq [laj Abu Ma’bad] chalen chaq [laj Ibn Abbas], naq li Profeet aj ‘Mudzalahillahu’, a’an li Profeet aj Mudzalam. kixye: «Relik chi yaal naq tatwulaq rikʼin jun li tenamit». Jo’ sa’ li hadith re laj Waki’.
Imam Muslim : 28
حَدَّثَنَا أُمَيَّةُ بْنُ بِسْطَامَ الْعَيْشِيُّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا رَوْحٌ وَهُوَ ابْنُ الْقَاسِمِ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ أُمَيَّةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَيْفِيٍّ عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا بَعَثَ مُعَاذًا إِلَى الْيَمَنِ قَالَ إِنَّكَ تَقْدَمُ عَلَى قَوْمٍ أَهْلِ كِتَابٍ فَلْيَكُنْ أَوَّلَ مَا تَدْعُوهُمْ إِلَيْهِ عِبَادَةُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَإِذَا عَرَفُوا اللَّهَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّ اللَّهَ فَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي يَوْمِهِمْ وَلَيْلَتِهِمْ فَإِذَا فَعَلُوا فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّ اللَّهَ قَدْ فَرَضَ عَلَيْهِمْ زَكَاةً تُؤْخَذُ مِنْ أَغْنِيَائِهِمْ فَتُرَدُّ عَلَى فُقَرَائِهِمْ فَإِذَا أَطَاعُوا بِهَا فَخُذْ مِنْهُمْ وَتَوَقَّ كَرَائِمَ أَمْوَالِهِمْ
Kixye qe [laj Umayyah bin Bistham al-Aisyi] kixye qe [laj Yazid bin Zura’i`] kixye qe [laj Rauh] - a’an laj Ibn al-Qasim - chalen chaq [laj Ismail bin Umayyah] chalen chaq [laj Yahya bin Abdullah bin Shaifi] chalen chaq [laj Abu Ma’bad Rahillalah Saifi] chalen chaq [Ibn. naq kixtaqla laj Mu’adz sa’ Yemen, kixye: ‘Relik chi yaal naq yookat chiru jun tenamit reheb’ li Tenamit re li Hu, toja’ naq li xb’een rajom li taapuktesi reheb’ a’an xloq’oninkil li Allah azza wa jalla, wi neke’xnaw ru li Allah, toja’ naq taaye reheb’ naq li Allah kixk’e chi teneb’anb’il chiruheb’ naq te’tijoq oob’ sut chiru li kutan ut chiru li q’ojyin. Wi neke’ab’in chawu chi jo’ka’in, toja’ naq taak’ul li zakat rik’ineb’ ut taaxuwa li loq’laj b’ihomal reheb’’.
Imam Muslim : 29
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ لَمَّا تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتُخْلِفَ أَبُو بَكْرٍ بَعْدَهُ وَكَفَرَ مَنْ كَفَرَ مِنْ الْعَرَبِ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ لِأَبِي بَكْرٍ كَيْفَ تُقَاتِلُ النَّاسَ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَمَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَقَدْ عَصَمَ مِنِّي مَالَهُ وَنَفْسَهُ إِلَّا بِحَقِّهِ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ وَاللَّهِ لَأُقَاتِلَنَّ مَنْ فَرَّقَ بَيْنَ الصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ فَإِنَّ الزَّكَاةَ حَقُّ الْمَالِ وَاللَّهِ لَوْ مَنَعُونِي عِقَالًا كَانُوا يُؤَدُّونَهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقَاتَلْتُهُمْ عَلَى مَنْعِهِ فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَوَاللَّهِ مَا هُوَ إِلَّا أَنْ رَأَيْتُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَدْ شَرَحَ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ لِلْقِتَالِ فَعَرَفْتُ أَنَّهُ الْحَقُّ
Kixye qe [laj Qutaibah bin Sa’id] kixye qe [laj Laits bin Sa’ad] chalen chaq [Uqail] chalen chaq [az-Zuhri] kixye, ak xye qe [laj Ubaidullah bin Abdullah bin Utbah bin Mas’ud] chalen chaq [laj Abu Hurairah] kixye, “Naq ki’ok chi b’oqe’k xb’aan laj Rasullamlah. chirix a’an, ut eb’ laj ink’a’ neke’paab’an chalen chaq sa’ xyanqeb’ laj Arabe ke’xb’aanu li ink’a’ paab’ank, toja’ naq [laj Umar bin al-Khaththab] kixye re laj Abu Bakr, “Chan ru naq naru taapleetiheb’ li winq, naq li xtaql li Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam ak xye: “Xintaqlaak chi pleetik rik’ineb’ li winq toj reetal naq te’xye, “Maak’a’ li loq’onink re li Allah jo’kan, - ‘Maak’a’ junaq dios - k’ulub’ej re loq’onink - ka’ajwi’ li Allah’, toja’ naq relik chi yaal naq kixk’aak’ale lix k’a’aq re ru ut lix aamej chiru - li wech’ok-ib’ xb’aan laa’in - ka’ajwi’ rik’in li k’ulub’ej. Li Islam, ut lix k’ihalil nakana chiru li Allah’. Jo’kan naq [laj Abu Bakr] kixye, ‘Sa’ xk’ab’a’ li Allah, tinpleetiheb’ chi yaal li ani neke’xjach ru li tij ut li zakat, xb’aan naq li zakat a’an -jun li tz’aamahom- jun li k’ulub’ej re li k’a’ru re. Sa’ xk’ab’a’ li Allah, wi neke’xram chiwu xb’aan naq ink’a’ neke’raj us ta xe’xtoj re li xtaql li Allah (li tuqtuukilal ut li osob’tesink re li Allah chiwanq rik’in), toj tinpleetiheb’ xb’aan naq ink’a’ neke’raj.’ Jo’kan naq [laj Umar bin al-Khaththab] kixye, ‘Sa’ xk’ab’a’ li Allah moko a’an ta, a’b’an naq kiwil naq li Allah kixte lix sa’ laj Abu Bakr re yalok - rik’ineb’ - toja’ naq kinnaw naq a’an li yaal’’.
Imam Muslim : 30
و حَدَّثَنَا أَبُو الطَّاهِرِ وَحَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى وَأَحْمَدُ بْنُ عِيسَى قَالَ أَحْمَدُ حَدَّثَنَا و قَالَ الْآخَرَانِ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَمَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ عَصَمَ مِنِّي مَالَهُ وَنَفْسَهُ إِلَّا بِحَقِّهِ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ
Ut ak xye we [laj Abu at-Tahir] ut [laj Harmalah bin Yahya] ut [laj Ahmad bin Isa], [laj Ahmad] kixye, ‘Xxye qe’. Naq wiib’ chik li kristiaan ke’xye, ‘A’an kixye qe [laj Ibn Wahb] kixye, kixye we [laj Yunus] chalen chaq [laj Ibn Shihab] kixye, kixye we [laj Sa’id bin al-Musayyab] naq [laj Abu Hurairah] kixye re naq li taqlanb’il aj k’amol esil re li Allah (li tuqtuukilal ut li osob’tesink re li Allah chiwanq sa’ xb’een, toj reetal naq ke’xye naq li tenamit kixye: dios - k’ulub’ej re loq’onink - a’b’an li Allah’, toja’ naq ani naxye, ‘Maak’a’ junaq dios - k’ulub’ej re loq’onink - ka’ajwi’ li Allah’, toja’ naq relik chi yaal naq kixkol lix k’a’aq re ru ut lix yu’am chiru - lin q’etq’etil - ka’ajwi’ rik’in lix k’ulub’ li Islam, ut lix k’ulub’il nakana chiru li Allah’.
Imam Muslim : 31
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي الدَّرَاوَرْدِيَّ عَنْ الْعَلَاءِ ح و حَدَّثَنَا أُمَيَّةُ بْنُ بِسْطَامَ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا رَوْحٌ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَعْقُوبَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَشْهَدُوا أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَيُؤْمِنُوا بِي وَبِمَا جِئْتُ بِهِ فَإِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ
Kixye qe naq [laj Abdul Aziz] -a’an li ad-Darawardi- chalen chaq [al-Ala’]. -sa’ jun chik li seraq’ na’aatinak wi’- Ut xye qe [laj Umayyah bin Bistham] ut li lafazh re a’an, xye qe [laj Yazid bin Zura’i] xye qe [Rauh] chalen chaq [al-Ala’ bin Abdurrahman bin Ya’qub] chalen chaq [lix yuwa’] chalen chaq [Laj Abu Hurailahallah kixye: 'Xintaqlaak chi yalok rik'ineb' li winq toj reetal naq te'xch'olob' xyaalal naq maak'a' junaq dios - wankeb' xk'ulub' chi loq'onink - ka'ajwi' li Allah ut te'xpaab' laa'in ut li Corán li xink'am chaq, toja' naq wi te'xye a'in, toja' naq relik chi yaal naq xe'xkol rix li k'a'ru reheb' ut li raameb' chiru - lin q'etq'etil - ka'ajwi' wi xb'aan xk'ulub' li Islam. Ut lix k’ihaleb’ kanab’anb’il sa’ ruq’ li Allah’.
Imam Muslim : 32
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ وَعَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ بِمِثْلِ حَدِيثِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ح و حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ ح و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ يَعْنِي ابْنَ مَهْدِيٍّ قَالَا جَمِيعًا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَإِذَا قَالُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ ثُمَّ قَرَأَ { إِنَّمَا أَنْتَ مُذَكِّرٌ لَسْتَ عَلَيْهِمْ بِمُسَيْطِرٍ }
Ut ak yeeb’il qe naq [laj Abu Bakr bin Abu Syaibah] kixye qe naq [laj Hafsh bin Ghiyats] chalen chaq [al-A’masy] chalen chaq [Laj Abu Sufyan] chalen chaq [Laj Jabir] chalen chaq [Laj Abu Salih] chalen chaq [Laj Abu Hurairah] xkab’ichaleb’ ke’xye: Lix Ibn al-Musayab chalen chaq sa’ li tenamit Abu Hurairah. -sa’ jun chik li seraq’ naxye- Ut ak yeeb’il we [laj Abu Bakr bin Abu Syaibah] xye qe [laj Waki’]. -sa’ jun chik li seraq’ na’aatinak wi’- Ut ak yeeb’il we [laj Muhammad bin al-Mutsanna] kixye qe [laj Abdurrahman] -a’an laj bin Mahdi- xkab’ichaleb’ ke’xye, xe’xye qe [laj Sufyan] chalen chaq [laj Abu az-Zubair] chalen chaq [Jabir] kixye, ‘Li taqlanb’il aj k’amol esil re li tenamit toj reetal naq ke’xye: maajun dios -li wan xk’ulub’ chi loq’onink- a’an b’an li Allah’, jo’kan naq ke’xye, ‘Maajun dios -li wan xk’ulub’ chi loq’onink- a’an b’an li Allah’, toja’ naq relik chi yaal naq xe’xkol rix li k’a’ru reheb’ ut li raameb’ chiru -lin q’etq’etil- ka’ajwi’ sa’ xk’ab’a’ lix k’ulub’il li Islam. Ut lix k’ihaleb’ a’an kanab’anb’il sa’ ruq’ li Allah. Toja’ naq kixyaab’asi: ‘-Relik chi yaal naq laa’at -ka’ajwi’- aj k’ehol na’leb’. Maak’a’ tz’aqal laa wankilal sa’ xb’eeneb’- ’ -Qs. Li xnimal ru aj b’anonel: 21-22-.
Imam Muslim : 33
حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِىُّ مَالِكُ بْنُ عَبْدِ الْوَاحِدِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ الصَّبَّاحِ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ وَاقِدِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَشْهَدُوا أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَيُقِيمُوا الصَّلَاةَ وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ فَإِذَا فَعَلُوا عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ
Kixye qe naq [laj Abdul Malik al-Shabbah] chalen chaq [Syu’bah] chalen chaq [Waqid bin Muhammad bin Zaid bin Abdullah bin Umar] chalen chaq [lix yuwa’] chalen chaq [Laj Abdullah kixye naq ke’xtaqla li tenamit: maak’a’ junaq dios - k’ulub’ej re loq’onink - ka’ajwi’ li Allah ut naq laj Muhammad a’an lix taql li Allah, ke’xk’ojob’ li tijok, ut li tojleb’ re li zakat. Jo’kan naq wi neke’xb’aanu a’in, toja’ naq relik chi yaal naq xe’xkol rix li k’a’ru reheb’ ut li raameb’ chiru -lin q’etq’etil-, ka’ajwi’ sa’ xk’ab’a’ li k’ulub’ej re li Islam. Ut lix k’ihaleb’ kanab’anb’il sa’ ruq’ li Allah’.
Imam Muslim : 34
و حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ قَالَا حَدَّثَنَا مَرْوَانُ يَعْنِيَانِ الْفَزَارِيَّ عَنْ أَبِي مَالِكٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَكَفَرَ بِمَا يُعْبَدُ مِنْ دُونِ اللَّهِ حَرُمَ مَالُهُ وَدَمُهُ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الْأَحْمَرُ ح وَحَدَّثَنِيهِ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ كِلَاهُمَا عَنْ أَبِي مَالِكٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ وَحَّدَ اللَّهَ ثُمَّ ذَكَرَ بِمِثْلِهِ
Ut ak yeeb’il qe [laj Suwaid bin Sa’id] ut [laj Ibn Abu Umar] xkab’ichaleb’ xe’xye, xe’xye qe [laj Marwan] xkab’ichaleb’ ke’raj xyeeb’al Marwan al-Fazari, rik’in [laj Abu Malik] rik’in [lix yuwa’] kixye, “Xwab’i li xtaql li Dios sallallaahu ‘alaihi wasallam naxye naq maak’a’ naxye re. loq’oninb’il- a’b’an li Allah, ut naxtz’eqtaana yalaq k’a’ru li loq’oninb’il jalan chiru li Allah, toja’ naq lix b’ihomal ut lix kik’el haram, ut lix q’ajkamunkileb’ wan rik’in li Allah’. Ut ak yeeb’il qe [laj Abu Bakr bin Abu Syaibah] xye qe [laj Abu Khalid al-Ahmar]. -sa’ jun chik li seraq’ naxye- Ut a’an xye we chirix a’an [laj Zuhair bin Harb] xye qe [laj Yazid bin Harun] chi xkab’ichaleb’ [laj Abu Malik] ut [lix yuwa’] naq kirab’i li Profeet sallallaahu ‘alaihi wasallam chixyeeb’al: ‘Ani naxk’ojob’ xch’ool rik’in li Allah jo’ a’an,’ toja’ naq naxye resil.’
Imam Muslim : 35
و حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ لَمَّا حَضَرَتْ أَبَا طَالِبٍ الْوَفَاةُ جَاءَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ عِنْدَهُ أَبَا جَهْلٍ وَعَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي أُمَيَّةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا عَمِّ قُلْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ كَلِمَةً أَشْهَدُ لَكَ بِهَا عِنْدَ اللَّهِ فَقَالَ أَبُو جَهْلٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي أُمَيَّةَ يَا أَبَا طَالِبٍ أَتَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَلَمْ يَزَلْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعْرِضُهَا عَلَيْهِ وَيُعِيدُ لَهُ تِلْكَ الْمَقَالَةَ حَتَّى قَالَ أَبُو طَالِبٍ آخِرَ مَا كَلَّمَهُمْ هُوَ عَلَى مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَأَبَى أَنْ يَقُولَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَا وَاللَّهِ لَأَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ مَا لَمْ أُنْهَ عَنْكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { مَا كَانَ لِلنَّبِيِّ وَالَّذِينَ آمَنُوا أَنْ يَسْتَغْفِرُوا لِلْمُشْرِكِينَ وَلَوْ كَانُوا أُولِي قُرْبَى مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُمْ أَصْحَابُ الْجَحِيمِ } وَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى فِي أَبِي طَالِبٍ فَقَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { إِنَّكَ لَا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ } و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ ح و حَدَّثَنَا حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ صَالِحٍ كِلَاهُمَا عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ غَيْرَ أَنَّ حَدِيثَ صَالِحٍ انْتَهَى عِنْدَ قَوْلِهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فِيهِ وَلَمْ يَذْكُرْ الْآيَتَيْنِ وَقَالَ فِي حَدِيثِهِ وَيَعُودَانِ فِي تِلْكَ الْمَقَالَةِ وَفِي حَدِيثِ مَعْمَرٍ مَكَانَ هَذِهِ الْكَلِمَةِ فَلَمْ يَزَالَا بِهِ
Ut a’an kixye we naq [laj Abdullah bin Yahya at-Tujibi] kixye we [laj Abdullah bin Wahb] kixye, kixye we [laj Yunus] chalen chaq [laj Ibn Shihab] kixye, kixye we [laj Said bin al-Musayyab] chalen chaq [lix yuwa’] naq kixye, “Laj Rasulullah yoo chi ula’anink naq ki’el chi uub’ej. Kixtaw ajwi’ laj Abu Jahl ut laj Abdullah, laj Abu Umayyah, laj Mughirah, aran ajwi’. Li Rasulullah kixye: “Tio! Ye li wiib’ chi ch’ol aatin re li Credo, laa’in tinwanq choq’ aj yehol nawom chiru li Allah’. Toja’ naq laj Abu Jahl ut laj Abdullah bin Abu Umayyah ke’xye, “At Abu Talib, ma naru nakakanab’ lix paab’aal laj Abdul Muthtalib? ’ Li Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ink’a’ kixkanab’ ut sa’ xna’aj a’an toj yoo chixk’utb’al chiru xyeeb’al li Wiib’ chi Paab’aal re li Kalimah ut kixka’sutiheb’ naab’al sut. Jo’kan naq laj Abu Talib kixsume jo’ roso’jik raatin reheb’, naq kikana rik’in lix paab’aal laj Abdul MuTalib, ut ink’a’ kiraj xyeeb’al li Kalimah Shahadat. Li Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam kixye ajwi’: “Sa’ xk’ab’a’ li Allah, tinpatz’ xkuyb’al inmaak rik’in li Allah choq’ aawe,” jo’kan naq li Allah kixk’utb’esi li raqal: ‘-Ink’a’ naru naq li Profeet ut eb’ li neke’paab’an te’xpatz’ xkuyb’al xmaak li ani neke’shirk, us ta a’aneb’ tz’aqal rech kab’al chirix naq ak ch’olch’o chiruheb’ naq li -Qert shirk are-’. Sa’ li Taba: 113-. Toja’ naq li Allah kixtaqla chaq li raatin chirix li k’a’ru kik’ulman rik’in laj Abu Talib: ‘Relik chi yaal, laa’at, at Muhammad, maak’a’ aawankil chixk’eeb’al xb’eresinkil anihaq li nakaara re naq tixk’ulub’a li Islam, a’b’an li Allah a’an li wan xwankil chixk’eeb’al xb’eresinkileb’ li ani naraj a’an, ut a’an li ani naxnaw chi us xk’ulb’al li b’eresink re li Islam aniheb’ li tenamit-’. -Patz'om. Li Qasas: 56-. Ut ak xye qe [laj Ishaq bin Ibrahim] ut [laj Abd bin Humaid] xkab’ichaleb’ ke’xye, ak xye qe [laj Abdurrazzaq] ak xye qe [laj Ma’mar]. -sa’ jun chik li seraq’ naxye- Ut ak xye qe [Hasan al-Hulwani] ut [Abd bin Humaid] xkab’ichaleb’ ke’xye, ak xye qe [Ya’qub] -a’an laj Ibn Ibrahim bin Sa’ad- kixye, ak xye qe [lin yuwa’] chalen chaq [Salih] xkab’ichaleb’ chalen chaq [li eetalil a’in choq’ re li sanad rik’in]. Yal naq li hadith Salih naraqe’ rik’in li aatin, ‘toja’ naq li Allah kixtaqla chaq li raatin chirix,’ ut ink’a’ naxye resil li wiib’ chi raqal a’in. Ut kixye sa’ lix hadith, ‘Ut xkab’ichaleb’ ke’xka’suti li aatin a’in,’ sa’ li hadith Ma’mar a’an jun reeqaj li ch’ol aatin a’in. Ut xkabʼichalebʼ nekeʼkanaak chi bʼeresinbʼilebʼ xbʼaan aʼin’.
Imam Muslim : 36
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ قَالَا حَدَّثَنَا مَرْوَانُ عَنْ يَزِيدَ وَهُوَ ابْنُ كَيْسَانَ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِعَمِّهِ عِنْدَ الْمَوْتِ قُلْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ لَكَ بِهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَأَبَى فَأَنْزَلَ اللَّهُ { إِنَّكَ لَا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ } الْآيَةَ
Kixye qe [laj Muhammad bin Abbad] ut [laj Ibn Abu Umar] xkab’ichaleb’ ke’xye, kixye qe [laj Marwan] chalen chaq [Yazid] -a’an laj Ibn Kaisan- chalen chaq [Laj Abu Hazim] chalen chaq [Laj Abu Hurairah] naq kixye, “Li taqlanb’il aj k’anjel re li Dios sallallaahu ‘alaihi wasallam kixye re laj Say’ li xyuwa’chin: k’ulub’ej re loq’onink jalan chiru li Allah’ Tinch’olob’ xyaalal chi yaal choq’ eere rik’in li aatin a’in sa’ xkutankil li wakliik chi yo’yo’. A’b’an ink’a’ kiraj, toja’ naq li Allah kixk’utb’esi: ‘-Relik chi yaal naq ink’a’ tatruuq chixb’eresinkileb’ li nekera-’ -Qs. Li Qasas: 56-.
Imam Muslim : 37
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ مَيْمُونٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ كَيْسَانَ عَنْ أَبِي حَازِمٍ الْأَشْجَعِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِعَمِّهِ قُلْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ لَكَ بِهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ لَوْلَا أَنْ تُعَيِّرَنِي قُرَيْشٌ يَقُولُونَ إِنَّمَا حَمَلَهُ عَلَى ذَلِكَ الْجَزَعُ لَأَقْرَرْتُ بِهَا عَيْنَكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ { إِنَّكَ لَا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ }
Kixye qe [laj Yazid bin Kaisan] rik’in [laj Abu Hazim al-Asyja’i] rik’in [laj Abu Hurairah] naq kixye, “Li taqlanb’il aj k’anjel re li Dios sallallaahu ‘alaihi wasallam kixye re li xtio naq a’an: re naq taaloq’onimanq jalan chik chiru li Allah’ Tinch’olob’ xyaalal chi yaal choq’ eere rik’ineb’ li aatin a’in sa’ xkutankil li wakliik chi yo’yo’. Kixsume, “Wi ta ink’a’ ke’xq’us laj Quraysh rik’in li raatineb’, “Kixb’aanu a’in xb’aan naq wan xk’a’uxl”, xink’ulub’a raj li ch’ol aatin a’an rik’in laa wilob’aal”. Toja’ naq li Allah kixk’utb’esi: ‘-Relik chi yaal naq laa’at ink’a’ tatruuq chixb’eresinkileb’ li ani nekera, a’b’an laa’in tinb’eresiheb’ li ani naraj-’ -Qs. Li Qasas: 56-.
Imam Muslim : 38
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ كِلَاهُمَا عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنِي الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ حُمْرَانَ عَنْ عُثْمَانَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ مَاتَ وَهُوَ يَعْلَمُ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ دَخَلَ الْجَنَّةَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ عَنْ الْوَلِيدِ أَبِي بِشْرٍ قَالَ سَمِعْتُ حُمْرَانَ يَقُولُ سَمِعْتُ عُثْمَانَ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مِثْلَهُ سَوَاءً
Kixye qe [laj Abu Bakr bin Abu Syaibah] ut [laj Zuhair bin Harb] xkab’ichaleb’ chalen chaq [laj Ismail bin Ibrahim], [Laj Abu Bakr] kixye, kixye qe [laj Ibn Ulayyah] chalen chaq [Khalid] kixye, kixye qe [al-Walid bin Muslim] chalen chaq [Hummanlah Shaihila] kixye chaq [U. wasallam kixye: ‘Ani taakamq naq naxnaw naq maajun dios - k’ulub’ej re loq’onink - ka’ajwi’ li Allah, a’an tz’aqal taa’ok sa’ choxa’. Kixye qe [laj Muhammad bin al-Mufadldlal] kixye qe [laj Khalid al-Hadzdza] rik’in [laj Walid Abu Bisyr] naq kixye, Xinwab’i [laj Humran] chixyeeb’al, Xwab’i [laj Uthman] xyeeb’al, Xwab’i laj Rasullamahial k’a’aq re ru’.
Imam Muslim : 39
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ النَّضْرِ بْنِ أَبِي النَّضْرِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو النَّضْرِ هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ الْأَشْجَعِيُّ عَنْ مَالِكِ بْنِ مِغْوَلٍ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَسِيرٍ قَالَ فَنَفِدَتْ أَزْوَادُ الْقَوْمِ قَالَ حَتَّى هَمَّ بِنَحْرِ بَعْضِ حَمَائِلِهِمْ قَالَ فَقَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ جَمَعْتَ مَا بَقِيَ مِنْ أَزْوَادِ الْقَوْمِ فَدَعَوْتَ اللَّهَ عَلَيْهَا قَالَ فَفَعَلَ قَالَ فَجَاءَ ذُو الْبُرِّ بِبُرِّهِ وَذُو التَّمْرِ بِتَمْرِهِ قَالَ وَقَالَ مُجَاهِدٌ وَذُو النَّوَاةِ بِنَوَاهُ قُلْتُ وَمَا كَانُوا يَصْنَعُونَ بِالنَّوَى قَالَ كَانُوا يَمُصُّونَهُ وَيَشْرَبُونَ عَلَيْهِ الْمَاءَ قَالَ فَدَعَا عَلَيْهَا حَتَّى مَلَأَ الْقَوْمُ أَزْوِدَتَهُمْ قَالَ فَقَالَ عِنْدَ ذَلِكَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ لَا يَلْقَى اللَّهَ بِهِمَا عَبْدٌ غَيْرَ شَاكٍّ فِيهِمَا إِلَّا دَخَلَ الْجَنَّةَ
Kixye qe [laj Abu Bakr bin an-Nadlar bin Abu an-Nadlar] kixye, kixye qe [laj Abu an-Nadlar Hasyim bin al-Qasim] kixye qe [laj Ubaidullah al-Asyja’i] chalen chaq [Malik bin Mighwal] chalen chaq [Thalhah bin Musharrif] chalen chaq [A] li Profeet sa’ jun li b’eenik. Toja’ naq kixye, ‘toja’ naq ki’oso’ li k’a’ru neke’xk’e li tenamit a’an’. Chirix chik aʼan kixye: «Toj reetal naq teʼraj xkamsinkil junjunq rehebʼ li xul». Li ani naxye resil kixye, “Toja’ naq laj Umar kixye, “At aj taqlanel re li Allah, wi taach’utub’ b’ayaq li k’a’ru neke’xk’e li tenamit ut chirix a’an tattijoq chiru li Allah chirix a’an - relik chi yaal naq chaab’ilaq -’. Laj yehol esil kixye, ‘Toja’ naq kixb’aanu’. Laj yehol esil kixye, ‘Toja’ naq kichal laj eechal re li triiw rik’in li xtriiw, kichal laj eechal re li datil rik’in li xdatil’. Li ani naxye resil kixye, ‘Ut laj Mujahid kixye, ‘Ut eb’ laj eechal iyaj rik’in lix triiw’. Kinpatz' re: «K'aru yookeb' xb'aanunkil rik'in li triiw?», chankin. kixsume, ‘Ke’xch’e’ ut ke’ruk’ ha’ sa’ xb’een’. Kixye, “Toja’ naq li xtaql li Allah kixb’oqeb’ toj reetal naq ke’ru chixnujob’resinkil lix k’uuleb’aal rik’in li tzakemq”. Li aj yehol esil kixye, ‘Jo’kan naq li xtaql li Allah kitijok sa’ li hoonal a’an: ‘Ninch’olob’ xyaalal naq maajun dios - k’ulub’ej re loq’onink - ka’ajwi’ li Allah ut naq laa’in li xtaql li Allah, maajun aj k’anjel naxk’ul rib’ rik’in li Allah rik’in xchapb’al rib’ chi kaw rik’in chi maak’a’ xkab’ rix ch’oolej, a’an tz’aqal taa’ok sa’ li Paraiso’’.
Imam Muslim : 40
حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ عُثْمَانَ وَأَبُو كُرَيْبٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ جَمِيعًا عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ قَالَ أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَوْ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ شَكَّ الْأَعْمَشُ قَالَ لَمَّا كَانَ غَزْوَةُ تَبُوكَ أَصَابَ النَّاسَ مَجَاعَةٌ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ أَذِنْتَ لَنَا فَنَحَرْنَا نَوَاضِحَنَا فَأَكَلْنَا وَادَّهَنَّا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ افْعَلُوا قَالَ فَجَاءَ عُمَرُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنْ فَعَلْتَ قَلَّ الظَّهْرُ وَلَكِنْ ادْعُهُمْ بِفَضْلِ أَزْوَادِهِمْ ثُمَّ ادْعُ اللَّهَ لَهُمْ عَلَيْهَا بِالْبَرَكَةِ لَعَلَّ اللَّهَ أَنْ يَجْعَلَ فِي ذَلِكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَعَمْ قَالَ فَدَعَا بِنِطَعٍ فَبَسَطَهُ ثُمَّ دَعَا بِفَضْلِ أَزْوَادِهِمْ قَالَ فَجَعَلَ الرَّجُلُ يَجِيءُ بِكَفِّ ذُرَةٍ قَالَ وَيَجِيءُ الْآخَرُ بِكَفِّ تَمْرٍ قَالَ وَيَجِيءُ الْآخَرُ بِكَسْرَةٍ حَتَّى اجْتَمَعَ عَلَى النِّطَعِ مِنْ ذَلِكَ شَيْءٌ يَسِيرٌ قَالَ فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْهِ بِالْبَرَكَةِ ثُمَّ قَالَ خُذُوا فِي أَوْعِيَتِكُمْ قَالَ فَأَخَذُوا فِي أَوْعِيَتِهِمْ حَتَّى مَا تَرَكُوا فِي الْعَسْكَرِ وِعَاءً إِلَّا مَلَئُوهُ قَالَ فَأَكَلُوا حَتَّى شَبِعُوا وَفَضَلَتْ فَضْلَةٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ لَا يَلْقَى اللَّهَ بِهِمَا عَبْدٌ غَيْرَ شَاكٍّ فَيُحْجَبَ عَنْ الْجَنَّةِ
Ak xye qe [laj Sahl bin Othman] ut [laj Abu Kuraib Muhammad bin al-Ala’] chixjunil li k’a’ru kixye [laj Abu Muawiyah]. Eb’ laj musulman ke’reek’a naq jwal we’ejeb’, ke’xye, “At aj taqlanel re li Allah, ma taakanab’ raj naq taqakamsi li qakameey, re naq tooruuq chi wa’ak rik’in lix tib’el ut chiroksinkil lix tib’el jo’ aseeyt - re xtz’apb’al li tz’ejwalej, re xkolb’al chiru li q’axal q’un xmetz’ew -? ’ Li Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam kixsume: “B’aanu”. Laj Abu Hurairah kixye, “Toja’ naq kichal laj Umar ut kixye, “At aj taqlanel re li Allah, wi taab’aanu a’an, toja’ naq li xxuk li kameey taa’oso’q - li b’eleb’aal ch’iich’ -! A’b’anan us raj wi taapatz’ li rela’ lix tzakemqeb’ ut chirix a’an tattijoq, li Allah chixk’ehaq li osob’tesink re." Li Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam toja’ naq kixye: "Us". Toja’ naq kixpatz’ jun li b’atz’unk - yiib’anb’il rik’in tz’uum -, chirix naq kixjek’i, kixpatz’ li rela’ lix tzakemqeb’ li kikana. Laj Abu Hurairah kixye wi’chik, ‘Toja’ naq kiwan jun li winq li kichal rik’in jun ruq’ li triiw, jun chik kichal rik’in jun ruq’ li datil, ut wankeb’ chik li ke’chal rik’in xpo’ot li tzakemq, jo’ li wa, jo’kan naq b’ayaq li tzakemq ki’ok chi ch’utub’aak sa’ xb’een li b’olotz’. Li xAbu Hurairah kixye, “Toja’ naq li Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam kitijok re naq taa’osob’tesiiq li tzakemq, chirix a’an kixye: “K’am ut nujob’resi laa k’uuleb’aal tzakemq”. Laj Abu Hurairah kixye wi’chik, ‘Chirix a’an ke’xnujob’resi lix na’ajeb’ re tzakemq, jo’kan naq maajun aj pleet kinujak b’an lix na’ajeb’ re tzakemq’. Laj Abu Hurairah kixye wi’chik, ‘Chirix a’an ke’wa’ak toj reetal naq ke’nujak, ut toj kikana b’ayaq li tzakemq’. Li Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam kixye chirix a’an: ‘Ninch’olob’ xyaalal naq maajun dios k’ulub’ej re loq’onink ka’ajwi’ li Allah ut laa’in lix taql li Allah, maajun aj k’anjel naxk’ul rib’ rik’in li Allah, ink’a’ naxwiib’a rib’ rik’in li ch’ol aatin a’in ut chirix a’an naramman chi ok sa’ choxa’.