Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith

Hadith

Imam Muslim : 3301

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَاللَّفْظُ لِابْنِ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا و قَالَ الْآخَرُونَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَوْسٍ عَنْ عُمَرَ قَالَ كَانَتْ أَمْوَالُ بَنِي النَّضِيرِ مِمَّا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِمَّا لَمْ يُوجِفْ عَلَيْهِ الْمُسْلِمُونَ بِخَيْلٍ وَلَا رِكَابٍ فَكَانَتْ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَاصَّةً فَكَانَ يُنْفِقُ عَلَى أَهْلِهِ نَفَقَةَ سَنَةٍ وَمَا بَقِيَ يَجْعَلُهُ فِي الْكُرَاعِ وَالسِّلَاحِ عُدَّةً فِي سَبِيلِ اللَّهِ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى قَالَ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ

Atugambiire [Qutaibah bin Sa’id] na [Muhammad bin ‘Abbad] na [Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Ishaq bin Ibrahim] kandi eki n’ekigambo kya Ibn Abu Syaibah, Ishaq akagira ati; atumanyiise, obwo abandi barikugira ngu; akatugambira [Sufyan] kuruga ahari [‘Amru] kuruga ahari [Az Zuhri] kuruga ahari [Malik bin Aus] kuruga ahari [Umar] akagira ati, ‘Ebintu bya Bani Nadlir ni fai’ - omunyago - ogu Allah yaahaire Omutumwa we atarikushaba Abasiraamu kuragiira n’embaraasi nari engamira - kurwana -. Eki kikaheebwa buzima nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam, kuruga omu fai’ egi akaha obuhwezi bw’eka ye kumara omwaka, ebindi akabiha kutebeekanisa emotoka n’eby’okurwanisa bya jihad fi sabilillah’. Ku yaaherize kutugambira [Yahya bin Yahya] akagira ati; atumanyiise [Sufyan bin ‘Uyainah] kuruga [Ma’mar] kuruga [Az Zuhri] n’isnad egi’.

Hadith

Imam Muslim : 3302

و حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْمَاءَ الضُّبَعِيُّ حَدَّثَنَا جُوَيْرِيَةُ عَنْ مَالِكٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ أَنَّ مَالِكَ بْنَ أَوْسٍ حَدَّثَهُ قَالَ أَرْسَلَ إِلَيَّ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَجِئْتُهُ حِينَ تَعَالَى النَّهَارُ قَالَ فَوَجَدْتُهُ فِي بَيْتِهِ جَالِسًا عَلَى سَرِيرٍ مُفْضِيًا إِلَى رُمَالِهِ مُتَّكِئًا عَلَى وِسَادَةٍ مِنْ أَدَمٍ فَقَالَ لِي يَا مَالُ إِنَّهُ قَدْ دَفَّ أَهْلُ أَبْيَاتٍ مِنْ قَوْمِكَ وَقَدْ أَمَرْتُ فِيهِمْ بِرَضْخٍ فَخُذْهُ فَاقْسِمْهُ بَيْنَهُمْ قَالَ قُلْتُ لَوْ أَمَرْتَ بِهَذَا غَيْرِي قَالَ خُذْهُ يَا مَالُ قَالَ فَجَاءَ يَرْفَا فَقَالَ هَلْ لَكَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ فِي عُثْمَانَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ وَالزُّبَيْرِ وَسَعْدٍ فَقَالَ عُمَرُ نَعَمْ فَأَذِنَ لَهُمْ فَدَخَلُوا ثُمَّ جَاءَ فَقَالَ هَلْ لَكَ فِي عَبَّاسٍ وَعَلِيٍّ قَالَ نَعَمْ فَأَذِنَ لَهُمَا فَقَالَ عَبَّاسٌ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ اقْضِ بَيْنِي وَبَيْنَ هَذَا الْكَاذِبِ الْآثِمِ الْغَادِرِ الْخَائِنِ فَقَالَ الْقَوْمُ أَجَلْ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ فَاقْضِ بَيْنَهُمْ وَأَرِحْهُمْ فَقَالَ مَالِكُ بْنُ أَوْسٍ يُخَيَّلُ إِلَيَّ أَنَّهُمْ قَدْ كَانُوا قَدَّمُوهُمْ لِذَلِكَ فَقَالَ عُمَرُ اتَّئِدَا أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالْأَرْضُ أَتَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ قَالُوا نَعَمْ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى الْعَبَّاسِ وَعَلِيٍّ فَقَالَ أَنْشُدُكُمَا بِاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالْأَرْضُ أَتَعْلَمَانِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَاهُ صَدَقَةٌ قَالَا نَعَمْ فَقَالَ عُمَرُ إِنَّ اللَّهَ جَلَّ وَعَزَّ كَانَ خَصَّ رَسُولَهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِخَاصَّةٍ لَمْ يُخَصِّصْ بِهَا أَحَدًا غَيْرَهُ قَالَ { مَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ الْقُرَى فَلِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ } مَا أَدْرِي هَلْ قَرَأَ الْآيَةَ الَّتِي قَبْلَهَا أَمْ لَا قَالَ فَقَسَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَكُمْ أَمْوَالَ بَنِي النَّضِيرِ فَوَاللَّهِ مَا اسْتَأْثَرَ عَلَيْكُمْ وَلَا أَخَذَهَا دُونَكُمْ حَتَّى بَقِيَ هَذَا الْمَالُ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْخُذُ مِنْهُ نَفَقَةَ سَنَةٍ ثُمَّ يَجْعَلُ مَا بَقِيَ أُسْوَةَ الْمَالِ ثُمَّ قَالَ أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالْأَرْضُ أَتَعْلَمُونَ ذَلِكَ قَالُوا نَعَمْ ثُمَّ نَشَدَ عَبَّاسًا وَعَلِيًّا بِمِثْلِ مَا نَشَدَ بِهِ الْقَوْمَ أَتَعْلَمَانِ ذَلِكَ قَالَا نَعَمْ قَالَ فَلَمَّا تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ أَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجِئْتُمَا تَطْلُبُ مِيرَاثَكَ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ وَيَطْلُبُ هَذَا مِيرَاثَ امْرَأَتِهِ مِنْ أَبِيهَا فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَاهُ صَدَقَةٌ فَرَأَيْتُمَاهُ كَاذِبًا آثِمًا غَادِرًا خَائِنًا وَاللَّهُ يَعْلَمُ إِنَّهُ لَصَادِقٌ بَارٌّ رَاشِدٌ تَابِعٌ لِلْحَقِّ ثُمَّ تُوُفِّيَ أَبُو بَكْرٍ وَأَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَوَلِيُّ أَبِي بَكْرٍ فَرَأَيْتُمَانِي كَاذِبًا آثِمًا غَادِرًا خَائِنًا وَاللَّهُ يَعْلَمُ إِنِّي لَصَادِقٌ بَارٌّ رَاشِدٌ تَابِعٌ لِلْحَقِّ فَوَلِيتُهَا ثُمَّ جِئْتَنِي أَنْتَ وَهَذَا وَأَنْتُمَا جَمِيعٌ وَأَمْرُكُمَا وَاحِدٌ فَقُلْتُمَا ادْفَعْهَا إِلَيْنَا فَقُلْتُ إِنْ شِئْتُمْ دَفَعْتُهَا إِلَيْكُمَا عَلَى أَنَّ عَلَيْكُمَا عَهْدَ اللَّهِ أَنْ تَعْمَلَا فِيهَا بِالَّذِي كَانَ يَعْمَلُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخَذْتُمَاهَا بِذَلِكَ قَالَ أَكَذَلِكَ قَالَا نَعَمْ قَالَ ثُمَّ جِئْتُمَانِي لِأَقْضِيَ بَيْنَكُمَا وَلَا وَاللَّهِ لَا أَقْضِي بَيْنَكُمَا بِغَيْرِ ذَلِكَ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ فَإِنْ عَجَزْتُمَا عَنْهَا فَرُدَّاهَا إِلَيَّ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ ابْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا و قَالَ الْآخَرَانِ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ قَالَ أَرْسَلَ إِلَيَّ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَقَالَ إِنَّهُ قَدْ حَضَرَ أَهْلُ أَبْيَاتٍ مِنْ قَوْمِكَ بِنَحْوِ حَدِيثِ مَالِكٍ غَيْرَ أَنَّ فِيهِ فَكَانَ يُنْفِقُ عَلَى أَهْلِهِ مِنْهُ سَنَةً وَرُبَّمَا قَالَ مَعْمَرٌ يَحْبِسُ قُوتَ أَهْلِهِ مِنْهُ سَنَةً ثُمَّ يَجْعَلُ مَا بَقِيَ مِنْهُ مَجْعَلَ مَالِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ

Kandi kikangambirwa [Abdullah bin Muhammad bin Asma Adl dluba’i] atugambiire [Juwairiyah] kuruga ahari [Malik] kuruga [Az Zuhri] ngu [Malik bin Aus] amugambiire, arikugira ngu, ‘[Umar bin Khattab] akanyeta, reero nkaija ahariwe obu kyabaire kiri eky’okwotsya’. Malik bin Aus akagira ati, ‘Nkamushanga omunju ye asitami aha kitanda ekyabaire nikikwata ahansi butunu, kandi agwejegyeire aha bantas ekozirwe omu ruhu’. Akangambira ati: Iwe Malik, buzima abantu baawe n’amaka gaabo baizire n’orugyendo rw’ahonaaho munonga. Kandi ndagiire ngu habeho eki babagabira, n'ahabw'ekyo mubagabire -omunyago- nabo'. Malik bin Aus akagira ati, 'Nkagira nti, 'Nikirungi iwe oragiire omuntu ondiijo otari nyowe'. Umar ati: 'Kitware, iwe Malik'. Malik bin Aus akagira ati: Reero Yarfa akaija yagira ati: ‘Iwe Amirul Mukminin, [Uthman bin ‘Affan], [Abdurrahman bin ‘Auf], [Zubair bin ‘Awwam] na [Sa’d] nibabaasa kutaaha? Umar akagarukamu ati, 'Eego, beete bataaha'. Bwanyima bataaha, bwanyima y'ekyo Yarfa akagaruka yagira ati: [Ali] na [Abbas] nibabaasa kutaaha? Umar akagarukamu ati, 'Eego, noobaasa'. Bombi bakaba baikirizibwa kutaaha. Bwanyima Abbas akagira ati, ‘Iwe Amirul Mukminin, ha ensharamu y’omu mateeka ahagati yangye n’omubeihi ogu, omuhemu kandi omusiisi’. Mbwenu abantu abamwe bakagira bati, 'Ekyo kihikire, Amirul Mukminin, omucwemu kandi oshoborore enshonga ze'. Malik bin Aus akagira ati, 'Ninteekateeka ngu Abbas na Ali abaabaire nibeebembera ekibiina eki bakaija'. Umar ati, 'Muhumure, mwembi, ninshaba oburungi ahari Allah, ou eiguru n'ensi byayemereire ahabw'orusa rwe, nimumanya ngu omutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam akagira ati: 'Titurikuhungura kintu kyona, kandi eki turikusigaho n'empaaka zonka'. Bagarukamu bati, 'Ekyo kihikire'. Bwanyima Umar akahindukira Ali na Abbas yagira ati: Nimbashaba oburungi ahari Allah, ou eiguru n’ensi byayemereire ahabw’orusa rwe, nimumanya ngu omutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Titurikuhungura kintu kyona, kandi eki turikusigaho n’empaaka zonka’. Abbas na Ali bakagira bati, 'Eego, ekyo kihikire'. Umar bwanyima akagira ati: Buzima, Allah Azza Wa Jalla akaha omutumwa we emigisha y’omutaano sallallaahu ‘alaihi wasallam etarikuheebwa abantu abandi, Allah akagira ati: ‘-Kandi byona ebi Allah yaahaire omutumwa we, eby’obugaiga ebyo n’ebya Allah n’omutumwa we...-’ -Ebibuuzo. Al Hasyr: 7- -Tindikumanya yaaba Umar akashoma orunyiriri oruhweire nari ngaaha-, Umar akagira ati, ‘Reero Rasulullah akabagana eby’obugaiga bya Bani Nadlir omuriimwe. Na Allah, tarakozire ekiconco ahabwe ataine iwe, ngu eby’obugaiga bigumeho. Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam akatwara ebintu ebyo kureeberera eka ye kumara omwaka, kandi ebindi akabikora nk’ebintu by’okugasira abantu boona’. Reero Umar ati: Ninbashaba mwena ahabw’okwikirizibwa kwa Allah, ou eiguru n’ensi byayemereire ahabw’okwikirizibwa kwe, eki nimukimanya? bakagarukamu bati, 'Eego, nikwo kiri'. Bwanyima yahindukira Abbas na Ali obwo arikugambira ekibinja ky'abantu ati, 'Ekyo imwe babiri nimukimanya?' bombi bakagarukamu bati, 'Eego, ekyo kihikire'. Umar akagumizamu ati, ‘Rasulullah ku yaafiire, [Abu Bakr] akagira ati, ‘Ndi omuhunguzi wa Rasulullah, obwo buri omwe omuriimwe akashaba obuhunguzi bwe kuruga ahari mutabani wa shwenkazi waawe obwo ogu -Ali- arikushaba obuhunguzi bw’omukazi we kuruga ahari A Bakidbu the, ‘her’. Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Titurikuhungura kintu kyona, kureka eki turikusigaho omu muringo gw’okuhayo byonka’. Mwembi nimureeba ngu n'omubeihi, omusiisi kandi omuhemu . Anat! Na Allah, namanya ngu Abu Bakr akaba ari omuntu omwesigwa, omurungi, oine obwengye kandi orikworobera amazima, bwanyima ya Abu Bakr kufa, nkaba ndi omuhunguzi wa Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam kandi omuhunguzi wa Abu Bakr, mbwenu imwe babiri nimunreeba nk'omubeihi, omusiisi kandi omuhemu! By Allah, niwe amanyire gye ngu ndi omuntu omwesigwa, murungi kandi ow'obwengye orikukuratira amazima, kwonka imwe mwembi mukanhindura. Reero hakaija ahariinye, imwe babiri na eki na buri kimwe kyaija obwo enshonga yaawe eri emwe yonka. Mwembi mwambuuza, reero naagarukamu nti, ‘Ku oraabe nimwenda ngu mbagaaniseho ekicweka eki, obwo mushemerire kukikozesa kurugiirira aha ki Omutumwa wa Allah (okusaasira kwa Allah gube ahariwe) yaakozire, kandi imwe mutware ekicweka ekyo kurugiirira aha ndagaano eriho. Kwonka hati mwizire ngu nsharamu ahagati yaanyu mwembi n'ensharamu etarikuhikaana n'endagaano. Na Allah, tindikwija kucwamu ekindi kureka okurugiirira aha ndagaano kuhitsya aha kiro ky’okucwera orubanja. Ku oraabe otarikubaasa kuhikiiriza ebirikwetengyesa, mbwenu ngarurire omugabo’. Kitugambirwe [Ishaq bin Ibrahim] na [Muhammad bin Rafi’] na [Abd bin Humaid], [Ibn Rafi’] bakagira ngu; atugambiire, obwo abandi babiri barikugira ngu; atuhaire ripooti [Abdurrazaq] atuhaire ripooti [Ma’mar] kuruga ahari [Az Zuhri] kuruga ahari [Malik bin Aus bin Al Haddatsan] akagira ati, ‘Umar bin Khattab akantumaho arikugira ati, ‘Buzima, abantu kuruga omu maka gatari gamwe na gamwe ag’abantu baawe...nk’oku hadiisi ya Malik eri omu ihanga rye ahabwa ’ omwaka'. Kandi nikireebeka ngu Ma’mar akagira ati, ‘Akaha eka ye eby’okurya kurugamu kumara omwaka gumwe, bwanyima eby’obugaiga ebisigaireho yaabihindura ebya Allah Azza Wa Jalla’.

Hadith

Imam Muslim : 3303

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْ إِنَّ أَزْوَاجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرَدْنَ أَنْ يَبْعَثْنَ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ إِلَى أَبِي بَكْرٍ فَيَسْأَلْنَهُ مِيرَاثَهُنَّ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ عَائِشَةُ لَهُنَّ أَلَيْسَ قَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا فَهُوَ صَدَقَةٌ

Ku yaaherize kutugambira [Yahya bin Yahya] akagira ati; Nkaba naashoma [Malik] atakashomire; kuruga ahari [Ibn Shihab] kuruga ahari [‘Urwah] kuruga ahari [‘Aisyah] ngu akagira ati, ‘Bwanyima y’okufa kwa nabi, abakazi ba nabi rimwe bakaba nibenda kwohereza Uthman bin Affan kubugana Abu Bakr kandi bashabe omugabo gwa nabi, n’ahabw’ekyo ‘Aisyah akabagira ati: ‘Rasulullah shallallahu ‘alaihi Wasallam akagira ati: ‘Titurikusigaho obuhunguzi kureka bwaba buri nk’obuyambi bwonka’.

Hadith

Imam Muslim : 3304

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ أَخْبَرَنَا حُجَيْنٌ حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا أَخْبَرَتْهُ أَنَّ فَاطِمَةَ بِنْتَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْسَلَتْ إِلَى أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ تَسْأَلُهُ مِيرَاثَهَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِمَّا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَيْهِ بِالْمَدِينَةِ وَفَدَكٍ وَمَا بَقِيَ مِنْ خُمْسِ خَيْبَرَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ إِنَّمَا يَأْكُلُ آلُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْمَالِ وَإِنِّي وَاللَّهِ لَا أُغَيِّرُ شَيْئًا مِنْ صَدَقَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ حَالِهَا الَّتِي كَانَتْ عَلَيْهَا فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَأَعْمَلَنَّ فِيهَا بِمَا عَمِلَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَبَى أَبُو بَكْرٍ أَنْ يَدْفَعَ إِلَى فَاطِمَةَ شَيْئًا فَوَجَدَتْ فَاطِمَةُ عَلَى أَبِي بَكْرٍ فِي ذَلِكَ قَالَ فَهَجَرَتْهُ فَلَمْ تُكَلِّمْهُ حَتَّى تُوُفِّيَتْ وَعَاشَتْ بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سِتَّةَ أَشْهُرٍ فَلَمَّا تُوُفِّيَتْ دَفَنَهَا زَوْجُهَا عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ لَيْلًا وَلَمْ يُؤْذِنْ بِهَا أَبَا بَكْرٍ وَصَلَّى عَلَيْهَا عَلِيٌّ وَكَانَ لِعَلِيٍّ مِنْ النَّاسِ وِجْهَةٌ حَيَاةَ فَاطِمَةَ فَلَمَّا تُوُفِّيَتْ اسْتَنْكَرَ عَلِيٌّ وُجُوهَ النَّاسِ فَالْتَمَسَ مُصَالَحَةَ أَبِي بَكْرٍ وَمُبَايَعَتَهُ وَلَمْ يَكُنْ بَايَعَ تِلْكَ الْأَشْهُرَ فَأَرْسَلَ إِلَى أَبِي بَكْرٍ أَنْ ائْتِنَا وَلَا يَأْتِنَا مَعَكَ أَحَدٌ كَرَاهِيَةَ مَحْضَرِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فَقَالَ عُمَرُ لِأَبِي بَكْرٍ وَاللَّهِ لَا تَدْخُلْ عَلَيْهِمْ وَحْدَكَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ وَمَا عَسَاهُمْ أَنْ يَفْعَلُوا بِي إِنِّي وَاللَّهِ لَآتِيَنَّهُمْ فَدَخَلَ عَلَيْهِمْ أَبُو بَكْرٍ فَتَشَهَّدَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ثُمَّ قَالَ إِنَّا قَدْ عَرَفْنَا يَا أَبَا بَكْرٍ فَضِيلَتَكَ وَمَا أَعْطَاكَ اللَّهُ وَلَمْ نَنْفَسْ عَلَيْكَ خَيْرًا سَاقَهُ اللَّهُ إِلَيْكَ وَلَكِنَّكَ اسْتَبْدَدْتَ عَلَيْنَا بِالْأَمْرِ وَكُنَّا نَحْنُ نَرَى لَنَا حَقًّا لِقَرَابَتِنَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمْ يَزَلْ يُكَلِّمُ أَبَا بَكْرٍ حَتَّى فَاضَتْ عَيْنَا أَبِي بَكْرٍ فَلَمَّا تَكَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَقَرَابَةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَبُّ إِلَيَّ أَنْ أَصِلَ مِنْ قَرَابَتِي وَأَمَّا الَّذِي شَجَرَ بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ مِنْ هَذِهِ الْأَمْوَالِ فَإِنِّي لَمْ آلُ فِيهَا عَنْ الْحَقِّ وَلَمْ أَتْرُكْ أَمْرًا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْنَعُهُ فِيهَا إِلَّا صَنَعْتُهُ فَقَالَ عَلِيٌّ لِأَبِي بَكْرٍ مَوْعِدُكَ الْعَشِيَّةُ لِلْبَيْعَةِ فَلَمَّا صَلَّى أَبُو بَكْرٍ صَلَاةَ الظُّهْرِ رَقِيَ عَلَى الْمِنْبَرِ فَتَشَهَّدَ وَذَكَرَ شَأْنَ عَلِيٍّ وَتَخَلُّفَهُ عَنْ الْبَيْعَةِ وَعُذْرَهُ بِالَّذِي اعْتَذَرَ إِلَيْهِ ثُمَّ اسْتَغْفَرَ وَتَشَهَّدَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ فَعَظَّمَ حَقَّ أَبِي بَكْرٍ وَأَنَّهُ لَمْ يَحْمِلْهُ عَلَى الَّذِي صَنَعَ نَفَاسَةً عَلَى أَبِي بَكْرٍ وَلَا إِنْكَارًا لِلَّذِي فَضَّلَهُ اللَّهُ بِهِ وَلَكِنَّا كُنَّا نَرَى لَنَا فِي الْأَمْرِ نَصِيبًا فَاسْتُبِدَّ عَلَيْنَا بِهِ فَوَجَدْنَا فِي أَنْفُسِنَا فَسُرَّ بِذَلِكَ الْمُسْلِمُونَ وَقَالُوا أَصَبْتَ فَكَانَ الْمُسْلِمُونَ إِلَى عَلِيٍّ قَرِيبًا حِينَ رَاجَعَ الْأَمْرَ الْمَعْرُوفَ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ ابْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا و قَالَ الْآخَرَانِ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ فَاطِمَةَ وَالْعَبَّاسَ أَتَيَا أَبَا بَكْرٍ يَلْتَمِسَانِ مِيرَاثَهُمَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُمَا حِينَئِذٍ يَطْلُبَانِ أَرْضَهُ مِنْ فَدَكٍ وَسَهْمَهُ مِنْ خَيْبَرَ فَقَالَ لَهُمَا أَبُو بَكْرٍ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ مَعْنَى حَدِيثِ عُقَيْلٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ ثُمَّ قَامَ عَلِيٌّ فَعَظَّمَ مِنْ حَقِّ أَبِي بَكْرٍ وَذَكَرَ فَضِيلَتَهُ وَسَابِقَتَهُ ثُمَّ مَضَى إِلَى أَبِي بَكْرٍ فَبَايَعَهُ فَأَقْبَلَ النَّاسُ إِلَى عَلِيٍّ فَقَالُوا أَصَبْتَ وَأَحْسَنْتَ فَكَانَ النَّاسُ قَرِيبًا إِلَى عَلِيٍّ حِينَ قَارَبَ الْأَمْرَ الْمَعْرُوفَ

Akangambira [Muhammad bin Rafi’] atugambiire [Hujain] atugambiire [Laits] kuruga ahari [‘Uqil] kuruga ahari [‘Ibn Shihab] kuruga ahari [‘Urwah bin Zubair] kuruga ahari [‘Aisyah], ngu amumanyiise ngu Fatimah bint Rasulullah naija kutugambira [‘alaihi mewe] akaheebwa omugabo gw’obuhunguzi bwa Rasulullah omu ndembo za Madiina na Fadak n’ekicweka kimwe kya kataano ky’omunyago ogwasigaireho omu rutaro rwa Khaibar. Nahabwekyo Abu Bakr akagarukamu ati, ‘Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Buzima, obuhunguzi bwaitu tiburikubaasa kuhungurwa, eki turikusigaho n’empaaka zonka, kandi eka ya Muhammad sallallaahu ‘alaihi wasallam neebaasa kushemererwa ahabw’esaya egyo yonka’. Na Ruhanga, tindikubaasa kuhindura n’akakye obuyambi obu Rasulullah akaragiira, ninyija kugumizamu ninkireka nk’oku kyabaire kiri omu bwire bwa Rasulullah, kandi ninyija kugumizamu ninkora eki Rasulullah akozire. Kikashangwa ngu Abu Bakar akaba naakiyanga okushaba kwa Fatimah, nahabwekyo Fatimah akagira ekiniga kingi kandi yagira ekiniga ahabwebikorwa bya Abu Bakar aha nshonga egi’. Urwah akagumizamu ati, ‘Kuhika aha nshonga ngu Fatimah akaba atarikwenda kumuramutsya – taramwetsire kugamba – kuhitsya obu yaafa, ameezi mukaaga gonka bwanyima y’okufa kwa nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam. Fatimah ku yaafiire, omubiri gwe gukaziikwa iba Ali bin Abu Talib omu kiro atabandize kumanyisa Abu Bakr. Bwanyima y'ekyo, Ali nawe niwe yashabire omutumbi gwa Fatimah. Fatimah obu yaabaire ariho, abantu baingi bakaba baha Ali ekitinisa, kwonka ekyo kikatandika kuhinduka Fatimah ku yaafiire. Bwanyima akatandika kuteekateeka ngu ahonaaho akore obusingye na Abu Bakr kandi akamuha obwesigwa, ahabwokuba akaba amazire ameezi maingi ataine bwire bw’okubugana nawe kumuraganisa obwesigwa bwe. Bwanyima y’ekyo, Ali akahandikira Abu Bakr ebaruha erikugira ngu, ‘Ninkweta kwija kunreeba, kwonka otaikiriza omuntu weena kwija kukubugana’. -Nikireebeka ngu Ali tarakunzire ngu Abu Bakr yaaba ari hamwe na Umar bin Khattab- Umar bwanyima akagambira Abu Bakr ati, 'Ahabw'okukunda Allah, otamubugana wenka'. Abu Bakr akagarukamu ati, ‘Ninkihamya, Ali tarikwija kunkorera kintu kyona, na Allah, ndyaguma namubugana’. Okwijura okwikiriza, Abu Bakr akahendera agiire kubugana Ali, ku yabugaine, Ali bin Abu Talib ahonaaho akamuha obujurizi - ekirikumanyisa ngu akamuraganisa obwesigwa ahariwe - arikugira ati, 'Oi Abu Bakr, buzimazima nkaba nmanyire kare emitwarize mirungi yoona n'oburungi obu Allah akuhaire obw'ekiconco ky'eitima nari ekiconco kya Allahwe, kandi tindikuhurira aine eitima. ahariiwe. Kwonka omu kuteekateeka kwangye, wantwaza omu muringo gw’obushaarizi, nk’omuntu w’omu ka ya nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam orikukirayo haihi, nshemerire kuba nyine obugabe bw’okutunga obuhunguzi bwe.’ Ebigambo bya Ali bikaba biri ahaiguru munonga ahari Abu Bakar ngu Abu Bakar tarahurire n'okusheesha amarira. N’enyehurira, Abu Bakr akamushobororera, yagira ati, ‘N’ogwo ou omutima gwangye guri omu mikono ye, omu mazima eka n’abanyabuzaare ba nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam ninkunda munonga okukira eka yangye nyenka. Aha bikwatiraine n’obuhunguzi obu turiyo nituhakana hati, omu mazima butoosha ninteeraho kuba ow’oburingaaniza n’obwengye kandi ndikwegamira aha mazima. Kandi tindikwija kureka eki nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam yaakozire ira, omu mazima ndyaguma ninkigumya’. Nahabwekyo Ali akagambira Abu Bakr ati, ‘N’obu kiraabe kiri kityo, ndyaguma ninkuha obwesigwa omu mwabazyo ogu’. Bwanyima y’okukora okushaba kwa mukaaga, Abu Bakr ahonaaho akaza aha minbari, bwanyima y’okushoma shahada, akagyezaho kushobororera abasiraamu abaabaire bariho omu bwire obwo, ekizibu ky’okukyerererwa kwa Ali omu kutwara obwesigwa n’enshonga z’okukikora, bwanyima akashoma istighfar. Bwanyima y'ekyo, gukaba guri omurundi gwa Ali Nk’omujurizi kandi arikuha ekitiinisa emiteekateekyere ya Abu Bakar, Ali akagira ngu akaba atarikuhurira aine eitima nari eihari aha mitwarize mirungi n’ebirungi byona ebi Allah yaabaire ahaire Abu Bakr, kwonka - Ali akagumizamu -, ‘Itwe, eka ya Rasulullah eri haihi munonga, tukareeba ngu eka yaitu ekaba etari y’omutaano. y’orutaro rwasigaho Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam, n’ahabw’ekyo n’obugabe bwaitu kushaba obugabe obu’. Abasiraamu abaingi omuriimwe abaabaire bariho obwire obwo mukashemererwa kuhurira ekigambo kya Ali, bakagira ngu ‘Eki mwagamba n’amazima’. Aha muheru, Ali akaguma nakwatanisa n’abasiraamu bwanyima y’okugira obumanzi bw’okushohoza enshonga egi. Atugambiire [Ishaq bin Ibrahim] na [Muhammad bin Rafi’] na [Abd bin Humaid], Ibn Rafi’ akagira ati; atugambiire, obwo abandi babiri barikugira ngu; atumanyiise [Abdurrazaq] atumanyiise [Ma’mar] kuruga [Az Zuhri] kuruga [‘Urwah] kuruga [’Aisyah] ngu Fatimah na Abbas rimwe bakaija ahari [Abu Bakr] kushaba omugabo gw’obuhunguzi bwa nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam, omu bwire obwo omugabo gwabo bombi kuruga omu buhunguzi bwa Khaibar. Nahabwekyo Abu Bakr akagira bombi ati, 'Buzima, mpurire omutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam...bwanyima akagumizamu hadiisi kurugirira aha makuru ga hadiisi 'Uqail kuruga Az Zuhri, kwonka akagamba ati, 'Bwanyima Ali akeemerera kandi yaha ekitinisa obugabe bw'abashaija bwanyima ya Abu Bakr we, we, Bakr kandi yamuha obwesigwa, obwire obwo abantu bakaakiira Ali n’okushemererwa, bagira bati, ‘Ori banar kandi okikozire. embabazi’. Omu bwire obwo abantu bakaguma nibeyongyera kwegaita ahari Ali bwanyima y’okugira obumanzi bw’okushohoza enshonga egi.’

Hadith

Imam Muslim : 3305

و حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَبِي ح و حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَالْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَتْهُ أَنَّ فَاطِمَةَ بِنْتَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَأَلَتْ أَبَا بَكْرٍ بَعْدَ وَفَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَقْسِمَ لَهَا مِيرَاثَهَا مِمَّا تَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِمَّا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَيْهِ فَقَالَ لَهَا أَبُو بَكْرٍ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ قَالَ وَعَاشَتْ بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سِتَّةَ أَشْهُرٍ وَكَانَتْ فَاطِمَةُ تَسْأَلُ أَبَا بَكْرٍ نَصِيبَهَا مِمَّا تَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ خَيْبَرَ وَفَدَكٍ وَصَدَقَتِهِ بِالْمَدِينَةِ فَأَبَى أَبُو بَكْرٍ عَلَيْهَا ذَلِكَ وَقَالَ لَسْتُ تَارِكًا شَيْئًا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعْمَلُ بِهِ إِلَّا عَمِلْتُ بِهِ إِنِّي أَخْشَى إِنْ تَرَكْتُ شَيْئًا مِنْ أَمْرِهِ أَنْ أَزِيغَ فَأَمَّا صَدَقَتُهُ بِالْمَدِينَةِ فَدَفَعَهَا عُمَرُ إِلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ فَغَلَبَهُ عَلَيْهَا عَلِيٌّ وَأَمَّا خَيْبَرُ وَفَدَكُ فَأَمْسَكَهُمَا عُمَرُ وَقَالَ هُمَا صَدَقَةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَتَا لِحُقُوقِهِ الَّتِي تَعْرُوهُ وَنَوَائِبِهِ وَأَمْرُهُمَا إِلَى مَنْ وَلِيَ الْأَمْرَ قَالَ فَهُمَا عَلَى ذَلِكَ إِلَى الْيَوْمِ

Kandi atugambiire [Ibnu Numair] atugambiire [Ya’qub bin Ibrahim] atugambiire [taata]. -omu muringo ogundi nikigambwa- Kitugambirwe ngu [Zuhair bin Harb] na [Al Hasan bin Ali Al Khulwani] bombi bakagira ngu; akatugambira [Ya’qub] - nikwo kugira ngu Ibn Ibrahim - akatugambira [taata] kuruga ahari [Salih] kuruga ahari [Ibn Shihab] akagambira [‘Urwah bin Zubair] ngu [’Aisyah] omukazi wa nabi saww akaba ari nk’oku Fatimah bint Rahulahi wasallam yamumanyiise ngu Bakr] ahabw’omugabo gw’obuhunguzi bwa ishe, bwanyima y’okufa kwe. Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam. Abu Bakr bwanyima akagarukamu ati: Buzima Rasulullah shallallahu alaihi wasallam akagira ati: Obuhunguzi obu nasigaireho tiburikubaasa kuhungurwa, kureka n’obuyambi bwonka. Urwah akagira ati, Fatimah akamara ameezi mukaaga bwanyima y’okufa kwa Rasulullah, akaba aguma ashaba Abu Bakr omugabo gw’obuhunguzi bwa Rasulullah kuruga omu minyago y’orutaro eyaabaire esigaire omu kicweka kya Khaibar, nikwo kugira ngu city ya Fadakna kandi omu mwaka gwa Medika. Kwonka Abu Bakr nabwo akayanga, arikugira ati, ‘Tindikubaasa kuhindura n’akakye eki Omutumwa wa Allah (okusaasira kwa Allah kuri ahariwe) yaaragiire, kandi ninyija kugumizamu ninkora nk’oku yaakozire. Buzima, nintiina ngu ku ndaabe ntayorobeire ebiragiro bye, ninyija kukunda kukora enshobe’. Aha bikwatiraine n’obuyambi bwe omuri Madiina, Umar akaba naakirwanirira ahari Ali na Abbas, hamwe n’ensi ya Fadak, akagira ati, ‘Byombi n’obuyambi bwa nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam obu obugabe bwe bushemerire kuhikiirizibwa, nikwo kugira ngu obuyambi oburikuheebwa abantu abari omu bwetaago. Haza obwo bombi bagumizamu batyo n'okuhitsya hati'.

Hadith

Imam Muslim : 3306

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَقْتَسِمُ وَرَثَتِي دِينَارًا مَا تَرَكْتُ بَعْدَ نَفَقَةِ نِسَائِي وَمَئُونَةِ عَامِلِي فَهُوَ صَدَقَةٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ

Ku yaaherize kutugambira [Yahya bin Yahya] akagira ati; Nkashomera [Malik]; kuruga ahari [Abu Az Zinad] kuruga ahari [Al A’raj] kuruga ahari [Abu Hurairah], ngu omutumwa wa Allah akagira ati: ‘Obuhunguzi bwangye tiburikubaasa kugabwa na dinari emwe. Eby’obugaiga ebi ndikureka, oyihireho okureeberera abakazi bangye n’okuha abakozi empeera, n’eby’obuyambi.’ Atugambiire [Muhammad bin Yahya bin Abu Umar Al Makki] atugambiire [Sufyan] kuruga [Abu Az Zinad] n’isnad nk’egi’.

Hadith

Imam Muslim : 3307

و حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي خَلَفٍ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ بْنُ عَدِيٍّ أَخْبَرَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ يُونُسَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ

Kandi kikagambirwa nyowe [Ibn Abu Khalaf] atugambiire [Zakaria bin ‘Adi] atugambiire [Ibn Mubarak] kuruga ahari [Yunus] kuruga ahari [Az Zuhri] kuruga ahari [Al A’raj] kuruga ahari [Abu Hurairah] kuruga ahari Nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam, akagira ati: ‘Nituba twine eki tutari.

Hadith

Imam Muslim : 3308

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى وَأَبُو كَامِلٍ فُضَيْلُ بْنُ حُسَيْنٍ كِلَاهُمَا عَنْ سُلَيْمٍ قَالَ يَحْيَى أَخْبَرَنَا سُلَيْمُ بْنُ أَخْضَرَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ حَدَّثَنَا نَافِعٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَسَمَ فِي النَّفَلِ لِلْفَرَسِ سَهْمَيْنِ وَلِلرَّجُلِ سَهْمًا و حَدَّثَنَاه ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِي النَّفَلِ

Ku yaaherize kutugambira [Yahya bin Yahya] na [Abu Kamil Fudlail bin Husain] bombi kuruga [Sulaim], [Yahya] akagira ati; atugambiire [Sulaim bin Akhdlar] kuruga [‘Ubaidullah bin Umar] atugambiire [Nafi’] kuruga [Abdullah bin Umar], ngu Omutumwa wa Allah saw akagabira abaserukare b’embaraasi omunyago gw’orutaro omu bicweka bibiri, obwo abaserukare b’ebigyere yaagabira ekicweka kimwe’. Kandi atugambiire [Ibn Numair] atugambiire [taata] atugambiire [‘Ubaidullah] na isnad nk’egi, kwonka taragambire, ‘Nafl -omunyago-’.

Hadith

Imam Muslim : 3309

حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ عَمَّارٍ حَدَّثَنِي سِمَاكٌ الْحَنَفِيُّ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يَقُولُ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ بَدْرٍ ح و حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ يُونُسَ الْحَنَفِيُّ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنِي أَبُو زُمَيْلٍ هُوَ سِمَاكٌ الْحَنَفِيُّ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ بَدْرٍ نَظَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمُشْرِكِينَ وَهُمْ أَلْفٌ وَأَصْحَابُهُ ثَلَاثُ مِائَةٍ وَتِسْعَةَ عَشَرَ رَجُلًا فَاسْتَقْبَلَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْقِبْلَةَ ثُمَّ مَدَّ يَدَيْهِ فَجَعَلَ يَهْتِفُ بِرَبِّهِ اللَّهُمَّ أَنْجِزْ لِي مَا وَعَدْتَنِي اللَّهُمَّ آتِ مَا وَعَدْتَنِي اللَّهُمَّ إِنْ تُهْلِكْ هَذِهِ الْعِصَابَةَ مِنْ أَهْلِ الْإِسْلَامِ لَا تُعْبَدْ فِي الْأَرْضِ فَمَا زَالَ يَهْتِفُ بِرَبِّهِ مَادًّا يَدَيْهِ مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةِ حَتَّى سَقَطَ رِدَاؤُهُ عَنْ مَنْكِبَيْهِ فَأَتَاهُ أَبُو بَكْرٍ فَأَخَذَ رِدَاءَهُ فَأَلْقَاهُ عَلَى مَنْكِبَيْهِ ثُمَّ الْتَزَمَهُ مِنْ وَرَائِهِ وَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ كَفَاكَ مُنَاشَدَتُكَ رَبَّكَ فَإِنَّهُ سَيُنْجِزُ لَكَ مَا وَعَدَكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { إِذْ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّكُمْ فَاسْتَجَابَ لَكُمْ أَنِّي مُمِدُّكُمْ بِأَلْفٍ مِنْ الْمَلَائِكَةِ مُرْدِفِينَ } فَأَمَدَّهُ اللَّهُ بِالْمَلَائِكَةِ قَالَ أَبُو زُمَيْلٍ فَحَدَّثَنِي ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ بَيْنَمَا رَجُلٌ مِنْ الْمُسْلِمِينَ يَوْمَئِذٍ يَشْتَدُّ فِي أَثَرِ رَجُلٍ مِنْ الْمُشْرِكِينَ أَمَامَهُ إِذْ سَمِعَ ضَرْبَةً بِالسَّوْطِ فَوْقَهُ وَصَوْتَ الْفَارِسِ يَقُولُ أَقْدِمْ حَيْزُومُ فَنَظَرَ إِلَى الْمُشْرِكِ أَمَامَهُ فَخَرَّ مُسْتَلْقِيًا فَنَظَرَ إِلَيْهِ فَإِذَا هُوَ قَدْ خُطِمَ أَنْفُهُ وَشُقَّ وَجْهُهُ كَضَرْبَةِ السَّوْطِ فَاخْضَرَّ ذَلِكَ أَجْمَعُ فَجَاءَ الْأَنْصَارِيُّ فَحَدَّثَ بِذَلِكَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ صَدَقْتَ ذَلِكَ مِنْ مَدَدِ السَّمَاءِ الثَّالِثَةِ فَقَتَلُوا يَوْمَئِذٍ سَبْعِينَ وَأَسَرُوا سَبْعِينَ قَالَ أَبُو زُمَيْلٍ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَلَمَّا أَسَرُوا الْأُسَارَى قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ مَا تَرَوْنَ فِي هَؤُلَاءِ الْأُسَارَى فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا نَبِيَّ اللَّهِ هُمْ بَنُو الْعَمِّ وَالْعَشِيرَةِ أَرَى أَنْ تَأْخُذَ مِنْهُمْ فِدْيَةً فَتَكُونُ لَنَا قُوَّةً عَلَى الْكُفَّارِ فَعَسَى اللَّهُ أَنْ يَهْدِيَهُمْ لِلْإِسْلَامِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا تَرَى يَا ابْنَ الْخَطَّابِ قُلْتُ لَا وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا أَرَى الَّذِي رَأَى أَبُو بَكْرٍ وَلَكِنِّي أَرَى أَنْ تُمَكِّنَّا فَنَضْرِبَ أَعْنَاقَهُمْ فَتُمَكِّنَ عَلِيًّا مِنْ عَقِيلٍ فَيَضْرِبَ عُنُقَهُ وَتُمَكِّنِّي مِنْ فُلَانٍ نَسِيبًا لِعُمَرَ فَأَضْرِبَ عُنُقَهُ فَإِنَّ هَؤُلَاءِ أَئِمَّةُ الْكُفْرِ وَصَنَادِيدُهَا فَهَوِيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا قَالَ أَبُو بَكْرٍ وَلَمْ يَهْوَ مَا قُلْتُ فَلَمَّا كَانَ مِنْ الْغَدِ جِئْتُ فَإِذَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ قَاعِدَيْنِ يَبْكِيَانِ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخْبِرْنِي مِنْ أَيِّ شَيْءٍ تَبْكِي أَنْتَ وَصَاحِبُكَ فَإِنْ وَجَدْتُ بُكَاءً بَكَيْتُ وَإِنْ لَمْ أَجِدْ بُكَاءً تَبَاكَيْتُ لِبُكَائِكُمَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبْكِي لِلَّذِي عَرَضَ عَلَيَّ أَصْحَابُكَ مِنْ أَخْذِهِمْ الْفِدَاءَ لَقَدْ عُرِضَ عَلَيَّ عَذَابُهُمْ أَدْنَى مِنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ شَجَرَةٍ قَرِيبَةٍ مِنْ نَبِيِّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { مَا كَانَ لِنَبِيٍّ أَنْ يَكُونَ لَهُ أَسْرَى حَتَّى يُثْخِنَ فِي الْأَرْضِ إِلَى قَوْلِهِ فَكُلُوا مِمَّا غَنِمْتُمْ حَلَالًا طَيِّبًا } فَأَحَلَّ اللَّهُ الْغَنِيمَةَ لَهُمْ

Atugambiire [Hannad bin Sari] atugambiire [Ibn Al Mubarak] kuruga [Ikrimah Bin Ammar] angambire [Simak Al Hanafi] akagira ati; Nkahurira [Ibn Abbas] arikugira ati; akangambira [Umar bin Khattab] akagira ati, ‘Omu bwire bw’orutaro rwa Badr’. -omu muringo ogundi nikigambwa- Atugambiire [Zuhair bin Harb] kandi eki n’ekigambo kye, atugambiire [Umar bin Yunus Al Hanafi] atugambiire [Ikrimah bin ‘Ammar] yangira [Abu Zumail] -nikwo kugira ngu Simak Al Hanafi- akangambira [Abdullah] akagira ati; [Umar bin Khattab] akangira ngu akagira ati, ‘Orutaro rwa Badr ku rwabaho, Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam akareeba eihe ry’Abamushriki ririmu abaserukare rukumi, obwo bagyenzi be bari abantu magana ashatu na ikumi na mwenda bonka. Reero omurangi wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam akahindura amaisho ge yaareeba Qibla obwo arikwimutsya emikono ye, yaashaba ati: 'ALLAHUMMA ANJIS LII MAA WA'ADTANI, ALLAHUMMA AATI MAA WA'ADTANI, ALLAHUMMA IN TUHLIK LASHAILZILINHLISLAM M' TUHLIK HAADZILINHLISLAM M'. ARDLI -Ai Allah, hikiiriza eki waandaganiise. Ai Allah, mpa eki wandaganiise. Ai Allah, eihe eri rikye ry’obusiraamu ku riraabe ryacwekyereziibwe, tihaine orikugaruka kukuramya aha mutwe gw’ensi egi-’. Nahabwekyo, akaba ashaba Mukama we buriijo arikwimutsya emikono ye obwo arikureeba Qibla, kugira ngu ekijwaro kye kigwe aha mabega ge. Abu Bakr bwanyima akaija ahariwe yakwata ekijwaro ky’okujwara yaakijwara aha mabega ge, kandi butoosha akaba akijwara enyima ye.’ Abu Bakr bwanyima akagira ati, ‘Iwe nabi wa Allah, nikimara ngu oshabe Allah, ahabwokuba buzima naija kuhikiiriza eki yaakuraganiise’. Bwanyima Allah akashuruura orunyiriri oru: '--ijuka-, obu waashaba Mukama waawe obuhwezi, obwo akakwikirizibwa ati: 'Buzimazima, ninyija kukureetera okugarurwamu amaani na baamaraika rukumi abarikwija omu kukuratana-' -Ks. Al Anfaal: 9-, Allah bwanyima akamuhwera n’eihe rya Malaika’. Abu Zumail akagira ati, ‘Ibn Abbas akangambira, akagira ati, ‘Eizooba eryo, omuserukare w’obusiraamu ku yaabaire nabinga eihe rya Mushrikini eryabaire riri omu maisho ge, ahonaaho akahurira eiraka ry’ekikoni aha mutwe gw’omu Mushrikini, n’eiraka ry’omuvugi w’embaraasi arikugira ati, ‘Gyenda omumaisho, iwe Hamizum! Akaba atarikuteekateeka, omusiraamu owaabaire ari omu maisho ge akaba agwejegyeire afiire enyindo ye ezimbire, omu maisho ge hacwekire nk’ekikoni kandi omubiri gwe gwona guhindukire ekinyaatsi. Bwanyima omuserukare omusiraamu akaija yagambira Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam eki yaabaire yaaheza kutunga, atyo yagira ati: ‘Ohikire, bukaba buri obuhwezi bwa Allah kuruga omu iguru rya kashatu’. Aha izooba eryo, eihe ry’Abasiraamu rikabaasa kwita abaserukare ba Mushrikini makumi mushanju, kandi ryasingura omu kukwata abasibe makumi mushanju.’ Abu Zumail akagumizamu ati, Ibn Abbas akagira ati, ku baaherize kukwaata abasibe, Rasulullah akabuuza Abu Bakr na Umar ati: Nimuteekateeka ki aha basibe aba? Abu Bakr akagarukamu ati, ‘Ei nabi wa Allah, n’abaana ba uncle kandi n’obunaku obu n’abanyabuzaare baitu, ninteekateeka ngu nikiija kuba kirungi twabashorooza ekitambo. Omu muringo ogwo, nitwija kuba twine amaani aha bakaafiri, Allah abahabure kuhinduka abasiraamu’. Bwanyima Rasulullah akagira ati: 'Noteekateeka ki, iwe Ibnul Khattab?' Nkagarukamu nti: Ngaaha, ahari Allah, ai Mutumwa wa Allah, tindikwikirizana n’ebiteekateeko bya Abu Bakr. Omu kuteekateeka kwangye, mumpe omugisha gw’okusharaho ebisiika byabo, muhe Ali omugisha gw’okusharaho ebisiika bya ‘Uqail, kandi mumpe omugisha gw’okusharaho ebisiika bya fulaani - ekirikumanyisa murumuna we wenka -, ahabw’okuba nibo beebembezi b’abakaafiiri n’abakuru baabo’. E Kwonka Rasulullah akaikirizana n’ebiteekateeko bya Abu Bakr kandi taraikirizaine n’ebiteekateeko byangye. Ekiro ekyakuratsireho, nkabugana Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam, nkamushanga ashutami arikurira hamwe na Abu Bakr, reero nagira nti, 'Ngambira, ahabwenki mwembi murira? Ku ndaabe nimbaasa kurira obwo ninyija kurira, ku ndaabe ntarikubaasa obwo ninyija kweshushaniriza nk’orikukurira’. Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Ninzira ahabwokuba okucungura oku munywani waawe yashabire enkwatwa n’okw’obucweka bukye kukira omuhendo gw’enku ezi’. -nikwo kugira ngu enku ezaabaire ziri haihi na nabi wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam- Reero Allah Azza wa jalla yashuruura orunyiriri oru: '...Tikihikire nabi kugira omusibe atakabaasa kuremesa abazigu be aha maisho g'ensi egi...-okuhitsya obu ekigambo kye kya theQs- n'ahabw'ekyo kirikurya naiwe abamwe-'. Omubiri: 67-69-. Nikyo Allah yaabahaire eminyago kuba ekiragiro’.

Hadith

Imam Muslim : 3310

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُا بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَيْلًا قِبَلَ نَجْدٍ فَجَاءَتْ بِرَجُلٍ مِنْ بَنِي حَنِيفَةَ يُقَالُ لَهُ ثُمَامَةُ بْنُ أُثَالٍ سَيِّدُ أَهْلِ الْيَمَامَةِ فَرَبَطُوهُ بِسَارِيَةٍ مِنْ سَوَارِي الْمَسْجِدِ فَخَرَجَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَاذَا عِنْدَكَ يَا ثُمَامَةُ فَقَالَ عِنْدِي يَا مُحَمَّدُ خَيْرٌ إِنْ تَقْتُلْ تَقْتُلْ ذَا دَمٍ وَإِنْ تُنْعِمْ تُنْعِمْ عَلَى شَاكِرٍ وَإِنْ كُنْتَ تُرِيدُ الْمَالَ فَسَلْ تُعْطَ مِنْهُ مَا شِئْتَ فَتَرَكَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى كَانَ بَعْدَ الْغَدِ فَقَالَ مَا عِنْدَكَ يَا ثُمَامَةُ قَالَ مَا قُلْتُ لَكَ إِنْ تُنْعِمْ تُنْعِمْ عَلَى شَاكِرٍ وَإِنْ تَقْتُلْ تَقْتُلْ ذَا دَمٍ وَإِنْ كُنْتَ تُرِيدُ الْمَالَ فَسَلْ تُعْطَ مِنْهُ مَا شِئْتَ فَتَرَكَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى كَانَ مِنْ الْغَدِ فَقَالَ مَاذَا عِنْدَكَ يَا ثُمَامَةُ فَقَالَ عِنْدِي مَا قُلْتُ لَكَ إِنْ تُنْعِمْ تُنْعِمْ عَلَى شَاكِرٍ وَإِنْ تَقْتُلْ تَقْتُلْ ذَا دَمٍ وَإِنْ كُنْتَ تُرِيدُ الْمَالَ فَسَلْ تُعْطَ مِنْهُ مَا شِئْتَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَطْلِقُوا ثُمَامَةَ فَانْطَلَقَ إِلَى نَخْلٍ قَرِيبٍ مِنْ الْمَسْجِدِ فَاغْتَسَلَ ثُمَّ دَخَلَ الْمَسْجِدَ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ يَا مُحَمَّدُ وَاللَّهِ مَا كَانَ عَلَى الْأَرْضِ وَجْهٌ أَبْغَضَ إِلَيَّ مِنْ وَجْهِكَ فَقَدْ أَصْبَحَ وَجْهُكَ أَحَبَّ الْوُجُوهِ كُلِّهَا إِلَيَّ وَاللَّهِ مَا كَانَ مِنْ دِينٍ أَبْغَضَ إِلَيَّ مِنْ دِينِكَ فَأَصْبَحَ دِينُكَ أَحَبَّ الدِّينِ كُلِّهِ إِلَيَّ وَاللَّهِ مَا كَانَ مِنْ بَلَدٍ أَبْغَضَ إِلَيَّ مِنْ بَلَدِكَ فَأَصْبَحَ بَلَدُكَ أَحَبَّ الْبِلَادِ كُلِّهَا إِلَيَّ وَإِنَّ خَيْلَكَ أَخَذَتْنِي وَأَنَا أُرِيدُ الْعُمْرَةَ فَمَاذَا تَرَى فَبَشَّرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَمَرَهُ أَنْ يَعْتَمِرَ فَلَمَّا قَدِمَ مَكَّةَ قَالَ لَهُ قَائِلٌ أَصَبَوْتَ فَقَالَ لَا وَلَكِنِّي أَسْلَمْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا وَاللَّهِ لَا يَأْتِيكُمْ مِنْ الْيَمَامَةِ حَبَّةُ حِنْطَةٍ حَتَّى يَأْذَنَ فِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ الْحَنَفِيُّ حَدَّثَنِي عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيُّ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُا بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَيْلًا لَهُ نَحْوَ أَرْضِ نَجْدٍ فَجَاءَتْ بِرَجُلٍ يُقَالُ لَهُ ثُمَامَةُ بْنُ أُثَالٍ الْحَنَفِيُّ سَيِّدُ أَهْلِ الْيَمَامَةِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ حَدِيثِ اللَّيْثِ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ إِنْ تَقْتُلْنِي تَقْتُلْ ذَا دَمٍ

Atugambiire [Qutaibah bin Sa’id] atugambiire [Laits] kuruga ahari [Sa’id bin Abu Sa’id] ngu rimwe akahurira [Abu Hurairah] arikugira ati, ‘Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam rimwe akatuma abavugi b’embaraasi omu nsi ya Najd, bwanyima bakabaasa kutwara hare na Hanumed Bamahn kandi Utsal, omuturagye orikumanywa munonga omuri Yamamah. Bakaboha omusibe ahari emwe aha nshonda z’omuzigiti, reero nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam yaarugayo yaamubugana yagira ati: ‘Ori ota, iwe Tsumamah?’. akagarukamu ati, 'Ndigye iwe Muhammad, wanyita nikimanyisa ngu osheeshe eshagama, kwonka wanyita nikimanyisa ngu ocungwire omuntu orikusiima. Waaba nooyenda obugaiga, gamba kwonka, ninyija kukuha eki orikwenda’. Bwanyima Rasulullah naamurugaho. Ekiro ekyakuratsireho, akagaruka yaabuuza ati: ‘Ori ota, iwe Tsumamah?’ amugarukamu ati amakuru gangye ni nk'okunakugambiire, wanyita nikimanyisa ngu waasheesha eshagama, kwonka waancungura nikimanyisa ngu wacungura omuntu orikusiima. Waaba nooyenda obugaiga, gamba kwonka, ninyija kukuha eki orikwenda’. Bwanyima Rasulullah naamurugaho. Ekiro ekyakuratsireho, akagaruka yaabuuza ati: ‘Ori ota, iwe Tsumamah?’ amugarukamu ati ninkugambira nk'oku nakugambiire, wanyita nikimanyisa ngu waasheesha eshagama, kwonka wancungura nikimanyisa ngu wacungura omuntu orikusiima. Waaba nooyenda obugaiga, gamba kwonka, ninyija kukuha eki orikwenda’. Bwanyima Rasulullah akagira ati: Tsumamah oine obugabe! Bwanyima akaza aha muti gw’omuzeituuni haihi n’omuzigiti, bwanyima yayoga yaataaha omu muzigiti, arikugira ati: ‘Ninhamya ngu tihaine ruhanga oshemerire kuramibwa okwihaho Allah kandi ninhamya ngu Muhammad n’omuheereza we kandi omutumwa we. O Muhammad, na Allah, enyima hakaba hatariho maisho agu naabaire ninkyenga munonga aha maisho g’ensi egi kukira agaawe, kwonka hati n’amaisho gaawe agu ndikukunda munonga omu maisho goona. By Allah, enyima hakaba hatariho ediini ei nabaire ninkyenga okukira eyawe, kwonka hati niyo diini yaawe ei ndikukunda munonga okukira ediini zoona. Enyima tihaine ihanga eri naabaire ninyanga okukira eryawe, kwonka hati tihaine ihanga eri ndikukunda kukira eihanga eri. Abavugi b’embaraasi ku bankwatsire, nkaba nyine ekigyendererwa ky’okuza omu Umrah, hati nooteekateeka ki?’ Rasulullah akamumanyisa amakuru marungi, bwanyima yamugira ngu agyende aha Umrah. Ku yaahikire Mecca, abantu bakamubuuza ngu ohindwire ediini yaawe? akagarukamu ati, 'Ngaaha, kwonka nkaikiriza obusiraamu hamwe na nabi sallallaahu 'alaihi wasallam. Ba Allah, otagira amatsiko, n'akajuma k'engano tikarikwija kukuhikaho kuruga Yamamah kuhisya obu oratungye orusa kuruga aha Mutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam'. Atugambiire [Muhammad bin Mutsanna] atugambiire [Abu Bakr Al Hanafi] akangambira [Abdul Hamid bin Ja’far] akangambira [Sa’id bin Abu Sa’id Al Maqburi] ngu akahurira [Abu Hurairah] arikugira ati, ‘Rasulullah, Rasulullah, Rasulullah. akareeta omushaija orikwetwa Tsumamah bin Utsal Al Hanafi, omuturagye ruranganwa omuri Yamamah...bwanyima yaagumizamu na hadiisi nk’eyaagambirweho Laits, kwonka akagira ati, ‘Ku oraabe nonyita, nikimanyisa ngu waasheesha eshagama’.

Hadith

Imam Muslim : 3311

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّهُ قَالَ بَيْنَا نَحْنُ فِي الْمَسْجِدِ إِذْ خَرَجَ إِلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ انْطَلِقُوا إِلَى يَهُودَ فَخَرَجْنَا مَعَهُ حَتَّى جِئْنَاهُمْ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَنَادَاهُمْ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ يَهُودَ أَسْلِمُوا تَسْلَمُوا فَقَالُوا قَدْ بَلَّغْتَ يَا أَبَا الْقَاسِمِ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَلِكَ أُرِيدُ أَسْلِمُوا تَسْلَمُوا فَقَالُوا قَدْ بَلَّغْتَ يَا أَبَا الْقَاسِمِ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَلِكَ أُرِيدُ فَقَالَ لَهُمْ الثَّالِثَةَ فَقَالَ اعْلَمُوا أَنَّمَا الْأَرْضُ لِلَّهِ وَرَسُولِهِ وَأَنِّي أُرِيدُ أَنْ أُجْلِيَكُمْ مِنْ هَذِهِ الْأَرْضِ فَمَنْ وَجَدَ مِنْكُمْ بِمَالِهِ شَيْئًا فَلْيَبِعْهُ وَإِلَّا فَاعْلَمُوا أَنَّ الْأَرْضَ لِلَّهِ وَرَسُولِهِ

Atugambiire [Qutaibah bin Sa’id] atugambiire [Laits] kuruga ahari [Sa’id bin Abu Sa’id] kuruga ahari [ishe] kuruga ahari [Abu Hurairah] ngu akagira ati, ‘Ku twabaire turi omu muzigiti, ahonaaho omutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam akarugayo yaagira ati: ‘Reka tuze.’ Reero twaza nawe, bwanyima y’okuhika ahu barikutuura, Omutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam akeemerera omu maisho gaabo yaagamba n’eiraka rihango ati: ‘Imwe Bayudaaya, muhindukye omu Busiraamu buzima nimwija kujunwa’. Baheza bagarukamu bati, 'Iwe Abu Qasim, iwe ogambire ekyo'. Rasulullah akagarukamu ati: ‘Ekyo nikyo ndikwenda. Taaha omu Busiraamu noija kuba oine oburinzi. Bagarukamu bati: ‘Ekyo okigambire, iwe Abu Qasim’. Omurangi saww akagira ati: ‘Ekyo nikyo turikwenda’. Akagaruka yateera esimu emirundi eshatu. Bwanyima y’ekyo, akagira ati: ‘Mumanye ngu buzima ensi egi n’eya Allah n’omutumwa we, n’ahabw’ekyo ninbinga omu nsi egi, weena okiriho n’ebintu omuriimwe, abiguze, kitari ekyo mumanye ngu ensi egi n’eya Allah n’omutumwa we’.

Hadith

Imam Muslim : 3312

و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ قَالَ ابْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا و قَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ يَهُودَ بَنِي النَّضِيرِ وَقُرَيْظَةَ حَارَبُوا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَجْلَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَنِي النَّضِيرِ وَأَقَرَّ قُرَيْظَةَ وَمَنَّ عَلَيْهِمْ حَتَّى حَارَبَتْ قُرَيْظَةُ بَعْدَ ذَلِكَ فَقَتَلَ رِجَالَهُمْ وَقَسَمَ نِسَاءَهُمْ وَأَوْلَادَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ بَيْنَ الْمُسْلِمِينَ إِلَّا أَنَّ بَعْضَهُمْ لَحِقُوا بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَآمَنَهُمْ وَأَسْلَمُوا وَأَجْلَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَهُودَ الْمَدِينَةِ كُلَّهُمْ بَنِي قَيْنُقَاعَ وَهُمْ قَوْمُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلَامٍ وَيَهُودَ بَنِي حَارِثَةَ وَكُلَّ يَهُودِيٍّ كَانَ بِالْمَدِينَةِ و حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي حَفْصُ بْنُ مَيْسَرَةَ عَنْ مُوسَى بِهَذَا الْإِسْنَادِ هَذَا الْحَدِيثَ وَحَدِيثُ ابْنِ جُرَيْجٍ أَكْثَرُ وَأَتَمُّ

Akangambira [Muhammad bin Rafi’] na [Ishaq bin Mansur], [Ibn Rafi’] akagira ati; atugambiire, obwo [Ishaq] arikugira ngu; atugambiire [Abdurrazaq] atugambiire [Ibn Juraij] kuruga ahari [Musa bin ‘Uqbah] kuruga ahari [Nafi’] kuruga ahari [Ibn Umar], ngu Abayudaaya ba Bani Nadlir na Bani Quraidzah bakaba nibenda kurwanisa Omutumwa wa Allah saw. Nahabwekyo akabinga aba Bani Nadlir kandi yasigaho aba Bani Quraidzah -basigaire omuri Madiina-pent- kuhisya obu bahererukire kurwanisa nabi bwanyima y’ekyo. Nahabwekyo nabi sallallaahu 'alaihi wasallam akaita abashaija baabo, bwanyima yagaba abakazi baabo, abaana n'ebintu byabo omu basiraamu. Kwonka abamwe aharibo bakabugana nabi sallallaahu 'alaihi wasallam kushaba oburinzi n'okuhinduka abasiraamu. Kandi Rasulullah akabinga Abayudaaya boona abaabaire bari omuri Madiina, otwariiremu n’aba Banu Qainuqa, abakuratsi ba Abdullah bin Salam, aba Bani Harithah, n’Abayudaaya boona abaabaire bari omuri Madiina hatariho kushorooza. Kandi kikagambirwa nyowe [Abu At Thahir] atugambiire [Abdullah bin Wahb] yangira [Hafsh bin Maisarah] kuruga ahari [Musa] n’ekigambo kimwe nk’eki. Hadiisi egi hamwe na hadiisi ya Ibn Juraij nizikira kuba nyingi kandi nizikiraho kuhikiirira’.

Hadith

Imam Muslim : 3313

و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ بْنُ مَخْلَدٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ ح و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُ أَخْبَرَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَأُخْرِجَنَّ الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى مِنْ جَزِيرَةِ الْعَرَبِ حَتَّى لَا أَدَعَ إِلَّا مُسْلِمًا و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ ح و حَدَّثَنِي سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَعْيَنَ حَدَّثَنَا مَعْقِلٌ وَهُوَ ابْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ كِلَاهُمَا عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ

Kandi kikagambirwa nyowe [Zuhair bin Harb] akatugambira [Ad Dlahak bin Makhlad] kuruga ahari [Ibn Juraij]. -omu muringo ogundi nikigambwa- Akangambira [Muhammad bin Rafi’] kandi eki n’ekigambo kuruga ahariwe, akatugambira [Abdurrazaq] akatugambira [Abu Az Zubair] ngu rimwe akahurira [Jabir bin Abdullah] arikugira ati; akangambira [Umar bin Khattab] ngu rimwe akahurira nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam arikugira ati: ‘Buzimazima, ninyija kubinga Abayudaaya n’Abakristaayo omu kizinga kya Buharabu, okuhitsya obu haraabe hatariho ekindi ekisigaireho kureka Abasiraamu’. Kandi angizire [Zuhair bin Harb] atugambiire [Rauh bin ‘Ubadah] atugambiire [Sufyan At tsauri]. -omu muringo ogundi nikigambwa- Kikagambirwa nyowe [Salamah bin Syabib] atugambiire [Al Hasan bin A’yan] atugambiire [Ma’qil] -nikwo kugira ngu Ibn ‘Ubadillah- bombi kuruga [Abu Az Zubair] baine isnad nk’egi’.

Hadith

Imam Muslim : 3314

و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ وَأَلْفَاظُهُمْ مُتَقَارِبَةٌ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ عَنْ شُعْبَةَ و قَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا أُمَامَةَ بْنَ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ قَالَ نَزَلَ أَهْلُ قُرَيْظَةَ عَلَى حُكْمِ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ فَأَرْسَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى سَعْدٍ فَأَتَاهُ عَلَى حِمَارٍ فَلَمَّا دَنَا قَرِيبًا مِنْ الْمَسْجِدِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلْأَنْصَارِ قُومُوا إِلَى سَيِّدِكُمْ أَوْ خَيْرِكُمْ ثُمَّ قَالَ إِنَّ هَؤُلَاءِ نَزَلُوا عَلَى حُكْمِكَ قَالَ تَقْتُلُ مُقَاتِلَتَهُمْ وَتَسْبِي ذُرِّيَّتَهُمْ قَالَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَضَيْتَ بِحُكْمِ اللَّهِ وَرُبَّمَا قَالَ قَضَيْتَ بِحُكْمِ الْمَلِكِ وَلَمْ يَذْكُرْ ابْنُ الْمُثَنَّى وَرُبَّمَا قَالَ قَضَيْتَ بِحُكْمِ الْمَلِكِ و حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ شُعْبَةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَقَالَ فِي حَدِيثِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقَدْ حَكَمْتَ فِيهِمْ بِحُكْمِ اللَّهِ وَقَالَ مَرَّةً لَقَدْ حَكَمْتَ بِحُكْمِ الْمَلِكِ

Kandi akatugambira [Abu Bakar bin Abu Syaibah] na [Muhammad bin Al Mutsanna] na [Ibn Basyar] obwo lafadz zaabo ziri haihi, [Abu Bakr] akagira ati; atugambiire [Ghundar] kuruga [Shu’bah], obwo abantu babiri barikugira ngu; atugambiire [Muhammad bin Ja’far] atugambiire [Syu’bah] kuruga ahari [Sa’d bin Ibrahim] akagira ati; Obwire obumwe nkahurira [Abu Umaah bin Sahl bin Hanif] arikugira ati; Obwire obumwe nkahurira [Abu Sa’id Al Khudri] arikugira ati, ‘Abantu ba Bani Quraizhah bakeehayo aha kiragiro kya Sa’d bin Mu’adz, bwanyima Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam akatuma omuntu kubugana Sa’d - ngu aije kumubugana -, n’ahabw’ekyo Sa’d akaija kumubugana arikuvuga donkey a. Sa’d ku yaabaire ari haihi n’omuzigiti, Rasulullah akeeta aba Ansar ati: ‘Mwemerere abeebembezi baanyu’. Nari gamba oti: ‘Ahabw’omuntu waawe orikukirayo’. Bwanyima akagira ati: ‘Buzima, boona bategyereize okucwamu kwawe’. Sa’d bwanyima akagira ati, ‘Buzima nkasharamu kwita abo boona abayejumbire omu rutaro n’okutwara abaana baabo nk’enkwatwa’. Abu Sa’id akagira ati: ‘Nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam bwanyima akagira ati: ‘Buzimazima mwacwamu n’ebiragiro bya Allah’. Nari akagira ati: ‘Okacwamu nk’oku ekiragiro ky’Omugabe -Allah- kiri’. Kwonka Ibn Mutsanna taragambire sentensi egi ‘Nari akagira ati: ‘Okacwamu kurugiirira aha kiragiro ky’Omugabe -Allah-’’. Kandi atugambiire [Zuhair bin Harb] atugambiire [Abdurrahman bin Mahdi] kuruga [Syu’bah] na isnad egi, kandi akagamba omu hadiisi ye ati, ‘Reero omutumwa wa Allah saw. Kandi obumwe n’obumwe akaba agira ati: ‘Buzima, mwacwera orubanja omu biragiro by’Omugabe -Allah-’.

Hadith

Imam Muslim : 3315

و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ الْهَمْدَانِيُّ كِلَاهُمَا عَنْ ابْنِ نُمَيْرٍ قَالَ ابْنُ الْعَلَاءِ حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ أُصِيبَ سَعْدٌ يَوْمَ الْخَنْدَقِ رَمَاهُ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ يُقَالُ لَهُ ابْنُ الْعَرِقَةِ رَمَاهُ فِي الْأَكْحَلِ فَضَرَبَ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَيْمَةً فِي الْمَسْجِدِ يَعُودُهُ مِنْ قَرِيبٍ فَلَمَّا رَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْخَنْدَقِ وَضَعَ السِّلَاحَ فَاغْتَسَلَ فَأَتَاهُ جِبْرِيلُ وَهُوَ يَنْفُضُ رَأْسَهُ مِنْ الْغُبَارِ فَقَالَ وَضَعْتَ السِّلَاحَ وَاللَّهِ مَا وَضَعْنَاهُ اخْرُجْ إِلَيْهِمْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَيْنَ فَأَشَارَ إِلَى بَنِي قُرَيْظَةَ فَقَاتَلَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَنَزَلُوا عَلَى حُكْمِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَدَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْحُكْمَ فِيهِمْ إِلَى سَعْدٍ قَالَ فَإِنِّي أَحْكُمُ فِيهِمْ أَنْ تُقْتَلَ الْمُقَاتِلَةُ وَأَنْ تُسْبَى الذُّرِّيَّةُ وَالنِّسَاءُ وَتُقْسَمَ أَمْوَالُهُمْ و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا هِشَامٌ قَالَ قَالَ أَبِي فَأَخْبَرْتُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَقَدْ حَكَمْتَ فِيهِمْ بِحُكْمِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ

Kitugambirwe [Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Muhammad bin Al ‘Ala Al Hamdani] bombi kuruga [Ibnu Numair], [Ibnu ‘Ala] akagira ati; atugambiire [Ibn Numair] atugambiire [Hsyam] kuruga ahari [ishe] kuruga ahari [‘Aisyah] akagira ati, ‘Omu rutaro Khandaq Sa’d akateerwa omusyo omushaija w’omu Quraish orikwetwa Ibn ‘Ariqah, akateerwa omusyo omu misi ye yonka. Aha muheru nabi sallallaahu 'alaihi wasallam akamutebeekanisiza eihema eryabaire riri haihi n'omuzigiti, ngu abone kumutaayaayira obwire bwona. Ku yaagarukire kuruga omu rutaro rwa Khandaq, Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam ahonaaho akata eby’okurwanisa bye ahansi, obwo ariyo naayoga kandi arikwozya omubiri gwe, Jibril akaija yaamufuka omucuucu aha mutwe. Jibril akabuuza ati, 'Okataho eby'okurwanisa byawe -kureetaho obusingye-? Na Allah, titushemerire kutaho eby'okurwanisa byaitu, tukaza aheeru tukabirwanisa'. Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam bwanyima akagira ati: 'Nshohore nkahi?' Jibril bwanyima akamuha akamanyiso k’okuza omukyaro ky’Abayudaaya ba Bani Quraizhah. Reero Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam hamwe n'abasiraamu bakabarwanisa. Aha muheru bakeehayo kandi baikiriza ensharamu ya Rasulullah, kwonka Rasulullah akahayo ensharamu ahari Sa’d. Sa’d bwanyima akagira ati: Buzima, nsharamu kwita abo boona abayejumbire omu rutaro, ntware abaana n’abakazi nk’abakwatwa, n’okugabanisa ebintu byabo. Atugambiire [Abu Kuraib] atugambiire [Ibn Numair] atugambiire [Hisham] ati; [taata] akagira ati: ‘Nkaheza kumumanyisa ngu Omutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Buzima, mwacwera enshonga yaabo orubanja n’ebiragiro bya Allah’.

Hadith

Imam Muslim : 3316

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ عَنْ هِشَامٍ أَخْبَرَنِي أَبِي عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ سَعْدًا قَالَ وَتَحَجَّرَ كَلْمُهُ لِلْبُرْءِ فَقَالَ اللَّهُمَّ إِنَّكَ تَعْلَمُ أَنْ لَيْسَ أَحَدٌ أَحَبَّ إِلَيَّ أَنْ أُجَاهِدَ فِيكَ مِنْ قَوْمٍ كَذَّبُوا رَسُولَكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَخْرَجُوهُ اللَّهُمَّ فَإِنْ كَانَ بَقِيَ مِنْ حَرْبِ قُرَيْشٍ شَيْءٌ فَأَبْقِنِي أُجَاهِدْهُمْ فِيكَ اللَّهُمَّ فَإِنِّي أَظُنُّ أَنَّكَ قَدْ وَضَعْتَ الْحَرْبَ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُمْ فَإِنْ كُنْتَ وَضَعْتَ الْحَرْبَ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُمْ فَافْجُرْهَا وَاجْعَلْ مَوْتِي فِيهَا فَانْفَجَرَتْ مِنْ لَبَّتِهِ فَلَمْ يَرُعْهُمْ وَفِي الْمَسْجِدِ مَعَهُ خَيْمَةٌ مِنْ بَنِي غِفَارٍ إِلَّا وَالدَّمُ يَسِيلُ إِلَيْهِمْ فَقَالُوا يَا أَهْلَ الْخَيْمَةِ مَا هَذَا الَّذِي يَأْتِينَا مِنْ قِبَلِكُمْ فَإِذَا سَعْدٌ جُرْحُهُ يَغِذُّ دَمًا فَمَاتَ مِنْهَا و حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ بْنِ سُلَيْمَانَ الْكُوفِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ عَنْ هِشَامٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَانْفَجَرَ مِنْ لَيْلَتِهِ فَمَا زَالَ يَسِيلُ حَتَّى مَاتَ وَزَادَ فِي الْحَدِيثِ قَالَ فَذَاكَ حِينَ يَقُولُ الشَّاعِرُ أَلَا يَا سَعْدُ سَعْدَ بَنِي مُعَاذٍ فَمَا فَعَلَتْ قُرَيْظَةُ وَالنَّضِيرُ لَعَمْرُكَ إِنَّ سَعْدَ بَنِي مُعَاذٍ غَدَاةَ تَحَمَّلُوا لَهُوَ الصَّبُورُ تَرَكْتُمْ قِدْرَكُمْ لَا شَيْءَ فِيهَا وَقِدْرُ الْقَوْمِ حَامِيَةٌ تَفُورُ وَقَدْ قَالَ الْكَرِيمُ أَبُو حُبَابٍ أَقِيمُوا قَيْنُقَاعُ وَلَا تَسِيرُوا وَقَدْ كَانُوا بِبَلْدَتِهِمْ ثِقَالًا كَمَا ثَقُلَتْ بِمَيْطَانَ الصُّخُورُ

Kitugambirwe [Abu Kuraib] atugambiire [Ibn Numair] kuruga [Hisham] yangira [taata] kuruga [‘Aisha] ngu Sa’d akagira -obu endwara ye yaabaire neeyeyongyera-, akagira ati, ‘Ai Allah, buzimazima noomanya ngu tihaine eki ndikukunda kukira okurwanisa abo aba Your saahunger omu muhanda gwawe ku ‘. wasallam kandi yaamubinga. Ai Allah, ku haraabe hakiriho orutaro orusigaireho n'aba Quraysh, mbwenu onrinde ngu mbaase kubarwanisa omu muhanda gwawe. Buzimazima, ninkihamya ngu okacwamu orutaro ahagati yeitu nabo, n’ahabw’ekyo ku oraabe oteireho orutaro ahagati yeitu nabo, okufa kwangye okore omu rutaro orwo’. Eshagama ekaba neyeyongyera kuruga omu kihuta kya Sa'd, kwonka banywani be tibakakimanyire. Omubwire obwo, omu muzigiti hakaba harimu eihema kuruga omu Banu Ghifar, n'ahabw'ekyo eshagama ekagumizamu neesheesheka omu bari omu ihema, n'ahabw'ekyo bakagira bati, imwe abatuuragye b'omu ihema, ni shagama ki erikuruga omuriimwe? Kikashangwa ngu ekihuta kya Sa’d nikyo kyabaire nikisheesheka eshagama, kuhitsya obu yaafa ahabwakyo.’ Kandi atugambiire [Ali bin Al Husain bin Sulaiman Al Kufi] kandi atugambiire [‘Abdah] kuruga [Hsyam] na sanad egi, nk’oku hadiisi eri. Nikyo kimwe ngu akagira ati, ‘Ekiro ekyo ekihuta kye kikagumizamu nikirugamu eshagama kuhitsya obu yaafa, kandi omu hadiisi akayongyeraho, akagira ati ‘Nikwo kugira ngu, omuhandiiki w’ebitebyo ku yaahuriire ati, ‘Manya, iwe Sa’d, Quraizhah na Nadlir tibaine eki bakozire ahari Sa’d bani Mu’adz. #Kurugiirira aha myaka yaawe, Sa'd bani Mu'adz akagumisiriza obusaasi omu kasheeshe kare munonga obwo arikuguma ari omugumisiriza. #Oreka enyungu yaawe etaijwire, obwo enyungu y'ondiijo erikwotsya aha sigiri. #Al karim Abu Hubab agizire ngu ati; Guma, iwe Bani Qainuqa’, otahinduka. #Omu ihanga ryabo nibahurira baruhire, nk'oku baruhire omuri Mithan ash Shukhur'.

Hadith

Imam Muslim : 3317

و حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْمَاءَ الضُّبَعِيُّ حَدَّثَنَا جُوَيْرِيَةُ بْنُ أَسْمَاءَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ نَادَى فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ انْصَرَفَ عَنْ الْأَحْزَابِ أَنْ لَا يُصَلِّيَنَّ أَحَدٌ الظُّهْرَ إِلَّا فِي بَنِي قُرَيْظَةَ فَتَخَوَّفَ نَاسٌ فَوْتَ الْوَقْتِ فَصَلَّوْا دُونَ بَنِي قُرَيْظَةَ وَقَالَ آخَرُونَ لَا نُصَلِّي إِلَّا حَيْثُ أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِنْ فَاتَنَا الْوَقْتُ قَالَ فَمَا عَنَّفَ وَاحِدًا مِنْ الْفَرِيقَيْنِ

Kandi kikangambirwa [Abdullah bin Muhammad bin Asma Ad Bua’i] akatugambira [Juwairiyah bin Asma] kuruga [Nafi’] kuruga ahari [Abdullah] akagira ati, ‘Ku twabaire twagarukire kuruga omu rutaro rwa Ahzab, Omutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi akatuhikaho omu ihangwe. omu mwanya gwa Bani Quraizah’. Reero banywani bamwe bakaba nibeerarikirira ngu obwire bw’okushaba nibwija kuhwaho, n’ahabw’ekyo bakabukora batakataahire omu kicweka kya Bani Quraizhah. Kandi abandi bakagira ngu ‘titurikwija kushaba kureka omu mwanya ogu Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam aturagiire, n’obu obwire bw’okushaba buraabe bwahwaire’. Abdullah akagira ati, 'Kandi nikireebeka tarajumire kimwe aha bibiina bibiri'.

Hadith

Imam Muslim : 3318

و حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ وَحَرْمَلَةُ قَالَا أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ لَمَّا قَدِمَ الْمُهَاجِرُونَ مِنْ مَكَّةَ الْمَدِينَةَ قَدِمُوا وَلَيْسَ بِأَيْدِيهِمْ شَيْءٌ وَكَانَ الْأَنْصَارُ أَهْلَ الْأَرْضِ وَالْعَقَارِ فَقَاسَمَهُمْ الْأَنْصَارُ عَلَى أَنْ أَعْطَوْهُمْ أَنْصَافَ ثِمَارِ أَمْوَالِهِمْ كُلَّ عَامٍ وَيَكْفُونَهُمْ الْعَمَلَ وَالْمَئُونَةَ وَكَانَتْ أُمُّ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَهِيَ تُدْعَى أُمَّ سُلَيْمٍ وَكَانَتْ أُمُّ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ كَانَ أَخًا لِأَنَسٍ لِأُمِّهِ وَكَانَتْ أَعْطَتْ أُمُّ أَنَسٍ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِذَاقًا لَهَا فَأَعْطَاهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمَّ أَيْمَنَ مَوْلَاتَهُ أُمَّ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَأَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا فَرَغَ مِنْ قِتَالِ أَهْلِ خَيْبَرَ وَانْصَرَفَ إِلَى الْمَدِينَةِ رَدَّ الْمُهَاجِرُونَ إِلَى الْأَنْصَارِ مَنَائِحَهُمْ الَّتِي كَانُوا مَنَحُوهُمْ مِنْ ثِمَارِهِمْ قَالَ فَرَدَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى أُمِّي عِذَاقَهَا وَأَعْطَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمَّ أَيْمَنَ مَكَانَهُنَّ مِنْ حَائِطِهِ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَكَانَ مِنْ شَأْنِ أُمِّ أَيْمَنَ أُمِّ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ أَنَّهَا كَانَتْ وَصِيفَةً لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَكَانَتْ مِنْ الْحَبَشَةِ فَلَمَّا وَلَدَتْ آمِنَةُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ مَا تُوُفِّيَ أَبُوهُ فَكَانَتْ أُمُّ أَيْمَنَ تَحْضُنُهُ حَتَّى كَبِرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَعْتَقَهَا ثُمَّ أَنْكَحَهَا زَيْدَ بْنَ حَارِثَةَ ثُمَّ تُوُفِّيَتْ بَعْدَ مَا تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِخَمْسَةِ أَشْهُرٍ

Kandi yangira [Abu At Tahir] na [Harmala] bombi; akatugambira [Ibnu Wahb] akampa akapapura [Yunus] kuruga ahari [Ibnu Shihab] kuruga ahari [Anas bin Malik] akagira ati, ‘Abamuhajirin ku baahikire kuruga Mecca kuza Madiina, bakaija bataine kintu kyona, obwo aba Ansar baine eitaka rihango n’emisiri y’enzigye. Nahabwekyo abantu ba Ansar bakagabira kimwe ahari Banywani ba Muhajirin aha kakwate k’okuha ekicweka ky’eby’okurya byabo buri mwaka. Nahabwekyo aba Muhajirin bakashashura abantu ba Ansar emirimo n’eby’okurya’. Omukazi Anas bin Malik narishi orikukira kwetwa Ummu Sulaim, na Omukazi Abdullah bin Abu Thalhah - Murumuna wa Anas, Omukazi Anas akaha omusiri gwe gw’emiti y’emizeituuni nabi, bwanyima yaaguha Ummu Aiman, Omukazi Zaid Usamah bin. Ibn Shihab akagira ati: ‘Bwanyima Anas bin Malik akangira ngu Rasulullah ku yaagarukire kuruga omu rutaro rwa Khaibar akagaruka Madiina, obwo aba muhajirin bakagarurayo emisiri y’emizeituuni ei aba ansar baabaire babahaire.’ Ibn Shihab akagira ati, ‘Rasulullah nawe akagarura maama omusiri gwe gw’emizeituuni, kandi nawe akaha Umm Aiman ​​ekicweka ky’omusiri gwe gw’emizeituuni’. Ibnu Syihab akagira ati, ‘Ekizibu ekya Ummu Aiman ​​kikaba kiri ngu nyina Usamah bin Zaid akaba ari omuheereza wa Abdullah bin Abdul Muththallib owaabaire naaruga Habasyah. Aminah - nyina nabi - ku yaazaire Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam, bwanyima y'ishe kufa, ni Umm Aiman ​​owaamureebereire kuhisya obu yaakuzire, bwanyima akacungurwa kandi yaashwerwa Zaid bin Haritsah. Umm Aiman ​​akafa bwanyima y’emyaka etaano bwanyima y’okufa kwa nabi saw.

Hadith

Imam Muslim : 3319

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَحَامِدُ بْنُ عُمَرَ الْبَكْرَاوِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى الْقَيْسِيُّ كُلُّهُمْ عَنْ الْمُعْتَمِرِ وَاللَّفْظُ لِابْنِ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيُّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ رَجُلًا وَقَالَ حَامِدٌ وَابْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى أَنَّ الرَّجُلَ كَانَ يَجْعَلُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ النَّخَلَاتِ مِنْ أَرْضِهِ حَتَّى فُتِحَتْ عَلَيْهِ قُرَيْظَةُ وَالنَّضِيرُ فَجَعَلَ بَعْدَ ذَلِكَ يَرُدُّ عَلَيْهِ مَا كَانَ أَعْطَاهُ قَالَ أَنَسٌ وَإِنَّ أَهْلِي أَمَرُونِي أَنْ آتِيَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَسْأَلَهُ مَا كَانَ أَهْلُهُ أَعْطَوْهُ أَوْ بَعْضَهُ وَكَانَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ أَعْطَاهُ أُمَّ أَيْمَنَ فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَعْطَانِيهِنَّ فَجَاءَتْ أُمُّ أَيْمَنَ فَجَعَلَتْ الثَّوْبَ فِي عُنُقِي وَقَالَتْ وَاللَّهِ لَا نُعْطِيكَاهُنَّ وَقَدْ أَعْطَانِيهِنَّ فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا أُمَّ أَيْمَنَ اتْرُكِيهِ وَلَكِ كَذَا وَكَذَا وَتَقُولُ كَلَّا وَالَّذِي لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ فَجَعَلَ يَقُولُ كَذَا حَتَّى أَعْطَاهَا عَشْرَةَ أَمْثَالِهِ أَوْ قَرِيبًا مِنْ عَشْرَةِ أَمْثَالِهِ

Atugambiire [Abu Bakr bin Abu Syaibah], [Hamid bin Umar Al Bakrawi] na [Muhammad bin Abdul A’la Al Qaisi] boona kuruga ahari [Al Mu’tamir] obwo lafadz kuruga ahari Ibn Abu Syaibah atugambiire [Mu’tamir bin Abu Syaibah obwo Hamib’ kuruga ahari [ishe] ngu] Abdul A'la akagira ati; 'Ogwo mushaija rimwe akahayo ekicweka ky'omusiri gwe gw'emizeituuni ahari nabi saww, okuhitsya obu yasingire Bani Quraidlah na Bani Nadlir. Bwanyima y’okusingura, akagarura ekicweka ky’omusiri gw’emizeituuni aha mushaija ogwo’. Anas akagira ati; 'Omu mazima ab'eka yangye bakangira ngu ngyende owa nabi sallallaahu 'alaihi wasallam kushaba eki yaagarukiremu, nikwo kugira ngu ekibanja ky'omusiri, n'obu nabi sallallaahu 'alaihi wasallam yaabaire agihaire Umm Aiman. Reero nkaza owa nabi sallallaahu 'alaihi wasallam yangarukamu, ahonaaho Umm Aiman ​​akaija yanjwara ekijwaro kye omunsingo yagira ati; 'Na Allah, titurikwija kukikuha, ahabw'okuba akakimpa nyowe'. Nahabwekyo nabi sallallaahu alaihi wasallam akagira ati: ‘Iwe Umm Aiman, reka agarukye agitware, kandi ahabwawe eki n’eki’. Kwonka nabwo akagira ati; ‘Tikwo kiri buzima, ahabw’Ogwo otaine ruhanga kureka We...’ Umm Aiman ​​akaguma naagamba ekyo n’ahabw’ekyo akamuha ekiconco ky’emirundi ikumi eki Anas yaabaire naayenda kutwara, nari haihi n’emirundi ikumi.’

Hadith

Imam Muslim : 3320

حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ يَعْنِي ابْنَ الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ هِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ قَالَ أَصَبْتُ جِرَابًا مِنْ شَحْمٍ يَوْمَ خَيْبَرَ قَالَ فَالْتَزَمْتُهُ فَقُلْتُ لَا أُعْطِي الْيَوْمَ أَحَدًا مِنْ هَذَا شَيْئًا قَالَ فَالْتَفَتُّ فَإِذَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُتَبَسِّمًا

Atugambiire [Syaiban bin Farruh] atugambiire [Sulaiman] - nikwo kugira ngu Ibn Al Mughirah - atugambire [Humaid bin Hilal] kuruga ahari [Abdullah bin Mughaffal] akagira ati, ‘Nkatunga enshaho y’ebishaju omu bwire bw’okusingura Khaibar. Reero nkagitwara nagira nti: Erizooba tindikwija kugiha muntu weena. Abdullah akagumizamu ati, 'Bwanyima nkahinduka, kyashangwa ngu Rasulullah akaba namwenya obu yaahurira ekyo.'