Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith
Hadith
Imam Muslim : 281
حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ حَدَّثَنَا قَيْسُ بْنُ سُلَيْمٍ الْعَنْبَرِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ الْفَقِيرُ حَدَّثَنَا جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ قَوْمًا يُخْرَجُونَ مِنْ النَّارِ يَحْتَرِقُونَ فِيهَا إِلَّا دَارَاتِ وُجُوهِهِمْ حَتَّى يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ
ነጊሩና ኣሎ [ሓጃጅ ቢን ኣሽ-ስያዒር] ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ኣሕመድ ዓዝ-ዙበይሪ] ነጊሩና ኣሎ [ቃይስ ቢን ሱሌም ኣል-ኣንባሪ] ኢሉኒ ኣሎ፡ ነጊሩኒ ኣሎ [ያዚድ ኣል-ፋቂር] ነጊሩና ኣሎ [ጃቢር ቢን ዓብደላ] ከምዚ ኢሉ ኣሎ፡ ረሱል ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰላም ከምዚ ኢሉ: 'ብሓቂ፡ ሓደ ህዝቢ እዩ። ካብ ገሃነም ብውሽጦም እናነደዱ ኣውጺኦም፡ ብዘይካ ገጽ ንሳቶም፡ ክሳብ ናብ ሰማይ ዝኣትዉ'።
Hadith
Imam Muslim : 282
و حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ دُكَيْنٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ يَعْنِي مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي أَيُّوبَ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ الْفَقِيرُ قَالَ كُنْتُ قَدْ شَغَفَنِي رَأْيٌ مِنْ رَأْيِ الْخَوَارِجِ فَخَرَجْنَا فِي عِصَابَةٍ ذَوِي عَدَدٍ نُرِيدُ أَنْ نَحُجَّ ثُمَّ نَخْرُجَ عَلَى النَّاسِ قَالَ فَمَرَرْنَا عَلَى الْمَدِينَةِ فَإِذَا جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ يُحَدِّثُ الْقَوْمَ جَالِسٌ إِلَى سَارِيَةٍ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِذَا هُوَ قَدْ ذَكَرَ الْجَهَنَّمِيِّينَ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ يَا صَاحِبَ رَسُولِ اللَّهِ مَا هَذَا الَّذِي تُحَدِّثُونَ وَاللَّهُ يَقُولُ { إِنَّكَ مَنْ تُدْخِلْ النَّارَ فَقَدْ أَخْزَيْتَهُ } وَ { كُلَّمَا أَرَادُوا أَنْ يَخْرُجُوا مِنْهَا أُعِيدُوا فِيهَا } فَمَا هَذَا الَّذِي تَقُولُونَ قَالَ فَقَالَ أَتَقْرَأُ الْقُرْآنَ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَهَلْ سَمِعْتَ بِمَقَامِ مُحَمَّدٍ عَلَيْهِ السَّلَام يَعْنِي الَّذِي يَبْعَثُهُ اللَّهُ فِيهِ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَإِنَّهُ مَقَامُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَحْمُودُ الَّذِي يُخْرِجُ اللَّهُ بِهِ مَنْ يُخْرِجُ قَالَ ثُمَّ نَعَتَ وَضْعَ الصِّرَاطِ وَمَرَّ النَّاسِ عَلَيْهِ قَالَ وَأَخَافُ أَنْ لَا أَكُونَ أَحْفَظُ ذَاكَ قَالَ غَيْرَ أَنَّهُ قَدْ زَعَمَ أَنَّ قَوْمًا يَخْرُجُونَ مِنْ النَّارِ بَعْدَ أَنْ يَكُونُوا فِيهَا قَالَ يَعْنِي فَيَخْرُجُونَ كَأَنَّهُمْ عِيدَانُ السَّمَاسِمِ قَالَ فَيَدْخُلُونَ نَهَرًا مِنْ أَنْهَارِ الْجَنَّةِ فَيَغْتَسِلُونَ فِيهِ فَيَخْرُجُونَ كَأَنَّهُمْ الْقَرَاطِيسُ فَرَجَعْنَا قُلْنَا وَيْحَكُمْ أَتُرَوْنَ الشَّيْخَ يَكْذِبُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَجَعْنَا فَلَا وَاللَّهِ مَا خَرَجَ مِنَّا غَيْرُ رَجُلٍ وَاحِدٍ أَوْ كَمَا قَالَ أَبُو نُعَيْمٍ
ከምኡ’ውን ተነጊሩና ኣሎ [ሓጃጅ ቢን ኣሽ-ስያር] ነጊሩና ኣሎ [ኣል-ፋድል ቢን ዱካይን] ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ዓሺም] - ማለት መሓመድ ቢን ኣቡ ኣዩብ - ኢሉኒ፣ ነጊሩኒ ኣሎ [ያዚድ ኣል-ፋቂር] ቅድሚ ሕጂ ብሓሳብ ናይ ከዋሪጅ ተጸልየ ነይረ፣ ድሕሪኡ ሓጅ ክንፍጽም ብዓቢ ጉጅለ ወጺእና ኢና። ካብ መዲና ተበጊስና ምስ ሓለፍና [ጃቢር ቢን ዓብደላ] ኣብ ዓንዲ ተጸጊዑ ንሓዲስ ናይ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ንሓደ ህዝቢ ይነግሮ ከም ዝነበረ ተረጋጊጹ’። ያዚል ኣልፋቂር ደጊሙ ‘ሃንደበት ንኣልጀሃናሚይን ጠቒሱ’ ኢሉ። ስለዚ ኣነ ድማ ኣንታ ዓርኪ ረሱል ረሱል እንታይ ኢኻ ትዛረብ ዘለኻ! ኣላህ ከምዚ ክብል ከሎ: '-ብሓቂ ኣብ ሲኦል ዘእተኻዮ ብሓቂ ኣውሪድካዮ-' -ቅስ. ዓሊ ኢምራን፡ 192-፡ ጥቕሲ ድማ፡ '-ካብኡ ክወጹ ኣብ ዝደለዩሉ እዋን ብርግጽ ናብኡ ክምለሱ እዮም-' -Qs. ኣስ-ሳጃዳ፡ 20-. እንታይ ትብሉ ኣለኹም? ' ጃብር ድማ 'ቁርኣን ተንብብ ዲኻ? ' 'እወ' ኢልና። ጃብር ደጊሙ ከምዚ ኢሉ ሓተተ : መርገጺ መሓመድ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ማለት ኣላህ ዝለኣኾ ኣማላድነት ምቕራብ ሰሚዕካ ዲኻ? ' ኣነ ድማ 'እወ' ኢለ መለስኩሉ። ድሕሪኡ ጀቢር ከምዚ በለ: ሽዑ ንሱ እዩ መርገጺ መሓመድ ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ዝመስገን: በዚ ድማ ኣላህ ነቲ ዘውጽኦ ሰብ -ካብ ሲኦል- የውጽኦ። ያዚድ ድማ 'ድሕሪኡ ጃብር ንኣንጻፍ ናይቲ ሽራ ኣርእዩ፡ ሰባት ድማ ኣብ ልዕሊኡ ሓሊፎም' ኢሉ። ያዚድ ድማ ‘ካብዚ ከይድሕን ድማ ኣዝየ ተጨኒቐ ነይረ። በቃ ጃብር ክሳብ ሕጂ ሓደ ጉጅለ ሰባት ብርግጽ ካብ ሲኦል ክወጹ እዮም ዝብል እምነት ስለዘለዎ፡ ድሕሪ ገለ ግዜ ምንባር'። ጃብር ድማ 'ከም ጸሊም ጸሊም በትሪ ፈሓም ወጺኦም ማለት'ዩ' ኢሉ። ጃብር ኣስዒቡ፡ 'ድሕሪኡ ናብ ሓደ ካብ ሩባ ሰማይ ኣትዮም፡ ኣብኡ ተሓጺቦም፡ ካብቲ ሩባ ከም -ጻዕዳ- ወረቐት ወጺኦም፡ ንሕና ድማ ናብ ገዛና ተመለስና'። ንሕና ድማ ወይለኹም እዚ ሸኽ ብስም ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ዝሕሱ ዘሎ ዶ ይመስለኩም! ተመሊስና በላህ ካባና ዝወጸ የለን ሓደ ሰብ ጥራይ ወይ ከምቲ ኣቡ ነዒም ዝበሎ።
Hadith
Imam Muslim : 283
حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ الْأَزْدِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ أَبِي عِمْرَانَ وَثَابِتٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَخْرُجُ مِنْ النَّارِ أَرْبَعَةٌ فَيُعْرَضُونَ عَلَى اللَّهِ فَيَلْتَفِتُ أَحَدُهُمْ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ إِذْ أَخْرَجْتَنِي مِنْهَا فَلَا تُعِدْنِي فِيهَا فَيُنْجِيهِ اللَّهُ مِنْهَا
ነጊሩና ኣሎ [ሓዳብ ቢን ካሊድ ኣል-ኣዝዲ] ካብ [ኣቡ ኢምራን] ከምኡ’ውን [ታቢት] ካብ [ኣናስ ቢን ማሊክ] ከም ዝነገረና [ሓመድ ቢን ሰላማ] ካብ [ኣናስ ቢን ማሊክ] ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ኢሎም: ‘ኣርባዕተ ሰባት ካብ ገሃነም ዝወጹ ነይሮም: ድሕሪኡ ናብ ኣላህ ገጾም ዝገጠሙ: ሽዑ ሓደ ካብኣቶም ንድሕሪት ተመሊሱ: ኦ ረቢየይ ካብ ኣውጺእካኒ እንተኾንካ:: ሲኦል ሽዑ ናብ ውሽጢ ኣይትመልሰኒ'። ስለዚ ኣላህ ካብ ሲኦል ኣድሒንዎ'።
Hadith
Imam Muslim : 284
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ فُضَيْلُ بْنُ حُسَيْنٍ الْجَحْدَرِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْغُبَرِيُّ وَاللَّفْظُ لِأَبِي كَامِلٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَجْمَعُ اللَّهُ النَّاسَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَهْتَمُّونَ لِذَلِكَ و قَالَ ابْنُ عُبَيْدٍ فَيُلْهَمُونَ لِذَلِكَ فَيَقُولُونَ لَوْ اسْتَشْفَعْنَا عَلَى رَبِّنَا حَتَّى يُرِيحَنَا مِنْ مَكَانِنَا هَذَا قَالَ فَيَأْتُونَ آدَمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَقُولُونَ أَنْتَ آدَمُ أَبُو الْخَلْقِ خَلَقَكَ اللَّهُ بِيَدِهِ وَنَفَخَ فِيكَ مِنْ رُوحِهِ وَأَمَرَ الْمَلَائِكَةَ فَسَجَدُوا لَكَ اشْفَعْ لَنَا عِنْدَ رَبِّكَ حَتَّى يُرِيحَنَا مِنْ مَكَانِنَا هَذَا فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ فَيَذْكُرُ خَطِيئَتَهُ الَّتِي أَصَابَ فَيَسْتَحْيِي رَبَّهُ مِنْهَا وَلَكِنْ ائْتُوا نُوحًا أَوَّلَ رَسُولٍ بَعَثَهُ اللَّهُ قَالَ فَيَأْتُونَ نُوحًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ فَيَذْكُرُ خَطِيئَتَهُ الَّتِي أَصَابَ فَيَسْتَحْيِي رَبَّهُ مِنْهَا وَلَكِنْ ائْتُوا إِبْرَاهِيمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي اتَّخَذَهُ اللَّهُ خَلِيلًا فَيَأْتُونَ إِبْرَاهِيمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ وَيَذْكُرُ خَطِيئَتَهُ الَّتِي أَصَابَ فَيَسْتَحْيِي رَبَّهُ مِنْهَا وَلَكِنْ ائْتُوا مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي كَلَّمَهُ اللَّهُ وَأَعْطَاهُ التَّوْرَاةَ قَالَ فَيَأْتُونَ مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ وَيَذْكُرُ خَطِيئَتَهُ الَّتِي أَصَابَ فَيَسْتَحْيِي رَبَّهُ مِنْهَا وَلَكِنْ ائْتُوا عِيسَى رُوحَ اللَّهِ وَكَلِمَتَهُ فَيَأْتُونَ عِيسَى رُوحَ اللَّهِ وَكَلِمَتَهُ فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ وَلَكِنْ ائْتُوا مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَبْدًا قَدْ غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَمَا تَأَخَّرَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَأْتُونِي فَأَسْتَأْذِنُ عَلَى رَبِّي فَيُؤْذَنُ لِي فَإِذَا أَنَا رَأَيْتُهُ وَقَعْتُ سَاجِدًا فَيَدَعُنِي مَا شَاءَ اللَّهُ فَيُقَالُ يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ قُلْ تُسْمَعْ سَلْ تُعْطَهْ اشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَرْفَعُ رَأْسِي فَأَحْمَدُ رَبِّي بِتَحْمِيدٍ يُعَلِّمُنِيهِ رَبِّي ثُمَّ أَشْفَعُ فَيَحُدُّ لِي حَدًّا فَأُخْرِجُهُمْ مِنْ النَّارِ وَأُدْخِلُهُمْ الْجَنَّةَ ثُمَّ أَعُودُ فَأَقَعُ سَاجِدًا فَيَدَعُنِي مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَدَعَنِي ثُمَّ يُقَالُ ارْفَعْ رَأْسَكَ يَا مُحَمَّدُ قُلْ تُسْمَعْ سَلْ تُعْطَهْ اشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَرْفَعُ رَأْسِي فَأَحْمَدُ رَبِّي بِتَحْمِيدٍ يُعَلِّمُنِيهِ ثُمَّ أَشْفَعُ فَيَحُدُّ لِي حَدًّا فَأُخْرِجَهُمْ مِنْ النَّارِ وَأُدْخِلُهُمْ الْجَنَّةَ قَالَ فَلَا أَدْرِي فِي الثَّالِثَةِ أَوْ فِي الرَّابِعَةِ قَالَ فَأَقُولُ يَا رَبِّ مَا بَقِيَ فِي النَّارِ إِلَّا مَنْ حَبَسَهُ الْقُرْآنُ أَيْ وَجَبَ عَلَيْهِ الْخُلُودُ قَالَ ابْنُ عُبَيْدٍ فِي رِوَايَتِهِ قَالَ قَتَادَةُ أَيْ وَجَبَ عَلَيْهِ الْخُلُودُ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَجْتَمِعُ الْمُؤْمِنُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَهْتَمُّونَ بِذَلِكَ أَوْ يُلْهَمُونَ ذَلِكَ بِمِثْلِ حَدِيثِ أَبِي عَوَانَةَ وَقَالَ فِي الْحَدِيثِ ثُمَّ آتِيهِ الرَّابِعَةَ أَوْ أَعُودُ الرَّابِعَةَ فَأَقُولُ يَا رَبِّ مَا بَقِيَ إِلَّا مَنْ حَبَسَهُ الْقُرْآنُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَجْمَعُ اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيُلْهَمُونَ لِذَلِكَ بِمِثْلِ حَدِيثِهِمَا وَذَكَرَ فِي الرَّابِعَةِ فَأَقُولُ يَا رَبِّ مَا بَقِيَ فِي النَّارِ إِلَّا مَنْ حَبَسَهُ الْقُرْآنُ أَيْ وَجَبَ عَلَيْهِ الْخُلُودُ
ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ካሚል ፉድላይል ቢን ሑሴን ኣል-ጃህዳሪ] ከምኡ’ውን [መሓመድ ቢን ኡበይድ ኣል-ጉባሪ] ከምኡ’ውን ናይ ኣቡ ካሚል ላፋዝ ዝበሎ፡ ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ዓዋና] ካብ [ቃታዳ] ካብ [ኣናስ ቢን ማሊክ] ከምዚ ኢሉ ኣሎ፡ ‘ረሱሉላህ ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ከምዚ ኢሉ: ‘ኣላህ ኣብ መዓልቲ 1000 ሰባት ክእክብ እዩ። ፍርዲ። ኣብቲ ግዜ እቲ ንጉዳይ ኣማላድነት ኣገዳሲ ገይሮም ይቖጽርዎ ነበሩ። ኢብን ዑበይድ ‘ነዚ ሕቶ’ዚ ንኽሓቱ ተደሪኾም’ዮም። ንሳቶም ድማ ‘ንኣምላኽ ኣማላድነት እንተንልምኖ፡ ካብ ኩነታትና ከነዕርፍ ምእንቲ ክፈቅደልና’ ኢሎም። ብድሕሪ’ዚ ናብ ነቢ ኣዳም ዓለይሂሰላም ብምኻድ፡ ‘ኦ ኣዳም! ንስኻ ኣቦ ኩሉ ወዲ ሰብ ኢኻ። ኣላህ ብኢዱ ፈጢሩካ መንፈስ ናብ ስጋኻ ኣስተንፈሰ ንመላእኽቲ ክሰግዱልካ ኣዚዙ ኣሎ። ካብዚ ኩነታት እዚ ከነዕርፍ ምእንቲ፡ ኣብ ቅድሚ ጐይታኻ ኣማልደልና’። ኣዳም ድማ 'ኣነ ናይ ምምላድ መሰል የብለይን - ድሕሪኡ ኣዳም ነቲ ዝገበሮ ጌጋታት ጠቒሱ፡ እዚ ድማ ብሰንኪ እዚ ጌጋታት ብኣምላኽ ከም ዝሓፍር ገይሩዎ - ናብ ኖህ ግን መጺኡ፡ እቲ ቀዳማይ ረሱል ብኣላህ ዝተላእከ'። ብድሕሪኡ ንነቢ ኑሕ ዓላይሂሰላም ክርእዩ ከዱ፡ ንሱ ግን 'ኣነ ክማልድ ዝኽእል ሰብ ኣይኮንኩን - ድሕሪኡ ብሰንኪ እቶም ጌጋታት ብኣምላኽ ከም ዝሓፍር ዝገበሮ ጌጋታት ጠቐስ -፡ ግን ከኣ ምስ ነቢ ኢብራሂም ዓለይሂሰላም ክትራኸቡ ምጹ፡ ንሱ ድማ ከም ፍቑር ኣላህ ዝቑጸር' በለ። ንነቢ ኢብራሂም ዓለይሂሰላም ክርእዩ ከዱ፣ ንሱ እውን 'ኣነ እቲ ናይ ምምላድ መሰል ዘለኒ ኣይኮንኩን - ድሕሪኡ ነቲ ዝገበሮ ጌጋታት ጠቒሱ፣ እዚ ድማ ብሰንኪ እቶም ጌጋታት ብኣምላኽ ከም ዝሓፍር ገይሩዎ - ግን ነቢይ ሙሳ ዓላይሂሰላም ንምርኣይ ምጹ፣ ንሱ ድማ ኣላህ ዝተዛረቦን ኦሪት ዝሃቦን'። ንነቢ ሙሳ ዓላይሂሰላም ክረኽብዎ ከዱ፡ ንሱ ግን 'ኣነ ኣይኮንኩን ኣማላድነት ዘለኒ - ድሕሪኡ ነቲ ዝገበሮ ጌጋታት ጠቒሱ፡ እዚ ድማ ብሰንኪ እቶም ጌጋታት ብኣምላኽ ከም ዝሓፍር ገይሩዎ - ንስኻ ግን ምስ ነቢ ኢሳ ዓላይሂስላም፡ መንፈስ ኣላህን ቃሉን ክትራኸብ ትመጽእ' ኢሉ። ምስ ነቢ ኢሳ ዓይሒሰላም እውን መንፈስ ኣላህን ቃላቱን ክራኸቡ ከይዶም። ግን ከምኡ ውን 'ኣነ እቲ ናይ ምምላድ መሰል ዘለኒ ኣይኮንኩን እምበር ኩልኹም ናብ መሓመድ ሻላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ንኺድ እቲ ቅድሚ ሕጂን ድሒሩን ዝበደለሉ ባርያ ኣላህ ኪዱ' ኢሉ። ረሱሉላህ ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ቃላቱ ቀጸለ፡ ናባይ መጺኦም፡ ድሕሪኡ ንኣምላኽ ፍቓድ ሓቲተዮ። ፍቓድ ተዋሂቡኒ። ምስ ረኣኹዎ ብስግደት ወደቕኩ። ደዊሉለይ፡ ድሕሪኡ ከምዚ በለኒ፦ ‘ኦ መሓመድ ርእስኻ ኣልዕል! ገለ በል ክትስማዕ ኢኻ። ሕተቱ ብርግጽ ክወሃበኩም እዩ። ኣማልድ፣ እቲ እትልምኖ ኣማላድነት ብርግጽ ክቕበሎ እየ። ርእሰይ ኣልዒለ በቲ ኣምላኽ ዝመሃረኒ ውዳሴ ንኣምላኽ ኣመስገንኩ። ሽዑ ኣማለድኩ። ሽዑ ኣላህ መዐቀኒታት ሂቡኒ - ናይ ምምላድ መሰል ዘለዎም ሰባት። ሽዑ ተወሳኺ ሰባት ካብ ሲኦል ኣውጺአ ናብ ሰማይ ኣእትየዮም። ሽዑ እንደገና ሰጊደ። ስለዚ ኣላህ ከም ድላዩ ጸዊዑኒ ሽዑ ከምዚ በለኒ: ርእስኻ ኣልዕል ኦ መሓመድ! በል ክትስማዕ ኢኻ። ሕተቱ ብርግጽ ክወሃበኩም እዩ። ኣማልድ፡ ብርግጽ ነቲ እትሓቶ ኣማላድነት ክቕበሎ እየ'። ኣዘንታዊ ሓዲስ ድማ ሳልሳይ ግዜ ወይ ራብዓይ ግዜ ብርግጽ ኣይፈልጥን እየ። ንሱ ድማ፡ ‘ኦ ጎይታይ! እቶም ክሳብ ሕጂ ኣብ ሲኦል ዘለዉ ሰባት እቶም ብቁርኣን ዝተኣስሩ ማለት ኣብ ሲኦል ክጸንሑ ዝግበኦም ሰባት ጥራይ እዮም።" ኢብን ዑበይድ ኣብ ትረኻኡ ከምዚ ኢሉ ኣሎ፡ 'ቃታዳ 'ኣብኣ ዘለኣለም ክትጸንሕ ኣለካ ማለት እዩ' ኢሉ። ከምኡ'ውን ክ ንዓና [መሓመድ ቢን ኣልሙጽና]ን [መሓመድ ቢን በሲስያርን] ክልቲኦም ከምዚ ኢሎምና [ኢብን ኣቡ ዓዲ] ካብ [ሰዒድ] ካብ [ቃታዳ] ካብ [ኣናስ] ከምዚ በሎም: ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ከምዚ በሎም: ‘እቶም ምእመናን ኣብ መዓልቲ ቂያም ይእከቡ: ሽዑ ነዚ የቕልቡሉ: ወይ በዚ ይድረኹ:: ከምቲ ኣብ ሓዲስ ኣቡ ኣዋና ዘሎ'። ከምኡ ውን ኣብቲ ሓዲስ 'ድሕሪኡ ራብዓይ ግዜ ናብኡ መጺአ ወይ ራብዓይ ግዜ ተመሊሰ ድሕሪኡ 'ኦ ረቢየይ ብዘይካ እቶም ብቁርኣን ዝተኣስሩ ካልእ ዝተረፈ የለን' ኢለ ጠቒሱ። ነጊሩና ኣሎ [መሓመድ ቢን ኣልሙጽና] ነጊሩና ኣሎ [ሙዓድዝ ቢን ሂሻም] ኢሉና ኣሎ፡ ነቢይና [ኣቦይ] ካብ [ቃታዳ] ካብ [ኣናስ ቢን ማሊክ] ነቢይ ኣላህ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከም ዝበሎ: ‘ኣላህ ነቶም ምእመናን ኣብ መዓልቲ ቂያም ኣኪቡዎም: ድሕሪኡ ነዚ መነቓቕሒ ተዋሂብዎም:’ ከምቲ ኣብ ካልኣይ ሓዲስ' ዝብል ጽሑፍ ኣቕሪቡ። ንራብዓይ ግዜ ድማ ‘እሞ ኣነ ‘ኦ ረቢየይ ብዘይካ እቶም ብቁርኣን ዝተኣስሩ ኣብ ሲኦል ዝተረፈ የለን በልኩ። ትርጉሙ ድማ ኣብኡ ዘለኣለማዊ ክኸውን ኣለዎ''።
Hadith
Imam Muslim : 285
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مِنْهَالٍ الضَّرِيرُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ وَهِشَامٌ صَاحِبُ الدَّسْتَوَائِيِّ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنِي أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا مُعَاذٌ وَهُوَ ابْنُ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَخْرُجُ مِنْ النَّارِ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَكَانَ فِي قَلْبِهِ مِنْ الْخَيْرِ مَا يَزِنُ شَعِيرَةً ثُمَّ يَخْرُجُ مِنْ النَّارِ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَكَانَ فِي قَلْبِهِ مِنْ الْخَيْرِ مَا يَزِنُ بُرَّةً ثُمَّ يَخْرُجُ مِنْ النَّارِ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَكَانَ فِي قَلْبِهِ مِنْ الْخَيْرِ مَا يَزِنُ ذَرَّةً زَادَ ابْنُ مِنْهَالٍ فِي رِوَايَتِهِ قَالَ يَزِيدُ فَلَقِيتُ شُعْبَةَ فَحَدَّثْتُهُ بِالْحَدِيثِ فَقَالَ شُعْبَةُ حَدَّثَنَا بِهِ قَتَادَةُ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْحَدِيثِ إِلَّا أَنَّ شُعْبَةَ جَعَلَ مَكَانَ الذَّرَّةِ ذُرَةً قَالَ يَزِيدُ صَحَّفَ فِيهَا أَبُو بِسْطَامَ
ከምኡ ውን ነጊሩና ኣሎ [መሓመድ ቢን ሚንሃል ኣድል-ድላሪር] ነጊሩና ኣሎ [ያዚድ ቢን ዙራይ'] ነጊሩና ኣሎ [ሰዒድ ቢን ኣቡ ዓሩባ] ከምኡ ውን [ሂስያም] ዓርኪ ዓድ-ዳስታዋይ፡ ካብ [ቃታዳ] ካብ [ኣናስ ቢን ማሊክ] ከምዚ ኢሉ ረሱሉላህ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ኢሉ። -ኣብ ካልእ ሪዋያ ተነጊሩ ኣሎ- ከምኡ ውን ተነጊሩኒ ኣሎ [ኣቡ ጋሳን ኣል-ሚስማዒ]ን [መሓመድ ቢን ኣል-ሙጽና] ክልቲኦም ከምዚ ኢሎም: ነጊሩና ኣሎ [ሙዓድዝ] ንሱ ድማ ኢብን ሂሻም ኢዩ: ኢሉ: ንዓይ [ኣቦይ] ካብ [ቃታዳ] ነጊሩና ኣሎ [ኣናስ ቢን ማሊክ] ነቢ ሰለላሁ ዓላይሂ ከም ዝበሉ:: 'ካብ ሲኦል ክወጹ እዮም፡ 'ላኣ ኢላሃ ኢላሁ -ብዘይካ ኣላህ ዒባዳ ዝበቅዕ ኣምላኽ የለን-' ዝብሉ፡ ኣብ ልቡ ድማ ከም ስርናይ ዝኸበደ ሰናይ ነገር ነበረ። ሽዑ ካብ ሲኦል ይወጽእ እቲ 'ላኣ ኢላሃ ኢላሁ -ብጀካ ኣላህ ዒባዳ ዝበቅዕ ኣምላኽ የለን-' ዝብል ሰብ፡ ኣብ ልቡ ድማ ከም ምሸላ ዝኸበደ ሰናይ ነገር ኣሎ። ሽዑ ካብ ሲኦል ክወጽእ እዩ፡ እቲ 'ላኣ ኢላሃ ኢላሁ -ብዘይካ ኣላህ ዒባዳ ዝበቅዕ ኣምላኽ የለን-' ዝብል ሰብ፡ ኣብ ልቡ ድማ ከም እኽሊ ቆሎ ዝኸበደ ሰናይ ነገር ኣሎ'። ሽዑ ኢብኑል ሚንሃል ኣብ ታሪኹ ወሲኹ፤ [ያዚድ] ምስ ስዩባ ተራኺበ፡ ድሕሪኡ ሓዲስ ነጊረዮ፡ ድሕሪኡ [ስዩባ] ከምዚ በለ፡ ‘[ቃታዳ] ካብ [ኣናስ ቢን ማሊክ] ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም በዚ ሓዲስ እዚ፡ ‘ስዩባ ድዛራ ድዙራ ዝበሎ ጥራይ’ ኢሉና። ያዚድ 'ኣቡ ቢስታም ጌጋ ጽሒፍዎ'ዩ' ኢሉ።
Hadith
Imam Muslim : 286
حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ الْعَتَكِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا مَعْبَدُ بْنُ هِلَالٍ الْعَنَزِيُّ ح و حَدَّثَنَاه سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا مَعْبَدُ بْنُ هِلَالٍ الْعَنَزِيُّ قَالَ انْطَلَقْنَا إِلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَتَشَفَّعْنَا بِثَابِتٍ فَانْتَهَيْنَا إِلَيْهِ وَهُوَ يُصَلِّي الضُّحَى فَاسْتَأْذَنَ لَنَا ثَابِتٌ فَدَخَلْنَا عَلَيْهِ وَأَجْلَسَ ثَابِتًا مَعَهُ عَلَى سَرِيرِهِ فَقَالَ لَهُ يَا أَبَا حَمْزَةَ إِنَّ إِخْوَانَكَ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ يَسْأَلُونَكَ أَنْ تُحَدِّثَهُمْ حَدِيثَ الشَّفَاعَةِ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ مَاجَ النَّاسُ بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ فَيَأْتُونَ آدَمَ فَيَقُولُونَ لَهُ اشْفَعْ لِذُرِّيَّتِكَ فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِإِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّهُ خَلِيلُ اللَّهِ فَيَأْتُونَ إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِمُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّهُ كَلِيمُ اللَّهِ فَيُؤْتَى مُوسَى فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِعِيسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّهُ رُوحُ اللَّهِ وَكَلِمَتُهُ فَيُؤتَى عِيسَى فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُوتَى فَأَقُولُ أَنَا لَهَا فَأَنْطَلِقُ فَأَسْتَأْذِنُ عَلَى رَبِّي فَيُؤْذَنُ لِي فَأَقُومُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَأَحْمَدُهُ بِمَحَامِدَ لَا أَقْدِرُ عَلَيْهِ الْآنَ يُلْهِمُنِيهِ اللَّهُ ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ لِي يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ وَسَلْ تُعْطَهْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَقُولُ رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي فَيُقَالُ انْطَلِقْ فَمَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ بُرَّةٍ أَوْ شَعِيرَةٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجْهُ مِنْهَا فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ ثُمَّ أَرْجِعُ إِلَى رَبِّي فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ لِي يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ وَسَلْ تُعْطَهْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَقُولُ أُمَّتِي أُمَّتِي فَيُقَالُ لِي انْطَلِقْ فَمَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجْهُ مِنْهَا فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ ثُمَّ أَعُودُ إِلَى رَبِّي فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ لِي يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ وَسَلْ تُعْطَهْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَقُولُ يَا رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي فَيُقَالُ لِي انْطَلِقْ فَمَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ أَدْنَى أَدْنَى أَدْنَى مِنْ مِثْقَالِ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجْهُ مِنْ النَّارِ فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ هَذَا حَدِيثُ أَنَسٍ الَّذِي أَنْبَأَنَا بِهِ فَخَرَجْنَا مِنْ عِنْدِهِ فَلَمَّا كُنَّا بِظَهْرِ الْجَبَّانِ قُلْنَا لَوْ مِلْنَا إِلَى الْحَسَنِ فَسَلَّمْنَا عَلَيْهِ وَهُوَ مُسْتَخْفٍ فِي دَارِ أَبِي خَلِيفَةَ قَالَ فَدَخَلْنَا عَلَيْهِ فَسَلَّمْنَا عَلَيْهِ فَقُلْنَا يَا أَبَا سَعِيدٍ جِئْنَا مِنْ عِنْدِ أَخِيكَ أَبِي حَمْزَةَ فَلَمْ نَسْمَعْ مِثْلَ حَدِيثٍ حَدَّثَنَاهُ فِي الشَّفَاعَةِ قَالَ هِيَهِ فَحَدَّثْنَاهُ الْحَدِيثَ فَقَالَ هِيَهِ قُلْنَا مَا زَادَنَا قَالَ قَدْ حَدَّثَنَا بِهِ مُنْذُ عِشْرِينَ سَنَةً وَهُوَ يَوْمَئِذٍ جَمِيعٌ وَلَقَدْ تَرَكَ شَيْئًا مَا أَدْرِي أَنَسِيَ الشَّيْخُ أَوْ كَرِهَ أَنْ يُحَدِّثَكُمْ فَتَتَّكِلُوا قُلْنَا لَهُ حَدِّثْنَا فَضَحِكَ وَقَالَ { خُلِقَ الْإِنْسَانُ مِنْ عَجَلٍ } مَا ذَكَرْتُ لَكُمْ هَذَا إِلَّا وَأَنَا أُرِيدُ أَنْ أُحَدِّثَكُمُوهُ ثُمَّ أَرْجِعُ إِلَى رَبِّي فِي الرَّابِعَةِ فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ لِي يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ وَسَلْ تُعْطَ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَقُولُ يَا رَبِّ ائْذَنْ لِي فِيمَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ قَالَ لَيْسَ ذَاكَ لَكَ أَوْ قَالَ لَيْسَ ذَاكَ إِلَيْكَ وَلَكِنْ وَعِزَّتِي وَكِبْرِيَائِي وَعَظَمَتِي وَجِبْرِيَائِي لَأُخْرِجَنَّ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ قَالَ فَأَشْهَدُ عَلَى الْحَسَنِ أَنَّهُ حَدَّثَنَا بِهِ أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ أُرَاهُ قَالَ قَبْلَ عِشْرِينَ سَنَةً وَهُوَ يَوْمِئِذٍ جَمِيعٌ
ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ኣር-ራቢ’ ኣል-ዓታኪ] ነጊሩና ኣሎ [ሓመድ ቢን ዛይድ] ነጊሩና ኣሎ [ማዕባድ ቢን ሂላል ኣል-ዓናዚ] -ብኻልእ መስመር፣ ነጊሩና ኣሎ [ሰዒድ ቢን ማንሹር] እዚ ላፋድ ካብኡ ምዃኑ፣ ነጊሩና ኣሎ [ሓመድ ቢን ዛይድ] ነጊሩና ኣሎ [ማዕባድ ቢን ሂላል ኣል-ዓናዚ] ንሱ ‘ክንርኢ ከይድና’ ኢሉና። [ኣናስ ቢን ማሊክ]፡ ከምኡ ውን ንታቢት ሓገዝ ሓቲትናዮ፡ ኣብኡ ምስ በጻሕና መጀመርታ ይጽሊ ከም ዝነበረ ተረጋጊጹ። ሽዑ ታቢት ፍቓድ ስለ ዝሓተተና ክንረኽቦ ኣቲና። ድሕሪኡ ኣናስ ንታቢት ኣብቲ ኮፍ ኢሉሉ ዝነበረ ኮፍ ክብል ዓደሞ፣ ድሕሪኡ ጣቢት ንኣናስ ‘ኦ ኣቡ ሓምዛ ብሓቂ ኣሕዋትካ ካብ ህዝቢ በስራ ብዛዕባ ሓዲስ ኣማላድነት ክትነግሮም ይሓቱኻ’ በሎ። ኣናስ ብድሕሪኡ መሓመድ ሻላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ሓዲስ ኣዘንትዩልና ኣሎ ኢሉ ፡ መዓልቲ ቂያም ምስ መጸት ሽዑ ደቂ ሰባት ንገሊኦም ምስ ካልኦት ክጭፍልቑ እዮም ፡ ድሕሪኡ ናብ ኣዳም መጺኦም ንደቅኻ ኣማላድነት ሃብ ክብሉዎ እዮም ። ሽዑ 'ኣነ እቲ ናይ ምምላድ መሰል ዘለኒ ኣይኮንኩን እምበር ናብ ኢብራሂም ዓላይሂሰላም ክትከዱ ይግባእ፣ ምኽንያቱ ንሱ ኣፍቃሪ ኣር-ራህማን እዩ' በለ። ሽዑ ናብ ኢብራሂም መጺኦም፡ ንሱ ድማ ‘ኣነ እቲ ናይ ምምላድ መሰል ዘለኒ ኣይኮንኩን፡ ንስኻትኩም ግን ናብ ሙሳ ዓላይሂሰላም ክትከዱ ይግባእ፡ ምኽንያቱ ንሱ ካሊሙላህ እዩ’ ኢሉ መለሰሉ። ብድሕሪኡ ሙሴ ቀረበ እሞ፡ ንሱ መንፈስ ኣላህን ቃሉን ስለ ዝኾነ፡ ኣነ እቲ ናይ ምህለላ መሰል ዘለኒ ኣይኮንኩን፡ ናብ ኢሳ ዓላይሂሰላም ክትከዱ ግን ይግባእ፡ ኢሉ መለሰ። ሽዑ ኢየሱስ ቀረበ እሞ ንሱ ድማ ኣነ እቲ ናይ ምምላድ መሰል ዘለኒ ኣይኮንኩን ናብ መሓመድ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰላም ግን ክትመጹ ይግባእ’ ኢሉ መለሰ። ብድሕሪኡ መሓመድ ተበጺሑ። ሽዑ ኣነ እየ ክማልድ መሰል ዘለኒ፡ ድሕሪኡ ከይደ ካብ ረቢየይ ፍቓድ ሓቲተ፡ ድሕሪኡ ክቐርብ ተፈቒዱለይ። ኣብ ቅድሚኡ ደው ኢለ፡ ሕጂ ክዛረቦ ዘይክእል ውዳሴታት ኣመስጊነዮ። ኣምላኽ ምትብባዕ ሂቡኒ እዩ። ሽዑ ንዕኡ እናሰገድኩ ሰገድኩሉ። ሽዑ ‘ኦ መሓመድ ርእስኻ ኣልዒልካ ተዛረብ እሞ ክትስማዕ ኢኻ፡ ለምን ክትወሃበካን ኢኻ፡ ኣማላድነት ለምን ክትወሃበካን ኢኻ’ ተባሂለ። ሽዑ 'ኦ ረቢየይ ኡማየይ-ኡማየይ' በልኩ። ሽዑ ‘ኪድ’ በሎ። ኣብ ልቡ ክብደት እኽሊ ስርናይ ወይ ምሸላ እምነት ዘለዎ፡ ሽዑ ካብ ሲኦል ኣውጽእዎ! ' ስለዚ ተበጊሰ ትእዛዙ ፈጺመ፡ ድሕሪኡ ናብ ጎይታይ ተመለስኩ። ሽዑ በዚ ውዳሴታት ኣመስገንክዎ፡ ድሕሪኡ ተደፊአ ሰጊደሉ። ሽዑ ‘ኦ መሓመድ ርእስኻ ኣልዒልካ ተዛረብ እሞ ክትስማዕ ኢኻ፡ ለምን ክትወሃበካን ኢኻ፡ ኣማላድነት ለምን ክትወሃበካን ኢኻ’ ተባሂለ። ስለዚ 'ህዝበይ ህዝበይ' በልኩ። ሽዑ ‘ኪድ፡ ኣብ ልቡ ክብደት ኣቶም እምነት ዘለዎ፡ ሽዑ ካብ ሲኦል ኣውጽኦ’ ተባሂለ። ብድሕሪኡ ተበጊሰ ትእዛዛቱ ፈጺመ፡ ብድሕሪኡ ናብ ረቢየይ ተመለስኩ፡ ድሕሪኡ በዚ ውዳሴታት ኣመስገንኩዎ፡ ድሕሪኡ ተደፊአ ሰጊደሉ። ስለዚ ከምዚ ተባሂለኒ፦ ‘ኦ መሓመድ ርእስኻ ኣልዕል፡ ተዛረብ እሞ ክትስማዕ ኢኻ፡ ለምን ክትወሃበካን ኢኻ፡ ኣማላድነት ለምን ክትወሃብ ኢኻ’። ስለዚ 'ኦ ረቢየይ -ኣድሓን- ህዝበይ ህዝበይ' በልኩ። ሽዑ፡ ‘ኪድ’ ተባህለኒ። ኣብ ልቡ ዝነኣሰ ኣቶም እምነት ዘለዎ ካብ ሲኦል ኣውጽእዎ'። ሽዑ ትእዛዙ ንምፍጻም ተበገስኩ።" እዚ ንሱ ዝጸብጸበና ሓዲስ ኣናስ እዩ። ሽዑ ካብ ጎድኑ ወጺእና፣ ኣብ መቓብር ከለና፣ ሽዑ 'ንሕና እንተንምለስ ንስኻትኩም' ኢልና rus ኣብ ርእይቶ -ኣል-ሓሰን -ኣል-በሽሪ-፡ ድሕሪኡ ኣብ ገዛ ኣቡ ከሊፋ ተሓቢኡ ከሎ ሰላም ኢልናዮ -ድሕሪኡ ውሑስ እዩ ነይሩ-'። ደጊሙ ድማ ‘ድሕሪኡ በጺሕናዮ፡ ድሕሪኡ ሰላም በልናዮ። ንሕና ድማ 'ኦ ኣቡ ሰዒድ ካብ ጎኒ ሓውኻ ኣቡ ሓምዛ ኢና መጺእና ከምታ ብዛዕባ ኣማላድነት ዝነገረና ሓዲስ ሰሚዕና ኣይንፈልጥን ኢና ኢልና። ኣቡ ሰዒድ 'እንታይ እዩ እዚ -ንገረኒ-' ኢሉ። ሽዑ ሓዲስ ነጊርናዮ። ስለዚ ኣቡ ሰዒድ ወስኹዎ በሎም። 'ንሱ ዋላ ሓንቲ ኣይውስኸልናን' ኢልና። ኣቡ ሰዒድ ብድሕሪኡ ‘ቅድሚ ዕስራ ዓመት ነጊሩና፣ ብድሕሪኡ ድማ ኩሉ ሪዋታታቱ ኣኪቡ፣ ገለ ድማ ገዲፉ ኣሎ። እቲ ሸኽ -ኣናስ/ኣቡ ሓምዛህ- ንዓኻ ጽግዕተኛ ክትከውን ምእንቲ ክነግረካ ረሲዑ ድዩ ጸሊእዎ ኣይፈልጥን'። ንሕና ድማ ንገሩና ኢልና። ስለዚ ኣቡ ሰዒድ ከምዚ እናንበበ ሰሓቐ: '-ደቂ ሰባት -ብባህሪ- ብታህዋኽ- -ቅስ ተፈጢሮም እዮም። ኣል ኣንብያ፡ 37-. እዛ ጥቕሲ እዚኣ ኣይጠቐስኩልኩምን ክነግረኩም ስለ ዝደለኹ እምበር - እቲ ሓዲስ -: 'ድሕሪኡ ንራብዓይ ግዜ ናብ ጎይታይ ተመለስኩ: ብድሕሪኡ በዘን ምስጋናታት ኣመስጊነዮ: ብድሕሪኡ ሰጊደ ሰገድኩ:: ሽዑ ‘ኦ መሓመድ ርእስኻ ኣልዒልካ ተዛረብ እሞ ክትስማዕ ኢኻ፡ ለምን ክትወሃበካን ኢኻ፡ ኣማላድነት ለምን ክትወሃበካን ኢኻ’ ተባሂለ። ስለዚ ኣነ ድማ 'ኦ ረቢየይ ነቲ 'ላኣ ኢላሃ ኢላሁ -ብዘይካ ኣላህ- ዝብሎ ሰብ -ካብ ሲኦል ከውጽኦ- ፍቓድ ሃበኒ' በልክዎ። ኣላህ ድማ ከምዚ ኢሉ መለሰ:- ‘እዚ መሰልካ ኣይኮነን’ ወይ ‘እዚ ንዓኻ ዝተዋህበ መሰል ኣይኮነን፣ እንተኾነ ግን ብሓይለይን ብዕብየተይን ብግርማየይን ብሓይለይን ብሓቂ ነቲ ‘ላዓ ኢላሃ ኢላሁ -ዝኾነ ኣምላኽ የለን -ብዘይካ ኣላህ ክምለኽ መሰል ዘለዎ-’ ዝብል ሰብ ከባርሮ እየ። እቲ ኣዘንታዊ ድማ፡ ‘ድሕሪኡ ኣነ ብስም [ኣል-ሓሰን] መስኪረ፡ [ኣናስ ቢን ማሊክ] ከም ዝሰምዐ ከም ዝነገረና’ዩ። ኣቡ ሰዒድ 'ቅድሚ ዕስራ ዓመት፡ ኣብቲ ግዜ'ቲ ድማ ኩሉ ሪዋያቱ ኣኪቡ' ኢሉ ይጥርጥር።
Hadith
Imam Muslim : 287
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ وَاتَّفَقَا فِي سِيَاقِ الْحَدِيثِ إِلَّا مَا يَزِيدُ أَحَدُهُمَا مِنْ الْحَرْفِ بَعْدَ الْحَرْفِ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ حَدَّثَنَا أَبُو حَيَّانَ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمًا بِلَحْمٍ فَرُفِعَ إِلَيْهِ الذِّرَاعُ وَكَانَتْ تُعْجِبُهُ فَنَهَسَ مِنْهَا نَهْسَةً فَقَالَ أَنَا سَيِّدُ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَهَلْ تَدْرُونَ بِمَ ذَاكَ يَجْمَعُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ الْأَوَّلِينَ وَالْآخِرِينَ فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ فَيُسْمِعُهُمْ الدَّاعِي وَيَنْفُذُهُمْ الْبَصَرُ وَتَدْنُو الشَّمْسُ فَيَبْلُغُ النَّاسَ مِنْ الْغَمِّ وَالْكَرْبِ مَا لَا يُطِيقُونَ وَمَا لَا يَحْتَمِلُونَ فَيَقُولُ بَعْضُ النَّاسِ لِبَعْضٍ أَلَا تَرَوْنَ مَا أَنْتُمْ فِيهِ أَلَا تَرَوْنَ مَا قَدْ بَلَغَكُمْ أَلَا تَنْظُرُونَ مَنْ يَشْفَعُ لَكُمْ إِلَى رَبِّكُمْ فَيَقُولُ بَعْضُ النَّاسِ لِبَعْضٍ ائْتُوا آدَمَ فَيَأْتُونَ آدَمَ فَيَقُولُونَ يَا آدَمُ أَنْتَ أَبُو الْبَشَرِ خَلَقَكَ اللَّهُ بِيَدِهِ وَنَفَخَ فِيكَ مِنْ رُوحِهِ وَأَمَرَ الْمَلَائِكَةَ فَسَجَدُوا لَكَ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلَا تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلَا تَرَى إِلَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَيَقُولُ آدَمُ إِنَّ رَبِّي غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ وَإِنَّهُ نَهَانِي عَنْ الشَّجَرَةِ فَعَصَيْتُهُ نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي اذْهَبُوا إِلَى نُوحٍ فَيَأْتُونَ نُوحًا فَيَقُولُونَ يَا نُوحُ أَنْتَ أَوَّلُ الرُّسُلِ إِلَى الْأَرْضِ وَسَمَّاكَ اللَّهُ عَبْدًا شَكُورًا اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلَا تَرَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلَا تَرَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَيَقُولُ لَهُمْ إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ وَإِنَّهُ قَدْ كَانَتْ لِي دَعْوَةٌ دَعَوْتُ بِهَا عَلَى قَوْمِي نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى إِبْرَاهِيمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَأْتُونَ إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُونَ أَنْتَ نَبِيُّ اللَّهِ وَخَلِيلُهُ مِنْ أَهْلِ الْأَرْضِ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلَا تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلَا تَرَى إِلَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَيَقُولُ لَهُمْ إِبْرَاهِيمُ إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَا يَغْضَبُ بَعْدَهُ مِثْلَهُ وَذَكَرَ كَذَبَاتِهِ نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي اذْهَبُوا إِلَى مُوسَى فَيَأْتُونَ مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَقُولُونَ يَا مُوسَى أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ فَضَّلَكَ اللَّهُ بِرِسَالَاتِهِ وَبِتَكْلِيمِهِ عَلَى النَّاسِ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلَا تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلَا تَرَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَيَقُولُ لَهُمْ مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ وَإِنِّي قَتَلْتُ نَفْسًا لَمْ أُومَرْ بِقَتْلِهَا نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى عِيسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَأْتُونَ عِيسَى فَيَقُولُونَ يَا عِيسَى أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ وَكَلَّمْتَ النَّاسَ فِي الْمَهْدِ وَكَلِمَةٌ مِنْهُ أَلْقَاهَا إِلَى مَرْيَمَ وَرُوحٌ مِنْهُ فَاشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلَا تَرَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلَا تَرَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَيَقُولُ لَهُمْ عِيسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ لَهُ ذَنْبًا نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي اذْهَبُوا إِلَى مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَأْتُونِّي فَيَقُولُونَ يَا مُحَمَّدُ أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ وَخَاتَمُ الْأَنْبِيَاءِ وَغَفَرَ اللَّهُ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلَا تَرَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلَا تَرَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَأَنْطَلِقُ فَآتِي تَحْتَ الْعَرْشِ فَأَقَعُ سَاجِدًا لِرَبِّي ثُمَّ يَفْتَحُ اللَّهُ عَلَيَّ وَيُلْهِمُنِي مِنْ مَحَامِدِهِ وَحُسْنِ الثَّنَاءِ عَلَيْهِ شَيْئًا لَمْ يَفْتَحْهُ لِأَحَدٍ قَبْلِي ثُمَّ يُقَالُ يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ سَلْ تُعْطَهْ اشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَرْفَعُ رَأْسِي فَأَقُولُ يَا رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي فَيُقَالُ يَا مُحَمَّدُ أَدْخِلْ الْجَنَّةَ مِنْ أُمَّتِكَ مَنْ لَا حِسَابَ عَلَيْهِ مِنْ الْبَابِ الْأَيْمَنِ مِنْ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ وَهُمْ شُرَكَاءُ النَّاسِ فِيمَا سِوَى ذَلِكَ مِنْ الْأَبْوَابِ وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ إِنَّ مَا بَيْنَ الْمِصْرَاعَيْنِ مِنْ مَصَارِيعِ الْجَنَّةِ لَكَمَا بَيْنَ مَكَّةَ وَهَجَرٍ أَوْ كَمَا بَيْنَ مَكَّةَ وَبُصْرَى و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ الْقَعْقَاعِ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ وُضِعَتْ بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَصْعَةٌ مِنْ ثَرِيدٍ وَلَحْمٍ فَتَنَاوَلَ الذِّرَاعَ وَكَانَتْ أَحَبَّ الشَّاةِ إِلَيْهِ فَنَهَسَ نَهْسَةً فَقَالَ أَنَا سَيِّدُ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ثُمَّ نَهَسَ أُخْرَى فَقَالَ أَنَا سَيِّدُ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَلَمَّا رَأَى أَصْحَابَهُ لَا يَسْأَلُونَهُ قَالَ أَلَا تَقُولُونَ كَيْفَهْ قَالُوا كَيْفَهْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعَالَمِينَ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمَعْنَى حَدِيثِ أَبِي حَيَّانَ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ وَزَادَ فِي قِصَّةِ إِبْرَاهِيمَ فَقَالَ وَذَكَرَ قَوْلَهُ فِي الْكَوْكَبِ { هَذَا رَبِّي } و قَوْله لِآلِهَتِهِمْ { بَلْ فَعَلَهُ كَبِيرُهُمْ هَذَا } و قَوْله { إِنِّي سَقِيمٌ } قَالَ وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ إِنَّ مَا بَيْنَ الْمِصْرَاعَيْنِ مِنْ مَصَارِيعِ الْجَنَّةِ إِلَى عِضَادَتَيْ الْبَابِ لَكَمَا بَيْنَ مَكَّةَ وَهَجَرٍ أَوْ هَجَرٍ وَمَكَّةَ قَالَ لَا أَدْرِي أَيَّ ذَلِكَ قَالَ
ብ[ኣቡበከር ቢን ኣቡ ስያይባ]ን [መሓመድ ቢን ዓብደላ ቢን ኑማይርን] ዝተነግረና ኮይኑ ክልቲኦም ድማ ኣብ ኣቃውማ ሓረጋት ናይቲ ሓዲስ ይሰማምዑ እዮም፣ ብዘይካ ሓደ ካብኣቶም ድሕሪ ፊደል ብመልክዕ ፊደል ገለ ነገር ይውስኽ። ክልቲኦም ድማ፡ ነጊሩና ነይሩ [መሓመድ ቢን ቢሲር] ነጊሩና ነይሩ [ኣቡ ሓያን] ካብ [ኣቡ ዙራ] ካብ [ኣቡ ሑረይራ] ከምዚ ኢሉና፡ '-ኣብ ሓደ ዕድመ ምስ ረሱል ረሱል ኔርና-፡ ድሕሪኡ ስጋ ቅልጽም -ኣጣል- -እዚ ስጋ እዚ ቅድሚ ሕጂ ኣዝዩ ተፈታዊ እዩ ነይሩ- ድሕሪኡ ሓንቲ ነኸስ ወሲዱ፡ 'ኣነ ገዛኢ ኩሉ እየ' ኢሉ ወዲ ሰብ ኣብ መዓልቲ ትንሳኤ፡ ስለምንታይ ከምኡ ምዃኑ ትፈልጡ ዶ? ኣላህ ንኹሎም ካብ ቅድሚኡን ድሕሪኡን ዝነበሩ ሰባት ኣብ ሓደ ቆላ መሬት ኣኪብዎም፣ እቲ ደዋሊ ድምጹ ንኹሎም ከፍልጦም፣ ምርኣይ ድማ ክርእዮም፣ ጸሓይ ድማ ክትቀርቦም። -ሽዑ ሰባት ክሳብ ክጻወሩዎ ዘይክእሉን ትዕግስትን ክሳብ ዘይነበሮም ጓህን ራዕዲን ኣጋጢምዎም-፣ ሽዑ ገሊኦም ንካልኦት ‘ብዛዕባ እቲ ዘጋጥመኩም ዘሎ ኩነታትን እንታይ በጺሑኩም ዘሎን ርእይቶ የብልኩምን ድዩ?! ' ርእይቶ የብልካን ድዩ፡ ምስ ረቢኻ መን ክማልደልካ ይኽእል? ገለ ካልኦት ድማ -ንካልኦት- 'ናብ ኣቦኻ ኣዳም ንዓ' ኢሎም ኣዊጆም፣ ድሕሪኡ ናብኡ መጺኦም 'ኦ ኣዳም! ኣቦ ኩሉ ወዲ ሰብ ኢኻ፡ ኣላህ ብኢዱ ፈጢሩካ መንፈሱ ኣስተንፈሰካ፡ ንመላእኽቲ ድማ ኣዚዙ ሰጊዶምልካ ኣላህ ውን ኣብ ሰማይ ኣቐሚጥካ፡ ኣይትኽእልን ኢኻ - ንረቢካ ኣማላድነት ሕተትልና? ኩነታትናን እንታይ ከም ዘጋጠመናን ኣይረኣኹምን ዲኹም? ' ሽዑ መለሰ፡ 'ብሓቂ ሓደ መዓልቲ ረቢየይ ቅድሚ ሕጂ ከምኡ ተቖጢዑ ዘይፈልጥ ቁጥዐ ተቖጢዑ፡ ድሕሪኡ'ውን ከምኡ ኣይተቖጥዐ። ኣላህ ካብ ገረብ ከልኪሉኒ፡ ኣነ ግን ጥሒሰዮ። ኣነ ንባዕለይ ኣማላድነት የድልየኒ ኣሎ፡ በጃኻ ብዘይካይ ናብ ካልእ ሰብ ኪድ፡ ንኑህ' ክትራኸብ ኪድ። ሽዑ ምስ ኖህ ተራኺቦም ‘ኦ ኖህ! ካብ ነበርቲ ምድሪ ቀዳማይ ልኡኽ ኢኻ፡ ኣላህ ድማ ኣመስጋኒ ባርያ ሰይሙካ ኣሎ። ንጐይታኻ ክማልደልና ክትልምኖ ኣይትኽእልን ዲኻ? ኩነታትናን እንታይ ከም ዘጋጠመናን ኣይረኣኹምን ዲኹም? ’ ሽዑ መለሰ ‘ብሓቂ ሓደ መዓልቲ ረቢየይ ብኸምኡ ተቖጢዑ ዘይፈልጥ ብድሕሪኡ’ውን ከምኡ ዘይተቖጥዐ ቁጥዐ ተቖጢዑ። ብርግጽ ቅድሚ ሕጂ ሓንቲ ጸሎት ንህዝበይ ንምጥፋእ ዝጥቀመሉ ዝነበርኩ ጸሎት ነይሩኒ። ኣነ ንባዕለይ ኣማላድነት የድልየኒ ኣሎ፡ ኪድ ብጀካይ ካልእ ሰብ ርኣዮ! ኪድ ንኢብራሂም ርኣዮ! ' ሽዑ ምስ ኢብራሂም ተራኺቦም 'ኦ ኢብራሂም! ኣብ መንጎ ነበርቲ ምድሪ ነቢይ ናይ ኣላህን ከሊልኡን ኢኻ፡ ንረቢኻ ልምደልና ለምኖ? ኩነታትና ኣይረኣኹምን ዲኹም? ’ ሽዑ መለሰ ‘ብሓቂ ሓደ መዓልቲ ረቢየይ ቅድሚ ሕጂ ከምኡ ተቖጢዑ ዘይፈልጥ ብድሕሪኡ’ውን ከምኡ ዘይተቖጥዐ ቁጥዐ ተቖጢዑ። ኣነ ብሰለስተ ሓሶት እየ ዝሕሱ ነይረ -ድሕሪኡ ንሱ ጠቒሱ-፣ ኣነ ንባዕለይ ኣማላድነት የድልየኒ። ብጀካ ናብ ካልእ ኪድ ናብ ሙሳ ኪድ! ' ሽዑ ምስ ሙሳ ተራኺቦም 'ኦ ሙሳ! ንስኻ ልኡኽ ናይ ኣላህ ኢኻ ፡ ኣላህ ብሰሱልን ቃላትን ኣብ ልዕሊ ሰብኣውነት የዕብየካ ፡ ንረቢካ ኣማላድነት ሕተትልና ? ኩነታትና ኣይረኣኹምን ዲኹም? ’ ሽዑ መለሰ ‘ብሓቂ ሓደ መዓልቲ ረቢየይ ቅድሚ ሕጂ ከምኡ ተቖጢዑ ዘይፈልጥ ብድሕሪኡ’ውን ከምኡ ዘይተቖጥዐ ቁጥዐ ተቖጢዑ። ሓደ እዋን ክቐትላ ዘይተኣዘዝኩ ነፍሲ ቀቲለ እየ፣ ስለዚ ንባዕለይ ኣማላድነት የድልየኒ ኣሎ፣ ስለዚ ኪድ ብጀካ ንኻልእ ሰብ ርኣዮ፣ ኪድ ንኢየሱስ ርኣዮ! 'ድሕሪኡ ምስ ኢየሱስ ተራኸቡ' እሞ 'ኦ ኢየሱስ! ንስኻ ልኡኽ ኣላህን ን-ሓረግን ኢኻ። እወ እቲ መንፈስ ድማ ካብኡ ንማርያም ዝተዋህበ፡ ንስኻ ድማ ኣብ ዕሸልነት ንደቂ ሰባት ተዛሪብካ። ስለዚ ንረቢኻ ክልምነልና ሕተቶ? ኩነታትና ኣይረኣኹምን ዲኹም? ' ሽዑ መለሰ፡ 'ብሓቂ ሓደ መዓልቲ ረቢየይ ቅድሚ ሕጂ ከምኡ ተቖጢዑ ዘይፈልጥ ሕርቃን ብድሕሪኡ ድማ ከምኡ ዘይሓረቐ - ሓንቲ ሓጢኣት'ውን ኣይጠቐሰን -፡ ንባዕለይ ዝያዳ ኣማላድነት የድልየኒ ነይሩ፡ ስለዚ ኪድ ብዘይካይ ካልእ ሰብ ርኣዮ፡ ኪድ ንመሓመድ ርኣዮ! ' ሽዑ ናባይ መጺኦም 'ኦ መሓመድ! ንስኻ ልኡኽ ናይ ኣላህ ናይ መወዳእታ ናይ ነብያት ኢኻ፡ ኣላህ ኩሉ ሓጢኣትካ ሕሉፍ ይኹን ንመጻኢ ይቕረ በለካ፡ ንረቢኻ ልምደልና ለምኖ? ኩነታትናን እንታይ ከም ዘጋጠመናን ኣይረኣኹምን ዲኹም? ' ብድሕሪኡ ከይደ ኣብ ትሕቲ ኣልኣርሲ ኣትየ፡ ድሕሪኡ ንረቢየይ ሰጊደ ድሕሪኡ ኣላህ ንዓይ ቅድመይ ንዝኾነ ሰብ ዘይተዋህበ ህያብ ምድራፍን ጽቡቕ ውዳሴን ሃበኒ። ሽዑ ‘ኦ መሓመድ! ተበራቢርኩም ሕተትዎ ክወሃብ እዩ ኣማላድነት ድማ ሕተቱ ኣማላድነት ብርግጽ ክፍቀድ እዩ'። ሽዑ ተንሲአ ህዝበይ ኦ ጎይታይ! ኡማየይ ኦ ረቢየይ! ’ ድሕሪኡ ‘ኦ መሓመድ! ካብ ህዝብኻ ነቶም ዘይተሓተቱ ካብ ኣፍደገ ኣል-ኣይማን - ጫፍ የማን - ኣፍደገታት ሰማይ ውሰዶም'። ካብቲ ማዕጾ ወጻኢ ምስ ካልኦት ደቂ ሰባት ድማ ይጥርነፉ'። ሽዑ፡ ‘በቲ ነፍሰይ ኣብ ኢዱ ዘላ! ብርግጽ ኣብ መንጎ ክልተ ማዕጾታት - ኣብ ልዕሊኦም ማዕጾታት ዘለዎም - ካብ ኣፍደገታት ሰማይ ዘሎ ርሕቀት ከም ኣብ መንጎ መካን ሓጀርን ወይ ከም ኣብ መንጎ መካን ቡሽራን እዩ’። ከምኡ ውን ተነጊሩና ኣሎ [ዙሃይር ቢን ሓርብ] ነጊሩና ኣሎ [ጃሪር] ካብ [ዑመራ ቢን ኣል-ቃዕቃ'] ካብ [ኣቡ ዙራ] ካብ [ኣቡ ሑረይራ] ከምዚ ኢሉ ኣብ ቅድሚ ረሱል ረሱል መትሓዚ ጻሪድ -ሽሮ-ን ስጋን ተቐሚጡ ነበረ፣ ድሕሪኡ ቅልጽም ናይቲ -ምራኽ- ወሲዱ፣ እቲ ቅልጽም ድማ እቲ ዝፈትዎ ክፋል ምራኽ ነበረ። ዝበዝሕ፡ ድሕሪኡ ብሓንቲ ነኸስ ነኸሶ። ኣዕሩኽቱ ከም ዘይሓተትዎ ምስ ረኣየ፡ ‘ንምንታይ ከመይ ጌርካ ዘይትሓትት’ በሎ። ስለዚ ‘ኣታ ረሱል ረሱል ከመይ ኣሎ’ ኢሎም ሓተቱ። ንሱ ድማ 'ሰብ ንረቢ ዓለማት ገጹ ደው ኢሉ ኣሎ' ኢሉ መለሰ። ብድሕሪኡ ነቲ ሓዲስ ብመሰረት ትርጉም ሓዲስ ኣቡ ሓያን ካብ ኣቡ ዙራ ኣቕረቦ። ብድሕሪኡ ኣብ ልዕሊ ታሪኽ ኢብራሂም ወሲኹ። ስለዚ 'ድሕሪኡ ብዛዕባ ፕላኔት ኢብራሂም ዝዛረቦ ቃላት ጠቒሱ '-እዚ ረቢየይ'ዩ-'፣ ከምኡ'ውን ኣብርሃም ብዛዕባ እቲ ብሙሽሪካውያን -ህዝቡ- ዝሰግድዎ ኣምላኽ ዝዛረቦ ቃላት ጠቒሱ '-እቲ ዘጥፍኦ እኳ እዚ ዝዓበየ እዩ-'፣ ከምኡ'ውን ናይ ኢብራሂም ቃላት 'ብሓቂ ሓሚመ ኣለኹ' በለ። ከምዚ በለ: ‘በቲ ነፍሲ መሓመድ ኣብ ኢዱ ዘላቶ: ብርግጽ ኣብ መንጎ ክልተ ማዕጾታት ማዕጾታት ሰማይ ዘሎ ርሕቀት ከምቲ ኣብ መንጎ መካን ሓጀርን ወይ ሓጀርን መካን ዘሎ ርሕቀት እዩ’። ኣዘንታዊ ድማ 'እንታይ ከም ዝበለ ብልክዕ ኣይፈልጥን' በለ።
Hadith
Imam Muslim : 288
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ طَرِيفِ بْنِ خَلِيفَةَ الْبَجَلِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ حَدَّثَنَا أَبُو مَالِكٍ الْأَشْجَعِيُّ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبُو مَالِكٍ عَنْ رِبْعِيٍّ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَجْمَعُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى النَّاسَ فَيَقُومُ الْمُؤْمِنُونَ حَتَّى تُزْلَفَ لَهُمْ الْجَنَّةُ فَيَأْتُونَ آدَمَ فَيَقُولُونَ يَا أَبَانَا اسْتَفْتِحْ لَنَا الْجَنَّةَ فَيَقُولُ وَهَلْ أَخْرَجَكُمْ مِنْ الْجَنَّةِ إِلَّا خَطِيئَةُ أَبِيكُمْ آدَمَ لَسْتُ بِصَاحِبِ ذَلِكَ اذْهَبُوا إِلَى ابْنِي إِبْرَاهِيمَ خَلِيلِ اللَّهِ قَالَ فَيَقُولُ إِبْرَاهِيمُ لَسْتُ بِصَاحِبِ ذَلِكَ إِنَّمَا كُنْتُ خَلِيلًا مِنْ وَرَاءَ وَرَاءَ اعْمِدُوا إِلَى مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي كَلَّمَهُ اللَّهُ تَكْلِيمًا فَيَأْتُونَ مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَقُولُ لَسْتُ بِصَاحِبِ ذَلِكَ اذْهَبُوا إِلَى عِيسَى كَلِمَةِ اللَّهِ وَرُوحِهِ فَيَقُولُ عِيسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَسْتُ بِصَاحِبِ ذَلِكَ فَيَأْتُونَ مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَقُومُ فَيُؤْذَنُ لَهُ وَتُرْسَلُ الْأَمَانَةُ وَالرَّحِمُ فَتَقُومَانِ جَنَبَتَيْ الصِّرَاطِ يَمِينًا وَشِمَالًا فَيَمُرُّ أَوَّلُكُمْ كَالْبَرْقِ قَالَ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي أَيُّ شَيْءٍ كَمَرِّ الْبَرْقِ قَالَ أَلَمْ تَرَوْا إِلَى الْبَرْقِ كَيْفَ يَمُرُّ وَيَرْجِعُ فِي طَرْفَةِ عَيْنٍ ثُمَّ كَمَرِّ الرِّيحِ ثُمَّ كَمَرِّ الطَّيْرِ وَشَدِّ الرِّجَالِ تَجْرِي بِهِمْ أَعْمَالُهُمْ وَنَبِيُّكُمْ قَائِمٌ عَلَى الصِّرَاطِ يَقُولُ رَبِّ سَلِّمْ سَلِّمْ حَتَّى تَعْجِزَ أَعْمَالُ الْعِبَادِ حَتَّى يَجِيءَ الرَّجُلُ فَلَا يَسْتَطِيعُ السَّيْرَ إِلَّا زَحْفًا قَالَ وَفِي حَافَتَيْ الصِّرَاطِ كَلَالِيبُ مُعَلَّقَةٌ مَأْمُورَةٌ بِأَخْذِ مَنْ أُمِرَتْ بِهِ فَمَخْدُوشٌ نَاجٍ وَمَكْدُوسٌ فِي النَّارِ وَالَّذِي نَفْسُ أَبِي هُرَيْرَةَ بِيَدِهِ إِنَّ قَعْرَ جَهَنَّمَ لَسَبْعُونَ خَرِيفًا
ነጊሩና ኣሎ [መሓመድ ቢን ታሪፍ ቢን ከሊፋ ኣል-ባጃሊ] ነጊሩና ኣሎ [መሓመድ ቢን ፉድላይል] ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ማሊክ ኣል-ኣሲጃዒ] ካብ [ኣቡ ሓዚም] ካብ [ኣቡ ሑረይራ] ከምኡ’ውን [ኣቡ ማሊክ] ካብ [ሪብዒ] ካብ [ሑድዛይፋ] ክልቲኦም ‘ረሱሉላህ ሰለላሁ ዓላይሂ’ ኢሎምና። wasallam ከምዚ በለ: ኣብ መወዳእታ መዓልቲ ኣላህ ታባራካ ወ ታዓላ ንኹሎም ደቂ ሰባት ክእክብ እዩ። ሽዑ እቶም ኣመንቲ ተንሲኦም ገነት ቀረበሎም። ናብ ነቢ ኣዳም መጺኦም ድማ 'ኦ ኣቦና ብኡ ንብኡ ኣፍደገ ሰማይ ክኽፈተልና ለምን' በልዎ። ኣዳም ድማ '-እዚ ክሓተካ ኣይግብኣንን'ዩ-፡ ብሰንኪ ኣብ ሰማይ ዘሎ በደል ኣቦኻ'ዶ ኣይኮነን ተሰጒግካ? ኪድ ንወደይ ኢብራሂም ከሊሉላህ ሕተቶ'። ረሱል ረሱል ድማ ከምዚ ኢሎም: ሽዑ ኢብራሂም ከምዚ ክሓተካ ኣይበቅዕን እየ: ኣነ ከሊል - ኣፍቃሪ - ጥራይ እየ - ኣብ ቅድሚኡ ገና ሓያሎ ኣፍቀርቲ ኣለዉ። ሓደ እዋን ኣላህ ኣብ ዕላል ዝተዛረቦ ሙሳ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ሕተትዎ'። ስለዚ ናብ ሙሳ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም መጹ፡ ንሱ ግን ከምዚ ክሓተካ ኣይበቅዕን እየ። ነቲ ብቃል ኣላህ ዝተፈጥረን ካብኡ ዝተተንፈሰን ነቢ ዒሳ ሕተትዎ'። ነቢይ ዒሳ እውን ግን ‘እዚ ክሓተካ ኣይበቅዕን’ ብምባል ኣብዮም። ስለዚ ናብ ነቢ ሙሓመድ ሰለላሁ ዓሌሂ ዋሰላም ከዱ። ሽዑ ንሱ - መሓመድ - ተንሲኡ ማዕጾ ተኸፊቱሉ፡ ድሕሪኡ ክልቲኦም ኣብ ክልቲኡ ሸነኽ ናይቲ ሽራት -ድልድል -፡ የማንን ጸጋምን ክሳብ ደው ዝብሉ ምትእምማንን ዕርክነትን ተላኢኹ። ሽዑ እቲ ዝቐልጠፈካ ብሽራት ክትሓልፍ ከለኻ ከም በርቂ እዩ'። ኣነ - ኣቡ ሑረይራ - ኣቦይን ኣደይን ከም በጃኻ፡ ከም በርቂ ቅልጡፍ፡ እንታይ ማለትካ እዩ ጎይታይ? ’ ኢሉ መለሰ፡ ‘እቲ በርቂ ከመይ ኢሉ ከም ዝሓለፈን ብቕጽበት ዓይኒ ከም ብሓድሽ ከም ዝምለስንዶ ኣይረኣኻን፧ ' ደሓር እታ ካልኣይቲ ከም ንፋስ ንፋስ ቅልጥፍቲ፡ ድሕሪኡ ከም ትነፍር ዑፍ ቅልጡፍ፡ ሽዑ ብሰንኪ ሰናይ ተግባራቶም ብፍጥነት ዝጎዩ ሰባት እውን ኣለዉ። ኣብቲ ግዜ እቲ ነቢኻ ኣብ ጥቓ ሽራ ደው ኢሉ፣ ኩሉ ግዜ ‘ኦ ረቢየይ ኣድሕኖ፣ ኣድሕኖ’ ኢሉ ይጽሊ ነበረ። ክሳብ ኣዝዩ ውሑድ ልምምድ ዝነበሮም ኣገልገልቲ፡ ክሳብ ሓደ ሰብኣይ መጺኡ ብጀካ ብሰሓቢ ኣብ ሽራት ክድይብ ዘይክእል፡ ብኽልቲኡ ሸነኽ ድማ ሰንሰለት በሊሕ ሓጺን ተሰቒሉ ንኹሉ ክውሰድ ዝተኣዘዘ ክወስዶ፡ ክሳብ ዝደሓኑ ሰባት ዝህልዉ ግን ከኣ ኣካላቶም ዝቕደዱ፡ ከምኡ’ውን ኣብ መወዳእታ ናብ ሓዊ ሲኦል ዝድርበዩ ሰባት ነይሮም። ከምኡ’ውን በቲ ነፍሲ ኣቡ ሑራይራ ኣብ ኢዱ ዘላቶ፡ ብሓቂ ኣብ ናይ ሰብዓ ዓመት ጉዕዞ ታሕተዋይ ገሃነም ክብጻሕ ይከኣል’ዩ።
Hadith
Imam Muslim : 289
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ الْمُخْتَارِ بْنِ فُلْفُلٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَا أَوَّلُ النَّاسِ يَشْفَعُ فِي الْجَنَّةِ وَأَنَا أَكْثَرُ الْأَنْبِيَاءِ تَبَعًا
ነጊሩና ኣሎ [ቁጠይባ ቢን ሰዒድ] ከምኡ ውን [ኢሻቅ ቢን ኢብራሂም] ከምዚ ኢሉና [ቁታይባ] ነጊሩና ኣሎ [ጃሪር] ካብ [ኣል-ሙኽታር ቢን ፉልፉል] ካብ [ኣናስ ቢን ማሊክ] ከምዚ ኢሉ: ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ኢሉ: 'ኣነ ናይ መጀመርታ ሰብ እየ ኣብ ሰማይ ዘማልድ: ኣነ ድማ እቲ ዝበዝሑ ሰዓብቲ ዘለኒ ነቢ እየ'::
Hadith
Imam Muslim : 290
و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ هِشَامٍ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مُخْتَارِ بْنِ فُلْفُلٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَا أَكْثَرُ الْأَنْبِيَاءِ تَبَعًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَأَنَا أَوَّلُ مَنْ يَقْرَعُ بَابَ الْجَنَّةِ
ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ኩራይብ ሙሓመድ ቢን ኣል-ዓላ’] ነጊሩና ኣሎ [ሙዓዊያ ቢን ሂሻም] ካብ [ሱፍያን] ካብ [ሙኽታር ቢን ፉልፉል] ካብ [ኣናስ ቢን ማሊክ] ከምዚ ኢሉ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ኢሉ: ኣነ ኣብ መዓልቲ ፍርዲ ዝበዝሑ ሰዓብቲ ዘለኒ ነቢየ እየ: ኣነ ድማ ቀዳመይቲ ዝኹሕኩሕ እየ ኣፍ ደገ ሰማይ’።
Hadith
Imam Muslim : 291
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ الْمُخْتَارِ بْنِ فُلْفُلٍ قَالَ قَالَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَا أَوَّلُ شَفِيعٍ فِي الْجَنَّةِ لَمْ يُصَدَّقْ نَبِيٌّ مِنْ الْأَنْبِيَاءِ مَا صُدِّقْتُ وَإِنَّ مِنْ الْأَنْبِيَاءِ نَبِيًّا مَا يُصَدِّقُهُ مِنْ أُمَّتِهِ إِلَّا رَجُلٌ وَاحِدٌ
ከምኡ’ውን [ኣቡበከር ቢን ኣቡ ስያይባ] [ሑሴን ቢን ዓሊ] ካብ [ዛዒዳ] ካብ [ኣል-ሙኽታር ቢን ፉልፉል] ከም ዝነገረና ምስ ነገረና ከምዚ ኢሉ፤ [ኣናስ ቢን ማሊክ] ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ከምዚ ኢሎም: ኣነ ኣብ ሰማይ ቀዳማይ ኣማላዲ እየ። ከም ኣነ ዝጸደቕኩ ነቢይ -ብህዝቡ- ኣይጸድቕን። ብርግጽ ድማ ኣብ መንጎ ነብያት ብዘይካ እቶም ሰብ ዝኾኑ ጥራይ ብህዝቦም ፈጺሞም ዘይተቐበሉ ነበሩ'።
Hadith
Imam Muslim : 292
و حَدَّثَنِي عَمْرٌو النَّاقِدُ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ آتِي بَابَ الْجَنَّةِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَأَسْتَفْتِحُ فَيَقُولُ الْخَازِنُ مَنْ أَنْتَ فَأَقُولُ مُحَمَّدٌ فَيَقُولُ بِكَ أُمِرْتُ لَا أَفْتَحُ لِأَحَدٍ قَبْلَكَ
ከምኡ’ውን ተነጊሩኒ ኣሎ [ኣምሩ ኣን-ናቂድ] ከምኡ’ውን [ዙሃየር ቢን ሓርብ] ክልቲኦም ከም ዝበሎም፡ ነጊሩና ኣሎ [ሓሲም ቢን ኣል-ቃሲም] ነጊሩና ኣሎ [ሱሌማን ቢን ኣል-ሙጊራ] ካብ [ጻቢት] ካብ [ኣናስ ቢን ማሊክ] ከምዚ ኢሉ ኣሎ፡ ረሱሉላህ ሰለላሁ ዓላይሂ ዋሰላም ከምዚ ኢሉ: ‘ኣብ መዓልቲ ኣብ ኣፍደገ ሰማይ መጺአ ትንሳኤ፡ ደሓር ክኽፈት ሓቲተዮ። ሽዑ ሓደ ሓላዊ -መልኣኽ- 'መን ኢኻ? ' ስለዚ ኣነ ድማ 'መሓመድ' ኢለ መለስኩሉ። ሽዑ ንሱ ድማ 'ብፍላይ ንዓኻ፡ ቅድሚ ምእታውካ፡ ንዝኾነ ሰብ ማዕጾ ከይከፍት ተኣዚዘ ነይረ'።
Hadith
Imam Muslim : 293
حَدَّثَنِي يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِكُلِّ نَبِيٍّ دَعْوَةٌ يَدْعُوهَا فَأُرِيدُ أَنْ أَخْتَبِئَ دَعْوَتِي شَفَاعَةً لِأُمَّتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ
ነጊሩኒ ኣሎ [ዩኑስ ቢን ዓብዱልዓ’ላ] ነጊሩና ኣሎ [ዓብደላ ቢን ዋሃብ] ዝበሎ፣ ነጊሩና ኣሎ [ማሊክ ቢን ኣናስ] ካብ [ኢብኑ ሺሃብ] ካብ [ኣቡ ሰላማ ቢን ዓብዱራሕማን] ካብ [ኣቡ ሑረይራ] ረሱል ረሱል ሰለላሁ ዓሌይ ዋሰላም ከምዚ ኢሎም: ‘ነፍሲ ወከፍ ነቢ ዝሰርሖ ጸሎት ኣለዎ፣ ስለዚ ኣነ ይምነ ጸሎተይ ከም ኣማልድ ንህዝበይ ሓልዎ'።
Hadith
Imam Muslim : 294
و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَمِّهِ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِكُلِّ نَبِيٍّ دَعْوَةٌ وَأَرَدْتُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ أَنْ أَخْتَبِئَ دَعْوَتِي شَفَاعَةً لِأُمَّتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَمِّهِ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ أَسِيدِ بْنِ جَارِيَةَ الثَّقَفِيُّ مِثْلَ ذَلِكَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
ከምኡ’ውን ነጊሩኒ ኣሎ [ዙሃይር ቢን ሓርብ] ከምኡ’ውን [ዓብድ ቢን ሑመይድ]፡ [ዙሃይር] ከም ዝበሎ፡ ነጊሩና ኣሎ [ያዕቁብ ቢን ኢብራሂም] ነጊሩና ኣሎ [ኢብኑ ኣኪ ኢብን ሺሃብ] ካብ [ኣኮኡ] [ኣቡሰላማ ቢን ዓብዱራሕማን] ከም ዝነገረኒ [ኣቡ ሑረይራ] ረሱል ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ኣላለም ከም ዝበሎ በለ: 'ነፍሲ ወከፍ ነቢይ ጸሎት ኣለዎ: ኣነ ድማ - ከም ፍቓድ ኣምላኽ - ኣብ መዓልቲ ፍርዲ ንህዝበይ ከም ኣማላዲ ጸሎተይ ክሓብእ እምነ'። ነጊሩኒ ኣሎ [ዙሃይር ቢን ሓርብ] ከምኡ’ውን [ዓብድ ቢን ሑመይድ]፡ [ዙሃየር] ከም ዝበሎ፡ ነጊሩና ኣሎ [ያዕቁብ ቢን ኢብራሂም] ነጊሩና ኣሎ [ኢብኑ ኣኪ ኢብን ሺሃብ] ካብ [ኣኮኡ] ከምዚ ኢሉኒ [ኣምሩ ቢን ኣቡ ሱፍያን ቢን ኣሲድ ቢን ጃርያ ኣጽ-ጻቃፊ] ከምኡ፡ ካብ [ኣቡ ሑረይራ] ካብ ራሱሉላህ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም’።
Hadith
Imam Muslim : 295
و حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَنَّ عَمْرَو بْنَ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ أَسِيدِ بْنِ جَارِيَةَ الثَّقَفِيَّ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ لِكَعْبِ الْأَحْبَارِ إِنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِكُلِّ نَبِيٍّ دَعْوَةٌ يَدْعُوهَا فَأَنَا أُرِيدُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ أَنْ أَخْتَبِئَ دَعْوَتِي شَفَاعَةً لِأُمَّتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَقَالَ كَعْبٌ لِأَبِي هُرَيْرَةَ أَنْتَ سَمِعْتَ هَذَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ نَعَمْ
ከምኡ’ውን ነጊሩኒ ኣሎ [ሓርማላህ ቢን ያህያ] ነጊሩና ኣሎ [ኢብን ዋሃብ] ነጊሩኒ ኣሎ [ዩኑስ] ካብ [ኢብን ሺሃብ] [ኣምሩ ቢን ኣቡ ሱፍያን ቢን ኣሲድ ቢን ጃርያ ኣጽ-ጻሳፊ] ከም ዝነገሮ፣ [ኣቡ ሑረይራ] ንቃኣብ ኣል-ኣህባር ‘ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ከምዚ ኢሉ: ‘ኩሉ ሰብ’ ኢሉ ነቢይ ዝጽልየሉ ጸሎት ኣለዎ፣ ሽዑ ኣነ - ከም ፍቓድ ኣምላኽ - ኣብ መዓልቲ ፍርዲ ንህዝበይ ከም ኣማላዲ ጸሎተይ ክሓብእ ይምነ’። ስለዚ ካዓብ ንኣቡ ሑረይራ እዚ ካብ ረሱል ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ዲኻ ሰሚዕካዮ? ኣቡ ሑራይራ ድማ 'እወ' ኢሉ መለሰሉ።
Hadith
Imam Muslim : 296
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَاللَّفْظُ لِأَبِي كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِكُلِّ نَبِيٍّ دَعْوَةٌ مُسْتَجَابَةٌ فَتَعَجَّلَ كُلُّ نَبِيٍّ دَعْوَتَهُ وَإِنِّي اخْتَبَأْتُ دَعْوَتِي شَفَاعَةً لِأُمَّتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَهِيَ نَائِلَةٌ إِنْ شَاءَ اللَّهُ مَنْ مَاتَ مِنْ أُمَّتِي لَا يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا
ነጊሩና ኣሎ [ኣቡበከር ቢን ኣቡ ስያይባ] ከምኡ ውን [ኣቡ ኩረይብ] ከምኡ ውን ላፋዝ ናይ ኣቡ ኩራይብ እዩ ፡ ክልቲኦም ከም ዝበልዎ ፡ ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ሙዓዊያ] ካብ [ኣል-ኣማሲ] ካብ [ኣቡ ሳልሕ] ካብ [ኣቡ ሑረይራ] ከምዚ ኢሉ ረሱሉላህ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ኢሉ : 'ኩሉ ነቢይ ሓደ ኣለዎ ውጽኢታዊ ጸሎት፣ ስለዚ ነፍሲ ወከፍ ነቢይ ጸሎቱ የቀላጥፎ፣ ብሓቂ ድማ ኣብ መዓልቲ ፍርዲ ንህዝበይ ከም ኣማላዲ ጸሎተይ እሓብኦ። ከምኡ ውን ከም ፍቓድ ኣምላኽ ኣማላድነተይ ካብቶም ካብ ኡማተይ ንዝሞቱ ክሽፍኖም እዩ ነቶም ንኣላህ ብዝኾነ ነገር ዘይሸርቁ'።
Hadith
Imam Muslim : 297
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ عُمَارَةَ وَهُوَ ابْنُ الْقَعْقَاعِ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِكُلِّ نَبِيٍّ دَعْوَةٌ مُسْتَجَابَةٌ يَدْعُو بِهَا فَيُسْتَجَابُ لَهُ فَيُؤْتَاهَا وَإِنِّي اخْتَبَأْتُ دَعْوَتِي شَفَاعَةً لِأُمَّتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ
ነጊሩና ኣሎ [ቁጠይባ ቢን ሰዒድ] ነጊሩና ኣሎ [ጃሪር] ካብ [ዑመራ] - ማለት ኢብን ኣል-ቃዕቃ' - ካብ [ኣቡ ዙራህ] ካብ [ኣቡ ሑረይራ] ከምዚ ኢሉ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ኢሉ ኣሎ፡ 'ነፍሲ ወከፍ ነቢይ ሓደ ውጽኢታዊ ሰላት ኣለዎ ንሱ ድማ ሰሎቱ ክምለሰሉን ድሕሪኡ ክጭበጥን ይገብሮ -ብ ኣላህ-፣ ብሓቂ ድማ ኣብ መዓልቲ ቂያም ንህዝበይ ከም ዘማልድ ጸሎተይ እሓብኦ'።
Hadith
Imam Muslim : 298
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُحَمَّدٍ وَهُوَ ابْنُ زِيَادٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِكُلِّ نَبِيٍّ دَعْوَةٌ دَعَا بِهَا فِي أُمَّتِهِ فَاسْتُجِيبَ لَهُ وَإِنِّي أُرِيدُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ أَنْ أُؤَخِّرَ دَعْوَتِي شَفَاعَةً لِأُمَّتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ
ነጊሩና ኣሎ [ዑበይዱላህ ቢን ሙዓድዝ ኣል-ኣንባሪ] ነጊሩና ኣሎ [ኣቦይ] ነጊሩና ኣሎ [ስዩባ] ካብ [መሓመድ] - ማለት ኢብን ዚያድ - ከምዚ ኢሉ: [ኣቡ ሑረይራ] ረሱሉላህ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ክብሉ ሰሚዐዮም፤ 'ነፍሲ ወከፍ ነቢይ ንህዝቡ ዝገብሮ ጸሎት ኣለዎ፡ ድሕሪኡ ንዕኡ ይምለሰሉ፡ ብሓቂ ድማ - ከም ፍቓድ ኣምላኽ - ኣብ መዓልቲ ፍርዲ ንህዝበይ ከም ኣማላዲ ጸሎተይ ከብቅዕ እደሊ'።
Hadith
Imam Muslim : 299
حَدَّثَنِي أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَانَا وَاللَّفْظُ لِأَبِي غَسَّانَ قَالُوا حَدَّثَنَا مُعَاذٌ يَعْنُونَ ابْنَ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِكُلِّ نَبِيٍّ دَعْوَةٌ دَعَاهَا لِأُمَّتِهِ وَإِنِّي اخْتَبَأْتُ دَعْوَتِي شَفَاعَةً لِأُمَّتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ و حَدَّثَنِيهِ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَابْنُ أَبِي خَلَفٍ قَالَ حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ ح و حَدَّثَنِيهِ إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ الْجَوْهَرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ جَمِيعًا عَنْ مِسْعَرٍ عَنْ قَتَادَةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ غَيْرَ أَنَّ فِي حَدِيثِ وَكِيعٍ قَالَ قَالَ أُعْطِيَ وَفِي حَدِيثِ أَبِي أُسَامَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ
ነጊሩኒ ኣሎ [ኣቡ ጋሳን ኣል-ሚስማኢ]ን [መሓመድ ቢን ኣል-ሙጽና]ን [ኢብን ባሲያር]ን ነጊሮምና ኣለዉ፡ እቲ ላፋዝ ድማ ናይ ኣቡ ጋሳን እዩ፡ ይብሉ፡ ነጊሩና ኣሎ [ሙዓድዝ] - ኢብን ሂሻም ማለቶም እዩ - ኢሉኒ፡ ነጊሩኒ ኣሎ [ኣቦይ] ካብ [ቃታዳ] ነጊሩኒ ኣሎ [ኣናስ ቢን] ነጊሩኒ ኣሎ። ማሊክ] ከም ዝበሎ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ኢሎም: ‘ነፍሲ ወከፍ ነቢይ ንህዝቡ ዝገብሮ ጸሎት ኣለዎ: ብሓቂ ድማ ኣነ -ብምነ- ንሰላትይ ከም ኣማላድነት ንህዝበይ ኣብ መዓልቲ ፍርዲ ክሓብኦ እየ’። ብዛዕባኡ ድማ ነጊሩኒ ኣሎ [ዙሃይር ቢን ሓርብ] ከምኡ’ውን [ኢብን ኣቡ ከላፍ] ዝበሎ፡ ነጊሩና ኣሎ [ራውህ] ነጊሩና ኣሎ [ስዩባ] ካብ [ቃታዳ] በዛ ሳናድ። -ኣብ ካልእ መስመር ተገሊጹ ኣሎ- ከምኡ’ውን ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ኩራይብ] ነጊሩና ኣሎ [ዋኪ’]። -ብኻልእ መንገዲ ተገሊጹ ኣሎ- ብዛዕባኡ ድማ ነጊሩኒ ኣሎ [ኢብራሂም ቢን ሰዒድ ኣልጀውሃሪ] ካብ [ሚስዓር] ካብ [ቃታዳ] ኩሉ በዛ ሳናድ ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ኡሳማ]፣ ኣብታ ዋኪ’ ሓዲስ ጥራይ ‘ተዋሂቡ’ ኢሉ። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ኣብ ሓዲስ ኣቡ ኡሳማ ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ዳን ኣዘንትዩልና ኣሎ [መሓመድ ቢን ዓብዱል ዓ'ላ] ካብ [ኣቦኡ] ካብ [ኣናስ] [ኣል-ሙዓሚር] ካብ [ኣናስ] ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከም ዝበሉ፡ ድሕሪኡ ከምዚ ዝበለ ሓዲስ [ቃታዳ] ካብ [ኣናስ] ጠቒሱ ኣሎ'።
Hadith
Imam Muslim : 300
و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي خَلَفٍ حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِكُلِّ نَبِيٍّ دَعْوَةٌ قَدْ دَعَا بِهَا فِي أُمَّتِهِ وَخَبَأْتُ دَعْوَتِي شَفَاعَةً لِأُمَّتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ
ከምኡ’ውን ነጊሩና ኣሎ [መሓመድ ቢን ኣሕመድ ቢን ኣቡ ከላፍ] ነጊሩና ኣሎ [ራውህ] ነጊሩና ኣሎ [ኢብን ጁራይጅ] ከም ዝበሎ፡ ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ኣዝ-ዙበይር] [ጃብር ቢን ዓብደላ] ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ክብሉ ከም ዝሰምዖም፡ ‘ነፍሲ ወከፍ ነቢይ ንህዝቡ ዝሰርሓ ጸሎት ኣለዎ፡ ስለዚ ኣነ ናተይ እሓብኦ ጸሎት ከም ኣማላድነት ንህዝበይ ኣብ መዓልቲ ፍርዲ’።
