Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith

Hadith

Imam Muslim : 281

حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ حَدَّثَنَا قَيْسُ بْنُ سُلَيْمٍ الْعَنْبَرِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ الْفَقِيرُ حَدَّثَنَا جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ قَوْمًا يُخْرَجُونَ مِنْ النَّارِ يَحْتَرِقُونَ فِيهَا إِلَّا دَارَاتِ وُجُوهِهِمْ حَتَّى يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ

Atugambiire [Hajjaj bin ash-Sya’ir] atugambiire [Abu Ahmad az-Zubairi] atugambiire [Qais bin Sulaim al-Anbari] akagira ati, akangira [Yazid al-Faqir] atugambiire [Jabir bin Abdullah] akagira ati: ‘Omutumwa wa Allah akagira ati: barugire omuri gehena barikwotsya omunda, okwihaho omu maisho gaabo, okuhitsya obu baraatahe omu iguru’.

Hadith

Imam Muslim : 282

و حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ دُكَيْنٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ يَعْنِي مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي أَيُّوبَ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ الْفَقِيرُ قَالَ كُنْتُ قَدْ شَغَفَنِي رَأْيٌ مِنْ رَأْيِ الْخَوَارِجِ فَخَرَجْنَا فِي عِصَابَةٍ ذَوِي عَدَدٍ نُرِيدُ أَنْ نَحُجَّ ثُمَّ نَخْرُجَ عَلَى النَّاسِ قَالَ فَمَرَرْنَا عَلَى الْمَدِينَةِ فَإِذَا جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ يُحَدِّثُ الْقَوْمَ جَالِسٌ إِلَى سَارِيَةٍ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِذَا هُوَ قَدْ ذَكَرَ الْجَهَنَّمِيِّينَ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ يَا صَاحِبَ رَسُولِ اللَّهِ مَا هَذَا الَّذِي تُحَدِّثُونَ وَاللَّهُ يَقُولُ { إِنَّكَ مَنْ تُدْخِلْ النَّارَ فَقَدْ أَخْزَيْتَهُ } وَ { كُلَّمَا أَرَادُوا أَنْ يَخْرُجُوا مِنْهَا أُعِيدُوا فِيهَا } فَمَا هَذَا الَّذِي تَقُولُونَ قَالَ فَقَالَ أَتَقْرَأُ الْقُرْآنَ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَهَلْ سَمِعْتَ بِمَقَامِ مُحَمَّدٍ عَلَيْهِ السَّلَام يَعْنِي الَّذِي يَبْعَثُهُ اللَّهُ فِيهِ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَإِنَّهُ مَقَامُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَحْمُودُ الَّذِي يُخْرِجُ اللَّهُ بِهِ مَنْ يُخْرِجُ قَالَ ثُمَّ نَعَتَ وَضْعَ الصِّرَاطِ وَمَرَّ النَّاسِ عَلَيْهِ قَالَ وَأَخَافُ أَنْ لَا أَكُونَ أَحْفَظُ ذَاكَ قَالَ غَيْرَ أَنَّهُ قَدْ زَعَمَ أَنَّ قَوْمًا يَخْرُجُونَ مِنْ النَّارِ بَعْدَ أَنْ يَكُونُوا فِيهَا قَالَ يَعْنِي فَيَخْرُجُونَ كَأَنَّهُمْ عِيدَانُ السَّمَاسِمِ قَالَ فَيَدْخُلُونَ نَهَرًا مِنْ أَنْهَارِ الْجَنَّةِ فَيَغْتَسِلُونَ فِيهِ فَيَخْرُجُونَ كَأَنَّهُمْ الْقَرَاطِيسُ فَرَجَعْنَا قُلْنَا وَيْحَكُمْ أَتُرَوْنَ الشَّيْخَ يَكْذِبُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَجَعْنَا فَلَا وَاللَّهِ مَا خَرَجَ مِنَّا غَيْرُ رَجُلٍ وَاحِدٍ أَوْ كَمَا قَالَ أَبُو نُعَيْمٍ

Kandi kitugambirwe [Hajjaj bin Ash-Syair] atugambiire [al-Fadll bin Dukain] atugambiire [Abu ‘Ashim] - nikwo kugira ngu Muhammad bin Abu Ayyub - akagira ati, akangira [Yazid al-Faqir] akagira ati, ‘Enyima nkaba ndi ow’ekibiina ky’aba Khawarige omu kukora Hajj. Ku twarugireyo tukahingura Madiina, kikashangwa ngu [Jabir bin Abdullah] akaba nagambira abantu hadiisi ya nabi saw. Yazil al Faqir akagaruka yagira ati, ‘Ahonaaho akagamba ahari al-Jahannamiyyin’. Mbwenu nkamugira nti, 'Iwe munywani w'omutumwa wa Allah, nogamba ki! Obu Allah arikugira ati: '-Buzimazima, ou murita omu muriro ogutaraara, buzimazima mwamufubira-' -Ks. Ali Imran: 192-, n’orunyiriri: ‘-Buri bwire obu barikwenda kurugamu, buzima nibaija kugarukamu-’ -Ekibuuzo. Nk’oku-Sajada: 20-. Imwe banywani bangye nimugamba ki? ’ Jabir akagarukamu ati, ‘Nooshoma Koran? ’ Tukagira ngu, ‘Eego’. Jabir akagaruka yabuuza ati: ‘Wahurira omwanya gwa Muhammad sallallaahu ‘alaihi wasallam, nikwo kugira ngu okuha okushabira oku Allah yamutumiremu? ’ Nkagarukamu nti, ‘Eego’. Jbir bwanyima akagira ati, ‘Reero ogwo nigwo mwanya gwa Muhammad sallallaahu ‘alaihi wasallam orikusiimwa, ogu Allah arikwihamu omuntu ou yaarugiremu -kuruga omuri gehena-’. Yazid akagira ati, ‘Bwanyima Jabir akooreka okutaho shirath, abantu bakagihinguraho’. Yazid akagira ati, ‘Kandi nkaba nshobeirwe munonga ngu tindikwija kuhona eki. Nikyo kimwe ngu Jabir naakiikiriza ngu ekibiina ky’abantu buzima nikiija kuruga omuri gehena, bwanyima y’okumara obwire’. Jabir ati, 'Ekyo nikimanyisa ngu bakarugayo nk'enkoni z'amakara ezirikwiragura ezirikwiragura'. Jabir akagumizamu ati, ‘Bwanyima bataaha omu mugyera gumwe ogw’omu iguru, baaguyogamu, baaruga omu mugyera nk’orupapura rwa -white-, twagaruka omuka’. Tukagira tuti, 'Omubonabone, nooteekateeka ngu sheikh ogu nabeihabeiha omu iziina rya Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam!'. Twagaruka, na Allah, tihaine owarugire omuriitwe kureka omuntu omwe wenka nari nk’oku Abu Na’im yaagizire.

Hadith

Imam Muslim : 283

حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ الْأَزْدِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ أَبِي عِمْرَانَ وَثَابِتٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَخْرُجُ مِنْ النَّارِ أَرْبَعَةٌ فَيُعْرَضُونَ عَلَى اللَّهِ فَيَلْتَفِتُ أَحَدُهُمْ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ إِذْ أَخْرَجْتَنِي مِنْهَا فَلَا تُعِدْنِي فِيهَا فَيُنْجِيهِ اللَّهُ مِنْهَا

Atugambiire [Haddab bin Khalid al-Azdi] atugambiire [Hammad bin Salamah] kuruga ahari [Abu Imran] na [Thabit] kuruga ahari [Anas bin Malik] ngu Omutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Hakaba hariho abantu bana abarugire omuri gehena, reero omwe akagira ngu, iwe akagira ngu, omwe aharibo, akagira ati: banyihire omuri gehena reero otangarura omunda’. Nahabwekyo Allah akamukiza omuri gehena’.

Hadith

Imam Muslim : 284

حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ فُضَيْلُ بْنُ حُسَيْنٍ الْجَحْدَرِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْغُبَرِيُّ وَاللَّفْظُ لِأَبِي كَامِلٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَجْمَعُ اللَّهُ النَّاسَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَهْتَمُّونَ لِذَلِكَ و قَالَ ابْنُ عُبَيْدٍ فَيُلْهَمُونَ لِذَلِكَ فَيَقُولُونَ لَوْ اسْتَشْفَعْنَا عَلَى رَبِّنَا حَتَّى يُرِيحَنَا مِنْ مَكَانِنَا هَذَا قَالَ فَيَأْتُونَ آدَمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَقُولُونَ أَنْتَ آدَمُ أَبُو الْخَلْقِ خَلَقَكَ اللَّهُ بِيَدِهِ وَنَفَخَ فِيكَ مِنْ رُوحِهِ وَأَمَرَ الْمَلَائِكَةَ فَسَجَدُوا لَكَ اشْفَعْ لَنَا عِنْدَ رَبِّكَ حَتَّى يُرِيحَنَا مِنْ مَكَانِنَا هَذَا فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ فَيَذْكُرُ خَطِيئَتَهُ الَّتِي أَصَابَ فَيَسْتَحْيِي رَبَّهُ مِنْهَا وَلَكِنْ ائْتُوا نُوحًا أَوَّلَ رَسُولٍ بَعَثَهُ اللَّهُ قَالَ فَيَأْتُونَ نُوحًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ فَيَذْكُرُ خَطِيئَتَهُ الَّتِي أَصَابَ فَيَسْتَحْيِي رَبَّهُ مِنْهَا وَلَكِنْ ائْتُوا إِبْرَاهِيمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي اتَّخَذَهُ اللَّهُ خَلِيلًا فَيَأْتُونَ إِبْرَاهِيمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ وَيَذْكُرُ خَطِيئَتَهُ الَّتِي أَصَابَ فَيَسْتَحْيِي رَبَّهُ مِنْهَا وَلَكِنْ ائْتُوا مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي كَلَّمَهُ اللَّهُ وَأَعْطَاهُ التَّوْرَاةَ قَالَ فَيَأْتُونَ مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ وَيَذْكُرُ خَطِيئَتَهُ الَّتِي أَصَابَ فَيَسْتَحْيِي رَبَّهُ مِنْهَا وَلَكِنْ ائْتُوا عِيسَى رُوحَ اللَّهِ وَكَلِمَتَهُ فَيَأْتُونَ عِيسَى رُوحَ اللَّهِ وَكَلِمَتَهُ فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ وَلَكِنْ ائْتُوا مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَبْدًا قَدْ غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَمَا تَأَخَّرَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَأْتُونِي فَأَسْتَأْذِنُ عَلَى رَبِّي فَيُؤْذَنُ لِي فَإِذَا أَنَا رَأَيْتُهُ وَقَعْتُ سَاجِدًا فَيَدَعُنِي مَا شَاءَ اللَّهُ فَيُقَالُ يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ قُلْ تُسْمَعْ سَلْ تُعْطَهْ اشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَرْفَعُ رَأْسِي فَأَحْمَدُ رَبِّي بِتَحْمِيدٍ يُعَلِّمُنِيهِ رَبِّي ثُمَّ أَشْفَعُ فَيَحُدُّ لِي حَدًّا فَأُخْرِجُهُمْ مِنْ النَّارِ وَأُدْخِلُهُمْ الْجَنَّةَ ثُمَّ أَعُودُ فَأَقَعُ سَاجِدًا فَيَدَعُنِي مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَدَعَنِي ثُمَّ يُقَالُ ارْفَعْ رَأْسَكَ يَا مُحَمَّدُ قُلْ تُسْمَعْ سَلْ تُعْطَهْ اشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَرْفَعُ رَأْسِي فَأَحْمَدُ رَبِّي بِتَحْمِيدٍ يُعَلِّمُنِيهِ ثُمَّ أَشْفَعُ فَيَحُدُّ لِي حَدًّا فَأُخْرِجَهُمْ مِنْ النَّارِ وَأُدْخِلُهُمْ الْجَنَّةَ قَالَ فَلَا أَدْرِي فِي الثَّالِثَةِ أَوْ فِي الرَّابِعَةِ قَالَ فَأَقُولُ يَا رَبِّ مَا بَقِيَ فِي النَّارِ إِلَّا مَنْ حَبَسَهُ الْقُرْآنُ أَيْ وَجَبَ عَلَيْهِ الْخُلُودُ قَالَ ابْنُ عُبَيْدٍ فِي رِوَايَتِهِ قَالَ قَتَادَةُ أَيْ وَجَبَ عَلَيْهِ الْخُلُودُ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَجْتَمِعُ الْمُؤْمِنُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَهْتَمُّونَ بِذَلِكَ أَوْ يُلْهَمُونَ ذَلِكَ بِمِثْلِ حَدِيثِ أَبِي عَوَانَةَ وَقَالَ فِي الْحَدِيثِ ثُمَّ آتِيهِ الرَّابِعَةَ أَوْ أَعُودُ الرَّابِعَةَ فَأَقُولُ يَا رَبِّ مَا بَقِيَ إِلَّا مَنْ حَبَسَهُ الْقُرْآنُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَجْمَعُ اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيُلْهَمُونَ لِذَلِكَ بِمِثْلِ حَدِيثِهِمَا وَذَكَرَ فِي الرَّابِعَةِ فَأَقُولُ يَا رَبِّ مَا بَقِيَ فِي النَّارِ إِلَّا مَنْ حَبَسَهُ الْقُرْآنُ أَيْ وَجَبَ عَلَيْهِ الْخُلُودُ

Atugambiire [Abu Kamil Fudlail bin Husain al-Jahdari] na [Muhammad bin Ubaid al-Ghubari] na Abu Kamil lafazh akagira ati, atugambiire [Abu ‘Awanah] kuruga [Qatadah] kuruga [Anas bin Malik] akagira ati, ‘Rasulullah salla akagira ngu abantu ba: Okucwera orubanja. Omu bwire obwo bakaba nibatwara enshonga y’okushabira nk’enkuru. Ibn Ubaid akagira ati, ‘Bakahumuzibwa kubuuza ekibuuzo ekyo. Bakagira ngu kuri twashaba Ruhanga okutushaba, atwikirize kuhuumura aha mbeera ei turimu. Bwanyima bakaza ahari nabi Adamu Alaihissalam, bagira bati: ‘Iwe Adamu! Iwe niiwe ishe w’abantu boona. Allah akuhangire n’emikono ye kandi yafuka omwoyo omu mubiri gwawe kandi yaragiira bamalaika kukufukamira. Otushabire omu maisho ga Mukama waawe, aturekye tuhuumure omu mbeera egi’. Adamu akagarukamu ati, ‘Tinyine bugabe bw’okushaba - Adamu bwanyima akagamba enshobi ezi yakozire, ekyamureeteire kuhurira aine enshoni ahari Ruhanga ahabw’enshobi ezi – kwonka akaija ahari Nuha, Omutumwa w’okubanza owaayohereziibwe Allah’. Bwanyima bakaza kureeba nabi Nuh Alaihissalam, kwonka akagira ati, 'Tindi muntu orikubaasa kushabira - reero ogambe enshobi ezi akozire ezaamureeteire kuhurira aine enshoni ahari Ruhanga ahabw'enshobi ezo -, kwonka mwije mubugane nabi Ibrahim Alaihissalam, orikutwarwa nk'omukundwa wa Allah'. Bakaza kureeba nabi Ibrahim Alaihissalam, nawe akagira ati, ‘Tindi nyowe oine obugabe bw’okushaba - bwanyima yagamba enshobi ezi yakozire, ezaamureeteire kuhurira aine enshoni ahari Ruhanga ahabw’enshobi ezo – kwonka ija kureeba nabi Musa Alaihissalam, ou Allah yaabaire agambire nawe kandi akamuha Torah’. Bakaza kureeba nabi Musa Alaihissalam, kwonka nawe akagira ati, ‘Tindi nyowe oine obugabe bw’okushaba - bwanyima yagamba enshobi ezi yakozire, ezaamureeteire kuhurira aine enshoni ahari Ruhanga ahabw’enshobi ezo – kwonka noija kubugana nabi Isa Alaihissalam, omwoyo gwa Allah n’ekigambo kye’. Kandi bakaza kubugana nabi Isa Alaihissalam, omwoyo gwa Allah n’ebigambo bye. Kwonka kandi akagira ati, tindi nyowe oine obugabe bw’okushaba, kwonka mwena muze ahari Muhammad shallallahu ‘alaihi wasallam, omuheereza wa Allah ou ebibi bye eby’enyima n’ebya bwanyima byasaasirwa.’ Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam akagumizamu n’ebigambo bye ati: ‘Bakaija ahariinye, bwanyima nkashaba Ruhanga orusa. Nkaheebwa orusa. Ku naamureebire, nkagwa ahansi omu kufukama. Akanyeta, reero yangira ati: ‘Imutsya omutwe gwawe, iwe Muhammad! Gamba ekintu, noija kuhurirwa. Shaba, buzimazima oryaheebwa. Shabira, buzimazima ninyija kwikiriza okushabira oku orikushaba. Nkaimutsya omutwe nahimbisa Ruhanga n’ebihimbo ebi Ruhanga yanyegyeise. Bwanyima nkashaba. Reero Allah yampa criteria - abantu abaine obugabe bw'okushaba. Bwanyima nkaiha abantu abandi omuri Gehena nabata omu Iguru. Bwanyima nkagaruka nagwa ahansi. Mbwenu Allah akanyeta nk’oku yaabaire nayenda reero yangira ati: ‘Imutsya omutwe gwawe, iwe Muhammad! Kigambe, noija kuhurirwa. Shaba, buzimazima oryaheebwa. Shabira, buzimazima ninyija kwikiriza Okushabira oku orikushaba’. Omugambi wa Hadiisi akagira ati: Tindikumanya buzima omurundi gwa kashatu nari ogwa kana. Akagira ati: ‘Ai Mukama wangye! Abantu abakiri omuri Gehena bonka n'abo abakwatsirwe Koran, nikwo kugira ngu abantu abarikuteekateekwaho kuguma omuri Gehena." Ibn Ubaid akagira omu kushoboorora kwe ati, 'Qatadah akagira ati, 'Nikimanyisa ngu oine kuguma omu Gehena ebiro byoona'. Kandi agambiire k ahariitwe [Muhammad bin al-Mutsanna] na [Muhammad bin al-Mutsanna] bombi bakagira ngu, bwanyima y’okutugambira [Ibn Abu Adi] kuruga [Sa’id] kuruga [Qatadah] kuruga [Anas] akagira ati, ‘Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam nibahuumurizibwa akagira ati: ‘Abaikiriza nibeeteerana aha kiro eki nibashashura aha, nari aha,’. nk’oku kiri omu hadiisi ya Abu Awana’. Kandi akagamba omu hadiisi ati, 'Bwanyima nkaija ahariwe omurundi gwa kana nari nkagaruka omurundi gwa kana reero nagira nti, 'Ei Rabb wangye, tihaine ekisigaireho kureka abo abakwatsirwe Qur'an''. Atugambiire [Muhammad bin al-Mutsanna] atugambiire [Mu’adz bin Hisham] akagira ati, atugambiire [taata] kuruga [Qatadah] kuruga [Anas bin Malik] ngu nabi wa Allah omu kuhiga kwa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Ruhanga akateerana abaikiriza aha kiro eki eky’okuzooka, bakaba bari aba kabiri’. hadiisi’. Kandi akagira omurundi gwa kana ati, ‘Nahabwekyo nkagira nti, ‘Ei Rabb wangye, tihaine ekisigaire omuri gehena okwihaho abo abakomirwe Qur’an. Amakuru gari ngu kiine kuba eky'ebiro byoona omurikyo''.

Hadith

Imam Muslim : 285

و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مِنْهَالٍ الضَّرِيرُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ وَهِشَامٌ صَاحِبُ الدَّسْتَوَائِيِّ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنِي أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا مُعَاذٌ وَهُوَ ابْنُ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَخْرُجُ مِنْ النَّارِ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَكَانَ فِي قَلْبِهِ مِنْ الْخَيْرِ مَا يَزِنُ شَعِيرَةً ثُمَّ يَخْرُجُ مِنْ النَّارِ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَكَانَ فِي قَلْبِهِ مِنْ الْخَيْرِ مَا يَزِنُ بُرَّةً ثُمَّ يَخْرُجُ مِنْ النَّارِ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَكَانَ فِي قَلْبِهِ مِنْ الْخَيْرِ مَا يَزِنُ ذَرَّةً زَادَ ابْنُ مِنْهَالٍ فِي رِوَايَتِهِ قَالَ يَزِيدُ فَلَقِيتُ شُعْبَةَ فَحَدَّثْتُهُ بِالْحَدِيثِ فَقَالَ شُعْبَةُ حَدَّثَنَا بِهِ قَتَادَةُ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْحَدِيثِ إِلَّا أَنَّ شُعْبَةَ جَعَلَ مَكَانَ الذَّرَّةِ ذُرَةً قَالَ يَزِيدُ صَحَّفَ فِيهَا أَبُو بِسْطَامَ

Kandi atugambiire [Muhammad bin Minhal adl-Dlarir] atugambiire [Yazid bin Zurai’] atugambiire [Sa’id bin Abu ‘Arubah] na [Hisyam] munywani we ad-Dastawai, kuruga [Qatadah] kuruga [Anas bin Malik] akagira ati, ‘Rasulullah akaba ari sallalamlah akagira ati. -omu nshoboorora endiijo nikigambwa- Kandi kigambirwe nyowe [Abu Ghassan al-Misma’I] na [Muhammad bin al-Mutsanna] bombi bakagira, akatugambira [Muadz] kandi niwe Ibn Hisham, akagira ngu, angambiire [taata] kuruga [Qatahulamihithalaal] akatugambira [Ana] akagira ati: ‘Nihaija kuruga omuri gehena, abo abarikugira ngu, ‘Laa Ilaaha Illaahu -Tihariho ruhanga oshemerire kuramibwa okwihaho Allah-’, kandi omu mutima gwe hakaba harimu oburungi oburemeire nk’engano. Reero kuruga omuri gehena omuntu orikugira ati, ‘Laa Ilaaha Ilaahu -Tihariho ruhanga oshemerire kuramibwa okwihaho Allah-’, kandi omu mutima gwe harimu oburungi oburemeire nk’oburo. Reero nihaija kuruga omuri gehena, omuntu orikugira ati, ‘Laa Ilaaha Illaahu -Tihariho ruhanga oshemerire kuramibwa okwihaho Allah-’, kandi omu mutima gwe harimu oburungi oburemeire nk’akajuma k’ebihimba’. Bwanyima Ibnul Minhal akayongyeraho omu byafaayo bye ati; [Yazid] akagira ati, ‘Nkabugana Syu’bah, bwanyima namugambira hadiisi, bwanyima [Syu’bah] akagira ati, ‘[Qatadah] akatugambira kuruga ahari [Anas bin Malik] kuruga ahari Nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam na hadiisi egi, ‘Syu’bah ogwo wenka ou yaayetsire Dzarrah Dzurrah’. Yazid akagira ati: ‘Abu Bistham amuhandiikire kubi’.

Hadith

Imam Muslim : 286

حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ الْعَتَكِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا مَعْبَدُ بْنُ هِلَالٍ الْعَنَزِيُّ ح و حَدَّثَنَاه سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا مَعْبَدُ بْنُ هِلَالٍ الْعَنَزِيُّ قَالَ انْطَلَقْنَا إِلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَتَشَفَّعْنَا بِثَابِتٍ فَانْتَهَيْنَا إِلَيْهِ وَهُوَ يُصَلِّي الضُّحَى فَاسْتَأْذَنَ لَنَا ثَابِتٌ فَدَخَلْنَا عَلَيْهِ وَأَجْلَسَ ثَابِتًا مَعَهُ عَلَى سَرِيرِهِ فَقَالَ لَهُ يَا أَبَا حَمْزَةَ إِنَّ إِخْوَانَكَ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ يَسْأَلُونَكَ أَنْ تُحَدِّثَهُمْ حَدِيثَ الشَّفَاعَةِ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ مَاجَ النَّاسُ بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ فَيَأْتُونَ آدَمَ فَيَقُولُونَ لَهُ اشْفَعْ لِذُرِّيَّتِكَ فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِإِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّهُ خَلِيلُ اللَّهِ فَيَأْتُونَ إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِمُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّهُ كَلِيمُ اللَّهِ فَيُؤْتَى مُوسَى فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِعِيسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّهُ رُوحُ اللَّهِ وَكَلِمَتُهُ فَيُؤتَى عِيسَى فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُوتَى فَأَقُولُ أَنَا لَهَا فَأَنْطَلِقُ فَأَسْتَأْذِنُ عَلَى رَبِّي فَيُؤْذَنُ لِي فَأَقُومُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَأَحْمَدُهُ بِمَحَامِدَ لَا أَقْدِرُ عَلَيْهِ الْآنَ يُلْهِمُنِيهِ اللَّهُ ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ لِي يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ وَسَلْ تُعْطَهْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَقُولُ رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي فَيُقَالُ انْطَلِقْ فَمَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ بُرَّةٍ أَوْ شَعِيرَةٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجْهُ مِنْهَا فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ ثُمَّ أَرْجِعُ إِلَى رَبِّي فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ لِي يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ وَسَلْ تُعْطَهْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَقُولُ أُمَّتِي أُمَّتِي فَيُقَالُ لِي انْطَلِقْ فَمَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجْهُ مِنْهَا فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ ثُمَّ أَعُودُ إِلَى رَبِّي فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ لِي يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ وَسَلْ تُعْطَهْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَقُولُ يَا رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي فَيُقَالُ لِي انْطَلِقْ فَمَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ أَدْنَى أَدْنَى أَدْنَى مِنْ مِثْقَالِ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجْهُ مِنْ النَّارِ فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ هَذَا حَدِيثُ أَنَسٍ الَّذِي أَنْبَأَنَا بِهِ فَخَرَجْنَا مِنْ عِنْدِهِ فَلَمَّا كُنَّا بِظَهْرِ الْجَبَّانِ قُلْنَا لَوْ مِلْنَا إِلَى الْحَسَنِ فَسَلَّمْنَا عَلَيْهِ وَهُوَ مُسْتَخْفٍ فِي دَارِ أَبِي خَلِيفَةَ قَالَ فَدَخَلْنَا عَلَيْهِ فَسَلَّمْنَا عَلَيْهِ فَقُلْنَا يَا أَبَا سَعِيدٍ جِئْنَا مِنْ عِنْدِ أَخِيكَ أَبِي حَمْزَةَ فَلَمْ نَسْمَعْ مِثْلَ حَدِيثٍ حَدَّثَنَاهُ فِي الشَّفَاعَةِ قَالَ هِيَهِ فَحَدَّثْنَاهُ الْحَدِيثَ فَقَالَ هِيَهِ قُلْنَا مَا زَادَنَا قَالَ قَدْ حَدَّثَنَا بِهِ مُنْذُ عِشْرِينَ سَنَةً وَهُوَ يَوْمَئِذٍ جَمِيعٌ وَلَقَدْ تَرَكَ شَيْئًا مَا أَدْرِي أَنَسِيَ الشَّيْخُ أَوْ كَرِهَ أَنْ يُحَدِّثَكُمْ فَتَتَّكِلُوا قُلْنَا لَهُ حَدِّثْنَا فَضَحِكَ وَقَالَ { خُلِقَ الْإِنْسَانُ مِنْ عَجَلٍ } مَا ذَكَرْتُ لَكُمْ هَذَا إِلَّا وَأَنَا أُرِيدُ أَنْ أُحَدِّثَكُمُوهُ ثُمَّ أَرْجِعُ إِلَى رَبِّي فِي الرَّابِعَةِ فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ لِي يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ وَسَلْ تُعْطَ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَقُولُ يَا رَبِّ ائْذَنْ لِي فِيمَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ قَالَ لَيْسَ ذَاكَ لَكَ أَوْ قَالَ لَيْسَ ذَاكَ إِلَيْكَ وَلَكِنْ وَعِزَّتِي وَكِبْرِيَائِي وَعَظَمَتِي وَجِبْرِيَائِي لَأُخْرِجَنَّ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ قَالَ فَأَشْهَدُ عَلَى الْحَسَنِ أَنَّهُ حَدَّثَنَا بِهِ أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ أُرَاهُ قَالَ قَبْلَ عِشْرِينَ سَنَةً وَهُوَ يَوْمِئِذٍ جَمِيعٌ

Atugambiire [Abu ar-Rabi’ al-’Ataki] atugambiire [Hammad bin Zaid] atugambire [Ma’bad bin Hilal al-’Anazi] -aha rubaju orundi, atugambiire [Sa’id bin Manshur] lafad egi neeruga ahariwe, atugambiire [Hammad bin Zaid] atugambire [al-Malalba’] atugambire [Hammad bin Hilal al-’Anazi] 'Tukaza kureeba [Anas bin Malik], kandi Tukashaba Thabit obuhwezi, ku twahikireyo kikashangwa ngu akaba naabanza kushaba. Reero Thabit yatushaba orusa twaza omunda kumubugana. Anas bwanyima akeeta Thabit kushutama ahu yaabaire ashutami, bwanyima Thabit yagambira Anas ati, ‘Iwe Abu Hamzah, buzima barumuna baawe kuruga omu bantu ba Basrah nibakushaba obagambire aha hadiisi y’okushabira’. Anas bwanyima akagira ati: Muhammad shallallahu alaihi wasallam atugambiire hadiisi, akagira ati: Ekiro ky’okucwera orubanja ku kiraije, obwo abantu nibaija kuteerana abamwe n’abandi, obwo nibaija kwija ahari Adamu bamugire ngu ‘Ha abaana baawe okushabira’. Bwanyima akagira ati, tindi nyowe oine obugabe bw’okushaba, kwonka iwe oze ahari Ibrahim Alaihissalam, ahabw’okuba niwe mukundwa wa ar-Rahman. Bwanyima bakaija ahari Ibrahim, yaagarukamu ati, tindi nyowe oine obugabe bw’okushabira, kwonka iwe oze ahari Musa Alaihissalam, ahabw’okuba niwe Kalimullah. Bwanyima Musa akahikirwaho, atyo yagarukamu ati, tindi nyowe oine obugabe bw’okushaba, kwonka iwe oze ahari Isa Alaihissalam, ahabw’okuba niwe mwoyo gwa Allah n’ekigambo kye. Bwanyima Yesu akahikaho, n’ahabw’ekyo akagarukamu ati, tindi nyowe oine obugabe bw’okushaba, kwonka iwe oshemerire kwija ahari Muhammad sallallaahu ‘alaihi wasallam’. Bwanyima Muhammad akataayaayira. Reero nagira nti nyowe nyine obugabe bw'okushaba, reero nkaza nashaba orusa ahari Rabb wangye, reero naikiriza kweyoreka. Nkemerera omu maisho ge, naamuhimbisa n’okuhimbisa oku ntarikubaasa kugamba hati. Ruhanga ampaire okuhiga. Bwanyima nkafukama omu maisho ge. Reero bakangira bati: ‘Iwe Muhammad, imutsya omutwe gwawe, ogambire noija kuhurirwa, shaba noija kuheebwa, shaba okushabira noija kuheebwa’. Reero nagira nti: ‘Ei Rabb wangye, ummah wangye-ummah wangye’. Bwanyima akagira ati: Gyenda. Omuntu weena oine omu mutima gwe oburemeezi bw’akajuma k’engano nari oburo bw’okwikiriza, obwo mumwihe omuri gehena! ’ N’ahabw’ekyo nkarugayo naakora ekiragiro kye, bwanyima naagaruka ahari Mukama wangye. Bwanyima nkamuhimbisa n’okuhimbisa oku, bwanyima naagwa ahansi naamufukamira. Reero bakangira bati: ‘Iwe Muhammad, imutsya omutwe gwawe, ogambire noija kuhurirwa, shaba noija kuheebwa, shaba okushabira noija kuheebwa’. N’ahabw’ekyo nkagira nti: ‘Abantu bangye, abantu bangye’. Reero bakangira bati: ‘Gyenda, weena oine omu mutima gwe oburemeezi bw’akacweka k’okwikiriza, obwo omuihe omuri gehena’. Reero nkarugaho nahikiiriza ebiragiro bye, reero naagaruka ahari Rabb wangye, reero naamuhimbisa n’okuhimbisa oku, reero naagwa ahansi naamufukamira. Nahabwekyo kikangambirwa ngu: ‘Iwe Muhammad, imutsya omutwe gwawe, ogambire noija kuhurirwa, shaba noija kuheebwa, shaba okushabira noija kuheebwa’. Nahabwekyo nkagira nti, ‘Iwe Rabb wangye, -juna- abantu bangye, abantu bangye’. Reero bakangira bati: ‘Gyenda. Omuntu weena oine omu mutima gwe akacweka kakye k’okwikiriza, mumwihe omuri gehena’. Bwanyima nkarugayo kuhikiiriza ekiragiro kye." Egi ni hadiisi ya Anas ei yatugambiire. Reero tukaruga aha rubaju rwe, obu twabaire turi aha kituuro, reero twagira tuti, 'Ku twagarukire kwonka, iwe . rus omu kuteekateeka kwa -al-Hasan -al-Bashri-, obwo tukamuramutsya obwo arikweshereka omu nju ya Abu Khalifa - obwo kikaba kiri eky’obukuumi-’. Akagaruka yagira ati, ‘Reero twamutaayaayira, reero twamuramutsya. Tukagira tuti, ‘Iwe Abu Sa’id, nituruga aharubaju rwa murumuna waawe, Abu Hamza, titukahuriraga ekintu kyona nk’eki hadiisi ei yaatugambiire aha kushabira’. Abu Sa’id akagira ati: ‘Ekyo n’enki -ngambire-’. Reero twamugambira hadiisi. Nahabwekyo Abu Sa’id akagira ati, ‘Kyongyereho’. Tukagira ngu, ‘Taine eki arikutwongyeraho’. Abu Sa’id bwanyima akagira ati: ‘Akatugambira emyaka makumi abiri enyima, kandi bwanyima akateerana ebitebyo bye byona, kandi akasigaho ebimwe. Tindamanya yaaba sheikh -Anas/Abu Hamzah- ayebirwe nari yayanga kukugambira ngu obe orikwesiga nyowe'. Tukagira ngu tugambire. Nahabwekyo Abu Sa’id akasheka obwo arikushoma ati: ‘-Abantu bakahangwa -omu mitwarize- omu bwangu- -Ebibuuzo. Obuhangwa bw’abantu: 37-. Tindagambireho orunyiriri oru ahariiwe kureka ahabw’okugira ngu nkaba ninyenda kurukugambira - hadiisi eri -: ‘Bwanyima nkagaruka ahari Mukama wangye omurundi gwa kana, bwanyima nkamuhimbisa n’okuhimbisa oku, bwanyima nkafukama n’okufukama. Reero bakangira bati: ‘Iwe Muhammad, imutsya omutwe gwawe, ogambire noija kuhurirwa, shaba noija kuheebwa, shaba okushabira noija kuheebwa’. Nahabwekyo nkagira nti, 'Iwe Rabb wangye, mpa orusa -n'okuiha omuri gehena- omuntu orikugira ati, 'Laa Ilaaha Ilaahu -Tihariho ruhanga -oshemerire kuramibwa- kureka Allah-'. Allah akagarukamu ati: ‘Ogwo ti bugabe bwawe,’ nari shi ‘ogwo ti bugabe obu waaheebwa, kwonka ahabw’amaani gangye, obukuru bwangye, obukuru bwangye, n’amaani gangye, buzimazima ninyija kubinga omuntu orikugira ati, ‘Laa Ilaaha Ilaahu -Tihariho ruhanga -oine obugabe bw’okuramibwa ondiijo kureka Allah-’. Omugambi akagira ati, ‘Bwanyima nkaha obujurizi aha bwa [al-Hasan], ngu akatugambira ngu akahurira [Anas bin Malik]. Ninteekateeka ngu Abu Sa’id akagira ati, ‘Emyaka makumi abiri etakahikire, kandi omu bwire obwo akateerana ebitebyo bye byona’.

Hadith

Imam Muslim : 287

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ وَاتَّفَقَا فِي سِيَاقِ الْحَدِيثِ إِلَّا مَا يَزِيدُ أَحَدُهُمَا مِنْ الْحَرْفِ بَعْدَ الْحَرْفِ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ حَدَّثَنَا أَبُو حَيَّانَ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمًا بِلَحْمٍ فَرُفِعَ إِلَيْهِ الذِّرَاعُ وَكَانَتْ تُعْجِبُهُ فَنَهَسَ مِنْهَا نَهْسَةً فَقَالَ أَنَا سَيِّدُ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَهَلْ تَدْرُونَ بِمَ ذَاكَ يَجْمَعُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ الْأَوَّلِينَ وَالْآخِرِينَ فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ فَيُسْمِعُهُمْ الدَّاعِي وَيَنْفُذُهُمْ الْبَصَرُ وَتَدْنُو الشَّمْسُ فَيَبْلُغُ النَّاسَ مِنْ الْغَمِّ وَالْكَرْبِ مَا لَا يُطِيقُونَ وَمَا لَا يَحْتَمِلُونَ فَيَقُولُ بَعْضُ النَّاسِ لِبَعْضٍ أَلَا تَرَوْنَ مَا أَنْتُمْ فِيهِ أَلَا تَرَوْنَ مَا قَدْ بَلَغَكُمْ أَلَا تَنْظُرُونَ مَنْ يَشْفَعُ لَكُمْ إِلَى رَبِّكُمْ فَيَقُولُ بَعْضُ النَّاسِ لِبَعْضٍ ائْتُوا آدَمَ فَيَأْتُونَ آدَمَ فَيَقُولُونَ يَا آدَمُ أَنْتَ أَبُو الْبَشَرِ خَلَقَكَ اللَّهُ بِيَدِهِ وَنَفَخَ فِيكَ مِنْ رُوحِهِ وَأَمَرَ الْمَلَائِكَةَ فَسَجَدُوا لَكَ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلَا تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلَا تَرَى إِلَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَيَقُولُ آدَمُ إِنَّ رَبِّي غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ وَإِنَّهُ نَهَانِي عَنْ الشَّجَرَةِ فَعَصَيْتُهُ نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي اذْهَبُوا إِلَى نُوحٍ فَيَأْتُونَ نُوحًا فَيَقُولُونَ يَا نُوحُ أَنْتَ أَوَّلُ الرُّسُلِ إِلَى الْأَرْضِ وَسَمَّاكَ اللَّهُ عَبْدًا شَكُورًا اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلَا تَرَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلَا تَرَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَيَقُولُ لَهُمْ إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ وَإِنَّهُ قَدْ كَانَتْ لِي دَعْوَةٌ دَعَوْتُ بِهَا عَلَى قَوْمِي نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى إِبْرَاهِيمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَأْتُونَ إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُونَ أَنْتَ نَبِيُّ اللَّهِ وَخَلِيلُهُ مِنْ أَهْلِ الْأَرْضِ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلَا تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلَا تَرَى إِلَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَيَقُولُ لَهُمْ إِبْرَاهِيمُ إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَا يَغْضَبُ بَعْدَهُ مِثْلَهُ وَذَكَرَ كَذَبَاتِهِ نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي اذْهَبُوا إِلَى مُوسَى فَيَأْتُونَ مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَقُولُونَ يَا مُوسَى أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ فَضَّلَكَ اللَّهُ بِرِسَالَاتِهِ وَبِتَكْلِيمِهِ عَلَى النَّاسِ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلَا تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلَا تَرَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَيَقُولُ لَهُمْ مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ وَإِنِّي قَتَلْتُ نَفْسًا لَمْ أُومَرْ بِقَتْلِهَا نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى عِيسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَأْتُونَ عِيسَى فَيَقُولُونَ يَا عِيسَى أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ وَكَلَّمْتَ النَّاسَ فِي الْمَهْدِ وَكَلِمَةٌ مِنْهُ أَلْقَاهَا إِلَى مَرْيَمَ وَرُوحٌ مِنْهُ فَاشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلَا تَرَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلَا تَرَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَيَقُولُ لَهُمْ عِيسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ لَهُ ذَنْبًا نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي اذْهَبُوا إِلَى مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَأْتُونِّي فَيَقُولُونَ يَا مُحَمَّدُ أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ وَخَاتَمُ الْأَنْبِيَاءِ وَغَفَرَ اللَّهُ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلَا تَرَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلَا تَرَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَأَنْطَلِقُ فَآتِي تَحْتَ الْعَرْشِ فَأَقَعُ سَاجِدًا لِرَبِّي ثُمَّ يَفْتَحُ اللَّهُ عَلَيَّ وَيُلْهِمُنِي مِنْ مَحَامِدِهِ وَحُسْنِ الثَّنَاءِ عَلَيْهِ شَيْئًا لَمْ يَفْتَحْهُ لِأَحَدٍ قَبْلِي ثُمَّ يُقَالُ يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ سَلْ تُعْطَهْ اشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَرْفَعُ رَأْسِي فَأَقُولُ يَا رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي فَيُقَالُ يَا مُحَمَّدُ أَدْخِلْ الْجَنَّةَ مِنْ أُمَّتِكَ مَنْ لَا حِسَابَ عَلَيْهِ مِنْ الْبَابِ الْأَيْمَنِ مِنْ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ وَهُمْ شُرَكَاءُ النَّاسِ فِيمَا سِوَى ذَلِكَ مِنْ الْأَبْوَابِ وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ إِنَّ مَا بَيْنَ الْمِصْرَاعَيْنِ مِنْ مَصَارِيعِ الْجَنَّةِ لَكَمَا بَيْنَ مَكَّةَ وَهَجَرٍ أَوْ كَمَا بَيْنَ مَكَّةَ وَبُصْرَى و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ الْقَعْقَاعِ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ وُضِعَتْ بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَصْعَةٌ مِنْ ثَرِيدٍ وَلَحْمٍ فَتَنَاوَلَ الذِّرَاعَ وَكَانَتْ أَحَبَّ الشَّاةِ إِلَيْهِ فَنَهَسَ نَهْسَةً فَقَالَ أَنَا سَيِّدُ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ثُمَّ نَهَسَ أُخْرَى فَقَالَ أَنَا سَيِّدُ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَلَمَّا رَأَى أَصْحَابَهُ لَا يَسْأَلُونَهُ قَالَ أَلَا تَقُولُونَ كَيْفَهْ قَالُوا كَيْفَهْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعَالَمِينَ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمَعْنَى حَدِيثِ أَبِي حَيَّانَ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ وَزَادَ فِي قِصَّةِ إِبْرَاهِيمَ فَقَالَ وَذَكَرَ قَوْلَهُ فِي الْكَوْكَبِ { هَذَا رَبِّي } و قَوْله لِآلِهَتِهِمْ { بَلْ فَعَلَهُ كَبِيرُهُمْ هَذَا } و قَوْله { إِنِّي سَقِيمٌ } قَالَ وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ إِنَّ مَا بَيْنَ الْمِصْرَاعَيْنِ مِنْ مَصَارِيعِ الْجَنَّةِ إِلَى عِضَادَتَيْ الْبَابِ لَكَمَا بَيْنَ مَكَّةَ وَهَجَرٍ أَوْ هَجَرٍ وَمَكَّةَ قَالَ لَا أَدْرِي أَيَّ ذَلِكَ قَالَ

Kitugambirwe [Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Muhammad bin Abdullah bin Numair] kandi bombi nibaikirizana aha nkora ya sentensi za hadiisi, okwihaho ngu omwe aharibo nayongyeraho ekintu omu muringo gw’enyuguta bwanyima y’enyuguta. Bombi bakagira ngu, akaba atugambiire [Muhammad bin Bisyr] akaba atugambiire [Abu Hayyan] kuruga [Abu Zur’ah] kuruga [Abu Hurairah] akagira ati, '-Tukaba turi n'omutumwa wa Allah aha kwetwa kumwe-, reero yamuha enyama y'omukono -embuzi- -enyama egi ekaba ekira kumukunda munonga kuruga omu I am it na ' omutegyeki w’abantu boona aha kiro ky’okuzooka, noomanya ahabw’enki kiri kityo? Allah akateerana abantu boona kuruga omu maisho n’enyima aha ruhanga rumwe orw’ensi, ngu owaabaire naayeta abamanyise eiraka rye boona, kandi okureeba kubareebere, kandi eizooba ribahikireho. -Bwanyima abantu bakatunga obusaasi n'okutiina kuhika aha rurengo oru baremwa n'okugumisiriza-, bwanyima abamwe bakagambira abandi bati, 'Timuine ekiteekateeko aha mbeera ei murimu n'ekibahikireho?! ' Toine kiteekateeko, n'oha orikubaasa kukushabira na Rabb waawe? Abandi abamwe bakarangirira -aha bandi- bati, 'Ija ahari sho Adamu', Reero baija ahariwe bati, 'Iwe Adamu! Iwe ori ishe w'abantu boona, Allah akakuhanga n'emikono ye kandi yaakufuka omwoyo gwe, kandi yaaragiira bamalaika bakakufukamira kandi Allah nawe akakuta omu iguru, torikubaasa - kushaba Rabb waawe kutushabira? Tokareeba embeera yaitu n'ekituhikireho? ’ Reero yaagarukamu ati, ‘Buzima, eizooba rimwe Rabb wangye akagira ekiniga eki yaabaire atakagiraga ekiniga nk’ekyo, kandi bwanyima taragira ekiniga nk’ekyo. Allah akanzibira omuti, kwonka nkaguhenda. Nyowe nyenka ninyetenga okushaba, ninkushaba gyenda aha muntu ondiijo otari nyowe, gyenda obugane Nuh'. Bwanyima baabugana Noa, bati: Ai Noa! Iwe ori omutumwa w’okubanza kuruga omu batuuzi b’ensi, kandi Allah akwetsire omuheereza orikusiima. Torikubaasa kushaba Mukama waawe ngu atushabire? Tokareeba embeera yaitu n'ekituhikireho? ’ Reero yaagarukamu ati, ‘Buzima, eizooba rimwe Rabb wangye akagira ekiniga ekiniga eki yaabaire atakagiraga ekiniga nk’ekyo kandi taragira ekiniga bwanyima nk’ekyo. Buzima nkaba nyine eshaara emwe ei naabaire nkoresa kucwekyereza abantu bangye. Nyowe nyenka ninyetenga okushaba, gyenda oreebe omuntu ondiijo otari nyowe! Gyenda oreebe Ibrahimu! ’ Reero baabugana Ibrahimu, bagira bati: ‘Ei Ibrahimu! Iwe ori nabi wa Allah kandi khalil we omu batuuragye b'ensi, shaba Rabb waawe atushabire? Timureebire embeera yaitu? ’ Reero yaagarukamu ati, ‘Buzima, eizooba rimwe Rabb wangye akagira ekiniga eki yaabaire atakagiraga ekiniga nk’ekyo kandi bwanyima akagira ekiniga nk’ekyo. Nkaba nkira kubeiha n’ebishuba bishatu -bwanyima akagamba ekyo-, nyowe nyenka ninyetenga okushabira. Gyenda ahari ondiijo otari nyowe, gyenda ahari Musa! ’ Bwanyima bakabugana Musa, bagira bati: ‘Ei Musa! Iwe ori omutumwa wa Allah, Allah akutunguura aha buntu n'entumwa n'ebigambo bya Allah, shaba Rabb waawe kutushabira? Timureebire embeera yaitu? ’ Reero yaagarukamu ati, ‘Buzima, eizooba rimwe Rabb wangye akagira ekiniga eki yaabaire atakagiraga ekiniga nk’ekyo kandi bwanyima akagira ekiniga nk’ekyo. Obwire obumwe nkaita omutima ogu ntaragiirwe kwita, mbwenu nyowe nyenka ninyetenga okushaba, mbwenu gyenda oreebe ondiijo muntu otari nyowe, gyenda oreebe Yesu! ‘Bwanyima bakabugana Yesu’ kandi bagira bati, ‘Ai Yesu! Iwe ori omutumwa wa Allah kandi N-sentence . eego n’omwoyo kuruga ahari We ogwaheirwe Mariamu, kandi okagamba n’abantu omu mbeera y’omwana muto. Mbwenu shaba Rabb waawe atushabire? Timureebire embeera yaitu? ’ Reero yaagarukamu ati, ‘Buzima, eizooba rimwe Rabb wangye akagira ekiniga ekiniga eki yaabaire atakagiraga ekiniga nk’ekyo kandi taragira ekiniga bwanyima nk’ekyo - kandi taragambire ekibi na kimwe -, nyowe nyenka nkaba ninyetenga okushaba okurikukiraho, mbwenu gyenda oreebe omuntu ondiijo otari nyowe, gyenda oreebe Muhammad! ’ Reero baija ahariinye, bagira bati: ‘Ei Muhammad! Iwe ori omutumwa wa Allah kandi omuhemu wa baanabi, Allah akusaasiire ebibi byawe byona eby'enyima n'eby'omumaisho, shaba Rabb waawe kutushabira? Tokareeba embeera yaitu n'ekituhikireho? ' Reero nkaza naija ahansi ya al-'Arsy, reero nafukamira Rabb wangye reero Allah yampa ekiconco ky'okushemeza n'okuhimbisa kurungi ebitarikuheebwa muntu weena owabandize. Bwanyima bakagamba n’eiraka rihango bati: ‘Ei Muhammad! Yimuka, oshabe, neija kuheebwa, kandi oshabe okushaba, okushaba buzima nikwija kuheebwa’. Bwanyima nkaimuka, naagira nti: Abantu bangye, ai Mukama wangye! Ummah wangye Iwe Rabb wangye! ’ Bwanyima akagarukamu ati, ‘Ei Muhammad! Twara omu bantu baawe abo abatakabajuriziibwe kuruga omu irembo rya al-Aiman ​​- aha rubaju rwa buryo rwa hare - orw’eirembo ry’eiguru’. Kandi nibeegaita aha bantu abandi abatari orwigi orwo’. Bwanyima akagira ati: ‘Ndahira Ogwo Oine amagara gangye gari omu Mukono gwe! Buzima, orugyendo ahagati y’enyigi ibiri - eziine enyiigi aharizo - kuruga aha miryango y’eiguru ni nk’ahagati ya Makkah na Hajar, nari nk’ahagati ya Makkah na Bushra’. Kandi kitugambirwe [Zuhair bin Harb] atugambiire [Jarir] kuruga [Umarah bin al-Qa’qa’] kuruga [Abu Zur’ah] kuruga [Abu Hurairah] akagira ati, ‘Hakateebwa omu maisho g’omutumwa wa Allah ekikopo kya Tsarid -obushera- n’enyama, reero kikaba kiri argoat ekicweka kya -ok ku . embuzi ei yaabaire naakunda munonga, reero akagiruma n’orukumu rumwe. Ku yaareebire banywani be batamubuuza, yaagira ati: ‘Ahabw’enki otarikubuuza oku’. Nahabwekyo bakabuuza bati, ‘Kiriho kita, iwe Mutumwa wa Allah’. Akagarukamu ati, ‘Omuntu ayemereire areebaine na Rabb w’ensi’. Bwanyima yayoreka hadiisi kurugiirira aha makuru ga hadiisi ya Abu Hayyan, kuruga ahari Abu Zur’ah. Bwanyima akayongyera aha byafaayo bya Ibrahimu. Nahabwekyo akagira ati, ‘Bwanyima akagamba ebigambo bya Ibrahimu ebirikukwata aha nsi ‘-ogu niwe Rabb wangye-’, n’ebigambo bya Abrahamu ebirikukwata ahari ruhanga orikuramibwa abashiriki -abantu be- ‘-n’ogwo owaagicwekyereza n’ogu orikukirayo obukuru-’, n’ebigambo bya Ibrahimu ‘Buzimazima ndwire’. Akagira ati: ‘N’ogwo ou omutima gwa Muhammad guri omu ngaro ze, buzima orugyendo oruri ahagati y’enyigi ibiri z’enyigi z’eiguru ni nk’orugyendo oruri ahagati ya Makkah na Hajar nari Hajar na Makkah’. Omugambi akagira ati, ‘tindikumanya gye eki yaagambire’.

Hadith

Imam Muslim : 288

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ طَرِيفِ بْنِ خَلِيفَةَ الْبَجَلِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ حَدَّثَنَا أَبُو مَالِكٍ الْأَشْجَعِيُّ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبُو مَالِكٍ عَنْ رِبْعِيٍّ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَجْمَعُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى النَّاسَ فَيَقُومُ الْمُؤْمِنُونَ حَتَّى تُزْلَفَ لَهُمْ الْجَنَّةُ فَيَأْتُونَ آدَمَ فَيَقُولُونَ يَا أَبَانَا اسْتَفْتِحْ لَنَا الْجَنَّةَ فَيَقُولُ وَهَلْ أَخْرَجَكُمْ مِنْ الْجَنَّةِ إِلَّا خَطِيئَةُ أَبِيكُمْ آدَمَ لَسْتُ بِصَاحِبِ ذَلِكَ اذْهَبُوا إِلَى ابْنِي إِبْرَاهِيمَ خَلِيلِ اللَّهِ قَالَ فَيَقُولُ إِبْرَاهِيمُ لَسْتُ بِصَاحِبِ ذَلِكَ إِنَّمَا كُنْتُ خَلِيلًا مِنْ وَرَاءَ وَرَاءَ اعْمِدُوا إِلَى مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي كَلَّمَهُ اللَّهُ تَكْلِيمًا فَيَأْتُونَ مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَقُولُ لَسْتُ بِصَاحِبِ ذَلِكَ اذْهَبُوا إِلَى عِيسَى كَلِمَةِ اللَّهِ وَرُوحِهِ فَيَقُولُ عِيسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَسْتُ بِصَاحِبِ ذَلِكَ فَيَأْتُونَ مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَقُومُ فَيُؤْذَنُ لَهُ وَتُرْسَلُ الْأَمَانَةُ وَالرَّحِمُ فَتَقُومَانِ جَنَبَتَيْ الصِّرَاطِ يَمِينًا وَشِمَالًا فَيَمُرُّ أَوَّلُكُمْ كَالْبَرْقِ قَالَ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي أَيُّ شَيْءٍ كَمَرِّ الْبَرْقِ قَالَ أَلَمْ تَرَوْا إِلَى الْبَرْقِ كَيْفَ يَمُرُّ وَيَرْجِعُ فِي طَرْفَةِ عَيْنٍ ثُمَّ كَمَرِّ الرِّيحِ ثُمَّ كَمَرِّ الطَّيْرِ وَشَدِّ الرِّجَالِ تَجْرِي بِهِمْ أَعْمَالُهُمْ وَنَبِيُّكُمْ قَائِمٌ عَلَى الصِّرَاطِ يَقُولُ رَبِّ سَلِّمْ سَلِّمْ حَتَّى تَعْجِزَ أَعْمَالُ الْعِبَادِ حَتَّى يَجِيءَ الرَّجُلُ فَلَا يَسْتَطِيعُ السَّيْرَ إِلَّا زَحْفًا قَالَ وَفِي حَافَتَيْ الصِّرَاطِ كَلَالِيبُ مُعَلَّقَةٌ مَأْمُورَةٌ بِأَخْذِ مَنْ أُمِرَتْ بِهِ فَمَخْدُوشٌ نَاجٍ وَمَكْدُوسٌ فِي النَّارِ وَالَّذِي نَفْسُ أَبِي هُرَيْرَةَ بِيَدِهِ إِنَّ قَعْرَ جَهَنَّمَ لَسَبْعُونَ خَرِيفًا

Atugambiire [Muhammad bin Tharif bin Khalifah al-Bajali] atugambiire [Muhammad bin Fudlail] atugambiire [Abu Malik al-Asyja’i] kuruga ahari [Abu Hazim] kuruga ahari [Abu Hurairah] na [Abu Malik] kuruga ahari [Rib’i] kuruga ahari ‘Hudzahullaahi akagira ati, wasallam akagira ati: ‘Omu kiro ky’aha muheru Allah Tabaraka wa Ta’ala aryateerana abantu boona. Bwanyima abikiriza bakaimuka, paradiso yaabahitsya haihi. Baija ahari nabi Adamu bamugira bati: ‘Iwe tataitwe, shaba ngu enyiigi z’eiguru zitwigurirwe ahonaaho’. Adamu akagarukamu ati '-tinkushemereire kukushaba eki-, ti ahabw'enshobi ya sho ow'omu iguru ngu bakakubinga? Gyenda obuuze mutabani wangye Ibrahim Khalilullah’. Omutumwa wa Allah akagira ati: ‘Bwanyima Ibrahim akagarukamu ati, ‘Tindikushemerire kukubuuza eki, ndi Khalil wenka - omukundwa - omu maisho ge hakiriho abakundwa batari bamwe na bamwe. Buuza Musa sallallaahu ‘alaihi wasallam ou Allah yaagambire nawe omu kugaaniira’. Nahabwekyo bakaija ahari Musa sallallaahu 'alaihi wasallam, kwonka nawe yagira ati, tindikushemerire kukubuuza eki. Buuza nabi Isa owaahangirwe n’ekigambo kya Allah kandi akahuumura kuruga ahariwe’. Kwonka nabi Isa nawe akayanga, yagira ati: ‘Tindikushemerire kukubuuza eki’. Nahabwekyo bakaza ahari nabi Muhammad sallallaahu 'alaihi wasallam'. Bwanyima we - Muhammad - akeemerera kandi orwigi rwamwigurirwa, bwanyima okwesigana n’obunywani byayoherezibwa kuhitsya obu bombi beemereire aha mbaju zombi eza Shirath -bridge -, aha rubaju rwa buryo n’orwa bumosho. Reero orikukirayo kwiruka omuriimwe ku arikuraba omu Shirath naaba ari nk'enkuba'. Nyowe - Abu Hurairah - nkagira nti, 'Tata na maama nk'ekitambo kyawe, omu bwangu nk'enkuba, noomanyisa ki, mukama wangye? ’ Yaamugarukamu ati: ‘Toreebire oku enkuba yaahingwireho ekagaruka omu kaanya kakye? ’ Reero ekya kabiri nikiiruka nk’omuyaga, reero nikiiruka nk’ekinyonyi ekirikuguruka, reero hariho n’abantu abarikukiirukaho ahabw’ebikorwa byabo birungi. Omu bwire obwo nabi waawe akaba ayemerera haihi na shirath, kandi buriijo ashaba ati, ‘Oi Rabb wangye, mujune, mujune’. Okuhika aha baheereza ababaire baine omuze mukye munonga, okuhisya obu omushaija yaizire atarikubaasa kutemba shirath kureka arikugurukaguruka, obwo aha mbaju zombi hariho enjegyere z’ekyoma ekishazire ezirikuhanikwa kandi zikaba niziija kutwara buri omwe owaabaire aragiirwe kutwarwa, okuhitsya obu haabaireho abantu abahonokireho kwonka emibiri yaabo ekaba etaagukire, kandi hakaba hariho n’abantu abaahendera ba threll up omu he. Kandi ahabw’Ogwo ou omutima gwa Abu Hurairah guri omu ngaro ze, buzima ahansi ya gehena neebaasa kuhikirizibwa omu rugendo rw’emyaka makumi mushanju’.

Hadith

Imam Muslim : 289

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ الْمُخْتَارِ بْنِ فُلْفُلٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَا أَوَّلُ النَّاسِ يَشْفَعُ فِي الْجَنَّةِ وَأَنَا أَكْثَرُ الْأَنْبِيَاءِ تَبَعًا

Atugambiire [Qutaibah bin Sa’id] kandi [Ishaq bin Ibrahim] akagira ngu [Qutaibah] atugambiire [Jarir] kuruga ahari [Al-Mukhtar bin Fulful] kuruga ahari [Anas bin Malik] akagira ati: ‘Ndi omuntu ow’okubanza omu kugaaniira n’omuntu orikukirayo oburungi. abakuratsi’.

Hadith

Imam Muslim : 290

و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ هِشَامٍ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مُخْتَارِ بْنِ فُلْفُلٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَا أَكْثَرُ الْأَنْبِيَاءِ تَبَعًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَأَنَا أَوَّلُ مَنْ يَقْرَعُ بَابَ الْجَنَّةِ

Atugambiire [Abu Kuraib Muhammad bin al-‘Ala’] atugambiire [Mu’awiyah bin Hisham] kuruga ahari [Sufyan] kuruga ahari [Mukhtar bin Fulful] kuruga ahari [Anas bin Malik] akagira ati, ‘Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Ndi omurangi orikukirayo kukuratira aha kiro kimwe eky’okwenda, ow’okubanza kuteera orwigi rw’eiguru’.

Hadith

Imam Muslim : 291

و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ الْمُخْتَارِ بْنِ فُلْفُلٍ قَالَ قَالَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَا أَوَّلُ شَفِيعٍ فِي الْجَنَّةِ لَمْ يُصَدَّقْ نَبِيٌّ مِنْ الْأَنْبِيَاءِ مَا صُدِّقْتُ وَإِنَّ مِنْ الْأَنْبِيَاءِ نَبِيًّا مَا يُصَدِّقُهُ مِنْ أُمَّتِهِ إِلَّا رَجُلٌ وَاحِدٌ

Kandi ku yaaherize kutugambira [Abu Bakr bin Abu Syaibah] akaba atugambiire [Husein bin Ali] kuruga [Za’idah] kuruga [al-Mukhtar bin Fulful] akagira ati; [Anas bin Malik] akagira ati, ‘Nabi saww akagira ati: ‘Ndi omushabi w’okubanza omu iguru. Tihariho nabi orikuhikiirira -ahabw'abantu be- nk'oku nyowe ndihikirizibwa. Kandi buzima, omu baanabi hakaba harimu abo abatarikusiimwa abantu baabo na kakye, okwihaho abo abaabaire bari abantu bonka’.

Hadith

Imam Muslim : 292

و حَدَّثَنِي عَمْرٌو النَّاقِدُ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ آتِي بَابَ الْجَنَّةِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَأَسْتَفْتِحُ فَيَقُولُ الْخَازِنُ مَنْ أَنْتَ فَأَقُولُ مُحَمَّدٌ فَيَقُولُ بِكَ أُمِرْتُ لَا أَفْتَحُ لِأَحَدٍ قَبْلَكَ

Kandi kigambirwe nyowe [Amru an-Naqid] na [Zuhair bin Harb] bombi bakagira ngu, batugambiire [Hasyim bin al-Qasim] batugambiire [Sulaiman bin al-Mughirah] kuruga [Tsabit] kuruga [Anas bin Malik] akagira ati, ‘Rasulullah akagira ngu: y’Okuzooka, bwanyima nkashaba ngu ngikingurwe. Reero omurinzi -maraika- yaabuuza ati, ‘Ori oha? ’ N’ahabw’ekyo nkagarukamu nti, ‘Muhammad’. Reero ati, 'Na munonga ahariiwe, nkaragirwa ngu otagira ou okingurire orwigi, otakatahire'.

Hadith

Imam Muslim : 293

حَدَّثَنِي يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِكُلِّ نَبِيٍّ دَعْوَةٌ يَدْعُوهَا فَأُرِيدُ أَنْ أَخْتَبِئَ دَعْوَتِي شَفَاعَةً لِأُمَّتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ

Akangambira [Yunus bin Abdul A’la] atugambiire [Abdullah bin Wahab] akagira ati, atugambiire [Malik bin Anas] kuruga ahari [Ibnu Shihab] kuruga ahari [Abu Salamah bin Abdurrahman] kuruga ahari [Abu Hurairah] ngu omutumwa wa Allah akagira ati: okurinda okushaba kwangye nk’okushabira abantu bangye’.

Hadith

Imam Muslim : 294

و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَمِّهِ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِكُلِّ نَبِيٍّ دَعْوَةٌ وَأَرَدْتُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ أَنْ أَخْتَبِئَ دَعْوَتِي شَفَاعَةً لِأُمَّتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَمِّهِ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ أَسِيدِ بْنِ جَارِيَةَ الثَّقَفِيُّ مِثْلَ ذَلِكَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Kandi angambire [Zuhair bin Harb] na [Abd bin Humaid], [Zuhair] akagira, atugambiire [Ya’qub bin Ibrahim] atugambiire [Ibnu Akhi Ibn Shihab] kuruga ahari [shwenkazi we] angambiire [Abu Salamah bin Abdurrahaman] ngu omutegyeki wa [Abu Huraihilla] wasallam akagira ati: ‘Buri nabi aine okushaba, kandi nyowe ninyenda - Ruhanga ku arikwenda - kushereka okushaba kwangye nk’omushabi w’abantu bangye aha kiro ky’okucwerwa orubanja’. Akangambira [Zuhair bin Harb] kandi [Abd bin Humaid], [Zuhair] akagira, atugambiire [Ya’qub bin Ibrahim] atugambiire [Ibnu Akhi Ibn Shihab] kuruga ahari [shwenkazi we] akangambira [Amru bin Abu Sufyan bin Abusariah at Husrafiyah at Husrafiyah, kuruga ahari Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam’.

Hadith

Imam Muslim : 295

و حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَنَّ عَمْرَو بْنَ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ أَسِيدِ بْنِ جَارِيَةَ الثَّقَفِيَّ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ لِكَعْبِ الْأَحْبَارِ إِنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِكُلِّ نَبِيٍّ دَعْوَةٌ يَدْعُوهَا فَأَنَا أُرِيدُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ أَنْ أَخْتَبِئَ دَعْوَتِي شَفَاعَةً لِأُمَّتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَقَالَ كَعْبٌ لِأَبِي هُرَيْرَةَ أَنْتَ سَمِعْتَ هَذَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ نَعَمْ

Kandi yangira [Harmalah bin Yahya] atugambiire [Ibn Wahab] yangira [Yunus] kuruga ahari [Ibn Shihab] ngu [Amru bin Abu Sufyan bin Asid bin Jariyah ats-Tsaqafi] amugambiire, ngu [Abu Hurairah] akagira ati: ‘Buri nabi aine eshaara ei arikushaba, obwo ninyenda - Ruhanga ku arikwenda - kushereka eshaara yangye nk’omushabi w’abantu bangye aha izooba ry’okucwerwa orubanja’. Nahabwekyo Ka'ab akagambira Abu Hurairah ati: Eki okakihurira kuruga aha Mutumwa wa Allah saw. Abu Hurairah akagarukamu ati: Eego.

Hadith

Imam Muslim : 296

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَاللَّفْظُ لِأَبِي كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِكُلِّ نَبِيٍّ دَعْوَةٌ مُسْتَجَابَةٌ فَتَعَجَّلَ كُلُّ نَبِيٍّ دَعْوَتَهُ وَإِنِّي اخْتَبَأْتُ دَعْوَتِي شَفَاعَةً لِأُمَّتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَهِيَ نَائِلَةٌ إِنْ شَاءَ اللَّهُ مَنْ مَاتَ مِنْ أُمَّتِي لَا يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا

Atugambiire [Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Abu Kuraib] kandi lafazh n’eya Abu Kuraib, bombi bakagira ngu, atugambiire [Abu Mu’awiyah] kuruga ahari [al-A’masy] kuruga ahari [Abu Salih] kuruga ahari [Abu Huraibah] akagira ati: okushaba okuhikire, n’ahabw’ekyo buri nabi naarahutsya okushaba kwe, kandi buzima ninshereka okushaba kwangye nk’omushabi w’abantu bangye aha izooba ry’okucwerwa orubanja. Kandi Ruhanga ku arikwenda, okushaba kwangye nikwija kushweka abafu kuruga omu Ummah yangye abatarikushiisha Allah n’ekintu kyona’.

Hadith

Imam Muslim : 297

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ عُمَارَةَ وَهُوَ ابْنُ الْقَعْقَاعِ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِكُلِّ نَبِيٍّ دَعْوَةٌ مُسْتَجَابَةٌ يَدْعُو بِهَا فَيُسْتَجَابُ لَهُ فَيُؤْتَاهَا وَإِنِّي اخْتَبَأْتُ دَعْوَتِي شَفَاعَةً لِأُمَّتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ

Atugambiire [Qutaibah bin Sa’id] atugambiire [Jarir] kuruga [Umarah] - nikwo kugira ngu Ibn al-Qa’qa’ - kuruga [Abu Zur’ah] kuruga [Abu Hurairah] akagira ati, ‘Rasulullah akamanya ngu shallallahu ‘alaihi wasallam akagarukamu atyo kandi ngu aine okushaba kwe okuhikire -by Allah-, kandi buzima ninshereka okushaba kwangye nk’okushabira abantu bangye aha kiro ky’okucwerwa orubanja’.

Hadith

Imam Muslim : 298

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُحَمَّدٍ وَهُوَ ابْنُ زِيَادٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِكُلِّ نَبِيٍّ دَعْوَةٌ دَعَا بِهَا فِي أُمَّتِهِ فَاسْتُجِيبَ لَهُ وَإِنِّي أُرِيدُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ أَنْ أُؤَخِّرَ دَعْوَتِي شَفَاعَةً لِأُمَّتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ

Atugambiire [Ubaidullah bin Mu’adz al-Anbari] atugambiire [taata] atugambiire [Syu’bah] kuruga ahari [Muhammad] - nikwo kugira ngu Ibn Ziyad - akagira ati, nkahurira [Abu Hurairah] arikugira ati: ‘Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam akagira ati; ‘Buri nabi aine eshaara ei arikushabira abantu be, obwo ekagarukwamu ahabwe, kandi buzima ninyenda - Ruhanga ku arikwenda - kuhendera eshaara yangye nk’omushabi w’abantu bangye aha izooba ry’okucwerwa orubanja’.

Hadith

Imam Muslim : 299

حَدَّثَنِي أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَانَا وَاللَّفْظُ لِأَبِي غَسَّانَ قَالُوا حَدَّثَنَا مُعَاذٌ يَعْنُونَ ابْنَ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِكُلِّ نَبِيٍّ دَعْوَةٌ دَعَاهَا لِأُمَّتِهِ وَإِنِّي اخْتَبَأْتُ دَعْوَتِي شَفَاعَةً لِأُمَّتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ و حَدَّثَنِيهِ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَابْنُ أَبِي خَلَفٍ قَالَ حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ ح و حَدَّثَنِيهِ إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ الْجَوْهَرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ جَمِيعًا عَنْ مِسْعَرٍ عَنْ قَتَادَةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ غَيْرَ أَنَّ فِي حَدِيثِ وَكِيعٍ قَالَ قَالَ أُعْطِيَ وَفِي حَدِيثِ أَبِي أُسَامَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ

Akangambiire [Abu Ghassan al-Misma’i] na [Muhammad bin al-Mutsanna] na [Ibn Basyyar] batugambiire, kandi lafazh n’eya Abu Ghassan, nibagira ngu, atugambiire [Mu’adz] - nibamanyisa Ibn Hisham - akagira ngu, angambire kuruga ahari [biQmy]. Malik] ngu nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Buri nabi aine eshaara ei arikushabira abantu be, kandi buzima -ninyenda- kushereka eshaara yangye nk’okushabira abantu bangye aha izooba ry’okucwerwa orubanja’. Kandi akangambira ahari ekyo [Zuhair bin Harb] kandi [Ibn Abu Khalaf] akagira ngu, atugambiire [Rauh] atugambiire [Syu’bah] kuruga [Qatadah] na sanad egi. -omu murongooti ogundi nikigambwa- Kandi atugambiire [Abu Kuraib] atugambiire [Waki’]. -omu muringo ogundi nikigambwa- Kandi yangira ahari ekyo [Ibrahim bin Sa’id al-Jauhari] atugambiire [Abu Usamah] buri kimwe kuruga ahari [Mis’ar] kuruga ahari [Qatadah] na sanad egi, omu hadiisi ya Waki’ yonka akagira ati, ‘Kikaheebwa’. Omu bwire obwo, omu hadiisi ya Abu Usamah kuruga ahari nabi saw. [Ana]’.

Hadith

Imam Muslim : 300

و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي خَلَفٍ حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِكُلِّ نَبِيٍّ دَعْوَةٌ قَدْ دَعَا بِهَا فِي أُمَّتِهِ وَخَبَأْتُ دَعْوَتِي شَفَاعَةً لِأُمَّتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ

Kandi atugambiire [Muhammad bin Ahmad bin Abu Khalaf] atugambiire [Rauh] atugambiire [Ibn Juraij] akagira ati, atugambiire [Abu az-Zubair] ngu akahurira [Jabir bin Abdullah] arikugira kuruga ahari nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam ngu aine okushaba kwe ahabw’abantu be, nk’okushabira abantu bangye aha izooba ry’okucwerwa orubanja’.