Islaamaa seeni, asi tuqi
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith

Hadith

Imam Muslim : 281

حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ حَدَّثَنَا قَيْسُ بْنُ سُلَيْمٍ الْعَنْبَرِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ الْفَقِيرُ حَدَّثَنَا جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ قَوْمًا يُخْرَجُونَ مِنْ النَّارِ يَحْتَرِقُونَ فِيهَا إِلَّا دَارَاتِ وُجُوهِهِمْ حَتَّى يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ

Nutti himee jira [Hajjaj bin ash-Sya'ir] nutti himeera [Abu Ahmad az-Zubairi] nutti himee jira [Qais bin Sulaim al-Anbari] jedhe, natti himeera [Yazid al-Faqir] nutti himeera [Jabir bin Abdullah] akkana jedhe, 'Ergamaan Rabbii sallallaahu aleeyhi wasallam akkana jedhe: 'Dhugumatti, ummanni tokko jira si'ool keessaa gubaa keessaa baafame, fuula isaanii malee, hamma samii seenanitti'.

Hadith

Imam Muslim : 282

و حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ دُكَيْنٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ يَعْنِي مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي أَيُّوبَ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ الْفَقِيرُ قَالَ كُنْتُ قَدْ شَغَفَنِي رَأْيٌ مِنْ رَأْيِ الْخَوَارِجِ فَخَرَجْنَا فِي عِصَابَةٍ ذَوِي عَدَدٍ نُرِيدُ أَنْ نَحُجَّ ثُمَّ نَخْرُجَ عَلَى النَّاسِ قَالَ فَمَرَرْنَا عَلَى الْمَدِينَةِ فَإِذَا جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ يُحَدِّثُ الْقَوْمَ جَالِسٌ إِلَى سَارِيَةٍ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِذَا هُوَ قَدْ ذَكَرَ الْجَهَنَّمِيِّينَ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ يَا صَاحِبَ رَسُولِ اللَّهِ مَا هَذَا الَّذِي تُحَدِّثُونَ وَاللَّهُ يَقُولُ { إِنَّكَ مَنْ تُدْخِلْ النَّارَ فَقَدْ أَخْزَيْتَهُ } وَ { كُلَّمَا أَرَادُوا أَنْ يَخْرُجُوا مِنْهَا أُعِيدُوا فِيهَا } فَمَا هَذَا الَّذِي تَقُولُونَ قَالَ فَقَالَ أَتَقْرَأُ الْقُرْآنَ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَهَلْ سَمِعْتَ بِمَقَامِ مُحَمَّدٍ عَلَيْهِ السَّلَام يَعْنِي الَّذِي يَبْعَثُهُ اللَّهُ فِيهِ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَإِنَّهُ مَقَامُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَحْمُودُ الَّذِي يُخْرِجُ اللَّهُ بِهِ مَنْ يُخْرِجُ قَالَ ثُمَّ نَعَتَ وَضْعَ الصِّرَاطِ وَمَرَّ النَّاسِ عَلَيْهِ قَالَ وَأَخَافُ أَنْ لَا أَكُونَ أَحْفَظُ ذَاكَ قَالَ غَيْرَ أَنَّهُ قَدْ زَعَمَ أَنَّ قَوْمًا يَخْرُجُونَ مِنْ النَّارِ بَعْدَ أَنْ يَكُونُوا فِيهَا قَالَ يَعْنِي فَيَخْرُجُونَ كَأَنَّهُمْ عِيدَانُ السَّمَاسِمِ قَالَ فَيَدْخُلُونَ نَهَرًا مِنْ أَنْهَارِ الْجَنَّةِ فَيَغْتَسِلُونَ فِيهِ فَيَخْرُجُونَ كَأَنَّهُمْ الْقَرَاطِيسُ فَرَجَعْنَا قُلْنَا وَيْحَكُمْ أَتُرَوْنَ الشَّيْخَ يَكْذِبُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَجَعْنَا فَلَا وَاللَّهِ مَا خَرَجَ مِنَّا غَيْرُ رَجُلٍ وَاحِدٍ أَوْ كَمَا قَالَ أَبُو نُعَيْمٍ

Akkasumas nutti himamee jira [Hajjaj bin ash-Syair] nutti himeera [al-Fadll bin Dukain] nutti himeera [Abu 'Ashim] - jechuun Muhammad bin Abu Ayyuub - jedhe, natti himeera [Yazid al-Faqir] akkana jedhe, 'Kanaan dura yaadni Khawarij irratti dhiibbaa narra ga'e, sana booda garee guddaa ta'ee hajjii raawwachuuf baane. Gaafa baanee Madiinaa bira darbinu [Jabir bin Abdullah] utubaa irratti hirkatee hadiisa Nabiyyii sallallaahu aleeyhi wasallam ummata tokkotti himaa akka ture ni mul’ate’. Yazil al Faqiir ammas 'Akka tasaa al-Jahannamiyyin kaase' jedhe. Kanaaf yaa fira ergamaa Rabbii maal dubbatta! Yeroo Rabbiin akkana jedha: '-Dhugumatti nama jahannam keessa galchitan dhuguma salphiftaniittu-' -Qs. Alii Imraan: 192-, akkasumas aayaan: '-Yeroo itti dhiisanii deemuu barbaadan hundatti itti deebi'u- ' -Qs. As-Sajdaa: 20-. Maal jechaa jirta? ' Jaabiir akkana jedhe, 'Qur'aana dubbistee? ' 'Eeyyee' jenne. Jabiir ammas ‘haala Muhammad sallallaahu aleihi wasallam, jechuunis shafa’aa Rabbiin waliin erge dhageessanii? ' Anis 'Eeyyee' jedheen. Jbir sana booda akkana jedhe, 'Egaa sadarkaan Muhammad sallallaahu aleihi wasallam, kan faarfataa, kan Rabbiin namoota -ibidda keessaa baasu ittiin baasu kanuma.' Yaziid 'Ergasii Jaabiir Siraat kaa'uu agarsiise, namoonni irra darban' jedhe. Yaziid akkana jedhe, 'Ani immoo sana irraa akkan hin fayyine baay'een sodaadhe. Haa ta'u malee, Jaabiir gareen namootaa tokko ibidda keessaa bahuun isaanii hin oolu, erga yeroo muraasaaf hafanii booda' jedhee amanee hafe'. Jaabiir 'Kana jechuun akka ulee charcoal gurraacha dukkanaa'aa ba'an jechuudha' jedhe. Jaabir itti fufee, 'Ergasii laga samii keessaa tokko seenanii, itti dhiqatan, akka -waraqaa adii- laga keessaa ba'anii, gara manaatti deebi'an'. Nutis wayyoo siif wayyoo, sheekni kun maqaa Rasulullah sallallaahu aleeyhi wasallam jedhuun soba sitti fakkaataa!’ jenne. Deebine, Rabbiin nama tokko qofa ykn akkuma Abuu Na'im jedhe malee namni nu keessaa hin baane.

Hadith

Imam Muslim : 283

حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ الْأَزْدِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ أَبِي عِمْرَانَ وَثَابِتٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَخْرُجُ مِنْ النَّارِ أَرْبَعَةٌ فَيُعْرَضُونَ عَلَى اللَّهِ فَيَلْتَفِتُ أَحَدُهُمْ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ إِذْ أَخْرَجْتَنِي مِنْهَا فَلَا تُعِدْنِي فِيهَا فَيُنْجِيهِ اللَّهُ مِنْهَا

Nutti himee jira [Haddab bin Khalid al-Azdi] [Hammad bin Salamah] [Abu Imran] irraa fi [Thabit] [Anas bin Malik] irraa akka nuuf himeetti Ergamaan Rabbii sallallaahu aleihi wasallam akkana jedhan: 'Namoota afur jahannam keessaa bahan turan, sana booda Rabbiin fuulduratti ilaalan, sana booda isaan keessaa tokko garagalee, 'yaa Rabbi kiyya yoo ati keessaa na baafte' jedheen si'ool egaa gara keessaatti na hin deebisin'. Kanaaf Rabbiin jahannam irraa isa oolche'.

Hadith

Imam Muslim : 284

حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ فُضَيْلُ بْنُ حُسَيْنٍ الْجَحْدَرِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْغُبَرِيُّ وَاللَّفْظُ لِأَبِي كَامِلٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَجْمَعُ اللَّهُ النَّاسَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَهْتَمُّونَ لِذَلِكَ و قَالَ ابْنُ عُبَيْدٍ فَيُلْهَمُونَ لِذَلِكَ فَيَقُولُونَ لَوْ اسْتَشْفَعْنَا عَلَى رَبِّنَا حَتَّى يُرِيحَنَا مِنْ مَكَانِنَا هَذَا قَالَ فَيَأْتُونَ آدَمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَقُولُونَ أَنْتَ آدَمُ أَبُو الْخَلْقِ خَلَقَكَ اللَّهُ بِيَدِهِ وَنَفَخَ فِيكَ مِنْ رُوحِهِ وَأَمَرَ الْمَلَائِكَةَ فَسَجَدُوا لَكَ اشْفَعْ لَنَا عِنْدَ رَبِّكَ حَتَّى يُرِيحَنَا مِنْ مَكَانِنَا هَذَا فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ فَيَذْكُرُ خَطِيئَتَهُ الَّتِي أَصَابَ فَيَسْتَحْيِي رَبَّهُ مِنْهَا وَلَكِنْ ائْتُوا نُوحًا أَوَّلَ رَسُولٍ بَعَثَهُ اللَّهُ قَالَ فَيَأْتُونَ نُوحًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ فَيَذْكُرُ خَطِيئَتَهُ الَّتِي أَصَابَ فَيَسْتَحْيِي رَبَّهُ مِنْهَا وَلَكِنْ ائْتُوا إِبْرَاهِيمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي اتَّخَذَهُ اللَّهُ خَلِيلًا فَيَأْتُونَ إِبْرَاهِيمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ وَيَذْكُرُ خَطِيئَتَهُ الَّتِي أَصَابَ فَيَسْتَحْيِي رَبَّهُ مِنْهَا وَلَكِنْ ائْتُوا مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي كَلَّمَهُ اللَّهُ وَأَعْطَاهُ التَّوْرَاةَ قَالَ فَيَأْتُونَ مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ وَيَذْكُرُ خَطِيئَتَهُ الَّتِي أَصَابَ فَيَسْتَحْيِي رَبَّهُ مِنْهَا وَلَكِنْ ائْتُوا عِيسَى رُوحَ اللَّهِ وَكَلِمَتَهُ فَيَأْتُونَ عِيسَى رُوحَ اللَّهِ وَكَلِمَتَهُ فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ وَلَكِنْ ائْتُوا مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَبْدًا قَدْ غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَمَا تَأَخَّرَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَأْتُونِي فَأَسْتَأْذِنُ عَلَى رَبِّي فَيُؤْذَنُ لِي فَإِذَا أَنَا رَأَيْتُهُ وَقَعْتُ سَاجِدًا فَيَدَعُنِي مَا شَاءَ اللَّهُ فَيُقَالُ يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ قُلْ تُسْمَعْ سَلْ تُعْطَهْ اشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَرْفَعُ رَأْسِي فَأَحْمَدُ رَبِّي بِتَحْمِيدٍ يُعَلِّمُنِيهِ رَبِّي ثُمَّ أَشْفَعُ فَيَحُدُّ لِي حَدًّا فَأُخْرِجُهُمْ مِنْ النَّارِ وَأُدْخِلُهُمْ الْجَنَّةَ ثُمَّ أَعُودُ فَأَقَعُ سَاجِدًا فَيَدَعُنِي مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَدَعَنِي ثُمَّ يُقَالُ ارْفَعْ رَأْسَكَ يَا مُحَمَّدُ قُلْ تُسْمَعْ سَلْ تُعْطَهْ اشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَرْفَعُ رَأْسِي فَأَحْمَدُ رَبِّي بِتَحْمِيدٍ يُعَلِّمُنِيهِ ثُمَّ أَشْفَعُ فَيَحُدُّ لِي حَدًّا فَأُخْرِجَهُمْ مِنْ النَّارِ وَأُدْخِلُهُمْ الْجَنَّةَ قَالَ فَلَا أَدْرِي فِي الثَّالِثَةِ أَوْ فِي الرَّابِعَةِ قَالَ فَأَقُولُ يَا رَبِّ مَا بَقِيَ فِي النَّارِ إِلَّا مَنْ حَبَسَهُ الْقُرْآنُ أَيْ وَجَبَ عَلَيْهِ الْخُلُودُ قَالَ ابْنُ عُبَيْدٍ فِي رِوَايَتِهِ قَالَ قَتَادَةُ أَيْ وَجَبَ عَلَيْهِ الْخُلُودُ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَجْتَمِعُ الْمُؤْمِنُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَهْتَمُّونَ بِذَلِكَ أَوْ يُلْهَمُونَ ذَلِكَ بِمِثْلِ حَدِيثِ أَبِي عَوَانَةَ وَقَالَ فِي الْحَدِيثِ ثُمَّ آتِيهِ الرَّابِعَةَ أَوْ أَعُودُ الرَّابِعَةَ فَأَقُولُ يَا رَبِّ مَا بَقِيَ إِلَّا مَنْ حَبَسَهُ الْقُرْآنُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَجْمَعُ اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيُلْهَمُونَ لِذَلِكَ بِمِثْلِ حَدِيثِهِمَا وَذَكَرَ فِي الرَّابِعَةِ فَأَقُولُ يَا رَبِّ مَا بَقِيَ فِي النَّارِ إِلَّا مَنْ حَبَسَهُ الْقُرْآنُ أَيْ وَجَبَ عَلَيْهِ الْخُلُودُ

Nutti himee jira [Abu Kamil Fudlail bin Husain al-Jahdari] fi [Muhammad bin Ubaid al-Ghubari] fi lafazh Abu Kamil inni jedhe, [Abu 'Awanah] [Qatadah] irraa [Anas bin Malik] irraa nutti himee jira akkana jedhe, 'Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam akkana jedhe: 'Rabbiin Guyyaa 10 Murtii. Yeroo sanatti dhimmi araarsummaa akka barbaachisaa ta’etti ilaalu turan. Ibnu Ubaid akkana jedhe, 'Gaaffii sana gaafachuuf kaka'umsa argatan. Isaanis, ‘Osoo Waaqayyoon araarsummaa kadhachuu dandeenyu, akka inni haala keenya irraa boqonnu nuuf hayyamuuf’ jedhan. Ergasii Nabi Aadam Alaihissalam bira dhaqanii, yaa Aadam! Ati abbaa ilma namaa hundaati. Rabbiin harka isaatiin si uumee qaama kee keessa hafuura baafatee malaaykonni akka siif sagadan ajajee jira. Haala kana irraa akka boqonnu nuuf hayyamuuf, Gooftaa kee duratti nuuf kadhadhu'. Adam deebisee, 'Ani mirga shafa'uu hin qabu - Adam sana booda dogoggora hojjete kaase, kunis sababa dogoggora kanaan Waaqayyoon akka qaana'u isa taasise - garuu gara Nuuh, Ergamaa jalqabaa Rabbiin ergeetti dhufe'. Ergasii Nabi Nuh Alaihissalam bira dhaqan, garuu inni nama shafa'uu danda'u miti - sana booda dogoggora inni hojjete kan sababa dogongora sanaan Rabbiin akka qaana'u godhe kaasi -, garuu Nabi Ibraahim Alaihissalam isa jaalallee Rabbii ta'ee fudhatamu waliin wal arguuf koottaa' jedhe. Nabi Ibraahim Alaihissalam bira dhaqan, akkasumas, 'Ani nama shafa'uuf mirga qabu miti - sana booda dogongora inni hojjete kaase, kunis sababa dogoggora sanaan Waaqayyoon akka qaana'u isa taasise - garuu Nabi Muusaa Alaihissalam, isa Rabbiin itti dubbatee fi Tawraat kenne ilaaluuf koottaa' jedhe. Isaanis Nabi Muusaa Alaihissalam bira dhaqan, garuu inni akkasumas, 'Ani nama shafa'uuf mirga qabu miti - sana booda dogoggora inni hojjete kaase, kunis sababa dogoggora sanaan Waaqayyoon akka qaana'u isa taasise - garuu ati Nabi Isaa Alaihissalam, hafuura Rabbii fi Dubbii Isaa wajjin wal arguuf dhufta' jedhe. Akkasumas Nabi Isaa Alaihissalam, hafuura Rabbii fi Jechoota Isaa waliin wal arguuf deeman. Garuu akkasuma akkana jedhe, ‘Ani nama shafa’uuf mirga qabu miti, garuu hundi keessan gara Muhammad shallallahu ‘alaihi wasallam, gabricha Rabbii kan dilii isaa duraa fi boodaa irraa araarameef deemaa’ jedhe. Rasulullah sallallaahu aleeyhi wasallam jecha isaa itti fufe: ‘Isaan gara koo dhufan, sana booda Rabbiin hayyama gaafadhe. Hayyamni naaf kenname. Yeroon Isa arge sujuudaan kufe. Na waame, achiis akkana naan jedhe: ‘Mataa ol kaasi yaa Muhammad! Waan tokko jedhi, ni dhagahama. Kadhadhu, dhugumatti siif kennama. Araarfadhu, araarsummaa ati kadhattu kana akkan fudhadhu hin shakkisiisu. Mataa koo ol qabadhee galata Waaqayyo na barsiiseen Waaqayyoon galateeffadhe. Sana booda kadhadhe. Ergasii Rabbiin ulaagaa naaf kenne - namoota shafa'uuf mirga qaban. Sana booda namoota dabalataa Si'ool keessaa baasee Samii keessa galche. Sana booda ammas sujuudaan kufe. Kanaaf Rabbiin akka fedhetti na waame sana booda akkana naan jedhe: ‘Mataa ol kaasi yaa Muhammad! Jedhi, ni dhagahama. Kadhadhu, dhugumatti siif kennama. Araarsi, Araarsummaa ati gaafattu akkan fudhadhu hin shakkisiisu'. Oodeessaan Hadiisaa akkana jedhe, ‘Yeroo sadaffaas ta’e yeroo afraffaan mirkanaa’ee hin beeku. Innis ni jedhe: ‘Yaa Gooftaa kiyya! Namoonni ammallee Jahannam keessa jiran warra Qur’aanaan ukkaamfame, jechuunis namoota Jahannam keessa turuu qaban qofa." Ibn Ubaid odeeffama isaa keessatti akkana jechuun ibseera, 'Qatadah akkana jedhe, 'Isitti bara baraan turuu qabda jechuudha'. Akkasumas [Muhammad bin al-Mutsanna] nuuf odeessee jira, [Muhammad bin Bashyar] lamaan isaanii iyyuu akka jedhanitti, itti odeeffameera nuuf [Ibn Abu Adi] [Sa’id] irraa [Qatadah] irraa [Anas] irraa akkana jedhe, ‘Rasulullah sallallaahu aleihi wasallam akkana jedhe: ‘Mu’umintoonni guyyaa qiyaamaa walitti qabamu, sana booda kanaaf xiyyeeffannaa kennu, yookaan kanaan kaka’umsa argatu,’ akkuma hadiisa Abuu Awaanaa keessatti eereera ykn yeroo afraffaan deebi'ee booda 'yaa Rabbi kiyya warra Qur'aanaan ukkaamfame malee wanti hafe hin jiru'' jedheera [Muhammad bin al-Mutsana] nutti himee jira [Mu'adz bin Hisham] jedhe, [Abbaa koo] irraa [Qatadah] irraa [Anas bin Malik] irraa nutti himeera Rasuulli Rabbii sallahu 'alaihiallam akkana jedhe: 'Rabbiin guyyaa qiyaamaa mu'umintoota walitti qabe, sana booda kanaafis kaka'umsi isaaniif kenname,' akkuma hadiisa lammaffaa keessattis' jedhe.

Hadith

Imam Muslim : 285

و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مِنْهَالٍ الضَّرِيرُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ وَهِشَامٌ صَاحِبُ الدَّسْتَوَائِيِّ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنِي أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا مُعَاذٌ وَهُوَ ابْنُ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَخْرُجُ مِنْ النَّارِ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَكَانَ فِي قَلْبِهِ مِنْ الْخَيْرِ مَا يَزِنُ شَعِيرَةً ثُمَّ يَخْرُجُ مِنْ النَّارِ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَكَانَ فِي قَلْبِهِ مِنْ الْخَيْرِ مَا يَزِنُ بُرَّةً ثُمَّ يَخْرُجُ مِنْ النَّارِ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَكَانَ فِي قَلْبِهِ مِنْ الْخَيْرِ مَا يَزِنُ ذَرَّةً زَادَ ابْنُ مِنْهَالٍ فِي رِوَايَتِهِ قَالَ يَزِيدُ فَلَقِيتُ شُعْبَةَ فَحَدَّثْتُهُ بِالْحَدِيثِ فَقَالَ شُعْبَةُ حَدَّثَنَا بِهِ قَتَادَةُ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْحَدِيثِ إِلَّا أَنَّ شُعْبَةَ جَعَلَ مَكَانَ الذَّرَّةِ ذُرَةً قَالَ يَزِيدُ صَحَّفَ فِيهَا أَبُو بِسْطَامَ

Akkasumas nutti himeera [Muhammad bin Minhal adl-Dlarir] nutti himeera [Yazid bin zurai’] nutti himeera [Sa’id bin Abu ‘Arubah] fi [Hisyam] hiriyaa ad-Dastawai, [Qatadah] irraa [Anas bin Malik] irraa akkana jedhe ‘Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam’ jedhe. -Odeeyfannoo biraa keessattis ibsameera- Natti himameera [Abu Ghassan al-Misma’I] fi [Muhammad bin al-Mutsanna] lamaan isaanii iyyuu akkana jedhan, nutti himeera [Muadz] inni immoo Ibnu Hisham ta’uu isaa jedhe, natti himee jira [abbaan koo] [Qatadah] irraa nutti himee jira [Anas bin Malik] akka Rasuulli sallallaahu ‘alaihi wasallam jedhe: 'Jahannam keessaa ni ba'a, warri 'Laa Ilaaha Illaahu -Rabbiin malee gabbaramaan malu hin jiru-' jedhan, qalbii isaa keessattis gaarummaan akka qamadii ulfaataa ture. Ergasii jahannam keessaa namni 'Laa Ilaaha Ilaahu -Rabbiin malee gabbaramaan malu hin jiru-' jedhu ni ba'a, qalbii isaa keessattis gaarummaan akka midhaanii ulfaataa ta'etu jira. Ergasii jahannam keessaa ni baha, namni 'Laa Ilaaha Illaahu -Rabbiin malee gabbaramaan malu hin jiru-' jedhu, qalbii isaa keessattis gaarummaan akka midhaan boqqolloo ulfaataa jira'. Ergasii Ibnul Minhal seenaa isaa keessatti itti dabalee; [Yaziid] akkana jedhe, ‘Syu’baan wal arge, sana booda hadiisa itti hime, sana booda [Syu’bah] akkana jedhe, ‘[Qatadah] [Anas bin Malik] irraa Nabi sallallaahu aleeyhi wasallam irraa hadiisa kanaan nutti hime, ‘Syu’baan Dzarrah Dzurrah jedhee waame qofa’. Yaziid 'Abu Bisthaam dogoggoraan barreessee jira' jedhe.

Hadith

Imam Muslim : 286

حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ الْعَتَكِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا مَعْبَدُ بْنُ هِلَالٍ الْعَنَزِيُّ ح و حَدَّثَنَاه سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا مَعْبَدُ بْنُ هِلَالٍ الْعَنَزِيُّ قَالَ انْطَلَقْنَا إِلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَتَشَفَّعْنَا بِثَابِتٍ فَانْتَهَيْنَا إِلَيْهِ وَهُوَ يُصَلِّي الضُّحَى فَاسْتَأْذَنَ لَنَا ثَابِتٌ فَدَخَلْنَا عَلَيْهِ وَأَجْلَسَ ثَابِتًا مَعَهُ عَلَى سَرِيرِهِ فَقَالَ لَهُ يَا أَبَا حَمْزَةَ إِنَّ إِخْوَانَكَ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ يَسْأَلُونَكَ أَنْ تُحَدِّثَهُمْ حَدِيثَ الشَّفَاعَةِ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ مَاجَ النَّاسُ بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ فَيَأْتُونَ آدَمَ فَيَقُولُونَ لَهُ اشْفَعْ لِذُرِّيَّتِكَ فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِإِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّهُ خَلِيلُ اللَّهِ فَيَأْتُونَ إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِمُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّهُ كَلِيمُ اللَّهِ فَيُؤْتَى مُوسَى فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِعِيسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّهُ رُوحُ اللَّهِ وَكَلِمَتُهُ فَيُؤتَى عِيسَى فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُوتَى فَأَقُولُ أَنَا لَهَا فَأَنْطَلِقُ فَأَسْتَأْذِنُ عَلَى رَبِّي فَيُؤْذَنُ لِي فَأَقُومُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَأَحْمَدُهُ بِمَحَامِدَ لَا أَقْدِرُ عَلَيْهِ الْآنَ يُلْهِمُنِيهِ اللَّهُ ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ لِي يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ وَسَلْ تُعْطَهْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَقُولُ رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي فَيُقَالُ انْطَلِقْ فَمَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ بُرَّةٍ أَوْ شَعِيرَةٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجْهُ مِنْهَا فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ ثُمَّ أَرْجِعُ إِلَى رَبِّي فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ لِي يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ وَسَلْ تُعْطَهْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَقُولُ أُمَّتِي أُمَّتِي فَيُقَالُ لِي انْطَلِقْ فَمَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجْهُ مِنْهَا فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ ثُمَّ أَعُودُ إِلَى رَبِّي فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ لِي يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ وَسَلْ تُعْطَهْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَقُولُ يَا رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي فَيُقَالُ لِي انْطَلِقْ فَمَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ أَدْنَى أَدْنَى أَدْنَى مِنْ مِثْقَالِ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجْهُ مِنْ النَّارِ فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ هَذَا حَدِيثُ أَنَسٍ الَّذِي أَنْبَأَنَا بِهِ فَخَرَجْنَا مِنْ عِنْدِهِ فَلَمَّا كُنَّا بِظَهْرِ الْجَبَّانِ قُلْنَا لَوْ مِلْنَا إِلَى الْحَسَنِ فَسَلَّمْنَا عَلَيْهِ وَهُوَ مُسْتَخْفٍ فِي دَارِ أَبِي خَلِيفَةَ قَالَ فَدَخَلْنَا عَلَيْهِ فَسَلَّمْنَا عَلَيْهِ فَقُلْنَا يَا أَبَا سَعِيدٍ جِئْنَا مِنْ عِنْدِ أَخِيكَ أَبِي حَمْزَةَ فَلَمْ نَسْمَعْ مِثْلَ حَدِيثٍ حَدَّثَنَاهُ فِي الشَّفَاعَةِ قَالَ هِيَهِ فَحَدَّثْنَاهُ الْحَدِيثَ فَقَالَ هِيَهِ قُلْنَا مَا زَادَنَا قَالَ قَدْ حَدَّثَنَا بِهِ مُنْذُ عِشْرِينَ سَنَةً وَهُوَ يَوْمَئِذٍ جَمِيعٌ وَلَقَدْ تَرَكَ شَيْئًا مَا أَدْرِي أَنَسِيَ الشَّيْخُ أَوْ كَرِهَ أَنْ يُحَدِّثَكُمْ فَتَتَّكِلُوا قُلْنَا لَهُ حَدِّثْنَا فَضَحِكَ وَقَالَ { خُلِقَ الْإِنْسَانُ مِنْ عَجَلٍ } مَا ذَكَرْتُ لَكُمْ هَذَا إِلَّا وَأَنَا أُرِيدُ أَنْ أُحَدِّثَكُمُوهُ ثُمَّ أَرْجِعُ إِلَى رَبِّي فِي الرَّابِعَةِ فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ لِي يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ وَسَلْ تُعْطَ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَقُولُ يَا رَبِّ ائْذَنْ لِي فِيمَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ قَالَ لَيْسَ ذَاكَ لَكَ أَوْ قَالَ لَيْسَ ذَاكَ إِلَيْكَ وَلَكِنْ وَعِزَّتِي وَكِبْرِيَائِي وَعَظَمَتِي وَجِبْرِيَائِي لَأُخْرِجَنَّ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ قَالَ فَأَشْهَدُ عَلَى الْحَسَنِ أَنَّهُ حَدَّثَنَا بِهِ أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ أُرَاهُ قَالَ قَبْلَ عِشْرِينَ سَنَةً وَهُوَ يَوْمِئِذٍ جَمِيعٌ

Nutti himeera [Abu ar-Rabi’ al-’Ataki] nutti himee jira [Hammad bin Zaid] nutti himee jira [Ma’bad bin Hilal al-’Anazi] -sarara biraatiin, nutti himeera [Sa’id bin Manshur] lafad kun isarraa akka ta’e, nutti himeera [Hammad bin Zaid] nutti himeera [Ma’bad bin Hilal al-’Anazi] akkana jedhe, ‘Arginee deemne [Anas bin Maalik], fi Taabit gargaarsa gaafanne, yeroo achi geenyu dursee salaataa akka ture ta'e. Sana booda Thabit hayyama nu gaafate kanaaf isa qunnamuuf seenne. Anas sana booda Thabit bakka taa'u akka taa'u afeere, sana booda Thabit Anaasiin, 'yaa Abu Hamzah, dhugumatti obboloonni kee namoota Basraa irraa waa'ee hadiisa shafa'aa akka itti himtu si gaafatu' jedhe. Anas ergasii akkana jedhe, ‘Muhammad shallallahu ‘alaihi wasallam hadiisa tokko nuuf odeessee jira, akkana jedhe: ‘Guyyaan Qiyaamaa gaafa ga’u, sana booda ilmaan namootaa kaan kaan waliin ni dhiibu, sana booda gara Addaam dhufanii ‘ijoollee keetiif shafa’i godhi’ ittiin jedhu. Sana booda 'Ani nama shafa'uuf mirga qabu miti, garuu gara Ibrahim Alaihissalam deemuu qabda, sababiin isaas inni jaalallee ar-Rahmaan waan ta'eef' jedhe. Sana booda gara Ibraahim dhufan, kanaaf inni immoo ‘Ani nama shafa’uuf mirga qabu miti, garuu gara Muusaa Alaihissalam deemuu qabda, inni Kalimullah waan ta’eef’ jedhee deebiseef. Ergasii Muusaan itti dhiyaatee, ‘Ani nama shafa’uuf mirga qabu miti, garuu gara Isaa Alaihissalam deemuu qabda, inni hafuura Rabbii fi Dubbii Isaa waan ta’eef, jedhee deebiseef. Ergasii Yesuus itti dhiyaatee, ‘Ani nama shafa’uuf mirga qabu miti, garuu gara Muhammad sallallaahu ‘alaihi wasallam dhufuu qabda’ jedhee deebiseef. Sana booda Muhaammad daawwatame. Sana booda ‘Ani nama shafa’uuf mirga qabu, achiis dhaqee Rabbi koo irraa hayyama gaafadhe, sana booda akkan dhiyaadhu naaf hayyamame. Fuuldura isaa dhaabadhee, galata amma dubbachuu hin dandeenyeen Isa galateeffadhe. Waaqayyo kaka'umsa naaf kenneera. Ergasii sagaduudhaan Isaaf sagade. Ergasii akkas naan jedhame: 'Yaa Muhammad mataa ol kaasi, dubbadhu ni dhaga'ama, kadhadhu ni kennama, shafa'aa kadhadhu ni kennama'. Sana booda 'yaa Rabbi koo, ummaa koo-ummaa koo' jedheen. Achiis ‘Deemi’ jedheen. Namni qalbii isaa keessatti ulfaatina midhaan qamadii ykn midhaan iimaana qabu, sana booda si'ool keessaa isa baasi! ' Kanaaf ani bahee ajaja Isaa raawwadhe, achiis gara Gooftaa kiyyaatti deebi'e. Sana booda faaruu kanaan isa faarse, achiis gadi jedheen itti sujuude. Ergasii akkas naan jedhame: 'Yaa Muhammad mataa ol kaasi, dubbadhu ni dhaga'ama, kadhadhu ni kennama, shafa'aa kadhadhu ni kennama'. Kanaaf 'saba koo, saba koo' jedheen. Ergasii akkas naan jedhame: 'Dhaqi, namni garaa isaa keessaa ulfaatina atoomii amantii qabu, sana booda si'ool keessaa isa baasi' jedhame. Ergasii bahee ajaja Isaa raawwadhe, achiis gara Rabbi kiyyaatti deebi’e, achiis galata kanaan Isa galateeffadhe, achiis gadi jedheen sujuuda itti godhe. Kanaaf akkas naan jedhame: 'Yaa Muhammad mataa ol kaasi, dubbadhu ni dhaga'ama, kadhadhu ni kennama, shafa'aa kadhadhu ni kennama'. Kanaaf 'yaa Rabbi koo, saba koo, saba koo, -baraari-' jedheen. Achiis: ‘Deemi’ naan jedhame. Namni qalbii isaa keessatti atoomii amantii isa xiqqaa qabu si'ool keessaa isa baasi'. Ergasii ajaja Isaa raawwachuuf ba'e." Kun hadiisa Anas kan inni nuuf gabaasedha. Ergasii nuti gama isaatii baane, gaafa qabrii bira turre, sana booda 'Yoo kallattiin gara -yaada- al-Hasan -al-Bashri-tti deebine, sana booda osoo inni mana Abuu Khalifaatti dhokatee jiruu nagaa itti jenna -kana booda nageenya qaba-' jennee deebi'e isa, sana booda nagaa gaafanne, 'yaa Abuu Sa'id, nuti gama obboleessa kee irraa dhufne, Abu Sa'id waa'ee shafa'aa nutti hime sana maal dhageenyee hin beeknu' ergasii akkana jedhe, 'Waggaa digdama dura nutti hime, achiis raawwii isaa hunda walitti qabee, sheekni -Anas/Abu Hamzah- akka ati narratti hirkattee jirtuuf sitti himuu dagatee jibbuu isaa hin beeku'. Kanaaf Abuu Sa’id yeroo dubbisu kolfe: ‘-Ilmaan namaa -amala keessatti- ariitiidhaan uumame- -Qs Al Anbiya: 37- Aayata kana isinitti himuu waanan barbaadeef malee isinitti hin kaasne - hadiisni -: ‘Ergasii yeroo afraffaatti gara Gooftaa kiyyaatti deebi’e, sana booda Faarfannaa kanaan Isa galateeffadhe. 'Yaa Muhammad, mataa kee ol kaasi, dubbadhu ni dhaga'ama, kadhadhu ni kennama, shafa'i kadhadhu ni kennama' Kanaaf anis, 'Laa Ilaaha Ilaahu -Waaqayyo -gabbaruuf malu hin jiru- Rabbiin garuu akkana jedhee deebise mirga siif kenname, garuu Humna kiyyaa, Guddina kiyyaa, Jaalala kiyyaa, fi Humna Kiyyaan, dhuguma nama 'Laa Ilaaha Ilaahu -Rabbiin malee gabbaramuu mirga qabu hin jiru-' jedhu nan ari'a Oodeessichi, 'Ergasii ani [al-Hasan] bakka bu'ee ragaa bahe, akka inni [Anas bin Malik] dhaga'e nuuf hime shakkamaan Abuu Sa’id ‘waggaa digdama dura, yeroo sanatti immoo odeessa isaa hunda walitti qabe’ jedhe.

Hadith

Imam Muslim : 287

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ وَاتَّفَقَا فِي سِيَاقِ الْحَدِيثِ إِلَّا مَا يَزِيدُ أَحَدُهُمَا مِنْ الْحَرْفِ بَعْدَ الْحَرْفِ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ حَدَّثَنَا أَبُو حَيَّانَ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمًا بِلَحْمٍ فَرُفِعَ إِلَيْهِ الذِّرَاعُ وَكَانَتْ تُعْجِبُهُ فَنَهَسَ مِنْهَا نَهْسَةً فَقَالَ أَنَا سَيِّدُ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَهَلْ تَدْرُونَ بِمَ ذَاكَ يَجْمَعُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ الْأَوَّلِينَ وَالْآخِرِينَ فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ فَيُسْمِعُهُمْ الدَّاعِي وَيَنْفُذُهُمْ الْبَصَرُ وَتَدْنُو الشَّمْسُ فَيَبْلُغُ النَّاسَ مِنْ الْغَمِّ وَالْكَرْبِ مَا لَا يُطِيقُونَ وَمَا لَا يَحْتَمِلُونَ فَيَقُولُ بَعْضُ النَّاسِ لِبَعْضٍ أَلَا تَرَوْنَ مَا أَنْتُمْ فِيهِ أَلَا تَرَوْنَ مَا قَدْ بَلَغَكُمْ أَلَا تَنْظُرُونَ مَنْ يَشْفَعُ لَكُمْ إِلَى رَبِّكُمْ فَيَقُولُ بَعْضُ النَّاسِ لِبَعْضٍ ائْتُوا آدَمَ فَيَأْتُونَ آدَمَ فَيَقُولُونَ يَا آدَمُ أَنْتَ أَبُو الْبَشَرِ خَلَقَكَ اللَّهُ بِيَدِهِ وَنَفَخَ فِيكَ مِنْ رُوحِهِ وَأَمَرَ الْمَلَائِكَةَ فَسَجَدُوا لَكَ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلَا تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلَا تَرَى إِلَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَيَقُولُ آدَمُ إِنَّ رَبِّي غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ وَإِنَّهُ نَهَانِي عَنْ الشَّجَرَةِ فَعَصَيْتُهُ نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي اذْهَبُوا إِلَى نُوحٍ فَيَأْتُونَ نُوحًا فَيَقُولُونَ يَا نُوحُ أَنْتَ أَوَّلُ الرُّسُلِ إِلَى الْأَرْضِ وَسَمَّاكَ اللَّهُ عَبْدًا شَكُورًا اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلَا تَرَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلَا تَرَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَيَقُولُ لَهُمْ إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ وَإِنَّهُ قَدْ كَانَتْ لِي دَعْوَةٌ دَعَوْتُ بِهَا عَلَى قَوْمِي نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى إِبْرَاهِيمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَأْتُونَ إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُونَ أَنْتَ نَبِيُّ اللَّهِ وَخَلِيلُهُ مِنْ أَهْلِ الْأَرْضِ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلَا تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلَا تَرَى إِلَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَيَقُولُ لَهُمْ إِبْرَاهِيمُ إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَا يَغْضَبُ بَعْدَهُ مِثْلَهُ وَذَكَرَ كَذَبَاتِهِ نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي اذْهَبُوا إِلَى مُوسَى فَيَأْتُونَ مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَقُولُونَ يَا مُوسَى أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ فَضَّلَكَ اللَّهُ بِرِسَالَاتِهِ وَبِتَكْلِيمِهِ عَلَى النَّاسِ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلَا تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلَا تَرَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَيَقُولُ لَهُمْ مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ وَإِنِّي قَتَلْتُ نَفْسًا لَمْ أُومَرْ بِقَتْلِهَا نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى عِيسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَأْتُونَ عِيسَى فَيَقُولُونَ يَا عِيسَى أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ وَكَلَّمْتَ النَّاسَ فِي الْمَهْدِ وَكَلِمَةٌ مِنْهُ أَلْقَاهَا إِلَى مَرْيَمَ وَرُوحٌ مِنْهُ فَاشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلَا تَرَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلَا تَرَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَيَقُولُ لَهُمْ عِيسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ لَهُ ذَنْبًا نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي اذْهَبُوا إِلَى مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَأْتُونِّي فَيَقُولُونَ يَا مُحَمَّدُ أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ وَخَاتَمُ الْأَنْبِيَاءِ وَغَفَرَ اللَّهُ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلَا تَرَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلَا تَرَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَأَنْطَلِقُ فَآتِي تَحْتَ الْعَرْشِ فَأَقَعُ سَاجِدًا لِرَبِّي ثُمَّ يَفْتَحُ اللَّهُ عَلَيَّ وَيُلْهِمُنِي مِنْ مَحَامِدِهِ وَحُسْنِ الثَّنَاءِ عَلَيْهِ شَيْئًا لَمْ يَفْتَحْهُ لِأَحَدٍ قَبْلِي ثُمَّ يُقَالُ يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ سَلْ تُعْطَهْ اشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَرْفَعُ رَأْسِي فَأَقُولُ يَا رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي فَيُقَالُ يَا مُحَمَّدُ أَدْخِلْ الْجَنَّةَ مِنْ أُمَّتِكَ مَنْ لَا حِسَابَ عَلَيْهِ مِنْ الْبَابِ الْأَيْمَنِ مِنْ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ وَهُمْ شُرَكَاءُ النَّاسِ فِيمَا سِوَى ذَلِكَ مِنْ الْأَبْوَابِ وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ إِنَّ مَا بَيْنَ الْمِصْرَاعَيْنِ مِنْ مَصَارِيعِ الْجَنَّةِ لَكَمَا بَيْنَ مَكَّةَ وَهَجَرٍ أَوْ كَمَا بَيْنَ مَكَّةَ وَبُصْرَى و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ الْقَعْقَاعِ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ وُضِعَتْ بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَصْعَةٌ مِنْ ثَرِيدٍ وَلَحْمٍ فَتَنَاوَلَ الذِّرَاعَ وَكَانَتْ أَحَبَّ الشَّاةِ إِلَيْهِ فَنَهَسَ نَهْسَةً فَقَالَ أَنَا سَيِّدُ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ثُمَّ نَهَسَ أُخْرَى فَقَالَ أَنَا سَيِّدُ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَلَمَّا رَأَى أَصْحَابَهُ لَا يَسْأَلُونَهُ قَالَ أَلَا تَقُولُونَ كَيْفَهْ قَالُوا كَيْفَهْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعَالَمِينَ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمَعْنَى حَدِيثِ أَبِي حَيَّانَ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ وَزَادَ فِي قِصَّةِ إِبْرَاهِيمَ فَقَالَ وَذَكَرَ قَوْلَهُ فِي الْكَوْكَبِ { هَذَا رَبِّي } و قَوْله لِآلِهَتِهِمْ { بَلْ فَعَلَهُ كَبِيرُهُمْ هَذَا } و قَوْله { إِنِّي سَقِيمٌ } قَالَ وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ إِنَّ مَا بَيْنَ الْمِصْرَاعَيْنِ مِنْ مَصَارِيعِ الْجَنَّةِ إِلَى عِضَادَتَيْ الْبَابِ لَكَمَا بَيْنَ مَكَّةَ وَهَجَرٍ أَوْ هَجَرٍ وَمَكَّةَ قَالَ لَا أَدْرِي أَيَّ ذَلِكَ قَالَ

[Abu Bakr bin Abu Syaibah] fi [Muhammad bin Abdullah bin Numair] nuuf himamee jira, lamaan isaanii iyyuu caasaa himoota hadiisa irratti walii galu, isaan keessaa tokko qubee booda bifa qubeetiin waan tokko itti dabaluu malee. Lamaanuu ni jedhan, nutti himee ture [Muhammad bin Bisyr] [Abu Hayyan] irraa [Abu Zur’ah] irraa [Abu Hurairah] irraa nutti himee ture akkana jedhe, '-Nuti ergamaa Rabbii wajjiin affeerraa tokko irratti turre-, sana booda foon harkaa -re'ee- -foon kun dur isa biratti baay'ee jaallatama ture- ergasii ciniinnaa tokko irraa fudhatee akkana jedhe: 'Ani bulchaa hundaati ilmi namaa Guyyaa Qiyaamaa, maaliif akkas ta'e beektaa? Rabbiin namoota duraa fi boodaa hunda dirree lafa tokko irratti walitti qabe, akka namni waamu sagalee isaa hunda isaaniif beeksisuuf, ijaan akka isaan argu, aduun akka isaanitti dhiyaatuuf. -Ergasii namoonni gaddaafi sodaachisaa hamma daangaa hin dandeenyee fi obsa isaan mudate-, sana booda gariin isaanii kaaniin, 'haala si mudachaa jiruu fi maaltu si mudate irratti yaada hin qabduu?! ' Yaada hin qabduu, eenyutu Gooftaa kee biratti siif kadhachuu danda'a? Isaan keessaa gariin -kaan- 'Gara abbaa kee Addaam koottu' jedhaniin, Ergasii gara isaa dhaqanii 'yaa Addaam! Ati abbaa ilma namaa hundaati, Rabbiin harka isaatiin si uumee hafuura isaa keessaa sitti afuura, malaaykota ajajee isaanis siif sujuuda Rabbiinis jannata si kaa'e, ati Gooftaa kee biratti nuuf kadhachuu hin dandeessu? Haala keenya fi maaltu nu mudate hin arginee? ' Ergasii akkana jedhe, 'Dhugumatti gaaf tokko Gooftaan kiyya kanaan dura dallanee hin beeku, ergasiis hin dheekkamne jedhee aariidhaan aare. Rabbiin muka murtaa’e tokko irraa na dhoowwe, garuu ani ajajamuu dide. Ani mataan koo araarsummaan na barbaachisa, maaloo gara nama biraa deemi, Nuh' waliin wal arguuf deemi. Achiis Nohiin wal arganii, ‘Yaa Nohi! Ati jiraattota dachii irraa ergamaa jalqabaati, Rabbiin gabricha galata qabu si moggaasee jira. Gooftaa kee akka nuuf kadhatu kadhachuu hin dandeessu? Haala keenya fi maaltu nu mudate hin arginee? ' Ergasii deebisee, 'Dhugumatti, gaaf tokko Rabbuun koo dheekkamsa Inni akkasitti aaree hin beekne, boodas akkasitti hin aarre.' Dhugumatti dur kadhannaa tokko kan ani saba koo balleessuuf ture. Ani mataan koo araarsummaan na barbaachisa, ana malee nama biraa deemi! Deemi Ibraahim ilaalaa! ' Ergasii Ibraahiimiin wal arganii 'yaa Ibraahim! Ati nabiyyii Rabbii fi khaliila Isaa warra dachii keessa jiraattudha, Rabbi kee akka nuuf kadhatu kadhadhu? Haala keenya hin arginee? ' Ergasii deebisee, 'Dhugumatti, gaaf tokko Raabni koo aarii kanaan dura akkasitti aaree hin beekne, boodas akkasitti hin aarre.' Dur soba sadiin soba ture -sana booda akkas kaase-, ani mataan koo araarsummaan na barbaachisa. Ana malee gara biraa dhaqi, Muusaa dhaqi! ' Ergasii Muusaa waliin wal arganii 'yaa Muusaa! Ati Ergamaa Rabbiiti, Rabbiin ergamaa fi jecha Rabbiitiin dhala namaa irra si ol kaasa, Rabbi kee shafa'aa nuuf kadhadhu? Haala keenya hin arginee? ' Ergasii deebisee, 'Dhugumatti, gaaf tokko Raabni koo aarii kanaan dura akkasitti aaree hin beekne, boodas akkasitti hin aarre.' Yeroo tokko lubbuu akkan ajjeesuuf hin ajajamne ajjeeseen ture, kanaaf ani mataan koo araarsummaan na barbaachisa, kanaaf ana malee nama biraa deemi, Yesuus ilaali! 'Ergasii Yesusiin wal argan' jedhanii 'yaa Yesuus! Ati Ergamaa Rabbii fi dubbii fi afuura Isaa Isa irraa kan Maariyaamiif kennamedha, haala daa’imummaa keessattis namatti dubbatteetta. Kanaaf Rabbi kee akka nuuf kadhatu gaafadhu? Haala keenya hin arginee? ' Ergasii deebisee, 'Dhugumatti, gaaf tokko Rabbuun kiyya dheekkamsa kanaan dura akkasitti dheekkamee hin beeknetti aaree boodas akkasitti hin aarre - cubbuu tokkollee hin kaasne -, ani mataan koo shafa'iin dabalataa na barbaachisa, kanaaf ana malee nama biraa deemi, deemi Muhaammad ilaali! ' Ergasii natti dhufanii yaa Muhammad! Ati Ergamaa Rabbii fi dhuma nabiyyootaati, Rabbiin dilii kee kan darbee fi kan dhufu hunda araaramteera, Rabbi kee akka nuuf shafa'u gaafadhu? Haala keenya fi maaltu nu mudate hin arginee? ' Ergasii deemee al-'Arsy jala gale, achiis Rabbi kiyyatti sujuuda godhe sana booda Rabbiin kennaa jajjabinaa fi galata gaarii kan na dura nama kamiif iyyuu hin kennamne naaf kenne. Ergasii ‘yaa Muhammad! Dammaqi, gaafadhu, ni kennama, araarsummaas gaafadhu, araarsummaan ni kennamaaf'. Sana booda ka'ee 'saba koo yaa Rabbii kiyya! Ummaa koo Yaa Rabbi koo! ' Ergasii deebisee, 'yaa Muhammad! Karra al-Aiman - mirga fagoo - karra samii irraa warra hin gaafatamin saba keessan keessaa fudhadhaa'. Balbala sanaan alattis namoota biroo wajjin tokko ta'u'. Achiis akkana jedhe: ‘Isa Lubbuun koo Harka isaa keessa jirtuun! Dhugumatti, fageenyi balbala lamaa - kan balbala irra jiru - karra samii irraa akka Makkaa fi Hajar gidduu jiru, ykn akka Makkaa fi Bushra' gidduu jiru ti. Akkasumas nutti himameera [Zuhair bin Harb] [Jarir] irraa [Umarah bin al-Qa'qa'] irraa [Abu Zur'ah] irraa [Abu Hurairah] irraa akkana jedhe, 'Ergamaa Rabbii duratti meeshaan Zariid -daakuun- fi foon kaa'ame, sana booda harka -re'ee- fudhate, harki immoo kutaa re'ee isa jaallatu ture irra caalaan, achiis ciniinnaa tokkoon ciniine. Hiriyoonni isaa akka isa hin gaafanne yommuu argu: 'Maaliif akkamitti akka hin gaafanne' jedhe. Kanaaf 'Akkam ta'e yaa Ergamaa Rabbii' jedhanii gaafatan. Innis 'Namni Rabbi addunyaalee fuuldura dhaabata' jedhee deebiseef. Ergasii hadiisa akka hiika hadiisa Abuu Hayyaan, Abu Zur'aa irraa dhiheesse. Sana booda seenaa Ibraahim irratti dabale. Kanaaf, 'Ergasii jecha Ibraahim waa'ee pilaaneetii kanaa kaase '-kun Rabb kooti-', akkasumas jecha Abrahaam waaqa mushrikoonni -sabni isaa- waaqeffatan ilaalchisee dubbate '-inni isa balleesse illee isa guddaa kana-', akkasumas jecha Ibraahim 'Dhugumatti dhukkubsadheera' jedhe. Akkana jedhe: ‘Nama lubbuun Muhaammad Harka Isaa keessa jirtuun, dhugumatti fageenyi balbaloota samii lamaan gidduu jiru akka fageenya Makkaa fi Hajar ykn Hajar fi Makkaa gidduu jiruu ti’. Seenessaan 'waan jedhe sirriitti hin beeku' jedhe.

Hadith

Imam Muslim : 288

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ طَرِيفِ بْنِ خَلِيفَةَ الْبَجَلِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ حَدَّثَنَا أَبُو مَالِكٍ الْأَشْجَعِيُّ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبُو مَالِكٍ عَنْ رِبْعِيٍّ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَجْمَعُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى النَّاسَ فَيَقُومُ الْمُؤْمِنُونَ حَتَّى تُزْلَفَ لَهُمْ الْجَنَّةُ فَيَأْتُونَ آدَمَ فَيَقُولُونَ يَا أَبَانَا اسْتَفْتِحْ لَنَا الْجَنَّةَ فَيَقُولُ وَهَلْ أَخْرَجَكُمْ مِنْ الْجَنَّةِ إِلَّا خَطِيئَةُ أَبِيكُمْ آدَمَ لَسْتُ بِصَاحِبِ ذَلِكَ اذْهَبُوا إِلَى ابْنِي إِبْرَاهِيمَ خَلِيلِ اللَّهِ قَالَ فَيَقُولُ إِبْرَاهِيمُ لَسْتُ بِصَاحِبِ ذَلِكَ إِنَّمَا كُنْتُ خَلِيلًا مِنْ وَرَاءَ وَرَاءَ اعْمِدُوا إِلَى مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي كَلَّمَهُ اللَّهُ تَكْلِيمًا فَيَأْتُونَ مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَقُولُ لَسْتُ بِصَاحِبِ ذَلِكَ اذْهَبُوا إِلَى عِيسَى كَلِمَةِ اللَّهِ وَرُوحِهِ فَيَقُولُ عِيسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَسْتُ بِصَاحِبِ ذَلِكَ فَيَأْتُونَ مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَقُومُ فَيُؤْذَنُ لَهُ وَتُرْسَلُ الْأَمَانَةُ وَالرَّحِمُ فَتَقُومَانِ جَنَبَتَيْ الصِّرَاطِ يَمِينًا وَشِمَالًا فَيَمُرُّ أَوَّلُكُمْ كَالْبَرْقِ قَالَ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي أَيُّ شَيْءٍ كَمَرِّ الْبَرْقِ قَالَ أَلَمْ تَرَوْا إِلَى الْبَرْقِ كَيْفَ يَمُرُّ وَيَرْجِعُ فِي طَرْفَةِ عَيْنٍ ثُمَّ كَمَرِّ الرِّيحِ ثُمَّ كَمَرِّ الطَّيْرِ وَشَدِّ الرِّجَالِ تَجْرِي بِهِمْ أَعْمَالُهُمْ وَنَبِيُّكُمْ قَائِمٌ عَلَى الصِّرَاطِ يَقُولُ رَبِّ سَلِّمْ سَلِّمْ حَتَّى تَعْجِزَ أَعْمَالُ الْعِبَادِ حَتَّى يَجِيءَ الرَّجُلُ فَلَا يَسْتَطِيعُ السَّيْرَ إِلَّا زَحْفًا قَالَ وَفِي حَافَتَيْ الصِّرَاطِ كَلَالِيبُ مُعَلَّقَةٌ مَأْمُورَةٌ بِأَخْذِ مَنْ أُمِرَتْ بِهِ فَمَخْدُوشٌ نَاجٍ وَمَكْدُوسٌ فِي النَّارِ وَالَّذِي نَفْسُ أَبِي هُرَيْرَةَ بِيَدِهِ إِنَّ قَعْرَ جَهَنَّمَ لَسَبْعُونَ خَرِيفًا

Nutti himee jira [Muhammad bin Tharif bin Khalifah al-Bajali] nutti himeera [Muhammad bin Fudlail] [Abu Malik al-Asyja’i] [Abu Hazim] irraa [Abu Hurairah] irraa fi [Abu Malik] [Rib’i] irraa [Hudzaifah] irraa [Hudzaifah] irraa nutti hime lamaan isaanii iyyuu ‘Rasulullah sallhu ‘alaihi’ jedhan wasallam akkana jedhe: ‘Guyyaa Qiyaamaa Rabbiin Tabarakaa wa Ta’aalaa nama hunda walitti qaba. Ergasii amantoonni ka’anii, jannanni itti dhihaate. Isaanis gara Nabi Addaam dhufanii 'yaa abbaa keenya hatattamaan balballi samii akka nuuf banamu kadhadhu' jedhan. Addaam immoo deebisee, '-kana siif gaafachuun naaf hin malu-, badii abbaa kee samii irraa kan ka'e mitii kan ati ari'amte? Deemi ilma koo Ibrahim Khalilullah gaafadhu'. Ergamaan Rabbii akkana jedhan: ‘Ergasii Ibraahim deebisee, ‘Ani kana si gaafachuuf hin malu, ani Khaliil qofa - jaalallee - fuuldura isaa ammallee jaalalleewwan hedduutu jira. Muusaa sallallaahu aleeyhi wasallam kan Rabbiin yeroo tokko haasawa keessatti dubbate gaafadhu'. Kanaaf Muusaa sallallaahu aleeyhi wasallam bira dhufan, garuu akkas jedheen, ‘Ani kana si gaafachuuf hin malu. Nabi Isaa Dubbii Rabbiitiin uumamee Isarraa hafuura baafate gaafadhu'. Garuu Nabi Iisaas 'Ani kana si gaafachuuf hin malu' jechuun dide. Kanaaf gara Nabi Muhammad sallallaahu 'alaihi wasallam' deeman. Sana booda inni - Muhaammad - ka’ee ka’ee balballi isaaf baname, achiis hamma isaan lamaan shirath -riqicha -, mirgaa fi bitaa gama lamaan dhaabbatanitti imaanaa fi hiriyyummaan ergame. Sana booda kan saffisaan isin keessaa yeroo Shirath keessa darbitan akka balaqqeessaati'. Ani - Abuu Hureeyraan - akkana jedheen abbaa fi haadha kiyya akka furii keetti, akka balaqqeessaa saffisaan, maal jechuu barbaadde yaa gooftaa? ' Innis deebisee, 'Akkamitti balaqqeessaan sun darbee deebi'ee deebi'e ija jaamsuu keessatti hin arginee? ' Ergasii inni lammaffaan akka qilleensaa saffisaa, achiis akka simbirroo balali'uutti saffisaa dha, sana booda namoonni sababa hojii gaarii isaaniitiin saffisaan irra fiigan ni jiru. Yeroo sanatti Nabiyyiin kee naannoo shiraatti dhaabbatee, yeroo hunda 'yaa Rabbi kiyya isa oolchi, isa oolchi' jedhee kadhataa ture. Hanga tajaajiltoota shaakala baayyee xiqqaa qaban, hanga namni tokko dhufee sardama malee shiraat yaabbachuu hin dandeenyetti, gama lamaan sansalatni sibiila qara qabu fannifamee nama akka fudhatamuuf ajajame hunda ni fudhatu, hamma namoonni lubbuun hafan jiranitti garuu qaamni isaanii cicciramee, akkasumas namoonni dhumarratti ibidda si’oolitti darbataman ni jiru. Nama lubbuun Abuu Huraayiraa Harka Isaa keessa jirtuun immoo, dhugumatti imala waggaa torbaatama keessatti jala jahannam bira gahuun ni danda'ama'.

Hadith

Imam Muslim : 289

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ الْمُخْتَارِ بْنِ فُلْفُلٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَا أَوَّلُ النَّاسِ يَشْفَعُ فِي الْجَنَّةِ وَأَنَا أَكْثَرُ الْأَنْبِيَاءِ تَبَعًا

Nutti himee jira [Qutaibah bin Sa’id] fi [Ishaq bin Ibrahim] akkana jedhe [Qutaibah] [Jarir] [al-Mukhtar bin Fulful] irraa [Anas bin Malik] irraa nutti himeera akkana jedhe: ‘Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam akkana jedhe: ‘Ani nama jalqabaa samii irratti shafa’e, ani immoo nabiyyii hordoftoota baay’ee qabudha’.

Hadith

Imam Muslim : 290

و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ هِشَامٍ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مُخْتَارِ بْنِ فُلْفُلٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَا أَكْثَرُ الْأَنْبِيَاءِ تَبَعًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَأَنَا أَوَّلُ مَنْ يَقْرَعُ بَابَ الْجَنَّةِ

Nutti himee jira [Abu Kuraib Muhammad bin al-’Ala’] nutti himee jira [Mu’awiyah bin Hisham] irraa [Sufyan] irraa [Mukhtar bin Fulful] irraa [Anas bin Malik] irraa akkana jedhe, ‘Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam akkana jedhe: ‘Ani guyyaa qiyaamaa nabiyyii hordoftoota baay’ee qabudha, kan jalqaba rukutu ta’a balbala samii' jedhu.

Hadith

Imam Muslim : 291

و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ الْمُخْتَارِ بْنِ فُلْفُلٍ قَالَ قَالَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَا أَوَّلُ شَفِيعٍ فِي الْجَنَّةِ لَمْ يُصَدَّقْ نَبِيٌّ مِنْ الْأَنْبِيَاءِ مَا صُدِّقْتُ وَإِنَّ مِنْ الْأَنْبِيَاءِ نَبِيًّا مَا يُصَدِّقُهُ مِنْ أُمَّتِهِ إِلَّا رَجُلٌ وَاحِدٌ

Akkasumas erga nutti himee booda [Abu Bakr bin Abu Syaibah] [Husain bin Ali] [Za’idah] irraa [al-Mukhtar bin Fulful] irraa nutti himee akka ture ni jedhe; [Anas bin Maalik] nabiyyiin sallallaahu aleeyhi wasallam akkana jedhan: ‘Ani samii irratti shafa’aa jalqabaati. Raajiin tokkollee akka ani qajeelaa ta'etti -saba isaatiin- hin qajeelu. Dhugumatti, raajota keessaa warra dhiirota ta’an qofa malee, tasumaa saba isaanii biratti kan hin raggaasifamne turan’.

Hadith

Imam Muslim : 292

و حَدَّثَنِي عَمْرٌو النَّاقِدُ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ آتِي بَابَ الْجَنَّةِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَأَسْتَفْتِحُ فَيَقُولُ الْخَازِنُ مَنْ أَنْتَ فَأَقُولُ مُحَمَّدٌ فَيَقُولُ بِكَ أُمِرْتُ لَا أَفْتَحُ لِأَحَدٍ قَبْلَكَ

Akkasumas natti himameera [Amru an-Naqid] fi [Zuhair bin Harb] lamaan isaanii akka jedhan, nutti himeera [Hasyim bin al-Qasim] nutti himeera [Suleymaan bin al-Mughirah] [Tsabit] irraa [Anas bin Malik] irraa akkana jedhe, ‘Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam akkana jedhe: ‘Ani guyyaa karra samii dhufe Du'aa ka'uu, sana booda akka banamu nan gaafadhe. Sana booda waardiyyaan tokko -ergamaan tokko- 'Ati eenyu? ' Kanaaf 'Muhammad' jedheen deebiseef. Sana booda 'Keessattuu siif, osoo ati hin seenin dura, nama kamiifuu balbala akkan hin banne ajajameera' jedheen.

Hadith

Imam Muslim : 293

حَدَّثَنِي يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِكُلِّ نَبِيٍّ دَعْوَةٌ يَدْعُوهَا فَأُرِيدُ أَنْ أَخْتَبِئَ دَعْوَتِي شَفَاعَةً لِأُمَّتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ

Natti himee jira [Yunus bin Abdul A’la] nutti himee jira [Abdullah bin Wahab] jedhe, nutti himee jira [Malik bin Anas] [Ibnu Shihab] irraa [Abu Salamah bin Abdurrahman] irraa [Abu Hurairah] irraa akka jedhetti Ergamaan Rabbii sallallaahu aleeyhi wasallam akkana jedhan: ‘Nabiyyiin hundi salaata inni godhu qaba, kanaaf ani hawwa kadhannaa koo akka nama kootiif kadhadhutti eeggadhu'.

Hadith

Imam Muslim : 294

و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَمِّهِ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِكُلِّ نَبِيٍّ دَعْوَةٌ وَأَرَدْتُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ أَنْ أَخْتَبِئَ دَعْوَتِي شَفَاعَةً لِأُمَّتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَمِّهِ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ أَسِيدِ بْنِ جَارِيَةَ الثَّقَفِيُّ مِثْلَ ذَلِكَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Akkasumas natti himee jira [Zuhair bin Harb] fi [Abd bin Humaid], [Zuhair] jedhe, nutti himeera [Ya’qub bin Ibrahim] [Ibnu Akhi Ibn Shihab] [adeera isaa] irraa [Abu Salamah bin Abdurrahman] akka [Abu Hurairah] ‘Ergamaan Rabbii sallallaahu ‘alaihi wasallam’ jedhe natti himee jira jedhe: 'Nabiyyiin hundi kadhannaa qaba, ani immoo - yoo Rabbii ta'e - Guyyaa Qiyaamaa saba kootiif shafa'aa ta'ee kadhannaa koo dhoksuu nan hawwa'. Natti himee jira [Zuhair bin Harb] fi [Abd bin Humaid], [Zuhair] jedhe, nutti himee jira [Ya’qub bin Ibrahim] nutti himee jira [Ibnu Akhi Ibn Shihab] [adeera isaa] irraa natti himee jira [Amru bin Abu Sufyan bin Asid bin Jariyah ats-Tsaqafi] akkasitti, [Abu Hurairah] irraa Rasulullah irraa sallallaahu 'alaihi wasallam' jedhu.

Hadith

Imam Muslim : 295

و حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَنَّ عَمْرَو بْنَ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ أَسِيدِ بْنِ جَارِيَةَ الثَّقَفِيَّ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ لِكَعْبِ الْأَحْبَارِ إِنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِكُلِّ نَبِيٍّ دَعْوَةٌ يَدْعُوهَا فَأَنَا أُرِيدُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ أَنْ أَخْتَبِئَ دَعْوَتِي شَفَاعَةً لِأُمَّتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَقَالَ كَعْبٌ لِأَبِي هُرَيْرَةَ أَنْتَ سَمِعْتَ هَذَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ نَعَمْ

Akkasumas natti himeera [Harmalah bin Yahya] nutti himeera [Ibn Wahab] [Ibn Shihab] irraa [Yunus] [Amru bin Abu Sufyan bin Asid bin Jariyah ats-Tsaqafi] akka itti hime, akka [Abu Hurairah] Ka’ab al-Ahbariin akkana jedhe, ‘Nabiyyiin sallallaahu ‘alaihi wasallam’ akkana jedhe: ‘Every Nabiyyiin kadhannaa inni kadhatu qaba, sana booda ani - yoo Rabbii ta'e - guyyaa qiyaamaa saba kootiif shafa'aa ta'ee kadhannaa koo dhoksuu nan hawwa'. Kanaaf Ka’ab Abuu Hureeyraan akkana jedhe Ergamaa Rabbii sallallaahu aleeyhi wasallam irraa kana dhageessee?’ Abuu Hureeraan 'Eeyyee' jedhee deebiseef.

Hadith

Imam Muslim : 296

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَاللَّفْظُ لِأَبِي كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِكُلِّ نَبِيٍّ دَعْوَةٌ مُسْتَجَابَةٌ فَتَعَجَّلَ كُلُّ نَبِيٍّ دَعْوَتَهُ وَإِنِّي اخْتَبَأْتُ دَعْوَتِي شَفَاعَةً لِأُمَّتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَهِيَ نَائِلَةٌ إِنْ شَاءَ اللَّهُ مَنْ مَاتَ مِنْ أُمَّتِي لَا يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا

Nutti himee jira [Abu Bakr bin Abu Syaibah] fi [Abu Kuraib] fi lafazh kan Abu Kuraib ta’e, lamaan isaanii ni jedhan, [Abu Mu’awiyah] [al-A’masy] irraa [Abu Salih] irraa [Abu Hurairah] irraa [Abu Hurairah] irraa nutti himee jira akkana jedhe, ‘Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam akkana jedhe: ‘Nabiyyiin hundinuu tokko qaba kadhannaa bu’a qabeessa, kanaaf nabiyyiin hundi kadhannaa isaa ni ariifachiisa, dhugumatti ani guyyaa qiyaamaa saba kootiif shafa’aa ta’ee kadhannaa koo dhoksa. Yoo Rabbiin fedhe immoo shafa'iin koo namoota du'an Umma kiyya keessaa warra homaatin Rabbiin hin shirkiin ni haguuga'.

Hadith

Imam Muslim : 297

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ عُمَارَةَ وَهُوَ ابْنُ الْقَعْقَاعِ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِكُلِّ نَبِيٍّ دَعْوَةٌ مُسْتَجَابَةٌ يَدْعُو بِهَا فَيُسْتَجَابُ لَهُ فَيُؤْتَاهَا وَإِنِّي اخْتَبَأْتُ دَعْوَتِي شَفَاعَةً لِأُمَّتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ

Nutti himee jira [Qutaibah bin Sa’id] [Jarir] [Umara] irraa - jechuunis Ibn al-Qa’qa’ - [Abu Zur’ah] irraa [Abu Hurairah] irraa akkana jedhe, ‘Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam akkana jedhe, ‘Nabiyyiin hundi salaata bu’a qabeessa kan inni godhu akka salaanni isaa deebi’ee booda dhugoomu - karaa Rabbiin-, dhugumattis guyyaa qiyaamaa ummata kiyyaaf akka shafafadhutti kadhannaa koo dhoksa'.

Hadith

Imam Muslim : 298

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُحَمَّدٍ وَهُوَ ابْنُ زِيَادٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِكُلِّ نَبِيٍّ دَعْوَةٌ دَعَا بِهَا فِي أُمَّتِهِ فَاسْتُجِيبَ لَهُ وَإِنِّي أُرِيدُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ أَنْ أُؤَخِّرَ دَعْوَتِي شَفَاعَةً لِأُمَّتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ

Nutti himee jira [Ubaidullah bin Mu’adz al-Anbari] nutti himeera [abbaan koo] [Syu’bah] [Muhammad] irraa nutti himee jira - jechuunis Ibnu Ziyad - akkana jedhe, [Abu Hurairah] ‘Rasulullah sallallaahu aleihi wasallam akkana jechuu isaanii dhaga’eera; 'Nabiyyiin hundi kadhannaa saba isaaf godhu qaba, sana booda isaaf deebii argata, dhugumattis ani hawwa - yoo Rabbii ta'e - guyyaa qiyaamaa kadhannaa koo akka shafa'aa saba kootiif xumuru'.

Hadith

Imam Muslim : 299

حَدَّثَنِي أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَانَا وَاللَّفْظُ لِأَبِي غَسَّانَ قَالُوا حَدَّثَنَا مُعَاذٌ يَعْنُونَ ابْنَ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِكُلِّ نَبِيٍّ دَعْوَةٌ دَعَاهَا لِأُمَّتِهِ وَإِنِّي اخْتَبَأْتُ دَعْوَتِي شَفَاعَةً لِأُمَّتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ و حَدَّثَنِيهِ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَابْنُ أَبِي خَلَفٍ قَالَ حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ ح و حَدَّثَنِيهِ إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ الْجَوْهَرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ جَمِيعًا عَنْ مِسْعَرٍ عَنْ قَتَادَةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ غَيْرَ أَنَّ فِي حَدِيثِ وَكِيعٍ قَالَ قَالَ أُعْطِيَ وَفِي حَدِيثِ أَبِي أُسَامَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ

Natti himee jira [Abu Ghassan al-Misma’i] fi [Muhammad bin al-Mutsanna] fi [Ibn Basysyar] nutti himee jira, lafazh kan Abu Ghassan ta’uu ni dubbatu, nutti himeera [Mu’adz] - Ibn Hisham jechuu isaanii - inni jedhe, natti himeera [Abbaan koo] [Qatadah] irraa natti hime [Anas bin] Malik] akka Nabiyyiin sallallaahu aleeyhi wasallam akkana jedhan: ‘Nabiyyiin hundi salaata ummata isaaf godhu qaba, dhugumatti ani -hajedha- kadhannaa koo guyyaa qiyaamaa ummata kiyyaaf shafa’aa ta’ee dhoksuu’. Akkasumas waa’ee isaa [Zuhair bin Harb] natti himee jira [Ibn Abu Khalaf] akka jedhe, nutti himeera [Rauh] sanad kanaan [Syu’bah] [Qatadah] irraa nutti himeera. -sarara biraa keessattis ibsameera- Nuttis himeera [Abu Kuraib] nutti himeera [Waki']. -karaa biraatiin ibsameera- Akkasumas waa’ee isaa natti himeera [Ibrahim bin Sa’id al-Jauhari] [Abu Usamah] [Mis’ar] irraa [Qatadah] irraa waan hunda sanada kanaan nuuf himee jira, hadiisa Waki’ qofa keessatti ‘kenname’ jedheera. Gidduu kana hadiisa Abuu Usaama Rasuula sallallaahu aleeyhi wasallam irraa kaase keessatti, Daan nuuf odeesse [Muhammad bin Abdul A’la] [al-Mu’tamir] [abbaa isaa] irraa [Anas] irraa akka nutti hime Nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam akka jedhan, sana booda hadiisa akkasii [Qatadah] [Anas] irraa kaase’.

Hadith

Imam Muslim : 300

و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي خَلَفٍ حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِكُلِّ نَبِيٍّ دَعْوَةٌ قَدْ دَعَا بِهَا فِي أُمَّتِهِ وَخَبَأْتُ دَعْوَتِي شَفَاعَةً لِأُمَّتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ

Akkasumas nutti himeera [Muhammad bin Ahmad bin Abu Khalaf] nutti himeera [Rauh] nutti himee jira [Ibn Juraij] akka jedhe, nutti himeera [Abu az-Zubair] akka dhaga’e [Jabir bin Abdullah] Nabiyyii sallallaahu aleeyhi wasallam irraa: ‘Nabiyyiin hundi salaata inni ummata isaaf godhu qaba, kanaaf ani dhoksa koo kadhannaan guyyaa firdii saba kootiif araarsummaa akka ta'u'.