Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith
Hadith
Imam Muslim : 261
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ يَزِيدَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ رَأَيْتَ رَبَّكَ قَالَ نُورٌ أَنَّى أَرَاهُ
ነጊሩና ኣሎ [ኣቡበከር ቢን ኣቡ ስያይባ] ነጊሩና ኣሎ [ዋኪ’] ካብ [ያዚድ ቢን ኢብራሂም] ካብ [ቃታዳ] ካብ [ዓብደላ ቢን ሻቂቕ] ካብ [ኣቡ ድራር] ከምዚ ኢሉኒ: ንረሱል ረቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰላም ሓቲተዮ ዲኻ ረቢኻ ርኢኻዮ? ' ንሱ ድማ 'ብርሃን ጥራይ ከመይ ጌረ ክርእዮ ይኽእል' ኢሉ መለሰ።
Hadith
Imam Muslim : 262
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنَا أَبِي ح و حَدَّثَنِي حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ حَدَّثَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ كِلَاهُمَا عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِي ذَرٍّ لَوْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَسَأَلْتُهُ فَقَالَ عَنْ أَيِّ شَيْءٍ كُنْتَ تَسْأَلُهُ قَالَ كُنْتُ أَسْأَلُهُ هَلْ رَأَيْتَ رَبَّكَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ قَدْ سَأَلْتُ فَقَالَ رَأَيْتُ نُورًا
ነጊሩና ኣሎ [መሓመድ ቢን በሲያር] ነጊሩና ኣሎ [ሙዓድዝ ቢን ሂስያም] ነጊሩና ኣሎ [ኣቦይ]። -ኣብ ካልእ ተረዋዕቲ ተገሊጹ ኣሎ- ከምኡ ውን [ሓጃጅ ቢን ኣሽ-ስያዒር] ነጊሩና ኣሎ [ኣፋን ቢን ሙስሊም] ነጊሩና ኣሎ [ሓማም] ክልቲኦም ካብ [ቃታዳ] ካብ [ዓብደላ ቢን ስያቂቅ] ከምዚ ኢሉኒ: 'ን[ኣቡ ድዛር] 'ረሱል ናይ ኣላህ እንተዝርእዮ ብርግጽ ከምኡ ምሓተትክዎ' ኢሉ። ኣቡ ድራር ብዛዕባ እንታይ ክትሓትት ኢኻ? ' ኣነ ድማ 'ረቢኻ ርኢኻዮ ዲኻ ኢለ ክሓትት እየ? ' ኣቡ ድዛር 'ከምኡ ሓቲተ ኣለኹ፡ ንሱ ድማ 'ብርሃን ጥራይ እየ ርእየ'' ኢሉ መለሰ።
Hadith
Imam Muslim : 263
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ قَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِخَمْسِ كَلِمَاتٍ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَا يَنَامُ وَلَا يَنْبَغِي لَهُ أَنْ يَنَامَ يَخْفِضُ الْقِسْطَ وَيَرْفَعُهُ يُرْفَعُ إِلَيْهِ عَمَلُ اللَّيْلِ قَبْلَ عَمَلِ النَّهَارِ وَعَمَلُ النَّهَارِ قَبْلَ عَمَلِ اللَّيْلِ حِجَابُهُ النُّورُ وَفِي رِوَايَةِ أَبِي بَكْرٍ النَّارُ لَوْ كَشَفَهُ لَأَحْرَقَتْ سُبُحَاتُ وَجْهِهِ مَا انْتَهَى إِلَيْهِ بَصَرُهُ مِنْ خَلْقِهِ وَفِي رِوَايَةِ أَبِي بَكْرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ وَلَمْ يَقُلْ حَدَّثَنَا حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ قَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأَرْبَعِ كَلِمَاتٍ ثُمَّ ذَكَرَ بِمِثْلِ حَدِيثِ أَبِي مُعَاوِيَةَ وَلَمْ يَذْكُرْ مِنْ خَلْقِهِ وَقَالَ حِجَابُهُ النُّورُ
ነጊሩና ኣሎ [ኣቡበከር ቢን ኣቡ ስያይባ] ከምኡ ውን [ኣቡ ኩረይብ] ክልቲኦም ከም ዝበሎም፣ ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ሙዓዊያ] ነጊሩና ኣሎ [ኣል-ኣማሲ] ካብ [ኣምሩ ቢን ሙራ] ካብ [ኣቡ ዑበይዳ] ካብ [ኣቡ ሙሳ] ከምዚ ኢሉ ረሱል ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ወሳላም ደው ኢሎም ሓሙሽተ ነገራት ከረድኡና ጸኒሖም: 'ኢንደድ' ኣላህ ፈጺሙ ኣይድቅስን እዩ ክድቅስ የብሉን። ናይ ምጽዋት ሚዛን ኣውሪዱ ከልዕሎ ሓይሊ ኣለዎ። ሽዑ ኩሉ ናይ ለይቲ ግብሪ ናብኡ ክድይብ እዩ - ማለት ክሕበር እዩ - ኩሉ ግብሪ ናይታ ቅድሚ ለይቲ - ይጅምሩ - ግብሪ ብመዓልቲ፡ ከምኡ ድማ ናይ መዓልቲ ግብሪ ቅድሚኡ ናብኡ ክቐርብ እዩ - ይጅምሩ - ግብሪ ብለይቲ። ሕጃባ ብርሃን እዩ። - ብመሰረት ታሪኽ ኣቡበከር 'ሓዊ'። እንተ ዝገልጾ ብርግጽ ግርማ ገጹ ነቶም ዝጥምቶም ፍጡራት ምቃጸሎም'። ከምኡ’ውን ኣቡበከር ካብ ኣል-ዓ’ማሲ ዝረኸቦ ትረኻ ‘ነጊሩና’ ኣይበለን። ነጊሩና ኣሎ [ኢሻቅ ቢን ኢብራሂም] ነጊሩና ኣሎ [ጃሪር] ካብ [ኣል-ዓ'ማሲ] በዛ ሳናድ። ንሱ ድማ 'ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ብዛዕባ ኣርባዕተ ነገራት ከረድኣና ፍቓደኛ እዩ' ኢሉ። ድሕሪኡ ከም ሓዲስ ኣቡ ሙዓዊያ ገሊጽዎ፣ ከምኡ’ውን ኣይጠቐሰን፣ ‘እቶም ፍጡራት’። ንሱ ድማ 'ሂጅባ ብርሃን እዩ'' በለ።
Hadith
Imam Muslim : 264
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنِي شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ قَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأَرْبَعٍ إِنَّ اللَّهَ لَا يَنَامُ وَلَا يَنْبَغِي لَهُ أَنْ يَنَامَ يَرْفَعُ الْقِسْطَ وَيَخْفِضُهُ وَيُرْفَعُ إِلَيْهِ عَمَلُ النَّهَارِ بِاللَّيْلِ وَعَمَلُ اللَّيْلِ بِالنَّهَارِ
ነጊሩና ኣሎ [መሓመድ ቢን ኣል-ሙጽና] ከምኡ’ውን [ኢብን በሲስያር] ክልቲኦም ከም ዝበሎም፡ ነጊሩና ኣሎ [መሓመድ ቢን ጃዕፋር] ኢሉ፡ ነጊሩና ኣሎ [ስዩባ] ካብ [ኣምሩ ቢን ሙራ] ካብ [ኣቡ ዑበይዳ] ካብ [ኣቡ ሙሳ] ከምዚ ኢሉ፡ ‘ረሱል ናይ ኣላህ ደው ኢሉ -ሰበኽ- ኣብ መንጎና -ኣርባዕተ ነገራት ክዝክር: ብሓቂ ኣላህ ኣይድቅስን እዩ፡ ክድቅስ እውን ኣይበቅዕን እዩ። ሚዛን ሚዛን የልዕሎን የውርዶን፣ ግብሪ ደቂ ሰባት ድማ ብለይቲ ናብኡ ይለዓል፣ ግብሪ ደቂ ሰባት ድማ ብለይቲ ብመዓልቲ ናብኡ ይለዓል’።
Hadith
Imam Muslim : 265
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ وَأَبُو غَسَّانَ الْمَسْمَعِيُّ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ عَبْدِ الصَّمَدِ وَاللَّفْظُ لِأَبِي غَسَّانَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا أَبُو عِمْرَانَ الْجَوْنِيُّ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ جَنَّتَانِ مِنْ فِضَّةٍ آنِيَتُهُمَا وَمَا فِيهِمَا وَجَنَّتَانِ مِنْ ذَهَبٍ آنِيَتُهُمَا وَمَا فِيهِمَا وَمَا بَيْنَ الْقَوْمِ وَبَيْنَ أَنْ يَنْظُرُوا إِلَى رَبِّهِمْ إِلَّا رِدَاءُ الْكِبْرِيَاءِ عَلَى وَجْهِهِ فِي جَنَّةِ عَدْنٍ
[ናሽር ቢን ዓሊ ኣልጀህድላሚ] ከምኡ’ውን [ኣቡ ጋሳን ኣል-ማስማዒ] ከምኡ’ውን [ኢሻቕ ቢን ኢብራሂም] ኩሎም ካብ [ዓብዱል ዓዚዝ ቢን ዓብድ ኣሽ-ሻማድ] ከም ዝኾኑን ላፋዝ ድማ ናይ ጋሳን ምዃኑን ተነጊሩና ኣሎ። ከምዚ ኢሉ፣ ኣቡ ዓብድ ኣሽ-ሻማድ ነጊሩና ነይሩ [ኣቡ ኢምራን ኣል-ጃውኒ] ካብ [ኣቡበከር ቢን ዓብደላ ቢን ቃይስ] ካብ [ኣቡኡ] ካብ ነቢ ሰለሁ ዓለይሂ ዋሰላለም፣ ከምዚ ኢሉ: ‘ክልተ ሰማያት ካብ ብሩር ዝተሰርሑን ኣቕሑኦምን ኩሉ ትሕዝቶኦምን ኣለዉ፣ ክልተ ሰማይ ድማ ካብ ወርቂ ዝተሰርሑ ምስ ናቶም ዕትሮታትን ኩሉ ትሕዝቶታቶምን። ንክኢላታት ሰማይ ናብ ራብኦም ከይጥምቱ ዝዓግቶም መጋረጃ ክብሪ ኣብ ገጹ ኣብ ሰማይ ኣድን' ጥራይ እዩ።
Hadith
Imam Muslim : 266
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مَيْسَرَةَ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ صُهَيْبٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا دَخَلَ أَهْلُ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ قَالَ يَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى تُرِيدُونَ شَيْئًا أَزِيدُكُمْ فَيَقُولُونَ أَلَمْ تُبَيِّضْ وُجُوهَنَا أَلَمْ تُدْخِلْنَا الْجَنَّةَ وَتُنَجِّنَا مِنْ النَّارِ قَالَ فَيَكْشِفُ الْحِجَابَ فَمَا أُعْطُوا شَيْئًا أَحَبَّ إِلَيْهِمْ مِنْ النَّظَرِ إِلَى رَبِّهِمْ عَزَّ وَجَلَّ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَزَادَ ثُمَّ تَلَا هَذِهِ الْآيَةَ { لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا الْحُسْنَى وَزِيَادَةٌ }
ነጊሩና ኣሎ [ዑበይዱላህ ቢን ማይሳራ] ኢሉና፣ ነጊሩና ኣሎ [ዓብዱራሕማን ቢን ማህዲ] ነጊሩና ኣሎ [ሓመድ ቢን ሰላማ] ካብ [ጻቢት ኣል-ቡናኒ] ካብ [ዓብዱራህማን ቢን ኣቡ ላይላ] ካብ [ሹሃይብ] ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም: ‘ሰባት ገነት ናብ ገነት ምስ ኣተዉ፣ ሽዑ ኣላህ ክብል እዩ: ‘ኣባኻትኩም ክውስኸልኩም ዝግበኣኒ ነገር ትደልዩ ዶ? ’ ንሳቶም ድማ፡ ‘ገጽናዶ ኣይጸዓድኩምን፧ ናብ ሰማይ ኣቲኻናዶ ካብ ሲኦል ኣየድሓንካን? ' ንሱ ድማ ከምዚ በለ: 'ድሕሪኡ ኣላህ ነቲ ገደብ ዝገብር መጋረጃ ከፈተ: ድሕሪኡ ካብቲ ንረቢኦም ክርእዩ ዝኽእሉ ህያብ ንላዕሊ ዝፍቶ ነገር ኣይተዓደሎምን።' ነጊሩና ኣሎ [ኣቡበከር ቢን ኣቡ ስያይባ] በዚ ሳናድ እዚ [ያዚድ ቢን ሃሩን] ካብ [ሓመድ ቢን ሰላማ] ነጊሩና ኣሎ፡ ወሲኹ ድማ፡ 'ድሕሪኡ ቃል ኣላህ ኣንቢቡ፡ '-ንሰናይ ዝገብሩ፡ እቲ ዝበለጸ ዓስቢ ኣሎ -ሰማይ- ብተወሳኺ ድማ-' -Qs.Yunus: 26-
Hadith
Imam Muslim : 267
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ أَخْبَرَهُ أَنَّ نَاسًا قَالُوا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ قَالُوا لَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ هَلْ تُضَارُّونَ فِي الشَّمْسِ لَيْسَ دُونَهَا سَحَابٌ قَالُوا لَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَإِنَّكُمْ تَرَوْنَهُ كَذَلِكَ يَجْمَعُ اللَّهُ النَّاسَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَقُولُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ شَيْئًا فَلْيَتَّبِعْهُ فَيَتَّبِعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الشَّمْسَ الشَّمْسَ وَيَتَّبِعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الْقَمَرَ الْقَمَرَ وَيَتَّبِعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الطَّوَاغِيتَ الطَّوَاغِيتَ وَتَبْقَى هَذِهِ الْأُمَّةُ فِيهَا مُنَافِقُوهَا فَيَأْتِيهِمْ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى فِي صُورَةٍ غَيْرِ صُورَتِهِ الَّتِي يَعْرِفُونَ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْكَ هَذَا مَكَانُنَا حَتَّى يَأْتِيَنَا رَبُّنَا فَإِذَا جَاءَ رَبُّنَا عَرَفْنَاهُ فَيَأْتِيهِمْ اللَّهُ تَعَالَى فِي صُورَتِهِ الَّتِي يَعْرِفُونَ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا فَيَتَّبِعُونَهُ وَيُضْرَبُ الصِّرَاطُ بَيْنَ ظَهْرَيْ جَهَنَّمَ فَأَكُونُ أَنَا وَأُمَّتِي أَوَّلَ مَنْ يُجِيزُ وَلَا يَتَكَلَّمُ يَوْمَئِذٍ إِلَّا الرُّسُلُ وَدَعْوَى الرُّسُلِ يَوْمَئِذٍ اللَّهُمَّ سَلِّمْ سَلِّمْ وَفِي جَهَنَّمَ كَلَالِيبُ مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ هَلْ رَأَيْتُمْ السَّعْدَانَ قَالُوا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَإِنَّهَا مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ غَيْرَ أَنَّهُ لَا يَعْلَمُ مَا قَدْرُ عِظَمِهَا إِلَّا اللَّهُ تَخْطَفُ النَّاسَ بِأَعْمَالِهِمْ فَمِنْهُمْ الْمُؤْمِنُ بَقِيَ بِعَمَلِهِ وَمِنْهُمْ الْمُجَازَى حَتَّى يُنَجَّى حَتَّى إِذَا فَرَغَ اللَّهُ مِنْ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ وَأَرَادَ أَنْ يُخْرِجَ بِرَحْمَتِهِ مَنْ أَرَادَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ أَمَرَ الْمَلَائِكَةَ أَنْ يُخْرِجُوا مِنْ النَّارِ مَنْ كَانَ لَا يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا مِمَّنْ أَرَادَ اللَّهُ تَعَالَى أَنْ يَرْحَمَهُ مِمَّنْ يَقُولُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَيَعْرِفُونَهُمْ فِي النَّارِ يَعْرِفُونَهُمْ بِأَثَرِ السُّجُودِ تَأْكُلُ النَّارُ مِنْ ابْنِ آدَمَ إِلَّا أَثَرَ السُّجُودِ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَى النَّارِ أَنْ تَأْكُلَ أَثَرَ السُّجُودِ فَيُخْرَجُونَ مِنْ النَّارِ وَقَدْ امْتَحَشُوا فَيُصَبُّ عَلَيْهِمْ مَاءُ الْحَيَاةِ فَيَنْبُتُونَ مِنْهُ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ ثُمَّ يَفْرُغُ اللَّهُ تَعَالَى مِنْ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ وَيَبْقَى رَجُلٌ مُقْبِلٌ بِوَجْهِهِ عَلَى النَّارِ وَهُوَ آخِرُ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولًا الْجَنَّةَ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ اصْرِفْ وَجْهِي عَنْ النَّارِ فَإِنَّهُ قَدْ قَشَبَنِي رِيحُهَا وَأَحْرَقَنِي ذَكَاؤُهَا فَيَدْعُو اللَّهَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَدْعُوَهُ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى هَلْ عَسَيْتَ إِنْ فَعَلْتُ ذَلِكَ بِكَ أَنْ تَسْأَلَ غَيْرَهُ فَيَقُولُ لَا أَسْأَلُكَ غَيْرَهُ وَيُعْطِي رَبَّهُ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ مَا شَاءَ اللَّهُ فَيَصْرِفُ اللَّهُ وَجْهَهُ عَنْ النَّارِ فَإِذَا أَقْبَلَ عَلَى الْجَنَّةِ وَرَآهَا سَكَتَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَيْ رَبِّ قَدِّمْنِي إِلَى بَابِ الْجَنَّةِ فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ أَلَيْسَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ لَا تَسْأَلُنِي غَيْرَ الَّذِي أَعْطَيْتُكَ وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ وَيَدْعُو اللَّهَ حَتَّى يَقُولَ لَهُ فَهَلْ عَسَيْتَ إِنْ أَعْطَيْتُكَ ذَلِكَ أَنْ تَسْأَلَ غَيْرَهُ فَيَقُولُ لَا وَعِزَّتِكَ فَيُعْطِي رَبَّهُ مَا شَاءَ اللَّهُ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ فَيُقَدِّمُهُ إِلَى بَابِ الْجَنَّةِ فَإِذَا قَامَ عَلَى بَابِ الْجَنَّةِ انْفَهَقَتْ لَهُ الْجَنَّةُ فَرَأَى مَا فِيهَا مِنْ الْخَيْرِ وَالسُّرُورِ فَيَسْكُتُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَيْ رَبِّ أَدْخِلْنِي الْجَنَّةَ فَيَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى لَهُ أَلَيْسَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ أَنْ لَا تَسْأَلَ غَيْرَ مَا أُعْطِيتَ وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ لَا أَكُونُ أَشْقَى خَلْقِكَ فَلَا يَزَالُ يَدْعُو اللَّهَ حَتَّى يَضْحَكَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى مِنْهُ فَإِذَا ضَحِكَ اللَّهُ مِنْهُ قَالَ ادْخُلْ الْجَنَّةَ فَإِذَا دَخَلَهَا قَالَ اللَّهُ لَهُ تَمَنَّهْ فَيَسْأَلُ رَبَّهُ وَيَتَمَنَّى حَتَّى إِنَّ اللَّهَ لَيُذَكِّرُهُ مِنْ كَذَا وَكَذَا حَتَّى إِذَا انْقَطَعَتْ بِهِ الْأَمَانِيُّ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ قَالَ عَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ وَأَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ مَعَ أَبِي هُرَيْرَةَ لَا يَرُدُّ عَلَيْهِ مِنْ حَدِيثِهِ شَيْئًا حَتَّى إِذَا حَدَّثَ أَبُو هُرَيْرَةَ أَنَّ اللَّهَ قَالَ لِذَلِكَ الرَّجُلِ وَمِثْلُهُ مَعَهُ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ مَعَهُ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ مَا حَفِظْتُ إِلَّا قَوْلَهُ ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ أَشْهَدُ أَنِّي حَفِظْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَوْلَهُ ذَلِكَ لَكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ وَذَلِكَ الرَّجُلُ آخِرُ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولًا الْجَنَّةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدَّارِمِيُّ أَخْبَرَنَا أَبُو الْيَمَانِ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ وَعَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ اللَّيْثِيُّ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ أَخْبَرَهُمَا أَنَّ النَّاسَ قَالُوا لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ مَعْنَى حَدِيثِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ
ነጊሩና ኣሎ [ዙሃየር ቢን ሓርብ] ነጊሩና ኣሎ [ያዕቁብ ቢን ኢብራሂም] ነጊሩና ኣሎ [ኣቦይ] ካብ [ኢብን ሺሃብ] ካብ [ኣታ’ ቢን ያዚድ ኣልላይትሲ] [ኣቡ ሑረይራ] ከም ዝጸብጸቦ፡ ሰባት ‘ኦ ረሱል ናይ ኣላህ! ኣብ መዓልቲ ትንሳኤ ንረቢና ክንርእዮ -ንኽእል- ዲና?' ድሕሪኡ፡ ‘ደበና ኣብ ዘይብሉ ምሉእ ለይቲ ወርሒ ምስ ረኣኻ ኣብ ሓደጋ ዲኻ፧’ ኢሉ ሓተቶ። ንሳቶም ድማ ‘ኣይፋልን ኦ ረሱል ኣላህ’ ኢሎም መለሱ። ደጊሙ ድማ፡ ‘ጸሓይ ኣብ ትሕቲኣ ደበና ዘይብላ ብድሙቕ ብርሃን መዓልቲ ምስ ረኣኻያ ኣብ ሓደጋ ዲኻ፧’ ኢሉ ሓተቶ። ንሳቶም ድማ ‘ኣይፋልን ኦ ረሱል ኣላህ’ ኢሎም መለሱ። ድሕሪኡ፡ ‘ብሓቂ ንስኻትኩም እውን ከምኡ ክትሪእዎ ትኽእሉ ኢኹም’ በሎም። ኣላህ ኣብ መዓልቲ ቂያም ሰባት ኣኪቡ ከምዚ ክብል እዩ፤ 'ንሓደ ነገር ዘምልኽ ነታ ነገር ይስዕብ፡ ንጸሓይ ዘምልኽ፡ ንጸሓይ ይስዕባ፡ ንወርሒ ዘምልኽ፡ ንወርሒ ይስዕባ፡ ታጉት ዘምልኽ ድማ፡ ታጉት ይስዕብ፡ እዛ ኡማ ድማ ክሳብ ሕጂ ምስሉያት ዘለዉላ እያ ትተርፍ።' ብድሕሪኡ ኣላህ ታባራካ ወ ታዓላ ብዘይዘለልይዎ መልክዕ ተራኺቡዎም፣ ድሕሪኡ ከምዚ ኢሉ፤ 'ኣነ ረቢኻ እየ'። ንሳቶም ግና መለሱ፤ 'ካባኻትኩም ኣብ ኣላህ ይዕቆብ ኣለኹ፣ እዚ ቦታና እዩ ክሳብ ረቢና ብጭቡጥ ዝራኸበና፣ ረቢና እንተተራኺቡና ሽዑ ከነለልዮ ኢና'። ብድሕሪ እዚ ኣላህ ታዓላ ብዘለልይዎ መልክዕ ተራኺቡዎም ኣላህ ከምዚ ኢሉ፤ 'ኣነ ረቢኻ እየ'። ንሳቶም ድማ፤ 'እወ ንስኻ ረቢና ኢኻ'። ስለዚ ድማ ሰዓብዎ። ከምኡ’ውን ሺራት - ድልድላት - ብኽልቲኡ ሸነኽ ጃሃናም ተዘርጊሑ ነበረ፣ ኣነን ኡማይን ቀዳሞት ክንሰግሮ ከለና፣ ብዘይካ ሓዋርያት ዝዛረብ ሰብ ኣይነበረን፣ ኣብቲ እዋን’ቲ ጸሎት ሓዋርያት ግን ‘ኦ ኣላህ ኣድሕን ኣድሕን’ ዝብል ነበረ። ኣብ ሲኦል ድማ ከም እሾኽ ኦም ሳዓዳን ዝመስሉ መንጠልጠሊ ሓጺን ኣለዉ። እታ ገረብ ሳዓዳን ትፈልጣ ዲኻ? እቶም ኣዕሩኽ ድማ፤ 'እወ ኦ ረሱል ኣላህ'። ከምዚ በለ:- ብሓቂ እዞም መንጠልጠሊታት ከም ኦም ሳዓዳን እዮም: ግና ብዘይካ ኣላህ ዓቐኑ ዝፈልጥ የለን። ንዝኾነ ሰብ ከከም ግብሩ ክሕዞ እዩ፣ ካብኣቶም ኣመንቲ ዝኾኑን ብሰንኪ ግብሩ ዝደሓኑን ኣለዉ፣ ካብኣቶም ድማ ካብ ደረት ተግባራቶም ንላዕሊ ዝኸዱ ኣለዉ ንሱ ድማ ንነብሶም ዘድሕኑ እዮም፣ ስለዚ ኣላህ ዕጫ ባሮቱ ምውሳን ምስ ወድአ ንነበርቲ ሲኦል ካብ ሲኦል ብምሕረቱ ከውጽኦም ምስ ደለየ፣ ሽዑ ንመላእኽቲ ነቶም ነበርቲ ናይ ሲኦል ምስ ኣሏህ ምስ ዝኾነ ነገር ሽርኪ ዘይገብር ማለት ነቶም ኣላህ ታዓላ ምሕረት ክገብረሎም ዝደለዮም ካብቶም ዝብሉ ; 'ብዘይካ ኣላህ ዝበቅዕ ኣምላኽ የለን'። መላእኽቲ ነቶም ኣብ ሲኦል ዘለዉ ካብ ምልክት ስግደት ከለልይዎም እዮም፣ ምኽንያቱ ሲኦል ብዘይካ ምልክት ስግደት ንደቂ ኣዳም ክትበልዖም እያ። ኣላህ ንገሃነም ምልክት ስግደት ከይበልዓ ከልኪሉ፣ ካብ ሲኦል ብዝተቓጸለ ስጋ ክወጹ፣ ድሕሪኡ ብናህሩል ሓያህ - ማይ ህይወት - ይሰትዩ፣ ክሳብ ከም እኽሊ ኣብ ሩባ ዝበቁል። ኣላህ ኣብ መንጎ ባሮቱ ጉዳይ ምውሳን ምስ ወድአ፡ ካብኣቶም ድማ ገጹ ናብ ገሃነም ዘመልከተ ሓደ ምስ ተረፈ፡ ንሱ ናይ መወዳእታ ተቐማጢ ሰማይ ኮይኑ ናብ ሰማይ ዝኣተወ፡ ጸለየ፤ 'ኦ ጎይታ ገጸይ ካብ ሲኦል ኣርሕቕ፡ ምኽንያቱ ጨናኣ ረቢሹኒ፡ ሃልሃልታኣ ድማ ኣቃጺሉኒ'። ብድሕሪኡ ንኣላህ ዝደለዮ ሓተቶ ድሕሪኡ ኣላህ ከምዚ ኢሉ፤ 'ሕቶኻ እንተ ኣማሊአ ካልእ ክትሓትት ዲኻ?፡ ' ኢሉ መለሰ፤ 'ኣይፋልን ብኽብርኻ ካልእ ኣይልምንን እየ'። ረቢኡ ድማ ነቲ መብጽዓታትን መብጽዓታትን ከም ድላዩ ወሲዱ፡ ድሕሪኡ ገጹ ካብ ሲኦል ኣርሓቖ። ናብ ሰማይ ገጹ ምስ ረኣየ ጽባቐኣ ምስ ረኣየ ላ ሽዑ ንእተወሰነ እዋን ስቕ ኢሉ ለመነ፤ 'ኦ ኣላህ ኣብ ኣፍደገ ሰማይ ኣቐምጠኒ'። ኣላህ ይሓትት፤ 'ብዘይካ እቲ ዝሃብክዎ ንዘልኣለም ንዓይ ከይትልምነኒ ዝኣተኻዮ መብጽዓን መብጽዓኻን ኣይገደፍካን ዲኻ?፡ ኦ ወዲ ኣዳም፡ ክትጠልም ክንደይ ምተሓጎሰካ። እቲ ኣገልጋሊ ድማ፤ ' እቲ ኣገልጋሊ ድማ፤ 'ኣንታ ጎይታይ...!' ገና ድማ ይልምን ነበረ፣ ክሳብ ኣላህ ዝሓተቶ: ‘ካልእ ክትልምን ዲኻ፣ ንሕቶኻ እንተ ኣቐቢለዮ? ኢሉ መለሰ፤ 'ኣይፋልን፡ ምእንቲ ክብርኻ፡ ዳግማይ ብኻልእ ልመና ኣይልምነካን እየ'። ሽዑ እቲ ሰብ መብጽዓታቱን መብጽዓታቱን ኣሕሊፉ ረቢ ኣብ ኣፍደገ ሰማይ ኣቐመጦ። እቲ ኣገልጋሊ ኣብ ኣፍደገ ሰማይ ደው ምስ በለ፡ ሰማይ ተኸፍተሉ እሞ፡ ኣብኡ ዘሎ ደስታ ህይወትን ሓጐስን ርእዩ፡ ሽዑ ንሓጺር እዋን ስቕ ኢሉ፡ ለመነ፤ 'ኦ ጎይታይ ናብ ሰማይ እቶኒ'። ኣላህ ከምዚ ይብል፤ 'ብዘይካ እቲ ዝሃብክዎ ካልእ ከይትልምን ዝኣተኻዮ መብጽዓ ኣይገደፍካን ዲኻ?፡ ኦ ወዲ ኣዳም ክንደይ ቀልጢፍካ ጠሊምካ።' እቲ ኣገልጋሊ ድማ፤ 'ኦ ረቢየይ ሓደ ካብቶም ኣዝዮም ሕሱማት ኣገልገልትኻ ኣይትግበረኒ'። ከምኡ ውን ኣላህ ታባራካ ወታዓላ ብሰንኩ ክሳብ ዝስሕቕ ንኣላህ ምልማን ኣየቋረጸን። ከምኡ ውን ኣላህ ንሓደ ባርያ እንተዝስሕቖ ሽዑ ኣላህ ምበለሉ ነይሩ፤ 'ናብ ሰማይ እቶ'። ሓደ ባርያ ኣትዩ እንተኾይኑ ኣላህ ይብሎ፤ 'ምናባዊ'። ስለዚ ሓደ ባርያ ንጐይታኡ ክሓቶን ክሓልምን እዩ፣ ክሳብ ረቢ ከምዚ ዓይነት ነገራት ብምዝራብ ዘዘኻኽሮ ክሳብ ናይ ሓደ ባርያ ሕልሚ ኣብ ዝለዓለ ጥርዙ ዝበጽሕ፣ ኣላህ ይብሎ፤ 'እዚ ንዓኻን ንዓኻን ዋላ ንዓኻ ንኣብነት እንደገና'። [ዓታ` ቢን ያዚድ] ከምዚ ኢሉ፤ [ኣቡ ሰዒድ ኣል ኹድሪ] ምስ ኣቡ ሑረይራ ሓቢሮም ነቲ ሓዲስ ፈጺሞም ኣይነጸግዎን፣ ስለዚ ኣቡ ሑሬራ ነቲ ኣላህ ንሓደ ባርያ ዝበሎ ሓዲስ እንተድኣ ኣመሓላሊፎም ‘ከምኡ ድማ ንዓኻ’ውን ኣቡ ሰዒድ ከምዚ ኢሎም፤ 'ዓሰርተ ግዜ ድማ ከምኡ ኦ ኣቡ ሑራይራ'። ኣቡ ሑረይራ ከምዚ ኢሎም፤ 'ብዘይካ ከምዚ ዝኣመሰለ ቃላት ማለት 'ከምኡ ኢልካ ንዓኻ' ኣይሓዝንን'የ በለ ኣቡ ሰዒድ፤ 'ነታ ሓረግ ካብ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ማለት ቃላቱ ከም ዝሓዝክዋ እምስክር እየ፤ 'ዓሰርተ ግዜ ድማ ከምኡ ኦ ኣቡ ሑራይራ'። ኣቡ ሑረይራ ከምዚ ኢሎም፤ 'እቲ ባርያ ድማ እቲ ናይ መወዳእታ ተቐማጢ ሰማይ እዩ ናብ ሰማይ ዝኣቱ'። ነጊሩና ኣሎ [ዓብደላ ቢን ዓብዱራሕማን ዓድ ዳሪሚ] ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ኣል ያማን] ነጊሩና ኣሎ [ስዩኣይብ] ካብ [ኣዝ ዙህሪ] ኢሉ፤ ንዓና [ሰዒድ ቢን ኣል ሙሳያብ]ን [ዓታ` ቢን ያዚድ ኣል ላይትሲ] [ኣቡ ሑረይራ] ንኽልቲኦም ከም ዝሓበሮም፣ እቶም ሰሓባ ንነቢ ሰለላሁ ዓሌሂ ዋሰላም ከም ዝሓተትዎም ሓቢሩና ኣሎ፤ 'ኦ ረሱል ረሱል ኣብ መዓልቲ ቂያም ንረቢና ክንርእዮ ዲና?'። ድሕሪኡ እቲ ኣዘንታዊ ከምቲ ኣብ ሓዲስ ኢብራሂም ቢን ሳዓድ ዘሎ ሓዲስ ይቕጽል።
Hadith
Imam Muslim : 268
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ قَالَ هَذَا مَا حَدَّثَنَا أَبُو هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ أَحَادِيثَ مِنْهَا وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ أَدْنَى مَقْعَدِ أَحَدِكُمْ مِنْ الْجَنَّةِ أَنْ يَقُولَ لَهُ تَمَنَّ فَيَتَمَنَّى وَيَتَمَنَّى فَيَقُولُ لَهُ هَلْ تَمَنَّيْتَ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ لَهُ فَإِنَّ لَكَ مَا تَمَنَّيْتَ وَمِثْلَهُ مَعَهُ
ከምኡ ውን [መሓመድ ቢን ራፊዕ] ከም ዝነገረና [ዓብዱራዛቅ] ከም ዝነገረና [ማዓማር] ካብ [ሓማም ቢን ሙናቢህ] ከምዚ ኢሉና: እዚ [ኣቡ ሑረይራ] ካብ ረሱል ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ዝነገረና ነገር እዩ: ድሕሪኡ ሓያሎ ካብዞም ሓዲሳት ጠቒሱ:: ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ኢሎም:- ብሓቂ እቲ ዝወሓደ ደረጃ ናይ ሓደ ካባኻትኩም ኣብ ሰማይ እቲ -ኣላህ- 'ሕልም' ዝበሎ ደረጃ እዩ: ድሕሪኡ ዝሓለመ:: ሽዑ ኣላህ ክትሓልም ጸኒሕካ ዲኻ? ' ንሱ ድማ 'እወ' ኢሉ መለሰ። ሽዑ ኣላህ ድማ ብሓቂ ዝሓለምካዮ ነገር ረኺብካ ከምኡ ዝኣመሰለ ነገር ረኺብካ ኣለኻ'' በሎ።
Hadith
Imam Muslim : 269
و حَدَّثَنِي سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنِي حَفْصُ بْنُ مَيْسَرَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ نَاسًا فِي زَمَنِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَعَمْ قَالَ هَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الشَّمْسِ بِالظَّهِيرَةِ صَحْوًا لَيْسَ مَعَهَا سَحَابٌ وَهَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ صَحْوًا لَيْسَ فِيهَا سَحَابٌ قَالُوا لَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ مَا تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِلَّا كَمَا تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ أَحَدِهِمَا إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَذَّنَ مُؤَذِّنٌ لِيَتَّبِعْ كُلُّ أُمَّةٍ مَا كَانَتْ تَعْبُدُ فَلَا يَبْقَى أَحَدٌ كَانَ يَعْبُدُ غَيْرَ اللَّهِ سُبْحَانَهُ مِنْ الْأَصْنَامِ وَالْأَنْصَابِ إِلَّا يَتَسَاقَطُونَ فِي النَّارِ حَتَّى إِذَا لَمْ يَبْقَ إِلَّا مَنْ كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ مِنْ بَرٍّ وَفَاجِرٍ وَغُبَّرِ أَهْلِ الْكِتَابِ فَيُدْعَى الْيَهُودُ فَيُقَالُ لَهُمْ مَا كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ قَالُوا كُنَّا نَعْبُدُ عُزَيْرَ ابْنَ اللَّهِ فَيُقَالُ كَذَبْتُمْ مَا اتَّخَذَ اللَّهُ مِنْ صَاحِبَةٍ وَلَا وَلَدٍ فَمَاذَا تَبْغُونَ قَالُوا عَطِشْنَا يَا رَبَّنَا فَاسْقِنَا فَيُشَارُ إِلَيْهِمْ أَلَا تَرِدُونَ فَيُحْشَرُونَ إِلَى النَّارِ كَأَنَّهَا سَرَابٌ يَحْطِمُ بَعْضُهَا بَعْضًا فَيَتَسَاقَطُونَ فِي النَّارِ ثُمَّ يُدْعَى النَّصَارَى فَيُقَالُ لَهُمْ مَا كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ قَالُوا كُنَّا نَعْبُدُ الْمَسِيحَ ابْنَ اللَّهِ فَيُقَالُ لَهُمْ كَذَبْتُمْ مَا اتَّخَذَ اللَّهُ مِنْ صَاحِبَةٍ وَلَا وَلَدٍ فَيُقَالُ لَهُمْ مَاذَا تَبْغُونَ فَيَقُولُونَ عَطِشْنَا يَا رَبَّنَا فَاسْقِنَا قَالَ فَيُشَارُ إِلَيْهِمْ أَلَا تَرِدُونَ فَيُحْشَرُونَ إِلَى جَهَنَّمَ كَأَنَّهَا سَرَابٌ يَحْطِمُ بَعْضُهَا بَعْضًا فَيَتَسَاقَطُونَ فِي النَّارِ حَتَّى إِذَا لَمْ يَبْقَ إِلَّا مَنْ كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ تَعَالَى مِنْ بَرٍّ وَفَاجِرٍ أَتَاهُمْ رَبُّ الْعَالَمِينَ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى فِي أَدْنَى صُورَةٍ مِنْ الَّتِي رَأَوْهُ فِيهَا قَالَ فَمَا تَنْتَظِرُونَ تَتْبَعُ كُلُّ أُمَّةٍ مَا كَانَتْ تَعْبُدُ قَالُوا يَا رَبَّنَا فَارَقْنَا النَّاسَ فِي الدُّنْيَا أَفْقَرَ مَا كُنَّا إِلَيْهِمْ وَلَمْ نُصَاحِبْهُمْ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْكَ لَا نُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا حَتَّى إِنَّ بَعْضَهُمْ لَيَكَادُ أَنْ يَنْقَلِبَ فَيَقُولُ هَلْ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُ آيَةٌ فَتَعْرِفُونَهُ بِهَا فَيَقُولُونَ نَعَمْ فَيُكْشَفُ عَنْ سَاقٍ فَلَا يَبْقَى مَنْ كَانَ يَسْجُدُ لِلَّهِ مِنْ تِلْقَاءِ نَفْسِهِ إِلَّا أَذِنَ اللَّهُ لَهُ بِالسُّجُودِ وَلَا يَبْقَى مَنْ كَانَ يَسْجُدُ اتِّقَاءً وَرِيَاءً إِلَّا جَعَلَ اللَّهُ ظَهْرَهُ طَبَقَةً وَاحِدَةً كُلَّمَا أَرَادَ أَنْ يَسْجُدَ خَرَّ عَلَى قَفَاهُ ثُمَّ يَرْفَعُونَ رُءُوسَهُمْ وَقَدْ تَحَوَّلَ فِي صُورَتِهِ الَّتِي رَأَوْهُ فِيهَا أَوَّلَ مَرَّةٍ فَقَالَ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا ثُمَّ يُضْرَبُ الْجِسْرُ عَلَى جَهَنَّمَ وَتَحِلُّ الشَّفَاعَةُ وَيَقُولُونَ اللَّهُمَّ سَلِّمْ سَلِّمْ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا الْجِسْرُ قَالَ دَحْضٌ مَزِلَّةٌ فِيهِ خَطَاطِيفُ وَكَلَالِيبُ وَحَسَكٌ تَكُونُ بِنَجْدٍ فِيهَا شُوَيْكَةٌ يُقَالُ لَهَا السَّعْدَانُ فَيَمُرُّ الْمُؤْمِنُونَ كَطَرْفِ الْعَيْنِ وَكَالْبَرْقِ وَكَالرِّيحِ وَكَالطَّيْرِ وَكَأَجَاوِيدِ الْخَيْلِ وَالرِّكَابِ فَنَاجٍ مُسَلَّمٌ وَمَخْدُوشٌ مُرْسَلٌ وَمَكْدُوسٌ فِي نَارِ جَهَنَّمَ حَتَّى إِذَا خَلَصَ الْمُؤْمِنُونَ مِنْ النَّارِ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ مَا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ بِأَشَدَّ مُنَاشَدَةً لِلَّهِ فِي اسْتِقْصَاءِ الْحَقِّ مِنْ الْمُؤْمِنِينَ لِلَّهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ لِإِخْوَانِهِمْ الَّذِينَ فِي النَّارِ يَقُولُونَ رَبَّنَا كَانُوا يَصُومُونَ مَعَنَا وَيُصَلُّونَ وَيَحُجُّونَ فَيُقَالُ لَهُمْ أَخْرِجُوا مَنْ عَرَفْتُمْ فَتُحَرَّمُ صُوَرُهُمْ عَلَى النَّارِ فَيُخْرِجُونَ خَلْقًا كَثِيرًا قَدْ أَخَذَتْ النَّارُ إِلَى نِصْفِ سَاقَيْهِ وَإِلَى رُكْبَتَيْهِ ثُمَّ يَقُولُونَ رَبَّنَا مَا بَقِيَ فِيهَا أَحَدٌ مِمَّنْ أَمَرْتَنَا بِهِ فَيَقُولُ ارْجِعُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ دِينَارٍ مِنْ خَيْرٍ فَأَخْرِجُوهُ فَيُخْرِجُونَ خَلْقًا كَثِيرًا ثُمَّ يَقُولُونَ رَبَّنَا لَمْ نَذَرْ فِيهَا أَحَدًا مِمَّنْ أَمَرْتَنَا ثُمَّ يَقُولُ ارْجِعُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ نِصْفِ دِينَارٍ مِنْ خَيْرٍ فَأَخْرِجُوهُ فَيُخْرِجُونَ خَلْقًا كَثِيرًا ثُمَّ يَقُولُونَ رَبَّنَا لَمْ نَذَرْ فِيهَا مِمَّنْ أَمَرْتَنَا أَحَدًا ثُمَّ يَقُولُ ارْجِعُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ مِنْ خَيْرٍ فَأَخْرِجُوهُ فَيُخْرِجُونَ خَلْقًا كَثِيرًا ثُمَّ يَقُولُونَ رَبَّنَا لَمْ نَذَرْ فِيهَا خَيْرًا وَكَانَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ يَقُولُ إِنْ لَمْ تُصَدِّقُونِي بِهَذَا الْحَدِيثِ فَاقْرَءُوا إِنْ شِئْتُمْ { إِنَّ اللَّهَ لَا يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ وَإِنْ تَكُ حَسَنَةً يُضَاعِفْهَا وَيُؤْتِ مِنْ لَدُنْهُ أَجْرًا عَظِيمًا } فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ شَفَعَتْ الْمَلَائِكَةُ وَشَفَعَ النَّبِيُّونَ وَشَفَعَ الْمُؤْمِنُونَ وَلَمْ يَبْقَ إِلَّا أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ فَيَقْبِضُ قَبْضَةً مِنْ النَّارِ فَيُخْرِجُ مِنْهَا قَوْمًا لَمْ يَعْمَلُوا خَيْرًا قَطُّ قَدْ عَادُوا حُمَمًا فَيُلْقِيهِمْ فِي نَهَرٍ فِي أَفْوَاهِ الْجَنَّةِ يُقَالُ لَهُ نَهَرُ الْحَيَاةِ فَيَخْرُجُونَ كَمَا تَخْرُجُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ أَلَا تَرَوْنَهَا تَكُونُ إِلَى الْحَجَرِ أَوْ إِلَى الشَّجَرِ مَا يَكُونُ إِلَى الشَّمْسِ أُصَيْفِرُ وَأُخَيْضِرُ وَمَا يَكُونُ مِنْهَا إِلَى الظِّلِّ يَكُونُ أَبْيَضَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ كَأَنَّكَ كُنْتَ تَرْعَى بِالْبَادِيَةِ قَالَ فَيَخْرُجُونَ كَاللُّؤْلُؤِ فِي رِقَابِهِمْ الْخَوَاتِمُ يَعْرِفُهُمْ أَهْلُ الْجَنَّةِ هَؤُلَاءِ عُتَقَاءُ اللَّهِ الَّذِينَ أَدْخَلَهُمْ اللَّهُ الْجَنَّةَ بِغَيْرِ عَمَلٍ عَمِلُوهُ وَلَا خَيْرٍ قَدَّمُوهُ ثُمَّ يَقُولُ ادْخُلُوا الْجَنَّةَ فَمَا رَأَيْتُمُوهُ فَهُوَ لَكُمْ فَيَقُولُونَ رَبَّنَا أَعْطَيْتَنَا مَا لَمْ تُعْطِ أَحَدًا مِنْ الْعَالَمِينَ فَيَقُولُ لَكُمْ عِنْدِي أَفْضَلُ مِنْ هَذَا فَيَقُولُونَ يَا رَبَّنَا أَيُّ شَيْءٍ أَفْضَلُ مِنْ هَذَا فَيَقُولُ رِضَايَ فَلَا أَسْخَطُ عَلَيْكُمْ بَعْدَهُ أَبَدًا قَالَ مُسْلِم قَرَأْتُ عَلَى عِيسَى بْنِ حَمَّادٍ زُغْبَةَ الْمِصْرِيِّ هَذَا الْحَدِيثَ فِي الشَّفَاعَةِ وَقُلْتُ لَهُ أُحَدِّثُ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْكَ أَنَّكَ سَمِعْتَ مِنَ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ فَقَالَ نَعَمْ قُلْتُ لِعِيسَى بْنِ حَمَّادٍ أَخْبَرَكُمُ اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلَالٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّهُ قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَرَى رَبَّنَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الشَّمْسِ إِذَا كَانَ يَوْمٌ صَحْوٌ قُلْنَا لَا وَسُقْتُ الْحَدِيثَ حَتَّى انْقَضَى آخِرُهُ وَهُوَ نَحْوُ حَدِيثِ حَفْصِ بْنِ مَيْسَرَةَ وَزَادَ بَعْدَ قَوْلِهِ بِغَيْرِ عَمَلٍ عَمِلُوهُ وَلَا قَدَمٍ قَدَّمُوهُ فَيُقَالُ لَهُمْ لَكُمْ مَا رَأَيْتُمْ وَمِثْلُهُ مَعَهُ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ بَلَغَنِي أَنَّ الْجِسْرَ أَدَقُّ مِنْ الشَّعْرَةِ وَأَحَدُّ مِنْ السَّيْفِ وَلَيْسَ فِي حَدِيثِ اللَّيْثِ فَيَقُولُونَ رَبَّنَا أَعْطَيْتَنَا مَا لَمْ تُعْطِ أَحَدًا مِنْ الْعَالَمِينَ وَمَا بَعْدَهُ فَأَقَرَّ بِهِ عِيسَى بْنُ حَمَّادٍ و حَدَّثَنَاه أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ بِإِسْنَادِهِمَا نَحْوَ حَدِيثِ حَفْصِ بْنِ مَيْسَرَةَ إِلَى آخِرِهِ وَقَدْ زَادَ وَنَقَصَ شَيْئًا
ከምኡ’ውን ነጊሩኒ [ሱዌይድ ቢን ሰዒድ] ከምዚ ኢሉ፣ ንዓይ [ሓፍሽ ቢን ማይሳራ] ካብ [ዛይድ ቢን ኣስላም] ካብ [ዓታ’ ቢን ያሳር] ካብ [ኣቡ ሰዒድ ኣል ኩድሪ] ከም ዝነገረኒ፣ ኣብ ግዜ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ዝነበሩ ጉጅለ ሰባት ‘ኦ ረሱሉላህ! ኣብ መዓልቲ ትንሣኤ ንራብና ዲና ክንርእዮ?’ ኢሉ መለሰሉ። ንሱ ድማ፡ ‘ደበና ኣብ ዘይብሉ ድሙቕ መዓልቲ ጸሓይ ክትሪኢ ዲኻ ትሃርም ዘለኻ?’ ኢሉ መለሰሉ። ንሳቶም ድማ ‘ኣይፋልን ኦ ረሱል ኣላህ’ ኢሎም መለሱ። ንሱ ድማ ደበና ኣብ ዘይብሉ ምሸት ምልእቲ ወርሒ ንወርሒ ክትሪኢ ትቃለስ ዲኻ?’ በሎ። ንሳቶም ድማ ‘ኣይፋልን’ ኢሎም መለሱ። ሽዑ ከምዚ በለ:- ‘ንስኻ ንራብካ ክትሪኦ ኣይኮንካን ትሃርም ዘለኻ፣ ግን ከምቲ -ዘይት- ትሃርም ዘለኻ ንኽልቲኦም ንምርኣይ። ኣብ መዓልቲ ቂያም ሓደ ደዋሊ ‘ነፍሲ ወከፍ ህዝቢ ነቲ ኣቐዲሙ ዘምልኾ ዝነበረ ይኽተል’ ኢሉ ክጭድር እዩ፣ ክሳብ ብዘይካ ኣላህ ብመልክዕ ጣኦትን ሓወልትታትን ካልእ ዘምልኽ እምበር ናብ ሲኦል ዝወድቕ፣ ክሳብ ብዘይካ እቶም ንኣሏህ ዘምልኹ ሰብ ዘይተርፍ፤ ጽቡቓትን ሕማቓትን ሰባት፡ ከምኡ’ውን ዝተረፉ ሰባት መጽሓፍ፡ ሽዑ ኣይሁድ ተጸዊዖም ‘እንታይ ትሰግዱ ነይርኩም? ' ንሳቶም ድማ 'ንዑዛየር ወዲ ኣላህ ንሰግድ ነይርና' ኢሎም መለሱ። ብድሕሪኡ ሓሲኹም ኣላህ ኣንስቲን ቆልዑን ኣይገበረን ተባሂሉ። ደሓር እንታይ ትደሊ? ' ንሳቶም ድማ 'ኦ ጎይታና ጸሚእና ኣለና ስለዚ ንሰትዮ ሃበና' ኢሎም መለሱ። ሽዑ ጽምኦም ከጥፍኡ ዝገበሮም ነገር ምልክት ተገይሩሎም፣ ድሕሪኡ ናብ ሲኦል ተመሪሖም፣ ከም ብሚራጅ፣ ገሊኦም ንኻልኦት ወቒዖም፣ ድሕሪኡ ናብ ሲኦል ወዲቖም’። ሽዑ እቶም ክርስትያናት ተጸዊዖም፡ ‘እንታይ ትሰግዱ ነበሩ፧ ' ንሳቶም ድማ 'ንመሲሕ ወዲ ኣላህ ንሰግድ ነይርና' ኢሎም መለሱ። ሽዑ ‘ሓሲኹም’ ተባሂሎም። ኣላህ ኣንስቲን ደቅን ኣይወስድን እዩ'። ስለዚ ‘እንታይ ትደልዩ? ' ንሳቶም ድማ 'ጽምእ ኣለና ኦ ጎይታና ንሰትዮ ሃበና' ኢሎም መለሱ። ንሱ ድማ፡ ‘ድሕሪኡ ተሓቢሩሎም። 'ኣይትሰትዩ'ዶ'። ከምኡ ውን ኣብ ሲኦል ጃሃናም ተኣኪቦም፡ ገሃነም ገለ ካብኣቶም ንኻልኦት ዝሃረሙላ፡ ድሕሪኡ ናብ ሲኦል ዝወደቑላ፡ ካብ መንጎ ጽቡቓት ሰባትን ድኻታትን ንኣላህ ዘምልኹ ሰባት እንተዘይኮይኑ ካልእ ክሳብ ዘይተረፈ። ድሕሪኡ ኣላህ በቲ ዝረኣይዎ ዝቐለለ መልክዕ ናብኦም መጸ። ኣላህ ከምዚ ይብል፤ "ኩሉ ጉባኤ ነቲ ዘምልኾ ዝኽተል እኳ እንተኾነ እንታይ ትጽበ ኣለኻ?" ኢሎም፤ "ኦ ረቢና ካብ ህዝቢ ዓለም ንፍለ ካብኦም ዘድልየና ኣብ ዘድልየና እዋን ኢና፡ ምስኦም ግን ዕርክነት ኣይኮናን"። ስለዚ ኣላህ ከምዚ ኢሉ፤ "ኣነ ረቢኻ እየ።" ስለዚ ድማ፤ "ካባኻ ኣብ ኣላህ ይዕቆብ ኣለኹ፡ ምስ ኣላህ ዝኾነ ነገር ኣይንሻረኽን ኢና።" ክልተ ሰለስተ ግዜ ተዛሪቦም፡ ገለ ካብኣቶም ዳርጋ ተገልቢጦም፡ ሽዑ ኣላህ ሓተተ፤ "ኣብ መንጎኻን ኣብ መንጎኡን ከተለልዮም እትኽእል ምልክታት ኣሎ ድዩ?" ኢሎም መለሱ፤ "እወ" ሽዑ ጤልኡ ወሪዱ፡ ቅድሚ ሕጂ ካብ ውሽጡ -ብቕንዕና- ናብ ኣላህ ዝሰገደ ሰብ ከይተረፈ፡ ኣላህ ክሰግድ እንተዘይፈቒዱሉ። ከምኡ ውን ቅድሚ ሕጂ ብሰንኪ ኢጎን ርያ`ን ዝሰገደ ሰብ የለን ረቢ ሕቖኡ ናብ ሓደ ዕጽፊ እንተዘይገይርዎ፡ ኣብ ኩሉ ግዜ ክሰግድ ኣብ ዝደለየሉ እዋን ኣብ ድሕሪት ክሳዱ ይወድቕ ነበረ። ብድሕሪኡ ርእሶም ኣልዒሎም ኣላህ ንመጀመርታ ግዜ ክርእይዎ ዝኽእሉ መልክዕ ተቐይሩ ነበረ: ኣላህ ከምዚ በሎ: v "ኣነ ረቢኻ እየ"። ስለዚ ድማ፤ “ንስኻ ረቢና ኢኻ።” ሽዑ ኣብ ልዕሊ ጃሃናም ድልድል ተዘርጊሑ፡ ኣብቲ ግዜ እቲ ድማ ኣማላድነት ተኻይዱ፡ ኣጉረምረሙ፤ "ኦ ኣላህ ኣድሕን ኣድሕን"። ሓደ ሰብ ሓቲቱ፤ 'ኦ ረሱል ናይ ኣላህ . እንታይ እዩ እቲ ድልድል?” ኢሉ መለሰ፤ "ንሸራተት ክብል ዝኽእል መንሸራተቲ ቦታ፡ ካብ እሾኽ ኣግራብ ዝተሰርሑ ናይ ሓጺን መሕረዲ፡ ናይ ሓጺን መንጠልጠልን ናይ ሓጺን እሾኽን ኣለዉ።" ሽዑ እቶም ምእመናን ከም ጭርጭር ዓይኒ፡ ከም በርቂ፡ ከም ንፋስ፡ ከም ኣዕዋፍ፡ ከም ዝጓየዩ ኣፍራስን ዝጋልቡ እንስሳን ክሓልፉ እዮም። ስለዚ ገለ ኣስላም ክድሕኑ እዮም፣ ገሊኦም ክቕደዱ ገሊኦም ድማ ናብ ሲኦል ክድርበዩ እዮም። መታን እቶም ምእመናን ካብ ሲኦል ሓራ ምስ ወጹ፡ ሽዑ በቲ ነፍሰይ ኣብ ኢዱ ዘላቶ፡ ሓደ ካባኻትኩም ኣብ መዓልቲ ፍርዲ ንኣላህ ኣብ ሲኦል ንዝርከቡ ኣሕዋቱን ኣሓቱን ኣል-ራይት ክሓትት ክሳብ ክንድዚ ዘይጸንዕ፡ ክጭድሩ፤ ኦ ረቢና ኩሉ ግዜ ምሳና ይጾሙ፡ ምሳና ይጽልዩ፡ ምሳና ድማ ሓጅ ይገብሩ።” ስለዚ ተባሂሎም፤ "እቶም እትፈልጦም ሰባት ኣውጽኦም"። ስለዚ ቅርጾም ጸሊም ስለ ዝነበረ ብሓዊ ሲኦል ስለ ዝተጠብሰ፡ ድሕሪኡ ክሳብ ማእከል ጤለ በጊዕ ክሳብ ብርኮም ብሲኦል ዝተበልዐ ብዙሓት ሰባት ኣውጽኡ። ሽዑ ንሳቶም፤ "ኦ ጎይታ ድሕሪ ሕጂ ምስቲ ዝኣዘዝካና ሰብ ኣይተረፈናን"። ሽዑ ኣላህ ከምዚ በለ፤ "ምለስ ድሕሪኡ ኣብ ልቡ ክንዲ ዲናር ዝምዘን ሰናይ ተግባር ዝረኸብካዮ ሽዑ ኣውጽኦ።" ክንድዚ ዝኣክል ብዙሕ ገንዘብ ኣውጺኦም፡ ድሕሪኡ ከምዚ ኢሎም፤ "ኦ ረቢና ዝኣዘዝካና ሰብ ኣብኣ ኣይገደፍናን።" ሽዑ ኣላህ ከምዚ በለ፤ "ምለስ ድሕሪኡ ኣብ ልቡ ፍርቂ ዲናር ዝዋግኡ ሰናይ ነገር ዝረኸብካዮ፡ ድሕሪኡ ኣውጽኦ።" ስለዚ ብዙሕ ገንዘብ ኣውጺኦም እዮም። ሽዑ ደጊሞም፤ "ኦ ረቢና ዝኣዘዝካና ሰብ ኣብኣ ኣይገደፍናን።" ሽዑ ኣላህ ከምዚ በለ፤ "ምለስ ሽዑ ኣብ ልቡ ከም እኽሊ ቆሎ ጽቡቕ ዝኾነ ዝረኸብካዮ ኣውጽኣዮ።" ስለዚ መሊሶም ብዙሕ ገንዘብ ኣውጽኡ። ሽዑ ንሳቶም፤ "ኦ ረቢና ፈጺምና ጽቡቕ ነገር ኣይገደፍናሉን።" ኣቡ ሰዒድ ኣል ኹድሪ ነዛ ሓዲስ እንተዘይኣሚንካያ በጃኻ ነዛ ኣያ ኣንብባ: -ብሓቂ ኣላህ ንማንም ሰብ ዋላ ክንዲ ዛራ ኣይበድልን እዩ: ክንዲ ዛራ ዝዓቢ ጽቡቕ ባህሪ እንተሃልዩ ድማ ብርግጽ ኣላህ ከብዝሖን ካብኡ ዓቢ ዓስቢ ክህቦን እዩ።- -Qs. ሓደ ኒሳ፡ 40-. ቀጺሉ ኣላህ ከምዚ በለ:- መላእኽቲ: ነብያትን ኣመንቲን ኣማሊዶም እዮም: ሕጂ እቶም ዘይተማልዱ መሓሪ እዮም:: ሽዑ ኣላህ ካብ መዓሙቕ ሲኦል ሓንቲ ኢዱ ሒዙ፣ ካብ ውሽጡ ኣላህ ፍጹም ጽቡቕ ዘይገብር ህዝቢ ኣውጺኡ፣ ድሮ ድማ ከም ጸሊም ፈሓም ቅርጺ ነይርዎም። ድሕሪኡ ኣላህ ናብቲ ኣብ ቅድሚ ሰማይ ዝነበረ ሩባ ደርበዮም እዚ ድማ ሩባ ህይወት ይበሃል። ብድሕሪኡ ካብቲ ሩባ ከም ዘርኢ ኣብ ዋሕዚ ሩባ ዝበቁል ይወጹ፣ ኣብ ኣኻውሕ ወይ ኣግራብ ክበቁሉ -ክሰጉሙ- ወይስ ኣብ ኣግራብ ክሃድኑ -ብርሃን ጸሓይ ክበቁሉ ኣይትርእይዎምን ኢኹም። ሽዑ እተን - ከም ዘርኢ ዝዓብያ - ብጫን ቀጠልያን ሕብሪ ክህልወን ከሎ፡ እተን ኣብ ጽላሎት ዘለዋ ድማ ጻዕዳ ክኾና'የን'። ሽዑ እቶም ብጾት ‘ኣብ ከባቢ በደዊን ትጓስዩ ከም ዘለኻ?’ ኢሎም ሓተቱ። ኣስዕብ ኣቢሉ ድማ፡ ‘ድሕሪኡ ከም ዕንቊ ወጺኦም፡ ኣብ ብርኮም ድማ ብህዝቢ ሰማያት ከለልይዎ ዝኽእሉ ቀለቤት ነበሮም። ከምኡ ውን ኣላህ ሓራ ኣውጺኡ ናብ ሰማይ ዘእተዎም ሰባት እዮም ብዘይ ዝኾነ ሰናይ ተግባርን ለውሃትን ብፍጹም። ቀጺሉ ኣላህ ከምዚ በሎ: ናብ ገነት ኣእትዉኻ። እቲ ትርእዮ ዘለኻ፡ ክህልወካ እዩ'። ንሳቶም ድማ ‘ኦ ረቢና ብሓቂ ንስኻ ዘይሃብካና ነገር ሂብካና ኢኻ’ ኢሎም መለሱ ዓሳ ንዝኾነ ካብ ነበርቲ ምድሪ’። ቀጺሉ ኣላህ ከምዚ በለ:--ብሓቂ- እቲ ዘዳለናልካ ካብ እዚ ኩሉ ይበልጽ'። ደጊሞም ድማ ‘ኦ ረቢ ካብዚ ኩሉ ዝበልጽ እንታይ ኣሎ!’ በልዎ። ኣላህ ድማ ከምዚ ኢሉ መለሰ:- ባህገይ፡ ፈጺመ ኣይሓርቐካን እየ’። ሙስሊም ‘ኣማላድነት ብዝምልከት ኣብ ቅድሚ [ኢሳ ቢን ሓማድ ዙግባህ ኣል ሚሽሪ] ነዚ ሓዲስ ኣንቢበዮ። ኣነ ድማ ‘እዚ ሓዲስ ካባኻ የመሓላልፎ ኣለኹ፣ ካብ [ላይትስ ቢን ሳዓድ] ካብ [ካሊድ ቢን ያዚድ] ካብ [ሰዒድ ቢን ኣቡ ሂላል] ካብ [ዛይድ ቢን ኣስላም] ካብ [ኣታ ቢን ያሳር] ካብ [ኣቡ ሰዒድ ኣል ኹድሪ] ‘ኦ ረሱል ረቢ ንርእየና ዲና?’ ረሱሉላህ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሳላም ብመቕጻዕቲ ከምዚ ኢሎም ሓተቱ:- ኣብ ጽሩይ መዓልቲ ንጸሓይ ምጥማት ሓደጋ የጋጥመካ ድዩ? ንመልስ፤ 'አይኮንን'። ብድሕሪኡ እቲ ሓዲስ ክሳብ ዝውዳእ ቀጸልክዎ። እዚ ሓዲስ እዚ ድማ ከም ሓዲስ ሓፍሽ ቢን ማይሳራ እዩ'። ድሕሪ ቃላቱ ድማ ‘ብዘይ ዝኾነ ተግባርን ሰናይን’ ኢሉ ወሲኹ። ሽዑ ‘ንዓኻትኩም እቲ ዝረኣኹምዎን ምስኡ ከምኡ ዝነበረኩምን’ ተባሂሎም። ኣቡ ሰዒድ 'ድልድል ካብ ጸጉሪ ይንእስ ካብ ኣስያፍ ድማ ይበላሕ እዩ መጺኡኒ' ኢሉ። ኣብ ሓዲስ ላይት ድማ ዝኾነ ሪዳክሽን የለን፡ 'ኦ ረቢና ኣብ ዓለም ንዝኾነ ሰብ ዘይወሃብ ነገር ሂብካና' ኢሎም። ድሕሪኡ ዝነበረ ሓረግ ድማ። ዒሳ ቢን ሓማድ ድማ ተሰማሚዑ'። ተነጊሩና ኣሎ [ኣቡበከር ቢን ኣቡ ስያይባ] ነጊሩና ኣሎ [ጃዕፋር ቢን ዓን] ነጊሩና ኣሎ [ሂስያም ቢን ሳዓድ] ነጊሩና ኣሎ [ዛይድ ቢን ኣስላም] ከም ሓዲስ ሓፍሽ ቢን ማይሳራ ምስ ካልኣይ ኢስናድ ሓደ እዩ፣ ክሳብ መወዳእታ ሓረግ፣ ምውሳኽን ምጉዳልን እውን ኣሎ'።
Hadith
Imam Muslim : 270
و حَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الْأَيْلِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى بْنِ عُمَارَةَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يُدْخِلُ اللَّهُ أَهْلَ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ يُدْخِلُ مَنْ يَشَاءُ بِرَحْمَتِهِ وَيُدْخِلُ أَهْلَ النَّارِ النَّارَ ثُمَّ يَقُولُ انْظُرُوا مَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجُوهُ فَيُخْرَجُونَ مِنْهَا حُمَمًا قَدْ امْتَحَشُوا فَيُلْقَوْنَ فِي نَهَرِ الْحَيَاةِ أَوْ الْحَيَا فَيَنْبُتُونَ فِيهِ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ إِلَى جَانِبِ السَّيْلِ أَلَمْ تَرَوْهَا كَيْفَ تَخْرُجُ صَفْرَاءَ مُلْتَوِيَةً و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ ح و حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ أَخْبَرَنَا خَالِدٌ كِلَاهُمَا عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَقَالَا فَيُلْقَوْنَ فِي نَهَرٍ يُقَالَ لَهُ الْحَيَاةُ وَلَمْ يَشُكَّا وَفِي حَدِيثِ خَالِدٍ كَمَا تَنْبُتُ الْغُثَاءَةُ فِي جَانِبِ السَّيْلِ وَفِي حَدِيثِ وُهَيْبٍ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي حَمِئَةٍ أَوْ حَمِيلَةِ السَّيْلِ
ከምኡ’ውን ነጊሩኒ ኣሎ [ሓሩን ቢን ሰዒድ ኣል-ኣይሊ] ነጊሩና ኣሎ [ኢብኑ ዋህብ] ዝበሎ፡ ነጊሩና ኣሎ [ማሊክ ቢን ኣናስ] ካብ [ኣምሩ ቢን ያህያ ቢን ዑማራ] ኢሉ፡ ንዓይ [ኣቦይ] ካብ [ኣቡ ሰዒድ ኣል-ኩድሪ] ነጊሩኒ ኣሎ፡ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ወሳላም ከምዚ ኢሎም: ኣላህ ንሰባት ገነት ይቕበሎም ገነት፣ ንዝደለዮ ብምሕረቱ የጠቓልል፣ ንህዝቢ ሲኦል ድማ ናብ ሲኦል ይሰዶም። ሽዑ ኣላህ ርኣዩኹም ኣብ መንጎኦም ዝረኸብኩም ኣብ ልቡ ፍረ ኣድሪ ናይ እምነት ኣለዎ ሽዑ ኣውጽእዎ’ በለ። ድሕሪኡ ካብ ሲኦል ብሓዊ ተቓጺሎም ተባረሩ። ተቓጺሎም፡ ድሕሪኡ ናብ ሩባ ህይወት ወይ ህይወት ተደርብዮም ኣለዉ። ድሕሪኡ ኣብ ጎድኒ እቲ ፎም ዘርኢ ከም ዝበቖለ ይዓብዩ። ከመይ ኢሉ ብጫ ጠውዩ ከም ዝወጸ ኣይረኣኻን ዲኻ'። ከምኡ’ውን ነጊሩና ኣሎ [ኣቡበከር ቢን ኣቡ ስያይባ] ነጊሩና ኣሎ [ዓፋን] ነጊሩና ኣሎ [ውሃይብ]። -ኣብ ካልእ ትረኻ ተገሊጹ ኣሎ- ከምኡ’ውን ነጊሩና ኣሎ [ሓጃጅ ቢን ኣሽ-ስያር] ነጊሩና ኣሎ [ዓምር ቢን ዓውን] ነጊሩና ኣሎ [ካሊድ] ክልቲኦም ካብ [ኣምሩ ቢን ያሕያ] በዚ ኢስናድ ኣዘንትዮም፣ ክልቲኦም ድማ ‘ድሕሪኡ ናብቲ ሩባ ህይወት ዝበሃል ሩባ ተደርብዮም’ ኢሎም። ክልቲኦም ድማ ድሕር ኣይበሉን። ከምኡ ውን ኣብ ሓዲስ ካሊድ 'ከምቲ ዘርኢ ኣብ ጎኒ ፎም ዝበቁል'። ከምኡ’ውን ኣብ ሓዲስ ውሃይብ ‘ከምቲ ዘርኢ ኣብ ረግረግ ውሕጅ ዝበቁል’።
Hadith
Imam Muslim : 271
و حَدَّثَنِي نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ حَدَّثَنَا بِشْرٌ يَعْنِي ابْنَ الْمُفَضَّلِ عَنْ أَبِي مَسْلَمَةَ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَّا أَهْلُ النَّارِ الَّذِينَ هُمْ أَهْلُهَا فَإِنَّهُمْ لَا يَمُوتُونَ فِيهَا وَلَا يَحْيَوْنَ وَلَكِنْ نَاسٌ أَصَابَتْهُمْ النَّارُ بِذُنُوبِهِمْ أَوْ قَالَ بِخَطَايَاهُمْ فَأَمَاتَهُمْ إِمَاتَةً حَتَّى إِذَا كَانُوا فَحْمًا أُذِنَ بِالشَّفَاعَةِ فَجِيءَ بِهِمْ ضَبَائِرَ ضَبَائِرَ فَبُثُّوا عَلَى أَنْهَارِ الْجَنَّةِ ثُمَّ قِيلَ يَا أَهْلَ الْجَنَّةِ أَفِيضُوا عَلَيْهِمْ فَيَنْبُتُونَ نَبَاتَ الْحِبَّةِ تَكُونُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ كَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ كَانَ بِالْبَادِيَةِ و حَدَّثَنَاه مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي مَسْلَمَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ إِلَى قَوْلِهِ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ وَلَمْ يَذْكُرْ مَا بَعْدَهُ
ከምኡ’ውን ተነጊሩኒ ኣሎ [ናሽር ቢን ዓሊ ኣል-ጃህድላሚ] ነጊሩና ኣሎ [ቢሲር] -ማለት ኢብን ኣል-ሙፋድልልል- ካብ [ኣቡ መስላማ] ካብ [ኣቡ ናድልራ] ካብ [ኣቡ ሰዒድ] ከምዚ ኢሉ ኣሎ፡ ‘ረሱል ረሱል ሰለላሁ ዓሌይ ዋሰላም ከምዚ ኢሎም: ‘ብዛዕባ እቶም ነበርቲ ገሃነም ኣብ ዘለዉዎ ግን ኣይክገብሩን’ዮም ኣብኡ ይሞቱ ኣይነብሩን። እቶም ብሰንኪ ኃጢኣቶም ወይ ብጌጋኦም ብገሃነም ዝተሳቐዩ ግን፡ ኣላህ ክሳብ ዝቃጸሉ ክቐትሎም እዩ፡ ሽዑ ኣማላድነት ይፍቀደሎም፡ ድሕሪኡ ጉጅለ ብጉጅለ ክውሰዱ እዮም፡ ድሕሪኡ ኣብ ሩባ ገነት ፋሕ ክብሉ እዮም፡ ድሕሪኡ ‘ኣታ ህዝቢ ገነት’ ክብሃሎም እዩ። ማይ ደርብዮምሎም። ድሕሪኡ እኽሊ እናዓበየ ምስ ከደ ዓብዮም ከም ረግረግ ውሕጅ ኮይኖም''። ሽዑ ሓደ ካብቶም ሰብኡት ካብ ሓደ ህዝቢ 'ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ብሓቂ ኣብ በረኻ ሰሃራ ከም ዘለዉ እዩ ነይሩ' በለ። ከምኡ’ውን ንዓና ተዛሚዱ ኣሎ [መሓመድ ቢን ኣል-ሙጽና] ከምኡ’ውን [ኢብን ባሲስያር] ክልቲኦም ከምዚ ኢሎም፣ ንዓና [መሓመድ ቢን ጃዕፋር] ተዛሚዱልና ኣሎ [መሓመድ ቢን ጃዕፋር] ካብ [ኣቡ መስላማ] ኣዘንትዩልና ኣሎ [ስዩባ] ካብ [ኣቡ ሰዒድ ኣል-ኩድሪ] ሰሚዐዮ ኣለኹ፣ ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓላይሂ ምስኡ ኣላለም ኔሩ ከም ‘ኣብ ፎም ውሕጅ’ ዝኣመሰሉ ሓዲሳት። ብድሕሪኡ ድማ ነቲ ሓረግ ኣይጠቐሶን።
Hadith
Imam Muslim : 272
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ كِلَاهُمَا عَنْ جَرِيرٍ قَالَ عُثْمَانُ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبِيدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَعْلَمُ آخِرَ أَهْلِ النَّارِ خُرُوجًا مِنْهَا وَآخِرَ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولًا الْجَنَّةَ رَجُلٌ يَخْرُجُ مِنْ النَّارِ حَبْوًا فَيَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى لَهُ اذْهَبْ فَادْخُلْ الْجَنَّةَ فَيَأْتِيهَا فَيُخَيَّلُ إِلَيْهِ أَنَّهَا مَلْأَى فَيَرْجِعُ فَيَقُولُ يَا رَبِّ وَجَدْتُهَا مَلْأَى فَيَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى لَهُ اذْهَبْ فَادْخُلْ الْجَنَّةَ قَالَ فَيَأْتِيهَا فَيُخَيَّلُ إِلَيْهِ أَنَّهَا مَلْأَى فَيَرْجِعُ فَيَقُولُ يَا رَبِّ وَجَدْتُهَا مَلْأَى فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ اذْهَبْ فَادْخُلْ الْجَنَّةَ فَإِنَّ لَكَ مِثْلَ الدُّنْيَا وَعَشَرَةَ أَمْثَالِهَا أَوْ إِنَّ لَكَ عَشَرَةَ أَمْثَالِ الدُّنْيَا قَالَ فَيَقُولُ أَتَسْخَرُ بِي أَوْ أَتَضْحَكُ بِي وَأَنْتَ الْمَلِكُ قَالَ لَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ضَحِكَ حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ قَالَ فَكَانَ يُقَالُ ذَاكَ أَدْنَى أَهْلِ الْجَنَّةِ مَنْزِلَةً
ነጊሩና ኣሎ [ዑስማን ቢን ኣቡ ስያይባ] ከምኡ ውን [ኢሻቕ ቢን ኢብራሂም ኣልሃንዛሊ] ክልቲኦም ካብ [ጃሪር] ከም ዝተረድዩ: [ዑስማን] ከም ዝበሎ: [ጃሪር] ካብ [መንሱር] ካብ [ኢብራሂም] ካብ [ዓቢዳ] ካብ [ዓብደላ ቢን መስዑድ] ነጊሩና ኣሎ: ረሱሉላህ ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ከምዚ ኢሉ:: 'ብሓቂ ኣነ ዝፈልጦም ነበርቲ ሲኦል ናይ መወዳእታ ካብኣ ዝወጸ ንሱ ድማ ናይ መወዳእታ ተቐማጢ ሰማይ ኮይኑ ናብ ሰማይ ዝኣተወ ማለት ካብ ሲኦል ሰንከልከል ኢሉ ዝወጸ ሰብ፡ ሽዑ ኣላህ ኪድ ናብ ሰማይ እቶ በሎ። ሽዑ ናብኡ መጺኡ፡ ሰማይ መሊኣ ከም ዘላ መሰሎ። ሽዑ ተመሊሱ 'ኦ ጎይታይ መሊኡ ረኺበዮ' በለ። ስለዚ ኣላህ ንጀና እቶ በሎ። ሽዑ ናብኡ መጺኡ፡ ከም ዝጸገበ መሰሎ። ሽዑ ተመሊሱ 'ኦ ጎይታይ መሊኡ ረኺበዮ' በለ። ስለዚ ኣላህ ድማ ኪድ ድሕሪኡ ናብ ሰማይ እቶ ምኽንያቱ ከም ዓለም ዓሰርተ ግዜ ድማ ከምኣ ክትረክብ ኢኻ -ወይ ድማ ከም ዓለም ዓሰርተ ግዜ ክትረክብ ኢኻ-' በሎ። ንሱ ድማ "ትላገጸለይ ዲኻ ወይስ ንጉስ ኢኻ?" እቲ ኣዘንታዊ ድማ 'ብሓቂ ንረሱል (ሰ.ዓ.ወ) ክሳብ ሞላሩ ዝረአ ክስሕቕ ርእየዮ'። ኣዘንታዊ ቀጺሉ፡ ‘ካብቶም ኣብ ሰማይ ዝነብሩ ድማ እቲ ዝወሓደ እዩ ይንገር’።
Hadith
Imam Muslim : 273
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَاللَّفْظُ لِأَبِي كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبِيدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَعْرِفُ آخَرُ أَهْلِ النَّارِ خُرُوجًا مِنْ النَّارِ رَجُلٌ يَخْرُجُ مِنْهَا زَحْفًا فَيُقَالُ لَهُ انْطَلِقْ فَادْخُلْ الْجَنَّةَ قَالَ فَيَذْهَبُ فَيَدْخُلُ الْجَنَّةَ فَيَجِدُ النَّاسَ قَدْ أَخَذُوا الْمَنَازِلَ فَيُقَالُ لَهُ أَتَذْكُرُ الزَّمَانَ الَّذِي كُنْتَ فِيهِ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيُقَالُ لَهُ تَمَنَّ فَيَتَمَنَّى فَيُقَالُ لَهُ لَكَ الَّذِي تَمَنَّيْتَ وَعَشَرَةَ أَضْعَافِ الدُّنْيَا قَالَ فَيَقُولُ أَتَسْخَرُ بِي وَأَنْتَ الْمَلِكُ قَالَ فَلَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ضَحِكَ حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ
ከምኡ ውን ነጊሩና ኣሎ [ኣቡበከር ቢን ኣቡ ስያይባ] ከምኡ ውን [ኣቡ ኩረይብ] ከምኡ ውን ናይ ኣቡ ኩረይብ ላፍዝህንያ ክልቲኦም ከምዚ ኢሎም: ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ሙኣዊያ] ካብ [ኣል-ዓ'ማሲ] ካብ [ኢብራሂም] ካብ [ዓቢዳ] ካብ [ዓብደላ] ንሱ ከምዚ ኢሉ: 'ረሱል ረቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ወላም ከምዚ ኢሉ: 'ብሓቂ ኣነ ዝፈልጦ እየ:: ካብኣ ናይ መወዳእታ ዝወጹ ነበርቲ ሲኦል። ሲኦል ማለት ብሰሓቢ ካብኡ ዝወጸ ሰብ። ሽዑ ‘ኪድ ሽዑ ናብ ሰማይ እቶ’ ተባህለሉ። ደጊሙ ድማ ‘ድሕሪኡ ከደ፡ ደሓር ናብ ሰማይ ኣተወ፡ ክሳብ ሰብ ኣብ ክንድኡ ከም ዝሕዝዎ ዝረክብ። ድሕሪኡ፡ ‘ኣብ ኣየናይ ዘመን ከም ዝነበርካ ትዝክርዶ፧ ' ንሱ ድማ 'እወ' ኢሉ መለሰ። ሽዑ ‘ሕልሚ! ' ስለዚ ሓለመ። ሽዑ 'እቲ ዝሓለምካዮን ዓሰርተ ዕጽፊ ዓለምን ረኺብካዮ' ተባህለሉ። ንሱ ድማ 'ድሕሪኡ 'ንጉስ እኳ እንተኾንካ ትላገጸለይ ዲኻ' በለ። ኣዘንታዊ ድማ 'ብሓቂ ንረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ክሳብ ሞላሩ ዝረአ ፍሽኽ ክብሉ ርእየዮም' በለ።
Hadith
Imam Muslim : 274
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ آخِرُ مَنْ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ رَجُلٌ فَهْوَ يَمْشِي مَرَّةً وَيَكْبُو مَرَّةً وَتَسْفَعُهُ النَّارُ مَرَّةً فَإِذَا مَا جَاوَزَهَا الْتَفَتَ إِلَيْهَا فَقَالَ تَبَارَكَ الَّذِي نَجَّانِي مِنْكِ لَقَدْ أَعْطَانِي اللَّهُ شَيْئًا مَا أَعْطَاهُ أَحَدًا مِنْ الْأَوَّلِينَ وَالْآخِرِينَ فَتُرْفَعُ لَهُ شَجَرَةٌ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ أَدْنِنِي مِنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ فَلِأَسْتَظِلَّ بِظِلِّهَا وَأَشْرَبَ مِنْ مَائِهَا فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ يَا ابْنَ آدَمَ لَعَلِّي إِنَّ أَعْطَيْتُكَهَا سَأَلْتَنِي غَيْرَهَا فَيَقُولُ لَا يَا رَبِّ وَيُعَاهِدُهُ أَنْ لَا يَسْأَلَهُ غَيْرَهَا وَرَبُّهُ يَعْذِرُهُ لِأَنَّهُ يَرَى مَا لَا صَبْرَ لَهُ عَلَيْهِ فَيُدْنِيهِ مِنْهَا فَيَسْتَظِلُّ بِظِلِّهَا وَيَشْرَبُ مِنْ مَائِهَا ثُمَّ تُرْفَعُ لَهُ شَجَرَةٌ هِيَ أَحْسَنُ مِنْ الْأُولَى فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ أَدْنِنِي مِنْ هَذِهِ لِأَشْرَبَ مِنْ مَائِهَا وَأَسْتَظِلَّ بِظِلِّهَا لَا أَسْأَلُكَ غَيْرَهَا فَيَقُولُ يَا ابْنَ آدَمَ أَلَمْ تُعَاهِدْنِي أَنْ لَا تَسْأَلَنِي غَيْرَهَا فَيَقُولُ لَعَلِّي إِنْ أَدْنَيْتُكَ مِنْهَا تَسْأَلُنِي غَيْرَهَا فَيُعَاهِدُهُ أَنْ لَا يَسْأَلَهُ غَيْرَهَا وَرَبُّهُ يَعْذِرُهُ لِأَنَّهُ يَرَى مَا لَا صَبْرَ لَهُ عَلَيْهِ فَيُدْنِيهِ مِنْهَا فَيَسْتَظِلُّ بِظِلِّهَا وَيَشْرَبُ مِنْ مَائِهَا ثُمَّ تُرْفَعُ لَهُ شَجَرَةٌ عِنْدَ بَابِ الْجَنَّةِ هِيَ أَحْسَنُ مِنْ الْأُولَيَيْنِ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ أَدْنِنِي مِنْ هَذِهِ لِأَسْتَظِلَّ بِظِلِّهَا وَأَشْرَبَ مِنْ مَائِهَا لَا أَسْأَلُكَ غَيْرَهَا فَيَقُولُ يَا ابْنَ آدَمَ أَلَمْ تُعَاهِدْنِي أَنْ لَا تَسْأَلَنِي غَيْرَهَا قَالَ بَلَى يَا رَبِّ هَذِهِ لَا أَسْأَلُكَ غَيْرَهَا وَرَبُّهُ يَعْذِرُهُ لِأَنَّهُ يَرَى مَا لَا صَبْرَ لَهُ عَلَيْهَا فَيُدْنِيهِ مِنْهَا فَإِذَا أَدْنَاهُ مِنْهَا فَيَسْمَعُ أَصْوَاتَ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ أَدْخِلْنِيهَا فَيَقُولُ يَا ابْنَ آدَمَ مَا يَصْرِينِي مِنْكَ أَيُرْضِيكَ أَنْ أُعْطِيَكَ الدُّنْيَا وَمِثْلَهَا مَعَهَا قَالَ يَا رَبِّ أَتَسْتَهْزِئُ مِنِّي وَأَنْتَ رَبُّ الْعَالَمِينَ فَضَحِكَ ابْنُ مَسْعُودٍ فَقَالَ أَلَا تَسْأَلُونِي مِمَّ أَضْحَكُ فَقَالُوا مِمَّ تَضْحَكُ قَالَ هَكَذَا ضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا مِمَّ تَضْحَكُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ مِنْ ضِحْكِ رَبِّ الْعَالَمِينَ حِينَ قَالَ أَتَسْتَهْزِئُ مِنِّي وَأَنْتَ رَبُّ الْعَالَمِينَ فَيَقُولُ إِنِّي لَا أَسْتَهْزِئُ مِنْكَ وَلَكِنِّي عَلَى مَا أَشَاءُ قَادِرٌ
ነጊሩና ኣሎ [ኣቡበከር ቢን ኣቡ ስያይባ] ነጊሩና ኣሎ [ዓፋን ቢን ሙስሊም] ነጊሩና ኣሎ [ሓመድ ቢን ሰላማ] ነጊሩና ኣሎ [ጻቢት] ካብ [ኣናስ] ካብ [ኢብን መስዑድ] ረሱል ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ኢሎም: 'እቲ ናይ መወዳእታ ናብ ሰማይ ዝኣተወ ሰብ ሰብ እዩ ነይሩ: ሓደ ሓደ ግዜ ብእግሩ ይኸይድ ነይሩ: ሓደ ሓደ ግዜ ስግደት: ሓደ ሓደ ግዜ ድማ ሓዊ ሲኦል ይልሕሶ ነበረ። ብእኡ ምስ ሓለፈ ናብቲ ሓዊ ገጹ ብምምላስ ክብሪ ነቲ ካባኻ ዘድሓነኒ ኣላህ ይኹኖ። ኣላህ ንቐዳሞትን ዳሕረዎትን ሂቡኒ ዘይፈልጥ ነገር ሂቡኒ እዩ'። ሽዑ ሓንቲ ገረብ ተላዕለትሉ፣ ድሕሪኡ ‘ኦ ረቢየይ ነዛ ገረብ ኣብ ጽላልኣ ክጽለልን ማይኣ ክሰቲን ናብ ቀረባይ ኣምጽኣያ’ በሎ። ሽዑ ኣላህ ከምዚ በለ: ‘ኦ ወዲ ኣዳም ምናልባት እንተ ሂበካ ብርግጽ ካልእ ክትልምነኒ ትኽእል ኢኻ’። ስለዚ ድማ 'ኣይፋልን ጎይታይ' ኢሉ መለሰ። ብድሕሪኡ ንኣላህ ካብዚ ወጻኢ ካልእ ከይሓትት ቃል ኣተወሉ። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ረቢኡ ብርግጽ ክጻወሮ ዘይክእል ነገር ስለ ዝረኣየ መመኽነይታ ሃቦ። ሽዑ እታ ገረብ ናብኡ ቀረበት፡ ኣብ ጽላላ ተዓቚቡ ድማ ካብ ማይኣ ሰተየ። ድሕሪኡ ካብቲ ቀዳማይ ዝሓሸ ካልእ ገረብ ተላዕለ። ስለዚ ንሱ ድማ 'ኦ ጎይታይ ነዛ ገረብ ካብ ማይኣ ክሰቲን ኣብ ጽላላ ክዕቆብን ቅርበኒ፣ ብኻልእ ኣይልምነካን እየ' በለ። ስለዚ ኣላህ 'ኦ ወዲ ኣዳም ካልእ ከይሓትት ቃል ኣይኣተኻለይን ዲኻ' በለ። ሽዑ ኣላህ እንደገና 'ምናልባት እንተቐሪበካ ካልእ ክትሓትት ትኽእል ኢኻ' በለ። ሽዑ ካብኡ ወጻኢ ንኣላህ ከይሓቶ ቃል ኣተወ። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ጐይታኡ ንርእሱ ክገትኣሉ ዘይክእል ነገር ስለ ዝረኣየ መመኽነይታ ሃቦ። ሽዑ ኣላህ ነታ ገረብ ናብኡ ኣቕረባ፡ ኣብ ጽላላ ምእንቲ ክዕቆብ፡ ካብ ማይኣ ድማ ክሰቲ። ሽዑ ኣብ ጐድኒ ኣፍ ደገ ሰማይ ካልእ ኦም ተተልለሉ። እታ ገረብ ካብ ክልቲኡ ንላዕሊ ጽብቕቲ እያ። ሽዑ ‘ኦ ጎይታይ ነዛ ገረብ ኣብ ጽላላ ተዓቚበ ካብ ማይኣ ክሰቲ ናባይ ኣቀርባ፡ ካልእ ኣይልምነካን እየ። ስለዚ ኣላህ 'ኦ ወዲ ኣዳም ካልእ ከይትልምነኒ ቃል ኣይኣተኻለይን ዲኻ' በለ። ንሱ ድማ ‘እወ ሓቂ እዩ ኦ ጎይታይ’ ኢሉ መለሰሉ። ኣብዚ ግዜ እዚ ካልእ ኣይሓተካን እየ።" እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ረቢኻ ክቑጠቦ ዘይክእል ነገር ኣብ ውሽጡ ስለ ዝረኣየ መመኽነይታ ሃቦ። ሽዑ ኣላህ ናብኡ ኣቕረቦ። ኣላህ ምስ ቀረቦ ድምጺ ናይ ሰማይ ሰማያት ሰምዐ። ድሕሪኡ 'ኦ ረቢየይ ኣእትወኒ' በሎ። ስለዚ ኣላህ 'ኦ ወዲ ኣዳም ካብ ምሕታትኒ እንታይ ክዓግተካ ይኽእል'ዩ በሎ ሕጂ ውን ዓለምን ካልእ ከምኡ ዝኣመሰለን ምስኣ እንተዝህበካ ፍቓደኛ ምኾንካ' ኢሉ መለሰለይ፡ 'ኦ ረቢየይ፡ ዋላ እኳ ንስኻ ረቢ ኣድማስ እንተኾንካ ትላገጸለይ ዲኻ'' ሽዑ ኢብን ማሱድ 'ብዛዕባ ሓደ ዘስሕቐኒ ነገር ኣይሓተትካን ዲኻ?' ረሱል ሰለላሁ ዓሌይ ዋሰላም ሰሓቑ' ፈተውቲ 'ኣንታ ረሱል ረሱል እንታይ የስሕቐካ' ኢሉ መለሰ: '-ኣነ ሰሓቕ- ምኽንያቱ ሓደ ነገር ንጐይታ ኣድማስ ኣስሒቑዎ ኣሎ እቲ ባርያ 'ዋላ እኳ ንስኻ ጎይታ ኣድማስ እንተኾንካ ትላገጸለይ ኣለኻ' ኢሉ መለሰሉ። ዝደለኹዎ''።
Hadith
Imam Muslim : 275
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ النُّعْمَانِ بْنِ أَبِي عَيَّاشٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ أَدْنَى أَهْلِ الْجَنَّةِ مَنْزِلَةً رَجُلٌ صَرَفَ اللَّهُ وَجْهَهُ عَنْ النَّارِ قِبَلَ الْجَنَّةِ وَمَثَّلَ لَهُ شَجَرَةً ذَاتَ ظِلٍّ فَقَالَ أَيْ رَبِّ قَدِّمْنِي إِلَى هَذِهِ الشَّجَرَةِ أَكُونُ فِي ظِلِّهَا وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِنَحْوِ حَدِيثِ ابْنِ مَسْعُودٍ وَلَمْ يَذْكُرْ فَيَقُولُ يَا ابْنَ آدَمَ مَا يَصْرِينِي مِنْكَ إِلَى آخِرِ الْحَدِيثِ وَزَادَ فِيهِ وَيُذَكِّرُهُ اللَّهُ سَلْ كَذَا وَكَذَا فَإِذَا انْقَطَعَتْ بِهِ الْأَمَانِيُّ قَالَ اللَّهُ هُوَ لَكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ قَالَ ثُمَّ يَدْخُلُ بَيْتَهُ فَتَدْخُلُ عَلَيْهِ زَوْجَتَاهُ مِنْ الْحُورِ الْعِينِ فَتَقُولَانِ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَحْيَاكَ لَنَا وَأَحْيَانَا لَكَ قَالَ فَيَقُولُ مَا أُعْطِيَ أَحَدٌ مِثْلَ مَا أُعْطِيتُ
ነጊሩና ኣሎ [ኣቡበከር ቢን ኣቡ ስያይባ] ነጊሩና ኣሎ [ያሕያ ቢን ኣቡ ቡካይር] ነጊሩና ኣሎ [ዙሃየር ቢን ሙሓመድ] ካብ [ሱሃይል ቢን ኣቡ ሳልሕ] ካብ [ኣን-ኑማን ቢን ኣቡ ዓያሲ] ካብ [ኣቡ ሰዒድ ኣል-ኩድሪ] ረሱል ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ወሳላም ከምዚ ኢሎም: ብሓቂ እቲ ዝወረደ ኣብ መዓርግ ነበርቲ ገነት እቶም ገጾም ካብ ሲኦል ዝተመልሱ እዮም። ናብ ሰማይ ገጹ፡ ኣላህ ድማ ጽላሎት ዘለዋ ገረብ ምህላዋ ገሊጽዎ። ሽዑ እቲ ሰብ 'ኦ ጎይታይ ኣብ ጽላላ ምእንቲ ክኸውን ናብታ ገረብ ኣቐርበኒ'' በለ። ድሕሪኡ ነዚ ሓዲስ ብዛዕባ ናብ ሰማይ ምእታዉን ድሌታቱን ጠቒሱ፣ ክሳብ ኣብ መወዳእታ ከምዚ ዝብሎ: ድሕሪ ደጊም ድሌት ምስ ዘይህልዎ ሽዑ ኣላህ ‘እዚ ንዓኻን ነዞም ዓሰርተ ግዜን እዩ’ ይብሎ። ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ኣስዒቦም:- ሽዑ እቲ ሰብኣይ ናብ ቤቱ -ኣብ ሰማይ- ኣተወ: ብድሕሪኡ ድማ ክልተ ኣንስቱ ካብ ክልተ መላእኽቲ ክቕበልኦ ኣተዋ። ክልቲኦም ድማ 'ምስጋና ነቲ ምእንታና ህይወት ዝሃበካ፡ ምእንታኻ ድማ ህይወት ዝሃበና ኣላህ ይመስገን' ኢሎም። ረሱል ረሱል ድማ፡ 'እቲ ሰብ ከምዚ ረቢ ዝሃበኒ ህያብ ዝረኸበ ሰብ የለን'' ኢሉ።
Hadith
Imam Muslim : 276
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَمْرٍو الْأَشْعَثِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مُطَرِّفٍ وَابْنِ أَبْجَرَ عَنْ الشَّعْبِيِّ قَالَ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ رِوَايَةً إِنْ شَاءَ اللَّهُ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا مُطَرِّفُ بْنُ طَرِيفٍ وَعَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ سَعِيدٍ سَمِعَا الشَّعْبِيَّ يُخْبِرُ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَ سَمِعْتُهُ عَلَى الْمِنْبَرِ يَرْفَعُهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ و حَدَّثَنِي بِشْرُ بْنُ الْحَكَمِ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ حَدَّثَنَا مُطَرِّفٌ وَابْنُ أَبْجَرَ سَمِعَا الشَّعْبِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ يُخْبِرُ بِهِ النَّاسَ عَلَى الْمِنْبَرِ قَالَ سُفْيَانُ رَفَعَهُ أَحَدُهُمَا أُرَاهُ ابْنَ أَبْجَرَ قَالَ سَأَلَ مُوسَى رَبَّهُ مَا أَدْنَى أَهْلِ الْجَنَّةِ مَنْزِلَةً قَالَ هُوَ رَجُلٌ يَجِيءُ بَعْدَ مَا أُدْخِلَ أَهْلُ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ فَيُقَالُ لَهُ ادْخُلْ الْجَنَّةَ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ كَيْفَ وَقَدْ نَزَلَ النَّاسُ مَنَازِلَهُمْ وَأَخَذُوا أَخَذَاتِهِمْ فَيُقَالُ لَهُ أَتَرْضَى أَنْ يَكُونَ لَكَ مِثْلُ مُلْكِ مَلِكٍ مِنْ مُلُوكِ الدُّنْيَا فَيَقُولُ رَضِيتُ رَبِّ فَيَقُولُ لَكَ ذَلِكَ وَمِثْلُهُ وَمِثْلُهُ وَمِثْلُهُ وَمِثْلُهُ فَقَالَ فِي الْخَامِسَةِ رَضِيتُ رَبِّ فَيَقُولُ هَذَا لَكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ وَلَكَ مَا اشْتَهَتْ نَفْسُكَ وَلَذَّتْ عَيْنُكَ فَيَقُولُ رَضِيتُ رَبِّ قَالَ رَبِّ فَأَعْلَاهُمْ مَنْزِلَةً قَالَ أُولَئِكَ الَّذِينَ أَرَدْتُ غَرَسْتُ كَرَامَتَهُمْ بِيَدِي وَخَتَمْتُ عَلَيْهَا فَلَمْ تَرَ عَيْنٌ وَلَمْ تَسْمَعْ أُذُنٌ وَلَمْ يَخْطُرْ عَلَى قَلْبِ بَشَرٍ قَالَ وَمِصْدَاقُهُ فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ { فَلَا تَعْلَمُ نَفْسٌ مَا أُخْفِيَ لَهُمْ مِنْ قُرَّةِ أَعْيُنٍ } الْآيَةَ حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ الْأَشْجَعِيُّ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبْجَرَ قَالَ سَمِعْتُ الشَّعْبِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ يَقُولُا عَلَى الْمِنْبَرِ إِنَّ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام سَأَلَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ عَنْ أَخَسِّ أَهْلِ الْجَنَّةِ مِنْهَا حَظًّا وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِنَحْوِهِ
ነጊሩና ኣሎ [ሰዒድ ቢን ዓምሩ ኣል ኣሲዓጽሲ] [ሱፍያን ቢን ኡያና] ካብ [ሙታሪፍ] ከምኡ’ውን [ኢብኑ ኣብጃር] ካብ [ኣሽ ስያዕቢ] ነጊሩና ኣሎ ኢሉ፤ ካብ [ኣል ሙጊራ ቢን ስዩባህ] ከም ፍቓድ ኣምላኽ፡ ኣብ ትረኻ ሰሚዐ። -ብኻልእ መንገዲ ይግለጽ- ከምኡ’ውን ነጊሩና ኣሎ [ኢብን ኣቡ ዑመር] ነጊሩና ኣሎ [ሱፍያን] ነጊሩና ኣሎ [ሙተሪፍ ቢን ታሪፍ] ከምኡ’ውን [ዓብዱልማሊክ ቢን ሰዒድ] ክልቲኦም [ኣሽ ስያ’ቢ] ካብ [ኣል ሙጊራ ቢን ስዩባ] ጸብጻብ ሰሚዖም ‘ኣብ መንበረ ጵጵስና ነቲ ሓዲስ ንረሱሉላህ ሻላሁ ዓለይሂ ክዛረበሉ ሰሚዐዮ ዋሳላም ኢሉ፤ ከምኡ’ውን ነጊሩኒ ኣሎ [ቢሲር ቢን ኣል ሓካም]ን ላፋድዙን፡ ነጊሩና ኣሎ [ሱፍያን ቢን ኡየና] ነጊሩና ኣሎ [ሙታሪፍ]ን [ኢብኑ ኣብጃር] ክልቲኦም [ኣሽ ስያዕቢ] ክብሉ ሰሚዖም፤ [ኣል ሙጊራ ቢን ስዩኣይብ] ነዚ ሓዲስ ኣብ መንበረ ጵጵስና ክሰብኽ ሰሚዐ -ሱፍያን ከምዚ ኢሉ፤ ሓደ ካብቶም ክልተ ማለት ኢብን ኣብጃር ናብ ነቢይ ዘሕለፎ ይመስለኒ - ንሱ ድማ ሙሴ ንጐይታኡ ‘ናይቶም ብመዓርግ ዝወረዱ ነበርቲ ገነት እንታይ ባህርያት ኣለዎም ኢሉ ሓተቶ? ’ ኣላህ መለሰሉ ‘እዚ ሰብ’ዩ ድሕሪ ነበርቲ ጀና ናብ ገነት ምስ ኣተዉ ዝመጽእ ሰብ፣ ሽዑ ነዚ ሰብ’ዚ ‘ጀና እቶ! ’ እዚ ሰብ እዚ፡ ‘ኦ ረቢየይ፡ ድሮ ቦታኦም ሒዞም ብጽሒቶም እናወሰዱ፡ ከመይ ጌረ ክኣቱ? ’ ሽዑ ነዚ ሰብኣይ እዚ፡ ‘ከም ንጉስ ኣብ መንጎ ነገስታት ዓለም ዲኻ ነታ መንግስቲ ክትወርሳ ትደሊ፧ ' እቲ ሰብ 'ፍቓደይ እየ ኦ ጎይታይ' ኢሉ መለሰሉ። ራብ 'እዚ ብጽሒትካ እዩ ፕላስ ከምኡ፡ ተወሳኺ ከምኡ፡ ተወሳኺ ከምኡ፡ -ፕላስ ከምኡ-' በለ። ኣብ ሓምሻይ ግዜ እቲ ሰብ 'ፍቓደይ እየ ኦ ጎይታይ' በለ። ራብ ድማ ‘እዚ ናትካ ብጽሒት ተወሲኹዎ ዓሰርተ ዕጽፊ’ በለ። ዝደለኻዮ ድማ ትረክብ ኣዒንትኻ ድማ ይፈትዋ'። እቲ ሰብ 'ፍቓደይ እየ ኦ ጎይታይ' በለ። ሙሳ ድማ '-ዕጫ ናይቲ ኣብ ዝለዓለ ደረጃ ዘሎ ሰብ'ከ? ' ራብ ድማ 'እቶም ሕሩያተይ ክብረቶም ኣብ ኢደይ ኣለዎም፡ ኣነ ድማ -እቲ ክብሪ- ይዓጽዎ፡ ብዓይኒ ተራእዩ ኣይፈልጥን፡ ብእዝኒ ተሰሚዑ ኣይፈልጥን ኣብ ልቢ ድማ ተተንኪፉ ኣይፈልጥን' ኢሉ መለሰሉ። ኣዘንታዊ ድማ፡ ‘እቲ መርትዖ ኣብ ቃል ኣላህ ይርከብ፡ ‘-ዝጽበዮም ዝተፈላለየ በረኸት ዝፈልጦ ሰብ የለን፡ እዚ ድማ ከም ዓስቢ ንኽረአ ጽቡቅ እዩ-’ -Qs. ኣስ-ሳጅዳ፡ 17-'. ተነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ኩራይብ] ካብ [ዓብዱልማሊክ ቢን ኣብጃር] [ዑበይዱላህ ቢን ኣል ኣሽጃዒ] ነጊሩና ኣሎ፡ ኢሉ፡ [ኣሽ ስያዕቢ] ክብል ሰሚዐዮ፡ [ኣል ሙጊራ ቢን ስዩባህ] ኣብ መንበረ ጵጵስና ክብል ሰሚዐዮ፡ 'ብሓቂ ሙሴ ሓደ እዋን ንኣላህ ዓዛ ዋጃላ ብዛዕባ እቶም ዝወሓደ ብጽሒት ዘለዎም ነበርቲ ሰማይ ሓቲትዎ። በረኸት....ከምዚ ዝበለ ሓዲስ እውን ጠቒሱ እዩ'።
Hadith
Imam Muslim : 277
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ الْمَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَعْلَمُ آخِرَ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولًا الْجَنَّةَ وَآخِرَ أَهْلِ النَّارِ خُرُوجًا مِنْهَا رَجُلٌ يُؤْتَى بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيُقَالُ اعْرِضُوا عَلَيْهِ صِغَارَ ذُنُوبِهِ وَارْفَعُوا عَنْهُ كِبَارَهَا فَتُعْرَضُ عَلَيْهِ صِغَارُ ذُنُوبِهِ فَيُقَالُ عَمِلْتَ يَوْمَ كَذَا وَكَذَا كَذَا وَكَذَا وَعَمِلْتَ يَوْمَ كَذَا وَكَذَا كَذَا وَكَذَا فَيَقُولُ نَعَمْ لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يُنْكِرَ وَهُوَ مُشْفِقٌ مِنْ كِبَارِ ذُنُوبِهِ أَنْ تُعْرَضَ عَلَيْهِ فَيُقَالُ لَهُ فَإِنَّ لَكَ مَكَانَ كُلِّ سَيِّئَةٍ حَسَنَةً فَيَقُولُ رَبِّ قَدْ عَمِلْتُ أَشْيَاءَ لَا أَرَاهَا هَا هُنَا فَلَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ضَحِكَ حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ و حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ وَوَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ كِلَاهُمَا عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ
ነጊሩና ኣሎ [መሓመድ ቢን ዓብደላ ቢን ኑማይር] ነጊሩና ኣሎ [ኣቦይ] ነጊሩና ኣሎ [ኣል-ኣማሲ] ካብ [ኣል-ማሩር ቢን ሱዋይድ] ካብ [ኣቡ ድራር] ከምዚ ኢሉ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ኢሉ: 'ብሓቂ ኣነ ናይ መወዳእታ ዝኣትዉ ነበርቲ ሰማይን ነበርቲ ገሃነም ዝኾኑን እፈልጥ እየ ካብኡ ዝወጽእ ናይ መወዳእታ ማለት ኣብ መዓልቲ ትንሣኤ - ናብ መጻኢ ዘምጽኦ ሰብ። ራብ-፣ ሽዑ 'ንኣሽቱ ሓጢኣቱ ኣርእይዎ እሞ ዓበይቲ ሓጢኣቱ ደምስስ' ተባህለሉ። ሽዑ እተን ንኣሽቱ ሓጢኣታቱ ተገልጸ። ሽዑ ‘ከምዚ ከምዚ ዝበለን ከምዚን ጌርካ ኢኻ ተባህለ። ከምኡ፡ ከምኡ፡ ከምኡ ድማ ሓደ መዓልቲ ጌርካ'። ሽዑ ንሱ ድማ 'እወ' ኢሉ መለሰ። ክኽሕዶ ኣይከኣለን፡ ዓቢ ሓጢኣቱ ክግለጸሉ ድማ ምሕረት ለመነ። ሽዑ ‘ብሓቂ ክፉእ ጽቡቕ ዝኸውን ቦታ ረኺብካ’ ተባህለ። ሽዑ ‘ኦ ረቢየይ ብሓቂ ኣብዚ ኣብ መዛግብቲ ምጽዋት ዘይረኣኹዎ ነገር ገይረ ኣለኹ’ በለ። ኣዘንታዊ ድማ "ብሓቂ ረሱል ኣላህ ሞላር ኣስናኑ ክሳብ ዝረኣዩ ክስሕቁ ርእየዮም እየ" በለ። ከምኡ’ውን ነጊሩና ኣሎ [ኢብኑ ኑማይር] ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ሙዓዊያ] ከምኡ’ውን [ዋኪ’] -ኣብ ካልእ ትረኻ ተጠቒሱ ኣሎ- ከምኡ’ውን ነጊሩና ኣሎ [ኣቡበከር ቢን ኣቡ ስያይባ] ከም ዝነገረና [ዋኪ’]። -ኣብ ካልእ ሪዋያ ድማ ተገሊጹ ኣሎ- ከምኡ’ውን ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ኩራይብ] ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ሙዓዊያ] ክልቲኦም ካብ [ኣል-ዓ’ማሲ] ምስዚ ኢስናድ’።
Hadith
Imam Muslim : 278
حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ كِلَاهُمَا عَنْ رَوْحٍ قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ الْقَيْسِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يُسْأَلُ عَنْ الْوُرُودِ فَقَالَ نَجِيءُ نَحْنُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَنْ كَذَا وَكَذَا انْظُرْ أَيْ ذَلِكَ فَوْقَ النَّاسِ قَالَ فَتُدْعَى الْأُمَمُ بِأَوْثَانِهَا وَمَا كَانَتْ تَعْبُدُ الْأَوَّلُ فَالْأَوَّلُ ثُمَّ يَأْتِينَا رَبُّنَا بَعْدَ ذَلِكَ فَيَقُولُ مَنْ تَنْظُرُونَ فَيَقُولُونَ نَنْظُرُ رَبَّنَا فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ حَتَّى نَنْظُرَ إِلَيْكَ فَيَتَجَلَّى لَهُمْ يَضْحَكُ قَالَ فَيَنْطَلِقُ بِهِمْ وَيَتَّبِعُونَهُ وَيُعْطَى كُلُّ إِنْسَانٍ مِنْهُمْ مُنَافِقٍ أَوْ مُؤْمِنٍ نُورًا ثُمَّ يَتَّبِعُونَهُ وَعَلَى جِسْرِ جَهَنَّمَ كَلَالِيبُ وَحَسَكٌ تَأْخُذُ مَنْ شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ يُطْفَأُ نُورُ الْمُنَافِقِينَ ثُمَّ يَنْجُو الْمُؤْمِنُونَ فَتَنْجُو أَوَّلُ زُمْرَةٍ وُجُوهُهُمْ كَالْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ سَبْعُونَ أَلْفًا لَا يُحَاسَبُونَ ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ كَأَضْوَإِ نَجْمٍ فِي السَّمَاءِ ثُمَّ كَذَلِكَ ثُمَّ تَحِلُّ الشَّفَاعَةُ وَيَشْفَعُونَ حَتَّى يَخْرُجَ مِنْ النَّارِ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَكَانَ فِي قَلْبِهِ مِنْ الْخَيْرِ مَا يَزِنُ شَعِيرَةً فَيُجْعَلُونَ بِفِنَاءِ الْجَنَّةِ وَيَجْعَلُ أَهْلُ الْجَنَّةِ يَرُشُّونَ عَلَيْهِمْ الْمَاءَ حَتَّى يَنْبُتُوا نَبَاتَ الشَّيْءِ فِي السَّيْلِ وَيَذْهَبُ حُرَاقُهُ ثُمَّ يَسْأَلُ حَتَّى تُجْعَلَ لَهُ الدُّنْيَا وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهَا مَعَهَا
ነጊሩኒ ኣሎ [ዑበይዱላ ቢን ሰዒድ] ከምኡ ውን [ኢሻቅ ቢን ማንሹር] ክልቲኦም ካብ [ራውህ] [ዑበይዱላህ] ተረኺቦም ኣለው፡ ነጊሩና ኣሎ [ራውህ ቢን ኡባዳ ኣል-ቃይሲ] ነጊሩና ኣሎ [ኢብን ጁራይጅ] ኢሉ፡ ነጊሩኒ ኣሎ [ኣቡ ዓዝ-ዙበይር] [ጃቢር ቢን ዓብደላ] ብዛዕባ ትንሳኤ ሓቲቱ ከም ዝሰምዐ ኣብ ድሕሪ ሞት ዘሎ ህይወት። ስለዚ ብመዓልቲ ፍርዲ ከምዚን ከምዚን ክንትንስእ ኢና’ ኢሉ መለሰ። ርኣይዎ! ልዕሊ ደቂ ሰባት እንታይ ኣሎ? ሽዑ እቶም ህዝቢ ምስ ጣኦታቶምን ኣቐዲሞም ዘምልኹዎ ነገራትን፡ ተኸታቲሎም ተጸውዑ። ብድሕሪ እዚ ረቢና መጺኡ ንመን ትጽበዩ ዘለኹም? ' ስለዚ ንሳቶም ድማ 'ንረቢና ንጽበ ኣለና' ኢሎም መለሱ። ኣላህ ኣነ ረቢኻ እየ ይብል። ንሳቶም ድማ መጀመርታ ክሳብ ንርእየካ’ በልዎ። እቲ ረቢ ይስሕቕ ከም ዝነበረ ተራእዮም'። ጃቢር ቀጺሉ ‘ድሕሪኡ ኣላህ ወሰዶም፡ ንሳቶም ድማ ሰዓብዎ። ነፍሲ ወከፎም ምስሉይ ይኹን ኣማኒ ብርሃን ክወሃቦም እዩ። ድሕሪኡ ነቲ ብርሃን ብድልድል ሲኦል ኣቢሎም ተኸተሉ። ኣብ ልዕሊኡ ድማ ኣምላኽ ንዝደለዮ ዝሕዝ መንጠልጠሊ ሓጺንን እሾኽን ኣሎ። ሽዑ ብርሃን ናይቶም ምስሉያት ጠፍአ፣ እቶም ኣመንቲ ድማ ድሒኖም። እንቋዕ ናብታ ቀዳመይቲ ጉጅለ ገጻ ከም ምልእቲ ወርሒ ዝደመቐት ሰብዓ ሽሕ ሰብ ከይተቖጸረት። ሽዑ እቶም ቀጺሎም ዝነበሩ ሰባት ከም ድምቀት ከዋኽብቲ ኣብ ሰማይ ወዘተ። ሽዑ ኣማላድነት ይፍቀድ። ኣማላድነት እውን ይሓቱ፣ ካብ ገሃነም ምእንቲ ክወጹ፣ ማለት እቶም ‘ላዓ ኢላሃ ኢላሃው - ብዘይካ ኣላህ - ዒባዳ ዝበቅዕ ኣምላኽ የለን - ዝብሉ፣ ቅድሚ ሕጂ ድማ ኣብ ልቡ ከም እኽሊ ስርናይ ዝኸበደ ሰናይ ነገር ነይሩ። ኣብ መረባ ሰማይ ክቕመጡ እዮም፣ ድሕሪኡ ክኢላታት ሰማይ ድሕሪ ማይ ኣይሂ ስጋኦም ከም ዕብየት ተኽሊ ክዓቢ፣ እቲ ምሕራር ድማ ክጠፍእ ማይ ክነጽግዎም እዮም። ሽዑ ንሱ -እቲ ናይ መወዳእታ ሰብ ሓተተ-፣ ስለዚ ዓለምን ዓሰርተ ዕጽፊን ተዋሂብዎ'።
Hadith
Imam Muslim : 279
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَمْرٍو سَمِعَ جَابِرًا يَقُولُا سَمِعَهُ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأُذُنِهِ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ يُخْرِجُ نَاسًا مِنْ النَّارِ فَيُدْخِلَهُمْ الْجَنَّةَ
ነጊሩና ኣሎ [ኣቡበከር ቢን ኣቡ ስያይባ] ነጊሩና ኣሎ [ሱፍያን ቢን ኡየና] ካብ [ዓምሩ] [ጃቢር] ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ብእዝኑ ዝሰምዖ ክነግር ሰሚዕዎ ኣሎ: ከምዚ ኢሉ: 'ብሓቂ ኣላህ ቁጽሮም ዘይነዓቕ ሰባት ካብ ሲኦል ኣውጺኡ: ድሕሪኡ ኣላህ ናብ ገነት ኣእትዩዎም'::
Hadith
Imam Muslim : 280
حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ قَالَ قُلْتُ لِعَمْرِو بْنِ دِينَارٍ أَسَمِعْتَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يُحَدِّثُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ يُخْرِجُ قَوْمًا مِنْ النَّارِ بِالشَّفَاعَةِ قَالَ نَعَمْ
ኣረኪቡልና ኣሎ [ኣቡ ኣር-ረቢ’] ኣረጊዩልና ኣሎ [ሓመድ ቢን ዛይድ] ከምዚ ኢሉ፣ ኣነ ን[ኣምሩ ቢን ዲናር] በልክዎ፣ ‘[ጃቢር ቢን ዓብደላ] ካብ ረሱል ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ዝመጸ ሓዲስ ከዘንትው ሰሚዕኩም ዲኹም: ‘ብሓቂ ኣላህ ንህዝቢ ካብ ገሃነም ብኣማላድነት ኣውጺእዎ? ' ኣምሩ 'እወ'' ኢሉ መለሰሉ።
